Muş’un Varto (Gimgim) ve Bingöl’ün Karlıova (Kanîreş) ilçelerinde yapılmak istenen Jeotermal Enerji Santrali (JES) projesine karşı yurttaşların mücadelesi sürüyor. Keşif öncesinde yüzlerce kişi Gimgim’in Xwarik köyünde bir araya geldi.
Muş’un Varto (Gimgim) ve Bingöl’ün Karlıova (Kanîreş) ilçelerinde ABD merkezli IGNIS H2 Enerji Üretim A.Ş. tarafından iki ayrı jeotermal enerji santrali (JES) projesi hayata geçirilmek isteniyor.
Yurttaşlar JES projesine karşı nisan ayında Bingöl İdare Mahkemesi’nde dava açtı. Temmuz ayında mahkeme, proje kapsamında bilirkişi incelemesi ve keşif yapılmasına karar verdi.
Kanîreş’te keşif çalışmaları sürerken, Gimgim’in Xwarik köyünde de yurttaşlar bir araya geldi. Türkiye ve bölgenin farklı kentlerinden gelen yüzlerce kişi, “Varto yeşildir yeşil kalacak” ve “Direne direne kazanacağız” sloganları attı.
Buluşmada konuşan DEM Parti Mûş Milletvekili Sümeyye Boz, projenin halkın yaşam alanlarına, suyuna, toprağına, hayvancılığına ve geçim kaynaklarına zarar vereceğini belirterek, bölge halkının rızası olmadan sermayeye alan açılmasına karşı çıktıklarını söyledi. Sümeyye Boz, “Zafer Varto halkının olacak” dedi.
DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın ise ekolojik mücadelenin önemine dikkat çekerek, iklim politikaları adı altında sürdürülen faaliyetlerin çelişkili olduğunu ifade etti. Akın, yaşam alanlarını ve doğayı korumak için mücadelenin sürdürülmesi gerektiğini belirtti.
Gimgim Belediye Eşbaşkanları Gıyasettin Aydemir ve Gülbahar Kaya da ilçede doğanın talan edilmesine izin vermeyeceklerini belirterek projeye karşı mücadele mesajı verdi.
Yurttaşlar, açıklamaların ardından keşif heyetinin bölgeye gelmesini beklemeye başladı.
Varto’da JES projesinin etkileyeceği köyler:
Tanzik (Armutkaşı), Tatan (Güzelkent), Hemug (Küçüktepe), Çorsan (Yeşildal), Xwarik (Çallıdere) ve ona bağlı Dewreşêli mezrası, Qasiman, Ameran (Onpınar), Zengena (Güzeldere), Mengel (Alabalık), Kuzik (Gölyayla), Civarkan (Kartaldere), Caneseran (Dağcılar), Xaşxaş (Eryurdu), Uskira (Çaylar), Şorik (Tuzlu), Şeman (Taşlıyayla), Gadizan (Ozankent), Badan (Teknedüzü).
Karlıova’da JES projesinin etkileyeceği köyler:
Kızılağaç (Aynik), Kaynarpınar (Licik), Kantarkaya (Şorik), Ilıpınar (Çêrmûk), Sakaören (Siqavêlan) ve Kargapazar (Qerxabazar).
Karlıova fay hattı, Bingöl’ün Karlıova ilçesinde Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) ile Doğu Anadolu Fay Hattı’nın (DAF) kesiştiği üçlü bir eklem noktasıdır. Bu bölge, Karlıova-Bingöl-Göynük hattında doğu-batı doğrultusunda uzanarak KAF, DAF ve Varto fayı ile birleşir, Erzincan’dan Marmara’ya uzanan riskli bir koridordur.
Muş Valiliği İl Komisyon Başkanlığı, Muş’un Varto ilçesini kapsayan, toplam yüz ölçümü 453 bin 494.83 metrekare olan mera vasıflı alanın 5 bin 560.13 metrekarelik kısmı üzerinde, IGNIS H2 Enerji Üretim Anonim Şirketi tarafından, “Jeotermal kaynak arama projesi kapsamında sondaj çalışması” yapılmasına onay vermişti.
Ignis’in odağı deprem bölgeleri
Ignis O2 Energy Inc. firması Kargapazarı Köyü’nde yapmayı planladığı projeye dair aşağıdaki açıklamayı yayımladı:
Ignis H2 Energy Inc., 2023 yılının dördüncü çeyreğinde Ignis Türkiye (IGNIS) şubesini kurmuş ve Doğu Anadolu’da dört jeotermal arama ruhsatı edinmiştir. Bu ruhsatlardan biri olan Kargapazarı ruhsat sahası, Karlıova Üçlü Eklemi olarak adlandırılan bölgede yer almaktadır. Karlıova bölgesindeki doğrultu atımlı ve genişlemeli rejimler, Doğu Anadolu’da Arap ve Avrasya plakalarının Anadolu bloğuyla çarpışmasıyla tetiklenmiş ve bu da Karlıova Üçlü Eklemi’nde (KTJ) karmaşık bir volkan-tektonik ve orojenik ortam yaratmıştır. Kargapazarı ruhsatında yürütülen çalışmalar, ağırlıklı olarak yüzey jeolojisi, stratigrafik ve jeolojik araştırmalar ile su ve kaya örneklemesi şeklinde gerçekleşmiştir (Resim 4).
Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) ve Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) gibi önemli fay hatları (San Andreas Fayı gibi kıtasal transfer fayları), jeotermal akışkan sirkülasyonu için önemli bir dolaşım alanı oluşturmakta ve ikincil geçirgenliği yüksek jeotermal rezervuarlar meydana getirmektedir. Kargapazarı Segmenti, jeotermal aktivite gösteren çeşitli yüzey belirtileri ile lisans alanlanının en önemli fay segmentidir. (Resim 5).
Ignis, 2024 yılının son çeyreğinde ruhsat alanında kavramsal bir yeraltı modeli oluşturmak için manyetotellürik (MT) araştırmalar yapmayı planlamaktadır.
Ignis H2 Energy hakkında
Ignis H2 Energy, 2021 yılında kurulmuş. Genel merkezi Houston, ABD’dedir. Geolog International altyapısıyla destekleniyor ve jeotermal enerji arama, sondaj ve geliştirme üzerine uzmanlaşmış bir yenilenebilir enerji firmasıdır. Türkiye’de, özellikle Bingöl / Karlıova- Yedisu ve Muş/Varto gibi bölgelerde jeotermal santral projeleri yürütüyor. Firma, temiz enerji üretimi ve petrol/gaz sektöründen aktarılan tecrübeyle jeotermal enerjiyi temel yük kaynağı olarak kullanmayı hedefliyor. Türkiye (İzmir ofisi dahil), Avrupa ve dünya genelinde sürdürülebilir enerji projeleri geliştiriyor.
