UNESCO’nun yayımladığı rapora göre, hayatını kaybedenlerin 14’ü kadın gazetecilerdi. Bu dönem, son 10 yılın gazeteciler açısından en ölümcül iki yıllık süreci olarak kayıtlara geçti.
Fotoğraf: UNESCO
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), gazeteci cinayetlerinde cezasızlığın yeniden yükselişe geçtiği uyarısında bulundu. Gazetecilere yönelik suçlarda cezasızlığın sona erdirilmesi amacıyla ilan edilen uluslararası gün kapsamında pazartesi günü yayımlanan rapora göre, cinayetlerde küresel cezasızlık oranı 2025’te yüzde 86’ya ulaştı.
2012 yılından bu yana ilk kez artış gösteren oran, 2012’deki yüzde 95 seviyesinden 2024’te yüzde 85’e kadar gerilemişti. UNESCO’nun cezasızlık tanımı, soruşturmaları sonuçlanmayan veya hâlen devam eden cinayetleri kapsıyor. Buna göre gazeteci cinayetlerinin faillerinden yaklaşık yedide altısı adalet önüne çıkarılmıyor.
UNESCO Genel Direktör Yardımcısı Mariya Gabriel, özellikle savaş bölgelerinde gazeteci cinayetlerine ilişkin soruşturma ve yargı süreçlerinin yetersiz kaldığını belirtti. Gabriel, UNESCO’nun bir mahkeme olmadığını ancak adaletin sağlanması için baskı uyguladığını ifade etti.
Hayatını kaybedenlerin 14’ü kadın gazetecilerdi
İki yılda bir yayımlanan rapora göre, 2024 ve 2025 yıllarında toplam 189 gazeteci, medya çalışanı ve gazetecilik faaliyeti yürüten sosyal medya içerik üreticisi öldürüldü. Hayatını kaybedenlerin 14’ü kadın oldu. Bu dönem, son 10 yılın gazeteciler açısından en ölümcül iki yıllık süreci olarak kayıtlara geçti.
Öldürülen gazetecilerin yüzde 67’si Filistin toprakları, Yemen ve Ukrayna gibi çatışma bölgelerinde yaşamını yitirdi. Gabriel, bu tablonun gazetecilerin karşı karşıya olduğu küresel risklerde önemli bir değişime işaret ettiğini söyledi.
Raporda ayrıca insansız hava araçlarının (İHA) gazeteci ölümlerindeki rolünün arttığına dikkat çekildi. Dronlar, 2024 ve 2025 yıllarında kaydedilen gazeteci cinayetlerinin yüzde 26’sına neden oldu.
Gazeteciler en fazla Filistin’de katledildi
UNESCO’ya göre Filistin, 2025 yılında en fazla gazeteci cinayetinin kaydedildiği bölge oldu. Raporda, Filistin’de en az 32 gazetecinin öldürüldüğü belirtildi.
Gazetecilerin evlerinde veya mesleklerini belirten basın yelekleri taşıdıkları sırada da hedef alınmaya devam ettiği vurgulandı.
UNESCO’nun 2006 yılında gazeteci cinayetlerini izlemeye başlamasından bu yana dünya genelinde toplam 1.641 gazeteci öldürüldü. Bu rakam, ortalama her dört günde bir gazetecinin hayatını kaybettiği anlamına geliyor.
Öte yandan UNESCO’nun açıkladığı bazı verilerin Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) ve Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) tarafından yayımlanan rakamlardan farklı olduğu belirtildi. UNESCO, bu farklılıkları çatışmaların sürekli değişen koşulları nedeniyle bazı ölümlerin gerçekleşme biçiminin değerlendirilmesindeki güçlüklerle açıkladı.
BAŞVURULARIN YARGISAL DURUMU
Gazetecilerin ölümüne ilişkin yapılan toplam 1.621 hukuki başvurunun sonuçlanma ve değerlendirilme durumlarına göre dağılımı.
Gazetecilerin ölümüne ilişkin toplam 1.621 hukuki başvurunun yaklaşık üçte ikisi devam ediyor veya henüz çözüme kavuşmuş değil.
NİHA | Veri görselleştirme
CPJ’ye göre İsrail’in Gazze’de yürüttüğü savaş, gazeteciler için kaydedilen dünya üzerindeki en ölümcül dönem.
CPJ’in belgelediğine göre Ekim 2023’ten bu yana öldürülen gazeteci sayısı en az 260’a ulaştı. 28 Şubat 2026’da İran savaşının başlamasından bu yana da yalnızca Lübnan’daki kayıp sayısı 7’ye ulaştı.
Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), 2025’te dünya genelinde en az 111 gazeteci ve medya çalışanının öldürüldüğünü, 533 gazetecinin ise cezaevinde olduğunu açıkladı.
10 Aralık İnsan Hakları Günü’nün hemen öncesinde açıklanan yıllık rapora göre, öldürülen gazetecilerin yüzde 46’sı Gazze’de.
Filistin 51 cinayetle gazeteciler için dünyadaki en tehlikeli bölge olurken, Yemen 13 ölümle ikinci, Ukrayna ise 8 ölümle üçüncü sırada yer aldı.
