BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) bugün Antalya’da başladı. 20 Kasım’a kadar sürecek zirvenin ilk günü gıda, tarım ve sağlık temasına ayrılırken Cengiz, Limak, IC ve Rönesans gibi holdinglerin resmi sitede “iklim destekçisi” olarak sıralanması ile COP31’in Yeşil Bölgesi’nde konuşacaklara imzalatılmak istenen beyannamede “genel ahlak” şartının konulması tepki çekti.
Fotoğraf: UNFCCC
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31) bugün 198 ülkeden katılımcılarla birlikte Antalya’da başladı. 20 Kasım’a kadar sürecek konferansın ilk günü gıda güvenliği, tarım, su verimliliği ve iklim değişikliğinin halk sağlığı üzerindeki etkilerine ayrıldı.
Açılış genel kurulu saat 10.00’da EXPO alanındaki Anadolu Genel Kurul Salonu’nda yapılacak. Genel kurulda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Murat Kurum ile UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell ve COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen açılış konuşmalarını yaptı. Kurum’un yanı sıra, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ile Tarım, Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ve Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Mansur Yavaş da söz aldı.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (UNFCCC) tarafından 1992’de kabul edilen ve iklim değişikliğiyle mücadeleyi amaçlayan uluslararası anlaşmaya taraf olan ülkeler, her yıl Taraflar Konferansı (COP) adı verilen zirvelerde bir araya geliyor. Bu ülkeler, küresel iklim politikalarını görüşmek ve karar almak üzere bu en üst düzey organda her yıl bir araya geliyor. Yaklaşık 200 ülkeden temsilcinin katıldığı konferansta emisyonların azaltılması, uyum politikaları ve iklim finansmanı başta olmak üzere küresel iklim gündemi müzakere ediliyor.
İlk gün: Gıda, tarım ve sağlık
Gün boyunca farklı oturumlarda tarım ve gıda sistemlerinin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı, su kaynaklarının verimli kullanımı ve iklim krizinin halk sağlığına etkileri ele alınacak.
Saat 11.00’de Mavi Bölge’deki Avustralya Pavilyonu’nda Türkiye ve Avustralya’dan sivil toplum kuruluşları fosil yakıtlardan çıkış talebini dile getirecek. COP31’e ev sahipliği yapan Türkiye ile müzakerelere başkanlık eden Avustralya’nın sivil toplum temsilcilerinin bir araya geleceği oturumda, iki ülkenin fosil yakıtlardan çıkış sürecindeki sorumlulukları tartışılacak.
Günün diğer etkinliklerinde adil enerji dönüşümü, iklim finansmanı, elektrik şebekelerinin dönüşümü ve devletlerin uluslararası iklim hukuku kapsamındaki yükümlülükleri konuşulacak.
Liderler Zirvesi 11-12 Kasım’da
Devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı Antalya Liderler Zirvesi 11-12 Kasım’da yapılacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliği yapacağı zirvede liderlerin iklimle mücadeleye dair öncelik ve taahhütlerini açıklaması bekleniyor. Verilecek mesajların emisyonların azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak finansman başlıklarındaki müzakerelere yön vermesi öngörülüyor.
Alternatif etkinlikler: Halkların İklim Zirvesi ve İklim Adaleti Forumu
Dünyanın dört bir yanından iklim adaleti savunucularını bir araya getirecek Halkların İklim Zirvesi 14 Kasım’da başlayacak. Zirvenin açılışı, aynı gün yapılacak Küresel Eylem Günü mitingiyle olacak ve 15-18 Kasım boyunca Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde paneller ve atölyeler gerçekleşecek. COP31’e alternatif etkinlikler kapsamında 15 Kasım’da düzenlenecek İklim Adaleti Forumu da çok sayıda hak savunucusunu Antalya Barosu’nda ağırlayacak.
Evrensel’in aktardığına göre COP31’in katılımcıları için 71’i elektrikli olmak üzere toplam 630 otobüs tahsis edildi. Havaalanı başta olmak üzere, Belek oteller bölgesi ve kent merkezinden katılımcıları organizasyon alanına taşıyacak olan servis otobüsleri toplam 21 hat üzerinden hizmet veriyor. Fakat aylardır emek verilen konferansın açılışından bir gün önce (dün) COP31’in servis hatlarında aksamalar yaşandı. Aksaklıklar, katılımcılara e-posta yoluyla iletildi.
Listede maden ve kömür projeleriyle anılan şirketler var
Antalya’da bugün başlayan COP31’in resmî internet sitesinde zirvenin sponsor ve destekçileri de yer alıyor. Listede Koç, Sabancı, Cengiz, Kalyon, Limak, IC, Rönesans ve Nurol gibi büyük sermaye grupları bulunuyor. Çevre örgütleri, çevre davalarına ve fosil yakıt yatırımlarına konu olan şirketlerin zirvede bu statüyle yer almasına tepki gösteriyor.
Resmi sitedeki sponsorluk listesinde Cengiz Holding “sürdürülebilir dönüşüm ortağı”, Koç Holding “küresel iş ortağı”, Sabancı Holding ise “elektrifikasyon ortağı” olarak tanıtılıyor. Kalyon Holding de zirveye “karbon denkleştirme ortağı” olarak katılıyor. “İklim destekçisi” başlığında ise Limak Holding, IC Holding, Sinpaş ve Rönesans Holding yer alıyor. Yaşar Holding de kendisini COP31’in iklim destekçisi olarak duyurdu. Listede ayrıca Garanti BBVA, Türk Telekom ve kamu bankaları da sponsor olarak geçiyor.
COP31’de “genel ahlak” şartı
COP31’in Yeşil Bölge’sinde konuşacak panelistler için sunumlarının ve konuşmalarının “hukuka ve genel ahlak kurallarına” uygun olacağını taahhüt eden bir beyanname hazırlandı. Beyana aykırılık halinde organizatörün konuşmayı durdurabileceği veya sonlandırabileceği, konuşmacıyı oturumdan çıkarabileceği ve durumu COP31 Yeşil Bölge yönetimine ya da yetkili makamlara bildirebileceği belirtiliyor.
Fakat UNFCCC’deki etkinlikler için geçerli davranış kurallarında “genel ahlak” ifadesi yer almıyor. Bu etkinliklerde yasaklanan davranışlar arasında cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğinin aşağılanması da var, Yeşil Bölge için hazırlanan beyanda ise ayrımcılık gerekçeleri arasında bu madde geçmiyor.
Galatasaray-Amedspor maçı bitiminde GS Store’un yaptığı paylaşımeleştiri topladı. Kürt yurttaşlar Galatasaray’a sosyal medyadan tepki gösterirken, bölge baroları, MEBYA-DER ve Nahit Eren’den açıklama geldi. Ümit Kocasakal’ın başkanlığındaki İstanbul Barosu, bölge barolarının yaptığı açıklamaya tepki gösterdi.
Fotoğraf: Amedspor X hesabı
Galatasaray, Süper Lig’in 11. haftasında evinde ağırladığı Amedspor’u 4-3 yendi.
Maçın ardından GS Store tarafından “Barış Alper Yılmaz forma koleksiyonunu tanıtımı” olarak sunulan paylaşım, “sarı torba” göndermesi nedeniyle tepki çekti.
Gelen tepkilerin ardından açıklama yapan kulüp, “Futbolcumuz Barış Alper Yılmaz’a özel olarak hazırlanan formanın tanıtım videosunda kullanılan altın renkli pelur kâğıt görselinin farklı şekillerde yorumlanmasını üzüntüyle takip etmekteyiz” diyerek söz konusu görselin yalnızca ürünün özel ambalaj tasarımının bir parçası olup bunun dışında herhangi bir anlam veya mesaj taşımadığını söyledi.
Amedspor Başkanı Nahit Eren ise dün (8 Kasım) X hesabından yaptığı açıklamada “Paylaşımı silmek yetmez” dedi.
Eren, şunları söyledi:
“Bu paylaşımın hangi amaçla ve kimlerin sorumluluğunda yapıldığını kamuoyuna açıklamaya, sorumlular hakkında gerekli işlemleri başlatmaya ve özür dilemeye davet ediyoruz. Bu vahim tutumun üzeri ‘forma tanıtımı’ gerekçesiyle örtülemez.”
Bölge baroları: Paylaşımı kınıyoruz, hukuki girişimlerde bulunacağız
Bölge baroları da yaşananlara dair açıklama yaptı.
Ağrı, Batman, Bingöl, Bitlis, Dersim, Diyarbakır, Hakkâri, Iğdır, Kars, Mardin, Siirt, Muş, Şanlıurfa, Şırnak ve Van Baroları, yaptıkları ortak açıklamada paylaşımın toplumun hafızasında derin izler bırakan acıları ve hassasiyetleri yeniden gündeme getirdiğini, “sarı torba” imgesinin taşıdığı tarihsel ve toplumsal anlam itibarıyla sıradan bir görsel olarak değerlendirilemeyeceği söyledi.
Açıklamada, sporun ayrıştırmanın değil bir arada yaşamanın, düşmanlığın değil dostluğun ve nefretin değil karşılıklı saygının alanı olması gerektiği vurgulandı, şu ifadelere yer verildi:
“Toplumsal barışın, birlikte yaşama iradesinin ve insan onurunun korunması, herkesin ortak sorumluluğudur. Bu sorumluluk, geniş kitlelere ulaşan spor kulüpleri ve kurumsal hesaplar bakımından daha da önem taşımaktadır.Bölge Baroları olarak, söz konusu paylaşımı kınıyor; paylaşımın toplumsal etkilerinin ve hukuki boyutunun değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyoruz. Paylaşımın hazırlanması ve yayımlanmasında sorumluluğu bulunanlar hakkında gerekli hukuki girişimlerde bulunulacağını ve sürecin takipçisi olunacağını kamuoyuna saygıyla duyururuz.”
MEBYA-DER: Kürdistan’da artık yok hükmündesiniz
Medeniyetler Beşiğinde Yakınlarını Kaybeden Ailelerle Yardımlaşma Dayanışma Birlik ve Kültür Derneği (MEBYA-DER), dün yaptığı açıklamada Galatasaray’ı özür dilemeye çağırdı.
“Sarı torbanın ne anlam ifade ettiğini biliyoruz ve unutmadık. Kürdistan’da karanlığın tarihidir sarı torbalar. Yıllarca aradığımız ama alamadığımız cenazelerimizi sarı torbalarda bizden kaçıran zihniyet, bugün bir maçın galibiyet sevinci olarak bizi acılarımızdan vurmak istemiştir.” denilen açıklamada “Biz yakınlarını kaybeden aileler olarak, o torbalardaki kemiklerimize ulaşmadan yüzlerce annemizi kaybettik. Siz bu acılar üzerinden bir statü elde etmeye çalışırken, Kürdistan’da artık yok hükmündesiniz”ifadeleri kullanıldı.
Açıklamada sporun barış, birliktelik ve dayanışmanın sembolü olması gerektiği ve yaşananların kaybedilenlerin anısına yapılmış açık bir saygısızlık olduğu vurgulandı.
Kürtler Galatasaray’a tepkisini sosyal medyadan gösteriyor
Bazı Kürt yurttaşlar, GS Store’un paylaşımının ardından kulübe sosyal medyadan tepki gösteriyor.
Bir taraftar, sarı kırmızı renklere boyadığı evindeki Galatasaray armasını sökerken, bazı yurttaşlar da Galatasaray formalarını yakıyor.
Nahit Eren: Galatasaray Spor Kulübü yönetimiyle görüştük
Yaşananların ardından HT Spor’dan Sezgin Gelmez’e konuşan Amedspor Başkanı Nahit Eren, Galatasaray Spor Kulübü yönetimiyle konuştuklarını; yapılan görüşmede, söz konusu paylaşımın kamuoyunda tartışıldığı şekilde bir anlam veya gönderme taşımadığı, Galatasaray Kulübü’nün böyle bir niyetle paylaşım yapmasının söz konusu dahi olamayacağını söylediklerini aktardı.
Eren, kulüp yönetimine ithafen niyetlerini açıklığa kavuşturmak amacıyla kurdukları temasın anlamlı ve değerli olduğunu ifade ettiğini söyledi.
“Galatasaray Spor Kulübü’nün bizimle doğrudan iletişime geçerek söz konusu paylaşımın amacına ve niyetine ilişkin yaptığı açıklamaları kıymetli bulduğumuzu ve bu konudaki beyanlarını esas aldığımızı ilettim” diye konuştu.
İstanbul Barosu’ndaki değişim hissedildi
24-25 Ekim 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen İstanbul Barosu’nun 128. Olağan Genel Kurulu’nda Ümit Kocasakal’ın Baro Başkanı seçilmesinden sonra baronun siyasi çizgisinde yaşanan değişim de bu gündem üzerinden hissedildi.
İstanbul Barosu, sosyal medya hesaplarından yaptığı açıklamada, “bölge baroları” imzasıyla yapılan açıklamaya tepki gösterdi.
İstanbul Barosu, “sarı torba” imgesinin “ortak acıyı ve kolektif yası temsil eden bir sembol olarak sunulmasının doğru olmadığını” söyleyerek Kürt halkının tepkisini alınganlıkla suçladı:
“Aynı şekilde aşırı bir alınganlıkla sarı renkli her torba veya benzeri cisme bu anlamın yüklenerek ve bu durumun istismar edilerek bunun üzerinden bir güç gösterisi ve meydan okuma da kabul edilemez. Kaldı ki ilgili kulüp gerekli açıklamayı da yapmıştır.”
Açıklamada imzası olan “Dersim Barosu” ifadesini eleştiren İstanbul Barosu, “Kurucu mimari değiştirilemez. Kimse bu husustaki toplumsal hassasiyetleri göz ardı ederek toplumun sinir uçlarıyla oynamamalıdır” dedi.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ULUS BİLİNCİNE DAYALI ÜNİTER BİR DEVLET OLUP BU HUSUSTAKİ TOPLUMSAL HASSASİYET ZEDELENMEMELİDİR.
08 Kasım 2026 tarihinde “Bölge Barolarından Ortak Açıklama” olarak kamuoyuyla paylaşılan ve 15 baronun imzasını taşıyan ortak açıklama Baromuzca dikkatle takip… pic.twitter.com/0CEhq6WqWc
Anayasa Mahkemesi (AYM), 6-7 Ekim 2014’teki Kobanê protestoları sırasında olay yerinden 140 km uzakta bulunmasına rağmen 14 yaşında tutuklanan ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilen Mazlum İçli’nin başvurusunda adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
Anayasa Mahkemesi (AYM), 6-7 Ekim 2014’te Diyarbakır’da gerçekleşen Kobanê eylemleri nedeniyle yargılanan ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilen Mazlum İçli için adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
Mazlum İçli hakkında hazırlanan iki bilirkişi raporu arasındaki çelişkinin giderilmesi için Adli Tıp Kurumu (ATK) veya uzman kurumlardan ayrıntılı rapor alınması gerektiğini belirten AYM kararında, İçli’nin olay günü ve saatinde olay yerinde bulunmadığına ilişkin savunmasının davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte olduğu aktarıldı.
AYM, Mazlum İçli’nin itirazlarının, tanık beyanlarının ve maddi delillerin İçli’nin mahkumiyetine ilişkin yeterince değerlendirilmediğini de kaydetti.
Dosyada gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini açıklayan AYM, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 2’nci Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderilmesine hükmetti.
AYM, kararında şu ifadelere yer verdi:
“Mahkemece başvurucu hakkında olay günü amatör kamera ile çekildiği belirtilen görüntülere ilişkin bilirkişi H.T.’nin muhtemel tanımlama raporuna itibar edilerek hüküm kurulmuş olmasına karşın aynı bilirkişinin sözü edilen düğün görüntü ve fotoğraflarına ilişkin muhtemel tanımlama raporuna neden itibar edilmediğine ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiştir. Mahkemece başvurucunun itirazları da gözetilerek mahkûmiyete dayanak alınan rapordaki görüntülere ilişkin kesin olabilecek bulgulara ulaşabilmek adına Adli Tıp Kurumu ya da konusunda uzman kurumlarca daha ayrıntılı ve iki rapor arasında oluşabilecek çelişkileri giderecek şekilde yeniden rapor aldırılmadan mahkûmiyet sonucuna varılmıştır. Başvurucunun itirazları, tanık beyanları ve maddi deliller dikkate alındığında gerekçeli kararda mahkûmiyete yeterli bir değerlendirme yapıldığını söylemek mümkün görünmemektedir.”
Mazlum İçli davası
7 Ekim 2014’te Diyarbakır’ın Bağlar ilçesinde Kobanê protestoları sırasında Yasin Börü’nün de aralarında bulunduğu dört kişinin öldürülmesinin ardından, o dönem 14 yaşındaki Mazlum İçli 8 Aralık 2014’te bu cinayetlere katıldığı iddiasıyla gözaltına alındı. Mazlum, savunmasında olay tarihinde babası ile birlikte Diyarbakır’ın Kulp İlçesinde bir köydeki düğünde müzik yaptığını ve cinayetlerin faili olamayacağını söyledi. 11 ay sonra, ifadesini polis baskısıyla verdiğini söyleyen S.Ç. ifadesini geri çekti ve İçli Diyarbakır D Tipi Cezaevi’nden tahliye edildi.
Fakat Mazlum bir yıl kadar sonra yeniden tutuklandı. Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesi, 24 Nisan 2017’de “ülkenin bütünlüğünü bozma” ve “dört kişiyi öldürme” suçları iddiasıyla Mazlum’a 124 yıl 8 ay hapis cezası verdi.
140 km uzaktaydı, 12 yıldır tutuklu
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 03 Şubat 2020 tarihli kararıyla Mazlum’a “Yasin Börü’ye yönelik öldürme suçu” yönünden verilen cezayı bozma kararı verdi, üç öldürme ve devletin bütünlüğünü bozma suçlarındaki cezaları ise onadı. Mazlum’un avukatı Mahsuni Karaman, Mazlum’un işlediği iddia edilen cinayet gün ve saatlerinde Mazlum’un Diyarbakır’a 140 km uzaklıktaki Kulp’un Demirli Köyü’nde Muhsin Bayram isimli birinin düğününde olduğuna dair görüntü kayıtlarını sunarak yargılamanın yenilenmesini talep etti.
Mahkeme düğün görüntü kayıtlarındaki kişinin Mazlum İçli olup olmadığına ilişkin 1 yıl araştırma yaptı. Köyde o tarihte düğün yapılıp yapılmadığından görüntülerde yer alan ağaçların ekim ayının mevsimsel özelliklerini gösterip göstermediğine, düğün sahibinden Mazlum ile babasını olay yerine getiren taksiciye kadar herkes araştırıldı, dinlendi. Tüm deliller Mazlum’un olay günü köydeki düğünde olduğunu gösterdi.
Savcı 28 Mayıs 2021 tarihli duruşmada elde edilen deliller üzerine gerekçeli mütalaasını açıkladı ve Mazlum’un beraatini talep etti. Aradan 27 gün geçti, aynı savcı mütalaasını değiştirdi ve Mazlum’un cezalandırılmasını istedi. Mahkeme aynı gün yargılamanın yenilenmesi talebinin kabülüne ve Mazlum’un infazının durdurulmasına oybirliği ile karar verdi fakat bu karar, savcının yaptığı itiraz üzerine tekrar kaldırıldı. Mahkeme 29 Eylül 2021’de Börü’ye yönelik öldürme suçundan İçli’ye ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verdi ve Yargıtay bu cezayı Ağustos 2023’te onadı.
İçli, Yasin Börü, Ahmet Dakak, Hasan Gökgöz ve Riyat Güneş’in öldürülmesine ilişkin 41 sanıklı davanın sanıklarından biriydi. Dava, aralarında Hasan Uyanık’ın da bulunduğu sanıklarla birlikte yürütüldü. Yargıtay, 21 Mayıs 2020’de Börü’nün çocuk olması nedeniyle cezada artırım yapılmadığını belirterek 25 sanık yönünden cinayet suçuna ilişkin hükümleri bozdu. Hasan ve Mazlum’un da aralarında bulunduğu sanıklar hakkındaki “terör örgütü propagandası” mahkûmiyetlerini ise onadı. Bozmanın ardından yeniden görülen davada mahkeme, Haziran 2021’de Uyanık dahil 15 sanığa “canavarca hisle çocuğu öldürme” suçundan ağırlaştırılmış müebbet verdi.
Hasan, dosyadaki gizli tanıkların “kıyafetlerden tanındığı” yönündeki beyanları esas alınarak tutuklanmıştı. Kendisi ise olay sırasında bir kahvehanede olduğunu, bunun MOBESE kayıtlarıyla görülebileceğini söylemişti. Olay yerinin Hasan’ın evine en az 7 km uzak uzaklıkta olduğu HTS ve MOBESE görüntülerinden kanıtlanmasına rağmen cezaevinde tutulmaya devam ediyor. Hasan, 3 yıldır Dumlu Yüksek Güvenlikli Cezaevi’nde tek başına kalıyor.
HDP Eski Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ, 10 yıldır cezaevinde tutuluyor. 15 baro ve dava avukatları AİHM kararlarının uygulanmasını talep ederken, DEM Parti Eş Başkanları Hatimoğulları ve Bakırhan eski eş başkanların tutulduğu cezaevleri önünde açıklama yaptı.
Fotoğraf: AP
Halkların Demokratik Partisi (HDP) Eski Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ, 10 yıldır hapiste tutuluyor.
Demirtaş ve Yüksekdağ’ın tutuklanmasının 10. yılında 15 baro ve dava avukatları, aralarında Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın da bulunduğu 13 HDP’li siyasetçinin tahliyesini istedi. Ankara’daki istinaf başvurusunda kesinleşmiş AİHM ihlal kararlarının uygulanması talep edildi.
15 bölge barosu ve Kobani davası avukatları Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesi’ne tahliye başvurusunda bulundu.
Başvurunun temel taleplerini Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) kesinleşmiş ihlal kararları, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 16 Eylül 2026 tarihli kararı ve Anayasa’nın 19 ile 90. Maddelerine dayandırıyor.
Bakırhan: “On yıldır cezaevlerinin kapılarında açıklama yapıyoruz“
Tutuklamaların 10. yılında DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, Demirtaş’ın tutulduğu Edirne Cezaevi’ni, Eş Başkan Tuncer Bakırhan ise Yüksekdağ’ın tutulduğu Kocaeli’deki Kandıra Cezaevi’ni ziyaret etti ve cezaevlerinin önünde açıklama yaptı.
Hatimoğulları, cezaevindeki görüşmede Demirtaş’ın Türkiye halklarına selamlarını ilettiğini, Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne cezaevi koşullarında da destek vermeyi sürdüreceğini söylediğini, tutuklu siyasetçilerin barış çabalarından vazgeçmediğini ifade etti. Bütün siyasi mahpuslar serbest bırakılıncaya kadar mücadelelerini sürdüreceklerini söyledi.
Bakırhan ise “On yıldır cezaevlerinin kapılarında açıklama yapıyoruz. Yetmedi mi artık? On birinci yılda buralara gelip açıklamalar yapmak istemiyoruz. On birinci yılda artık arkadaşlarımız bizimle birlikte demokratik siyaset yapmalı. Figen Yüksekdağ, barış konusunda ortaya koyduğu iradeyi artık dışarıda göstermeli. Selahattin Demirtaş artık kendi halkıyla, yoldaşlarıyla birlikte siyaset yapabilmelidir” diye konuştu.
Demirtaş ve Yüksekdağ’ın HDP’nin yöneticisi olduğu dönemde neler yaşandı?
4 Kasım 2016’dan beri hapiste tutulan Demirtaş ve Yüksekdağ, Türkiye’de Kürtleri temsil eden bir partinin ilk kez seçim barajını geçmesine liderlik yapmış, HDP 7 Haziran 2015 Genel Seçimlerinde %13,22 oy almıştı. Seçim sonuçlarına göre hiçbir parti tek başına iktidar olabilmek için gerekli olan 276 sandalye sayısına ulaşamasa da HDP seçimlerde 80 milletvekili çıkardı. 2002 yılından beri iktidarda olan AKP, seçimlerden sonra Meclis çoğunluğunu kaybetti.
Demirtaş’ın 7 Haziran seçimlerine giderken, 17 Mart 2015’te, TBMM kürsüsünde Erdoğan’a dönük “Seni başkan yaptırmayacağız” çıkışı kamuoyunda gündem olmuştu.
Seçimlerden iki gün önce 5 Haziran’da HDP’nin Diyarbakır İstasyon Meydanı’nda gerçekleştirdiği mitinge IŞİD bombalı saldırı düzenlemiş, saldırı sonucu beş kişi yaşamını yitirmişti.
O tarihe kadar PKK ile devlet arasında yürütülen süreç, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 11 Ağustos 2015’te “Çözüm süreci buzdolabında” sözleriyle rafa kaldırıldı.
7 Haziran ve erken seçim tarihi olarak belirlenen 1 Kasım, Türkiye tarihinin en kanlı ve karanlık dönemlerinden biri olarak tarihe geçti.
20 Temmuz 2015’te Urfa Suruç’ta, Kobanêli (Kobani) çocuklara oyuncak götürmek isteyen SGDF’li öğrencilere dönük IŞİD intihar saldırısı gerçekleşti. 33 kişi yaşamını yitirdi.
22 Temmuz 2015’te Ceylanpınar’da iki polis evlerinde öldürüldü, bu olayla birlikte çözüm süreci fiilen bitti. Ancak polislerin kimler tarafından öldürüldüğü hâlâ meçhul.
10 Ekim 2015’te, Ankara Garı Tren İstasyonu önündeki barış mitingine yapılan IŞİD bombalı saldırısında 103 kişi hayatını kaybetti, 500’den fazla kişi yaralandı.
Her ne kadar başlangıcı ve şiddetlenmesi 1 Kasım’dan sonra başlasa da Kürt kentlerinde özyönetimin ilan edilmesi sonucu başlayan abluka, Haziran-Kasım arası döneme denk geliyor.
AİHM, Demirtaş ve Yüksekdağ’ın serbest bırakılmasını istedi
Selahattin Demirtaş hakkında sokağa çıkma yasağının sürdüğü Sur için yaptığı yürüyüş çağrısı nedeniyle soruşturma başlatıldı.
93 kez PKK propagandası yapmakla suçlanan Demirtaş hakkında 2013 yılında İstanbul’da yapılan Newroz kutlamasında yaptığı konuşmada “PKK’yi ve lideri Abdullah Öcalan’ı övdüğü” gerekçesiyle “terör örgütü propagandası” suçundan 5 yıl hapis istemiyle iddianame hazırlandı.
7 Eylül 2018’de Selahattin Demirtaş’a “terör örgütü propagandası yapmak” suçundan 4 yıl 8 ay hapis cezası verildi. Ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Demirtaş hakkında verilen 4 yıl 8 aylık hapis cezasının bozulmasını istedi. 22 Aralık 2020’de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Demirtaş’ın ifade özgürlüğü ve seçme-seçilme hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
2016 yılından beri tutuklu bulunan Selahattin Demirtaş’ın yargılandığı Kobani Davası’ndan 16 Mayıs 2024’te karar çıktı. Demirtaş için tutukluluk halinin devamına ve 28 yıl hapis cezasına karar verildi.
Diğer dosyalarıyla birlikte Demirtaş için toplamda 42 yıl hapis cezasına karar verildi.
Figen Yüksekdağ ise Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü “terör soruşturması” kapsamında 4 Kasım 2016’da Ankara’daki evinde gözaltına alındı ve Diyarbakır’a gönderildi. Burada çıkarıldığı 2. Sulh Ceza Hakimliği’nce aynı gün tutuklandı ve Kocaeli F Tipi Cezaevi’ne götürüldü.
21 Şubat 2017 tarihinde milletvekilliği düşürüldü, 9 Mart 2017’de ise siyasi partiler kanununun “terör eyleminden mahkûm olanların siyasi partilere üye olamayacaklarına” dair hükmü gereği parti üyeliği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düşürüldü.
16 Mayıs 2024’te görülen Kobani Davası’nda Yüksekdağ, 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
8 Kasım 2022’de AİHM Yüksekdağ’ın da bulunduğu eski HDP milletvekillerinin ifade özgürlüğü, kişi özgürlüğü ve güvenliği ve serbest seçim hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Mahkeme, tutukluluğu devam eden başvurucuların serbest bırakılması için gerekli tedbirlerin alınmasını istedi. Karar 3 Nisan 2023’te kesinleşti.
Bu yıl Antalya’da 14 ile 18 Kasım arası düzenlenen Halkların İklim Zirvesi’nin programı duyuruldu. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’na (COP31) karşı alternatif bir zirve olarak örgütlenen HİZ’in programında gün boyu gerçekleştirilecek çeşitli oturumlar, atölyeler, sergiler ve kültür-sanat etkinlikleri yer alıyor.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’na (COP31) karşı alternatif bir zirve olarak Antalya’da 15-18 Kasım tarihlerinde düzenlenecek Halkların İklim Zirvesi’nin (HİZ) programı açıklandı.
34 ülkeden konuşmacıların katıldığı zirvede, iklim krizi, fosil yakıtlardan çıkış, enerji ve emek politikaları, ekolojik yıkım, insan hakları, hayvan özgürlüğü ve gıda egemenliği gibi başlıklarda yaklaşık 150 etkinlik düzenlenecek.
Birçok devletin bir araya geldiği COP31 Antalya’da 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenirken HİZ ise 15-18 Kasım tarihlerinde Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde gerçekleşecek. HİZ esnasında yapılacak COP31 izleme ve değerlendirme toplantılarında karbon piyasaları, iklim finansmanı, resmî iklim müzakereleri ve uluslararası taahhütler de tartışılacak.
Zirvede iklim krizinin yalnızca çevresel değil, ekonomik, toplumsal ve siyasi boyutları da ele alınacak. Program, “Ekolojik Yıkımlara Karşı Doğanın Hakları”, “Fosilden Çıkış ve Enerji Demokrasisi”, “Demokrasi, Anti-Militarizm ve Barış” ile “Gıda Egemenliği ve Agroekoloji” olmak üzere dört ana eksen etrafında şekillenecek.
Zirve öncesinde, 14 Kasım’da Küresel Eylem Günü kapsamında “Yaşamı Savunuyoruz” başlıklı geniş çaplı bir yürüyüş gerçekleştirilecek. Saat 13.00’te Aydın Kanza Parkı’nda buluşup Cumhuriyet Meydanı’na kadar sürecek olan yürüyüş, miting ve konser ile sonlanacak.
Katılımcılar saat 13.00’te Aydın Kanza Parkı’nda bir araya gelecek. Saat 14.00’te başlayacak yürüyüşün ardından Cumhuriyet Meydanı’nda miting ve konser düzenlenecek. Aynı gün, Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde 19.00-20.00’de bir tanışma etkinliği ve hemen ardından “Sansür ve Gazetecilik: Hakan Tosun özel etkinliği” düzenlenecek.
14-18 Kasım tarihlerinde Halkların İklim Zirvesi altında faaliyet yürüten kozaların çeşitli çalışmaları da kongre merkezi içerisindeki salonlarda sergilenecek.
15-18 Kasım oturumlar ve atölyeler
Zirvenin ilk günü 15 Kasım, “Ekolojik Yıkımlara Karşı Doğanın Hakları” başlığındaki özel oturumla başlıyor. Dört günlük programa göre yerel ve uluslararası birçok ekoloji örgütünün konuşmacı olarak dahil olacağı nükleer enerji, plastik kirliliği, ormansızlaşma, eko-kırım ve iklim krizi başlıklarını ele alan oturumlar ve söyleşiler, saat 13.30 ile 20.00 düzenlenecek. Sabah ilk oturumdan önce 09.00 ile 10.00 arasında atölyeler programda yer alacak. 15 Kasım sabahı, “Zehirsiz Temizlik Atölyesi,” “Felsefe Atölyesi” ve “Çocuk iklim elçileri” gibi atölyeler düzenlenecek. Akşam 20.00’den sonra ise çeşitli kültür sanat etkinliklerine katılım sağlanabilecek.
16 Kasım’da “Fosil yakıtlardan çıkış ve enerji demokrasisi” başlığıyla özel oturum düzenlenecek. Bu oturuma 350.org, İklim Adaleeti Koalisyonu ve İklimi Değil Sistemi Değiştir Platformu kurumları katkı verecek. Oxfam International, İklim Ağı, Heinrich Böll Stiftung gibi birçok uluslararası sivil toplum kuruluşlarının katılacağı paralel oturumlarda adil geçiş, fosil yakıt teşvikleri, yapay zeka, iklim tazminatları, emek ve enerji politikaları tartışılacak. Akşam 20.00’de 350.org organizatörleri tarafından Around the World + Chisholm” şarkı lansmanı ve video ödül töreni yapılacak.
17 Kasım’da ise iklim krizi ile savaş, militarizm, Filistin, insan hakları ihlalleri ve demokrasi arasındaki ilişkiler konuşulacak. Ayrıca iklim krizine ve ekoloji mücadelesine toplumsal cinsiyet odaklı bakan 4 oturum da aynı gün gerçekleştirilecek.
Zirvenin son günü olan 18 Kasım’da sabah saatlerinde düzenlenen belgesel izleme atölyelerinin ardından ana oturumda “Gıda egemenliği ve agroekoloji” başlığı tartışılacak. Küçük üreticilerin iklim krizine karşı dayanıklılığı, endüstriyel hayvancılık, iklim ve sağlık ilişkisi ile çevresel insan hakları savunucularının adil geçişteki rolü de oturumlarda ana konular arasında.
Zirve, 18 Kasım’da saat 18.00’de sonuç bildirgesinin açıklanmasıyla sona erecek.
Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bulunan Kervanpınar(Arzoxlî) Mahallesi’nde kurulmak istenen güneş enerji santrallerine karşı açılan iptal davasında yürütmeyi durdurma kararı verildi.
Fotoğraf: Medine Mamedoğlu
Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bulunan Kervanpınar (Arzoxlî) Mahallesi köylüleri, kurulmak istenen güneş enerjisi santrallerine (GES) karşı çadır nöbeti tutmaya başlayarak direnişe geçmişti.
Dün (4 Kasım) akşam, Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu, Zenkar 2 GES projesine karşı açtıkları iptal davasında, Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi’nin yürütmeyi durdurma kararı verdiğini duyurdu.
Komisyonun açıklamasının tamamı şöyle:
“Sur ilçesine bağlı Kervanpınar köyünde Zenkar 2 GES projesine karşı açtığımız iptal davasında, Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi; projenin insan sağlığına, tarım faaliyetlerine ve tarihi-kültürel birikime zarar vereceği gerekçesiyle yürütmeyi durdurma kararı vermiştir.
Yaşam alanlarını sonuna kadar koruyacağımızı ve hukuki mücadeleye devam edeceğimizi kamuoyuna duyuruyoruz.”
Ne olmuştu?
Zenkar Enerji tarafından yapılmak istenen ve 540 dönümden fazla alanı kapsaması planlanan ZENKAR-1 ve ZENKAR-2 Güneş Enerji Santrali (GES) Projesi, köylülerin mera olarak kullandıkları alana yapılmak isteniyor. Aynı zamanda projenin yapılmak istendiği alanın bitişiği, “Ğırap (Xirab) Bajar Yerleşim Ören Yeri” nedeniyle, yaklaşık 10 ay önce 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillenmişti.
ZENKAR-2 projesine ilişkin davada mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi heyeti, projenin mevcut hâliyle uygulanmasını uygun bulmamış, raporda yerleşim alanlarına yakınlık, tarım ve hayvancılık, su kaynakları, erozyon ve arkeolojik incelemeler konusunda eksikliklere dikkat çekilmişti.
Projeye verilen ÇED olumlu kararına karşı açılan dava Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi’nde sürerken şirket, jandarma eşliğinde alana girmişti.
ABD Kongresi için yapılan ara seçimlerde demokratlar, cumhuriyetçi eyaletlerde kazanarak Temsilciler Meclisi ve Senato’nun kontrolünü cumhuriyetçilerden aldı. Bu tabloyla Trump son iki yılını demokratların çoğunlukta olduğu bir kongreyle tamamlayacak.
Fotoğraf: Adobe Stock
Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) 3 Kasım 2026’da yapılan ara seçimlerde demokratlar, hem Temsilciler Meclisi’nin hem de Senato’nun kontrolünü cumhuriyetçilerden aldı. Demokratların 435 koltuklu Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk için gereken 218’i ve 100 koltuklu Senato’da çoğunluk için gereken 51’i aşması, Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminin kalan iki yılında ABD Kongresi’nde Cumhuriyetçilerin hâkimiyetini sona erdirdi.
Associated Press (AP) ajansının resmi olmayan sonuçlarına göre, Temsilciler Meclisi oylamalarında Demokratlar şu ana kadar 228, Cumhuriyetçiler ise 139 sandalye elde etti.
Meclis’te Demokratların Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Hakeem Jeffries ile Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Alexandria Ocasio-Cortez de yeniden seçildi. Senato’da ise güncel olarak demokratlar 54, cumhuriyetçiler 44 sandalyeye ulaştı. Sonuçları açıklanan yarışlarda cumhuriyetçilerin 20 vali seçilirken demokratlardan ise 28 vali seçildi.
ABD ara seçim sonuçları
Kaynak: The Associated Press (AP) · Son güncelleme: 4 Kasım 2026. Sayım sürdüğü için rakamlar değişebilir.
Senato
54
DEMOKRAT
44
CUMHURİYETÇİ
50 koltuk
7 koltuk kazandı
7 koltuk kaybetti
Demokratların rakamına, Demokrat grupla birlikte hareket eden 2 bağımsız dahil. İki koltukta sayım sürüyor.
AKR
MED
VT
NHD
WA
IDR
MTR
ND
MND
ILD
WI
MID
NY
RID
MAD
ORD
NV
WYR
SDR
IAD
IN
OHD
PA
NJD
CT
CA
UT
COD
NER
MO
KYR
WVR
VAD
MD
DED
AZ
NMD
KSD
ARR
TNR
NCD
SCD
OKR
LAR
MSD
ALR
GAD
HI
TXD
FLR
Demokrat kazandı
Cumhuriyetçi kazandı
Demokrat önde
Cumhuriyetçi önde
Seçim yok
Demokratlar, Cumhuriyetçilerden Iowa, Kansas, Kuzey Karolina, Güney Karolina, Teksas, Ohio ve Maine koltuklarını aldı. Alaska ve Mississippi’de sayım sürüyor; AP’ye göre Alaska’da Cumhuriyetçi, Mississippi’de Demokrat aday önde.
Temsilciler Meclisi
228
DEMOKRAT
139
CUMHURİYETÇİ
218 koltuk
25 koltuk kazandı
25 koltuk kaybetti
435 sandalyenin 367’si belli oldu, 68 seçim bölgesinde sonuç bekleniyor. Demokratlar, çoğunluk için gereken 218 koltuğu aştı.
Veri: The Associated Press (AP) · Tasarım: Niha+
2026 ara seçimleri
Ara seçimler, ABD’de dört yıllık başkanlık döneminin tam ortasında yapılan federal ve eyalet seçimlerine verilen isimdir. Seçmenler, ABD Kongresi’nin iki kanadını, valileri ve eyalet meclislerini belirlemek için oy kullanırlar.
2026 ara seçimleri, Trump’ın ikinci döneminin son iki yılını şekillendirecek. Seçim kampanyalarının ana başlıkları yaşam maliyetleri, gümrük tarifeleri, sağlık harcamaları ve yaklaşık yedi aydır süren İran savaşı ile bunun akaryakıt fiyatlarına etkisi olurken kampanya reklam harcamaları 11,21 milyar dolarla ara seçim tarihinin rekorunu kırdı.
Bu yıl Temsilciler Meclisi’nin 435 sandalyesinin tamamı, Senato’nun 100 sandalyesinden 35’i ve 36 eyaletin valiliği seçime gidiyor.
Senato’da 50-50 eşitlik olması hâlinde ise kontrol cumhuriyetçilerde kalacak çünkü eşitliğin bozulması için Senato Başkanı sıfatıyla Başkan Yardımcısı JD Vance oy kullanabiliyor.
Ara seçimlere dek Cumhuriyetçiler, Temsilciler Meclisi’nde 219 vekillikle çoğunluktaydı. Demokratlarınsa 214 vekili bulunuyordu.
Senatoda da cumhuriyetçiler demokratlara karşı çoğunluktaydı. 53 cumhuriyetçi senatöre karşılık 47 demokrat senatör vardı.
Kilit eyatletlerde sonuçlar: “İlkler”
Senato seçimlerinde Maine, Kuzey Carolina, Michigan ve Georgia ön plana çıkarken kampanya süreci ilerledikçe Trump’ın 2024’te farklı şekilde kazandığı Teksas, Ohio, Iowa, Alaska, Kansas ve Güney Carolina da yarışa dahil oldu.
Georgia
Senato’da Demokrat Jon Ossoff, Cumhuriyetçi Mike Collins’i yendi. Valilik seçiminde de Demokrat Keisha Lance Bottoms, Cumhuriyetçi Rick Jackson’ı geride bıraktı. Valilik ise 20 yılı aşkın sürenin ardından demokratlara geçti.
Michigan
Senato’da Demokrat Abdul El-Sayed ile Cumhuriyetçi Mike Rogers yarışıyor. El-Sayed, Rogers karşısında az farkla önde geldi. Valilik seçiminde de Demokrat Jocelyn Benson ile Cumhuriyetçi John James arasındaki yarışta Benson, James’in önünde.
Kuzey Carolina
Senato’da Demokrat aday Roy Cooper, Cumhuriyetçi Michael Whatley’i geride bırakarak senatör oldu ve Cumhuriyetçilerin elindeki koltuk Demokratlara geçti.
Güney Carolina
Senato’da Lindsey Graham’ın Temmuz’daki ölümünden sonra yerine atanan kız kardeşi Darline Graham, Demokrat Annie Andrews karşısında seçimi kaybetti ve senatörlük Cumhuriyetçilerden Demokratlara geçti.
Ohio
Senato’da Demokrat Sherrod Brown, Cumhuriyetçi Jon Husted karşısında kazandı. Brown, 2024’te kaybettiği Senato’ya geri dönerken Cumhuriyetçilerde bulunan senatörlük Demokratlara geçti. Valilik seçiminde de Demokrat Amy Acton, Cumhuriyetçi Vivek Ramaswamy’i geride bıraktı ve Valilik de Cumhuriyetçilerden Demokratlara geçti.
Teksas
Senato’da Demokrat James Talarico, Teksas Başsavcısı Ken Paxton’ı yendi ve burada da senatörlük Cumhuriyetçilerden Demokratlara geçti. Talarico, Teksas’ta 1988’den bu yana seçilen ilk Demokrat senatör oldu. Ayrıca, Demokrat Gina Hinojosa, üç dönemdir vali olan Cumhuriyetçi Greg Abbott’u yendi. Valilik 1995’ten bu yana ilk kez Cumhuriyetçilerden Demokratlara geçti.
Kansas
Senato’da Demokrat Adam Hamilton, görevdeki Cumhuriyetçi senatör Roger Marshall’ı yendi ve senatörlük Cumhuriyetçilerden Demokratlara geçti. Kansas, yaklaşık yüz yılın ardından ilk defa bir Demokrat senatör seçti.
Iowa
Senato’da Cumhuriyetçi Joni Ernst’ten boşalan koltuk için Demokrat Josh Turek, Cumhuriyetçi Ashley Hinson karşısında seçimi kazandı ve senatör seçildi. Bu eyalette de Cumhuriyetçiler koltuğu Demokratlara kaybetti. Ayrıca Demokrat aday Rob Sand, Cumhuriyetçi Zach Lahn karşısında Valilik seçimini kazandı.
Önceden Demokrat Parti’de olan eyaletlerde “ilkler”
California
Senato için bu yıl seçim yapılmayan California’da Demokrat Xavier Becerra, Cumhuriyetçi Steve Hilton karşısında valiliği kazandı. Becerra, görev süresi dolan Gavin Newsom’ın yerini alarak 1875’te Romualdo Pacheco’dan bu yana California’nın ilk Latin valisi olacak.
New Hampshire
Demokrat Partili Chris Pappas, New Hampshire’da eski Cumhuriyetçi Senatör John Sununu’yu yenerek ilk açık eşcinsel erkek senatör oldu. Sonuçları sahnede partneriyle birlikte kutladı ve kalabalığa şunu söyledi: “Washington’ın sorunları çözmek için masada yeni bir nesile ihtiyacı var.”
Kampanya harcamaları ve lobiler
2026 ara seçimleri, ABD tarihinin en pahalı seçimi olarak kayıtlara geçti. Kampanya finansmanını izleyen kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan OpenSecrets’a göre toplam harcama 12 milyar doları buldu. Bu paranın yarısından fazlası, sınırsız bağış toplayabilen PAC’lerden ve süper PAC’lerden oluşuyor.
En büyük 40 bağışçı, adaylara toplam 2,4 milyar dolar verdi. Bu bağışçıların başındaki isim Elon Musk, cumhuriyetçi PAC’lere 445 milyon dolar aktardı. George Soros ise Demokratları destekleyen PAC’lere yaklaşık 100 milyon dolar bağışladı.
Cumhuriyetçilerde Senate Leadership Fund 489 milyon, MAGA Inc. 353 milyon dolar harcadı. Demokratlarda ise Senate Majority PAC 248 milyon, House Majority PAC 192 milyon dolarla öne çıktı.
Seçim kampanyalarının en yoğun fonlandığı eyalet ise Teksas oldu. Eyaletteki Senato yarışı, 560 milyon doları aşan reklam harcaması ile ABD tarihinin başkanlık dışındaki en pahalı yarışı haline geldi. FEC kayıtlarına göre Elon Musk Eylül’de Senate Leadership Fund’a 158 milyon dolar verdi. Aynı ay grup, Paxton’ı desteklemek için yeni kurulan Texas PAC’e 75 milyon dolar gönderdi. Musk’ın verdiği 83 milyon dolar da aynı gruba aktarıldı. Bu desteğe rağmen yarışı demokrat aday Talarico kazandı.
El-Sayed Michigan’ı kazandı
İsrail yanlısı lobi AIPAC, United Democracy Project üzerinden ülke genelindeki yarışlara on milyonlarca dolar harcadı. Grup, harcamalarını büyük ölçüde demokrat ön seçimlerine yoğunlaştırmıştı. İsrail’e güçlü bağlılık gösteren adayları destekleyen AIPAC’in toplam 104,3 milyon dolar harcadı. Bunun 30,6 milyon doları Michigan’daki demokrat Senato ön seçiminde kullanıldı.
Bu, grubun tek bir yarışa yaptığı en büyük harcamaydı. Ancak AIPAC’in desteklediği Haley Stevens, İsrail’i en sert eleştiren adaylardan Abdul El-Sayed’e kaybetti. Ara seçimden birkaç gün önceyse ön seçimde El-Sayed’e kaybeden Stevens, sosyal medyadan yaptığı açıklamayla müslüman ve demokrat aday El-Sayed’in karşısında yarışan cumhuriyetçi aday Rogers’ı destekleyeceğini duyurmuştu. California, Illinois ve New York’ta AIPAC’in desteklediği adaylar ön seçimlerde başarılı olamadı. Teksas’ta Talarico AIPAC’tan uzak durmuş ve gruptan destek almayacağını açıklamıştı.
Resmi olmayan sonuçlara göre, senato oylamasında Abdul El-Sayed, rakibi Mike Rogers’ın önüne geçti. Sayed, güncel sayılara göre 1 milyon 583 bin 684 oy alarak yüzde 50,6 oy oranına ulaşırken Rogers ise 1 milyon 486 bin 235 oy alarak yüzde 47,5 oy oranında kaldı. Böylece El-Sayed, ABD’de ilk Mülsüman senatör oldu.
Seçim sonucunun ardından konuşan El-Sayed, kendisini Müslüman kimliği üzerinden kendisini hedef alan ABD Başkanı Donald Trump’a seslenerek “Donald, biliyorum, ismimi söylemekte zorlandın. Bu yüzden JD Vance ocak ayında yemin ettirdikten sonra bana sadece ‘Senatör’ diyebilirsin” dedi.
Filistinlilerin eşit haklara, barışa ve kendi kaderini tayin hakkına sahip olması gerektiğini vurgulayan Sayed, “Filistinli çocukların atalarının topraklarında, bizim vergilerimizle öldürülmeden büyümesi gerektiğine inanıyorsanız size ‘nefret dolu’ diyorlar. Eşit haklara, barışa, onura ve kendi kaderini tayin hakkına inanmak nefret değil, sevgidir” diye konuştu.
Demokratik Sosyalistler’in başarısı
Demokrat Parti’nin çatısı altında seçimlere katılan Amerika Demokratik Sosyalistleri’nin (DSA) başarısı da ara seçimlerde dikkat çekti. Demokrat bölgelerde ön seçimleri kazanarak Kongre’ye giren ve DSA üyesi/destekçisi olan en az 5 yeni isim Temsilciler Meclisi’ndeki yerini aldı. Bunlardan Melat Kiros, Colorado’da Kongre’ye seçilen ilk “Z kuşağı” (Gen Z) kadın siyasetçi oldu. Diğer isimler ise şunlar: Darializa Avila Chevalier (New York), Claire Valdez (New York), Donavan McKinney (Michigan), Chris Rabb (Pennsylvania).
DSA’dan Janeese Lewis George, seçim gecesinde büyük bir sürprize imza atarak ABD’nin başkenti Washington D.C.’nin yeni Belediye Başkanı seçildi. DSA’dan David Morales ise Rhode Island’ın başkenti Providence şehrinin belediye başkanı seçildi
NBC’nin gerçekleştirdiği sandık çıkış anketlerine göre, 18-29 yaş arası yaklaşık her üç seçmenden biri kendisini “Demokratik Sosyalist” olarak tanımlıyor. Bu sayılar Soğuk Savaş döneminden kalan anti-sosyalizm algısının yeni jenerasyonlarda kırıldığının bir işareti olarak değerlendiriliyor.
İran Savaşı’nın yansımaları
Donald Trump’ın Şubat ayında İsrail’le birlikte ve Kongre onayı almadan İran’a karşı başlattığı savaşın ekonomik etkisi bu ara seçimde seçmenlere yansıdı. Reuters’a göre benzinin galonu, savaşın başladığı 28 Şubat’tan önce yaklaşık 3 dolarken Temmuz’da ortalama 4 doları geçti. Ağustos’ta yapılan Reuters/Ipsos anketinde Amerikalıların sadece %31’i İran’a yönelik askeri harekâtı destekliyordu.
Ekim’de yapılan Fox News anketine göre seçmenlerin yaklaşık %60’ı İran’a karşı askeri harekâta karşıydı. Seçim günü yapılan AP seçmen anketinde de seçmenlerin yaklaşık %60’ı ABD’nin İran’a askeri müdahalesini “yanlış karar” olarak niteledi.
Bu tablo, Cumhuriyetçi adayları Trump’tan uzaklaşmaya zorladı. Eylül’de Michigan Senato adayı Mike Rogers, Iowa Senato adayı Ashley Hinson ve Michigan valilik adayı John James, artan maliyetleri gerekçe göstererek savaşın sona ermesi çağrısı yapmıştı. Aynı dönemde Iowa’da Cumhuriyetçi temsilciler Zach Nunn ve Mariannette Miller-Meeks, ilk kez İran’la ilgili savaş yetkileri önergesine destek verdi. Senato’da Demokratlar, neredeyse oybirliğiyle İran’daki savaşı durdurmaya yönelik savaş yetkileri önergesini destekledi.
Filistin: Demokrat Parti’de ayrışma
Şubat’ta yayımlanan Gallup anketine göre Amerikalıların %41’i Filistinlilere, %36’sı İsraillilere daha yakın bir noktada bulunuyor. Demokratların %65’i Filistinlilere, %17’si ise İsraillilere sempati duyuyor. Amerikalıların %57’si bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasını destekliyor.
Seçmenlerin bu görüşleri, seçimlere de yansıdı. Tartışmanın en sert yaşandığı yer Michigan oldu. Demokrat aday Abdul El-Sayed, İsrail’in Gazze’deki saldırılarını “soykırım” olarak nitelendiriyor ve ABD’nin İsrail’e askeri yardımının durdurulmasını savunuyor. Trump ise El-Sayed’in Müslüman Kardeşler üyesi olduğunu iddia etti. Trump’ın Arap-Amerikan seçmenlere ulaşma çalışmalarını yürüten Bishara Bahbah, başkanın El-Sayed hakkındaki sözlerinin “kırmızı çizgiyi aştığını” dile getirdi. Ülkenin en büyük Arap-Amerikan topluluğunun yaşadığı Dearborn’da birçok seçmen, Biden’ın İsrail’e desteği nedeniyle 2024’te Trump’ı desteklemişti.
Diğer yarışlarda ise adaylar daha temkinli bir çizgi izledi. Teksas’ta kazanan Demokrat James Talarico, Netanyahu hükümetine silah gönderilmesine oy vermeyeceğini, diğer yardımların ise Gazze ve Batı Şeria’daki yıkımın sona ermesine bağlanması gerektiğini söyledi. Ohio’da kazanan Sherrod Brown ise 2024 sonunda Bernie Sanders’ın silah transferlerini engelleme girişimine karşı oy vermişti ve İsrail’in kendini savunma hakkını vurgulayan bir çizgide duruyor.
Muş’un Varto (Gimgim) ve Bingöl’ün Karlıova (Kanîreş) ilçelerinde yapılmak istenen Jeotermal Enerji Santrali (JES) projesine karşı yurttaşların mücadelesi sürüyor. Keşif öncesinde yüzlerce kişi Gimgim’in Xwarik köyünde bir araya geldi.
Muş’un Varto (Gimgim) ve Bingöl’ün Karlıova (Kanîreş) ilçelerinde ABD merkezli IGNIS H2 Enerji Üretim A.Ş. tarafından iki ayrı jeotermal enerji santrali (JES) projesi hayata geçirilmek isteniyor.
Yurttaşlar JES projesine karşı nisan ayında Bingöl İdare Mahkemesi’nde dava açtı. Temmuz ayında mahkeme, proje kapsamında bilirkişi incelemesi ve keşif yapılmasına karar verdi.
Kanîreş’te keşif çalışmaları sürerken, Gimgim’in Xwarik köyünde de yurttaşlar bir araya geldi. Türkiye ve bölgenin farklı kentlerinden gelen yüzlerce kişi, “Varto yeşildir yeşil kalacak” ve “Direne direne kazanacağız” sloganları attı.
Buluşmada konuşan DEM Parti Muş Milletvekili Sümeyye Boz, projenin halkın yaşam alanlarına, suyuna, toprağına, hayvancılığına ve geçim kaynaklarına zarar vereceğini belirterek, bölge halkının rızası olmadan sermayeye alan açılmasına karşı çıktıklarını söyledi. Sümeyye Boz, “Zafer Varto halkının olacak” dedi.
DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın ise ekolojik mücadelenin önemine dikkat çekerek, iklim politikaları adı altında sürdürülen faaliyetlerin çelişkili olduğunu ifade etti. Akın, yaşam alanlarını ve doğayı korumak için mücadelenin sürdürülmesi gerektiğini belirtti.
Gimgim Belediye Eşbaşkanları Gıyasettin Aydemir ve Gülbahar Kaya da ilçede doğanın talan edilmesine izin vermeyeceklerini belirterek projeye karşı mücadele mesajı verdi.
Yurttaşlar, açıklamaların ardından keşif heyetinin bölgeye gelmesini beklemeye başladı.
Varto’da JES projesinin etkileyeceği köyler:
Tanzik (Armutkaşı), Tatan (Güzelkent), Hemug (Küçüktepe), Çorsan (Yeşildal), Xwarik (Çallıdere) ve ona bağlı Dewreşêli mezrası, Qasiman, Ameran (Onpınar), Zengena (Güzeldere), Mengel (Alabalık), Kuzik (Gölyayla), Civarkan (Kartaldere), Caneseran (Dağcılar), Xaşxaş (Eryurdu), Uskira (Çaylar), Şorik (Tuzlu), Şeman (Taşlıyayla), Gadizan (Ozankent), Badan (Teknedüzü).
Karlıova fay hattı, Bingöl’ün Karlıova ilçesinde Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) ile Doğu Anadolu Fay Hattı’nın (DAF) kesiştiği üçlü bir eklem noktasıdır. Bu bölge, Karlıova-Bingöl-Göynük hattında doğu-batı doğrultusunda uzanarak KAF, DAF ve Varto fayı ile birleşir, Erzincan’dan Marmara’ya uzanan riskli bir koridordur.
Muş Valiliği İl Komisyon Başkanlığı, Muş’un Varto ilçesini kapsayan, toplam yüz ölçümü 453 bin 494.83 metrekare olan mera vasıflı alanın 5 bin 560.13 metrekarelik kısmı üzerinde, IGNIS H2 Enerji Üretim Anonim Şirketi tarafından, “Jeotermal kaynak arama projesi kapsamında sondaj çalışması” yapılmasına onay vermişti.
Ignis’in odağı deprem bölgeleri
Ignis O2 Energy Inc. firması Kargapazarı Köyü’nde yapmayı planladığı projeye dair aşağıdaki açıklamayı yayımladı:
Ignis H2 Energy Inc., 2023 yılının dördüncü çeyreğinde Ignis Türkiye (IGNIS) şubesini kurmuş ve Doğu Anadolu’da dört jeotermal arama ruhsatı edinmiştir. Bu ruhsatlardan biri olan Kargapazarı ruhsat sahası, Karlıova Üçlü Eklemi olarak adlandırılan bölgede yer almaktadır. Karlıova bölgesindeki doğrultu atımlı ve genişlemeli rejimler, Doğu Anadolu’da Arap ve Avrasya plakalarının Anadolu bloğuyla çarpışmasıyla tetiklenmiş ve bu da Karlıova Üçlü Eklemi’nde (KTJ) karmaşık bir volkan-tektonik ve orojenik ortam yaratmıştır. Kargapazarı ruhsatında yürütülen çalışmalar, ağırlıklı olarak yüzey jeolojisi, stratigrafik ve jeolojik araştırmalar ile su ve kaya örneklemesi şeklinde gerçekleşmiştir (Resim 4).
Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ve Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) gibi önemli fay hatları (San Andreas Fayı gibi kıtasal transfer fayları), jeotermal akışkan sirkülasyonu için önemli bir dolaşım alanı oluşturmakta ve ikincil geçirgenliği yüksek jeotermal rezervuarlar meydana getirmektedir. Kargapazarı Segmenti, jeotermal aktivite gösteren çeşitli yüzey belirtileri ile lisans alanlanının en önemli fay segmentidir. (Resim 5).
Ignis, 2024 yılının son çeyreğinde ruhsat alanında kavramsal bir yeraltı modeli oluşturmak için manyetotellürik (MT) araştırmalar yapmayı planlamaktadır.
Ignis H2 Energy hakkında
Ignis H2 Energy, 2021 yılında kurulmuş. Genel merkezi Houston, ABD’dedir. Geolog International altyapısıyla destekleniyor ve jeotermal enerji arama, sondaj ve geliştirme üzerine uzmanlaşmış bir yenilenebilir enerji firmasıdır. Türkiye’de, özellikle Bingöl / Karlıova- Yedisu ve Muş/Varto gibi bölgelerde jeotermal santral projeleri yürütüyor. Firma, temiz enerji üretimi ve petrol/gaz sektöründen aktarılan tecrübeyle jeotermal enerjiyi temel yük kaynağı olarak kullanmayı hedefliyor. Türkiye (İzmir ofisi dahil), Avrupa ve dünya genelinde sürdürülebilir enerji projeleri geliştiriyor.
Gazeteci Yusuf Çelik’in Tunceli Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılandığı davada savcı, Çelik’in Munzur Kültür ve Doğa Festivali’nde kurulan stantta kitap satışı yaparak “örgüte yardım ettiği” iddiasıyla Çelik hakkında hapis cezası istedi. Bir sonraki duruşma 10 Aralık’a ertelendi.
Gazeteci Yusuf Çelik’in Dersim’de düzenlenen 23. Munzur Kültür ve Doğa Festivali’ndeki kitap satışı nedeniyle “silahlı terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etme” suçlamasıyla yargılandığı davada savcı, Çelik için hapis cezası istedi. Davanın ikinci duruşmasında esas hakkındaki mütalaasını sunan savcı, Çelik’in Partizan tarafından kurulan stantta kitap satışı yaparak örgüte yardım ettiği iddiasını yineledi.
Savcılığın mütalaasına göre Çelik, Partizan’ın kurduğu stantta yalnızca üç kitabın satışına dayandırılarak yargılanıyor: “İbrahim Kaypakkaya Bütün Eserleri”, “Saklanmaya Çalışılan Bir Meşale İbrahim Kaypakkaya” ve “Alnında Güneşin Kızıllığını ve Sıcaklığını Taşıyanlara… Nergiz”.
Mütalaada, söz konusu kitapların satışının “silahlı terör örgütünün amacına hizmet eden eylem” olduğu öne sürüldü. Savcı, Çelik’in TCK 314/4 ve 220/7 maddelerinin göndermesiyle TCK 314/2 ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5/1. maddesi uyarınca cezalandırılmasını istedi.
Bir sonraki duruşma 10 Aralık 2026 saat 10.30’a ertelendi.
Ne olmuştu?
Dersim’de düzenlenen 23. Munzur Kültür ve Doğa Festivali’nde Partizan tarafından açılan stantta bulunan kitaplar gerekçe gösterilerek Gazeteci Yusuf Çelik hakkında dava açılmıştı.
17 Haziran’da Tunceli Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen ilk duruşmada mahkeme, savcılığın esas hakkındaki mütalaasını hazırlaması için dosyayı 21 Ekim’e ertelemişti.
Çelik, daha önce KaosGL.org’a yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Munzur Festivali’ni takip etmek için Tunceli’ye gittim. Hem festival takibini yapıyor hem de gazetenin stantında gazete ve kitap satışına yardımcı oluyordum. Burada herhangi bir resmi karar veya tebligat gösterilmeden gözaltına alındım. İfade işlemlerimin ardından serbest bırakıldım. Ancak bandrolsüz kitaplar gerekçesiyle açılan davada 10 ay hapis cezasına çarptırıldım. Ardından ikinci kez Tunceli’ye gidişimde yine zorla ifadeye götürüldüm ve bir ifade daha alındı. Bu süreçte de bilerek ve isteyerek ‘örgüte yardım’ ettiğim iddiasıyla yeni bir dava açıldı. Davanın ilk duruşması yarın görülecek. Bir eylem nedeniyle üç soruşturma ve iki dava açan bu zihniyeti anlamakta gerçekten güçlük çekiyorum. Her gün hayatlarımızı yargı paketleriyle, hedef göstermelerle nefret objesi hâline getiren iktidar ve yargı sistemi, eline geçirdiği her fırsatta hukuksuzluğunu önümüze koymaya devam ediyor.”
UNESCO’nun yayımladığı rapora göre, hayatını kaybedenlerin 14’ü kadın gazetecilerdi. Bu dönem, son 10 yılın gazeteciler açısından en ölümcül iki yıllık süreci olarak kayıtlara geçti.
Fotoğraf: UNESCO
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), gazeteci cinayetlerinde cezasızlığın yeniden yükselişe geçtiği uyarısında bulundu. Gazetecilere yönelik suçlarda cezasızlığın sona erdirilmesi amacıyla ilan edilen uluslararası gün kapsamında pazartesi günü yayımlanan rapora göre, cinayetlerde küresel cezasızlık oranı 2025’te yüzde 86’ya ulaştı.
2012 yılından bu yana ilk kez artış gösteren oran, 2012’deki yüzde 95 seviyesinden 2024’te yüzde 85’e kadar gerilemişti. UNESCO’nun cezasızlık tanımı, soruşturmaları sonuçlanmayan veya hâlen devam eden cinayetleri kapsıyor. Buna göre gazeteci cinayetlerinin faillerinden yaklaşık yedide altısı adalet önüne çıkarılmıyor.
UNESCO Genel Direktör Yardımcısı Mariya Gabriel, özellikle savaş bölgelerinde gazeteci cinayetlerine ilişkin soruşturma ve yargı süreçlerinin yetersiz kaldığını belirtti. Gabriel, UNESCO’nun bir mahkeme olmadığını ancak adaletin sağlanması için baskı uyguladığını ifade etti.
Hayatını kaybedenlerin 14’ü kadın gazetecilerdi
İki yılda bir yayımlanan rapora göre, 2024 ve 2025 yıllarında toplam 189 gazeteci, medya çalışanı ve gazetecilik faaliyeti yürüten sosyal medya içerik üreticisi öldürüldü. Hayatını kaybedenlerin 14’ü kadın oldu. Bu dönem, son 10 yılın gazeteciler açısından en ölümcül iki yıllık süreci olarak kayıtlara geçti.
Öldürülen gazetecilerin yüzde 67’si Filistin toprakları, Yemen ve Ukrayna gibi çatışma bölgelerinde yaşamını yitirdi. Gabriel, bu tablonun gazetecilerin karşı karşıya olduğu küresel risklerde önemli bir değişime işaret ettiğini söyledi.
Raporda ayrıca insansız hava araçlarının (İHA) gazeteci ölümlerindeki rolünün arttığına dikkat çekildi. Dronlar, 2024 ve 2025 yıllarında kaydedilen gazeteci cinayetlerinin yüzde 26’sına neden oldu.
Gazeteciler en fazla Filistin’de katledildi
UNESCO’ya göre Filistin, 2025 yılında en fazla gazeteci cinayetinin kaydedildiği bölge oldu. Raporda, Filistin’de en az 32 gazetecinin öldürüldüğü belirtildi.
Gazetecilerin evlerinde veya mesleklerini belirten basın yelekleri taşıdıkları sırada da hedef alınmaya devam ettiği vurgulandı.
UNESCO’nun 2006 yılında gazeteci cinayetlerini izlemeye başlamasından bu yana dünya genelinde toplam 1.641 gazeteci öldürüldü. Bu rakam, ortalama her dört günde bir gazetecinin hayatını kaybettiği anlamına geliyor.
Öte yandan UNESCO’nun açıkladığı bazı verilerin Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) ve Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) tarafından yayımlanan rakamlardan farklı olduğu belirtildi. UNESCO, bu farklılıkları çatışmaların sürekli değişen koşulları nedeniyle bazı ölümlerin gerçekleşme biçiminin değerlendirilmesindeki güçlüklerle açıkladı.
YARGISAL SÜREÇLER · VERİ ANALİZİ
BAŞVURULARIN YARGISAL DURUMU
Gazetecilerin ölümüne ilişkin yapılan toplam 1.621 hukuki başvurunun sonuçlanma ve değerlendirilme durumlarına göre dağılımı.
Henüz bilgi alınamayan%19,80
Devam eden / Sonuçlanmamış%62,49
Diğer%3,95
Sonuçlanmış%13,76
1.621TOPLAM
%62,49
Gazetecilerin ölümüne ilişkin toplam 1.621 hukuki başvurunun yaklaşık üçte ikisi devam ediyor veya henüz çözüme kavuşmuş değil.
NİHA | Veri görselleştirme
CPJ’ye göre İsrail’in Gazze’de yürüttüğü savaş, gazeteciler için kaydedilen dünya üzerindeki en ölümcül dönem.
CPJ’in belgelediğine göre Ekim 2023’ten bu yana öldürülen gazeteci sayısı en az 260’a ulaştı. 28 Şubat 2026’da İran savaşının başlamasından bu yana da yalnızca Lübnan’daki kayıp sayısı 7’ye ulaştı.
Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), 2025’te dünya genelinde en az 111 gazeteci ve medya çalışanının öldürüldüğünü, 533 gazetecinin ise cezaevinde olduğunu açıkladı.
10 Aralık İnsan Hakları Günü’nün hemen öncesinde açıklanan yıllık rapora göre, öldürülen gazetecilerin yüzde 46’sı Gazze’de.
Filistin 51 cinayetle gazeteciler için dünyadaki en tehlikeli bölge olurken, Yemen 13 ölümle ikinci, Ukrayna ise 8 ölümle üçüncü sırada yer aldı.