“İklimi değil sistemi değiştir”: Halkların İklim Zirvesi’nden bazı notlar

COP31’e karşı Antalya’da düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, 14 Kasım’daki yürüyüşle beraber beş gün sürdü. Yürüyüşte Filistin ve LGBTİ+ bayrakları yan yana dalgalandı, dev kuklalar Cumhuriyet Meydanı’na yürüdü. Zirveyi Niha+ adına takip eden Doğa Tekneci, zirvenin genel gidişatını aktardı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Cumhuriyet Meydanı’na doğru ilerleyen dev kuklalar, maskotlar ve pankartlarla ortaya çıkan güçlü görüntülerin sebebi devletlerin ve şirketlerin müzakere masalarına karşı yapılan alternatif bir zirveydi. Organizatörlerin yaklaşık 8 bin kişi olarak kaydettiği yürüyüş, Antalya’da COP31’e karşı toplanan Halkların İklim Zirvesi’nin (HİZ) ilk adımıydı. Kalabalık katılımın yarattığı coşku ise gün boyu yüksekti.

Paneller ve çeşitli etkinlikler çerçevesinde düzenlenen bu zirveye yönelik eleştiriler arasında çeviri seçeneklerindeki eksiklik öne çıktı.

Birçok devletin bir araya geldiği Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (UNFCCC) tarafından her yıl düzenlenen Taraflar Konferansı’nın (COP) 31’incisi bu sene Antalya’da EXPO Fuar Alanı’nda gerçekleştirildi. COP31’e karşı yapılan HİZ ise 15-18 Kasım tarihlerinde Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde yapıldı. Zirve ilk önce 14 Kasım’da geniş katılımlı bir yürüyüşle başladı.

TUED toplantısının son günü: Kerkük’ten katılım

Yürüyüşten önce kongre merkezinde 12-14 Kasım arasında birçok ülkeden gelen sendika ve işçi hakları kuruluşu, Enerji Demokrasisi için Sendikalar’ın (TUED) Uluslararası Sendika Toplantısı’na konuşmacı veya katılımcı olarak katıldı. Kapalı toplantının son günü yürüyüş gününe denk geldiğinden ancak son gün kalan sendika ve kurum temsilcileri oradaydı.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Kerkük’ten gelen Petrol ve Gaz Sendikası temsilcisi Bourhan Qadr, devletlerin bölge halkı üzerindeki etkilerinin yoksullara ve işsizlere doğrudan yansıdığını belirtti. Qadr, Halkların İklim Zirvesi için buluştukları uluslararası konferansta kendi taleplerini de söylediklerini aktardı.

Sendikal hareketin küresel haberlerini derleyen bir haber platformu olan LabourStart’ın kurucu editörü Eric Lee de toplantıya katıldı.

Niha+’ya konuşan Lee, ekoloji ve iklim gibi alanların işçi hareketinin merkezi meselesi olmadığına dikkat çekerek “Petrol işçilerini temsil eden bir sendikaysanız bazen fosil yakıt kullanımını desteklersiniz” diye vurguladı.

14 Kasım öğlen 13’ten itibaren Küresel Eylem Günü kapsamında “Yaşamı Savunuyoruz” başlıklı geniş çaplı bir yürüyüş gerçekleştirildi. Yürüyüş için katılımcılar saat 13.00’te Aydın Kanza Parkı’nda buluşup Cumhuriyet Meydanı’na kadar yürüdü.

Yürüyüşte LGBTİ+ bayrakları da dalgalandı

Organizatörler yürüyüşe katılanların sayısını yaklaşık 8 bin kişi olarak kaydederken, yürüyüşte Özgürlük İstiyoruz Kampanya Grubu tarafından Filistin bayrağıyla birlikte açılan LGBTİ+, trans ve lezbiyen bayrakları da yürüyüşün en dikkat çekici kısmı oldu. Her renkten varoluşu simgeleyen bu bayraklar, Kampanya Grubu’nun kendi standının önünde ve oturumların yapıldığı salonlarda durmaya renklerini göstermeye devam etti.

Yürüyüşe birçok sivil toplum kuruluşu, ekolojistler, siyasi partiler, milletvekilleri ve yurttaşın yanında uluslararası alanda faaliyet yürüten birçok ekoloji veya çevre kuruluşları da katıldı. Yürüyüş esnasında kitleler “Nehirden Denize Özgür Filistin” gibi sloganlar atarak Filistin’e özgürlük istedi. Aynı kitle kimi zaman soykırımcı ve sermaye odaklı bir sistem eleştirisi olarak “Yerin altında bırak” ve “İklimi değil sistemi değiştir” sloganları da attı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Yürüyüşte bulunan Halkların Demokratik Kongresi (HDK) Eş Sözcüsü Meral Danış Beştaş ve Yeşil Sol Parti (YSP) Eş Sözcüsü Didem Betül Göçer, devletlerin bir araya gelerek düzenlediği konferansların arka planında çok farklı gerçekler yattığını Niha+’ya anlattı. Beştaş, COP’ların gerçekleştirildiği esnada birçok halkın ve doğanın yıkıma uğradığına dikkat çekti.

Göçer ise Halklar için yapılan buluşmaların uluslararası bir örgütlenme olduğunu belirterek “Sermayenin taraftarları COP31’de şov yapıyor. Kömürden, fosilden çıkış konuşulmuyor. Halkların İklim Zirvesi’nde biz bunları konuşacağız” diye konuştu.

Fotoğraf: Anne Legrand/Vert.eco

Uluslararası katılımcılardan “dayanışma” çağrısı

Uluslararası katılımcılar arasında Peoples Rising for Climate Justice Movement (İklim Adaleti için Ayağa Kalkan Halklar Hareketi), Greenpeace, International Stand Point, Oxfam, Climate Action Network gibi birçok kurum da bulunuyordu.

Filipinler’den yürüyüşe People’s Rising for Climate Justice örgütüyle katılan aktivist Ragen, uluslararası dayanışma ve halkların ortak mücadelesi için Antalya’daki yürüyüşe katıldıklarının altını çizdi. Ragen, burada COP31 zirvesi süresince özellikle ilk günlerde yol kapatmaları ve yoğunluk nedeniyle ciddi trafik aksaklıkları yaşandığını da hatırlattı. Ayrıca COP31’deki Liderler Zirvesi öncesinde belirli ilçelerde kamu çalışanlarına idari izin verilmesi ve okullarda uzaktan eğitime geçilmesi gibi durumlar sebebiyle lojistik açıdan sorunlu olduğunu ekledi. Belém ve Türkiye’deki COP sürecinin baskı ve sansür açısından çok benzer olduğunu ve Türkiye’deki COP31 sürecinin şimdiye kadarki en dışlayıcı COP’lardan biri olduğuna dikkat çeken Ragen, şunları söyledi:

“COP30’dan COP31’e kadar gerçekten görmediğimiz şey tartışılan planların doğrudan uygulanması ve iklim krizini çözmeye yönelik süreçlerdeki militarizmin hala konuşulmuyor olması.”

Bread & Puppets Theatre (Ekmek ve Kukla Tiyatrosu), “Çığlık Atan Ağaç” ve “Karanfil” gibi çeşitli illustrasyonların yanında kaplumbağa ve kuş kuklalarıyla yürüyüşe katıldı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

350.org’un dinazor maskotu da dikkat çekerken Danimarka’daki The Orange Plague kuruluşundan katılan 9 polar ayısı, maskot olarak yürüyüşte ve zirve boyunca kostümlerini indirmedi.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Ardından Cumhuriyet Meydanı’nda toplanan kitle, miting ve konserin ardından dağıldı. Yürüyüş bittikten sonra saat 20.00’de “Sansür ve Gazetecilik: Hakan Tosun özel etkinliği” düzenlendi.

Yürüyüşün ardından 4 günlük konferans

Yürüyüş gününün ardından 15-18 Kasım boyunca süren zirvenin programı, “Ekolojik Yıkımlara Karşı Doğanın Hakları”, “Fosilden Çıkış ve Enerji Demokrasisi”, “Demokrasi, Anti-Militarizm ve Barış” ile “Gıda Egemenliği ve Agroekoloji” olmak üzere dört ana eksen etrafında şekillendi. 4 gün boyunca çeşitli oturumların, atölyelerin, kültür sanat etkinliklerinin ve her türlü rengin yer aldığı bu yoğun programda katılımcılar olumlu bir enerjiye sahipti. Paneller ve atölyeler eş zamanlı olarak gerçekleştirildi. Bundan daha önemli olan şey, birçok halktan gelen katılımcının kongre merkezinde, standların önünde veya bahçe kısmında sosyalleşip tanışabiliyor olmasıydı.

Birçok oturuma yerel ekoloji direnişleri, köylülerle birlikte katıldı. Yerel direnişlerden katılanların sayısının yetersiz olduğu da zirveye gelen birçok aktivistin gözlemlediği bir durumdu. Katılanlar arasında Kürt şehirlerinden gelen dernek ve köylüler de vardı. Zirveye katılan Amed Ekoloji Meclisi’nden Bişar İçli, “Devletler artık şirketler tarafından yönetiliyor” diye konuştu.

Barış sürecine de dikkat çeken İçli, bugün toprakların ve canlıların özgür olmadan Kürdistan’da bir barışın mümkün olamayacağını söyledi:

“Toprağınız özgür değilse siz de özgür değilsiniz.”

Zirvenin açılış oturumu yüksek bir tempoyla başladı. Kültür-sanat etkinlikleri alanında politik tiyatronun köklü topluluklarından biri olan Bread & Puppets Theatre ekibi adına Niha+’ya konuşan Hugo, dev kuklaları ve sokak performanslarıyla zirvede ekoloji ve iklim adaleti mücadelesinin sesini yükseltmek için Antalya’ya geldiğini anlattı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Kültür-sanat etkinlikleri, sergiler ve atölyelerle de devam etti. 14-18 Kasım boyunca kongre merkezinde bulunan birçok sergi ve sanatçı da zirveye katılım sağladı. Bunlardan biri olarak Pung Medya’dan Funda Coşkun’un yaptığı enstalasyon çalışması savaş atıklarının yavaş yavaş nasıl bir etki ettiği bakımından ilgi çekiciydi.

Panellerdeki 4 dil çeviri seçeneği eksik kaldı

Kongre merkezinde eş zamanlı salonlarda yürütülen programlarda uluslararası katılımcılar da yer aldı. Oturumlarda Türkçe, İngilizce, Kürtçe ve İspanyolca çeviri olanağı sağlandı. Fakat çeviri seçeneklerinde bazı yetersizlikler ve eleştirilen durumlar da yaşandı. Bu durumlardan biri de Kürtçe (Kurmancî) dahil olmak üzere 4 dildeki çeviri seçeneğinin eksikliği ve Kürtçe konuşan konuşmacıya gelen tepkiler oldu.

Kürt bir milletvekilinin katıldığı bir oturumda 3 farklı dilden konuşmacı olmasına rağmen çeviri olanaklarının yetersiz kaldığı ifade edildi. Oturuma katılan bir İtalyalı gazetecinin aktarımına göre çeviriler gerçekleşmedi ve İngilizce konuşan bir kişi hariç diğer üç konuşmacıyı anlayamadığını söyledi. İtalyalı gazeteci ve aynı sırada salonda bulunan Ajansa Welat muhabiri Mansur Kuyumcu, oturumda anadili Kürtçe olan bir konuşmacının Kürtçe konuşmayı tercih ettiğini anlattı. Kuyumcu, muhabir olarak orada bulunduğunu, fakat çeviri eksikliği yüzünden video kaydını durdurup konuşmacının çevirmenliğini yapmak zorunda kaldığını söyledi. Kuyumcu, ayrıca Kürtçe konuşacağını belirten konuşmacıya oturan kitle içindeki birkaç kişiden tepki geldiğini ve bazı Türkiyeli katılımcıların salondan ayrıldığını iddia etti.

Zirvede Filistin vurgusu

İlk iki gün kongre merkezinin koridorları dolu olsa da, son iki günde salonlar gözle görülür biçimde boşaldı. Organizatörlere göre bunun sebeplerinden biri son iki günde yapılan etkinliklerin hafta içine denk gelmesi ve aynı anda hem COP31’i hem de HİZ’i takip edenlerin olması. Dört gün boyunca süren panellerde en çok İsrail Devleti tarafından işgal edilen Filistin soykırımı konusu öne çıktı. Zirvenin dördüncü gününde yer alan “Soykırımcı İsrail’e Petrolü Durdur” başlıklı basın açıklamasında İsrail’e ambargo uygulanması ile Filistin için özgürlük talepleri vurgulandı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Kongre merkezinin bahçesinde olan gösteriler ise HİZ boyunca devam etti. HİZ gönüllüleri ve birçok katılımcı zirvenin dördüncü gününde Filistin için adalet taleplerini sloganlarla yükseltti.


Özgürlük İstiyoruz Kampanyası: “İktidar topyekun bir savaş açtı”

12 Eylül 2026’da başlayan ve Akın Gürlek öncülüğünde yürütülen “Ailem Güvende” operasyonlarının ardından birçok şehirden yüzden fazla kişi tutuklandı. “Aile ve Nüfus 10 Yılı” çerçevesindeki bu operasyonlar çoğunlukla LGBTİ+ derneklerini ve seks işçilerini hedef aldı. COP31 kapsamında kalan Yeşil Bölge’deki etkinliklerde konuşmacılara imzalatılması öngörülen “COP31 Panelist ve Konuşmacı Beyanı”nda konuşma ve sunumların “genel ahlak ilkelerine” uygun olması şartı getirildiği basına yansıdı.

Bütün bunların ardından HİZ’deki LGBTİ+ varlığı, Zirveye katılan Özgürlük İstiyoruz Kampanya Grubu ve Renkli Güvercin LGBTİ+ İnisiyatifi’nden Burak Deniz, LGBTİ+ mücadelesinin ve ekoloji mücadelesinin iç içe olduğunu vurgulayarak COP31’de Türkiye tarafından konuşmacılara verilen beyannamede “genel ahlaka uygun konuşulsun” şartını hatırlattı:

“LGBTİ+ mücadelesi, ekoloji veya kadın mücadelesinden ayrılamaz. Bizim burada olmamızın sebebi o dayanışma ağını örebilmemiz. Çünkü iktidar topyekun bir savaş açmış durumda, hem LGBTİ+’lara hem ekolojiye hem kadınlara.”

Deniz, Adalet Bakanı Akın Gürlek öncülüğünde yürütülen “Ailem Güvende” adlı polis operasyonlarının ardından savcılık tarafından kapatılması istenen Sosyal Politika, Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları Derneği’nin (SPoD) 18 Kasım 13.30’da görülecek davasına bütün STK’ları, ekoloji ve hak savunucularını çağırdı. SPoD’un 18 Kasım’daki davası ise kurucu üyelerin tahliye edilmesiyle sonuçlandı.

Sonuç bildirgesi: “Artık yeter!”

HİZ’in son günü olan 18 Kasım’da, “Gıda Egemenliği ve Agroekoloji” başlığında düzenlenen hayvancılık, agroekoloji, ekstraktivizm ve adil geçiş konularını kapsayan paneller ve atölyeler yer aldı. Ayrıca Polen Ekoloji Kolektifi, yayımlamış olduğu Ekstraktivizm Haritası’nı ve ekolojik örgütlenmelerin ekstraktivizme karşı nasıl güçlendirilebileceğine ilişkin bir panel gerçekleştirdi.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Son gün, olumlu enerjiye sahip bir kapanışla bitti. Herkes telefon ışıklarını açarak onları çeken basın çalışanlarına poz verdi. Sloganların haykırıldığı bu alan dağıldıktan sonra zirve, saat 18’de sonuç bildirgesiyle sonlandı. Sonuç bildirgesinde, fosil yakıtlardan adil bir çıkışın sağlanması, atmosferik CO₂ yoğunluğunun 350 ppm’e düşürülmesinin benimsenmesi gibi taleplerin yanısıra halkların adil bir geçiş sürecinde söz sahibi olması gerektiği ve ekokırımın durdurulması talepleri üzerinde yoğunlaşıldı.

Açıklama, “Ya basta, artık yeter, edi bese, enough is enough!” sloganıyla bitirildi.

Ek bir not olarak: Sonuç bildirgesinin ilk ve kısa halinde birçok halkın anılıp Kürt halkına dair hiçbir ifade geçmemesi, ardından eleştirilerle beraber metnin düzeltilmesi de bildirgeyi dinleyen Kürt gençlerin dikkatini çekti. Bazı konferanslarda HİZ ekibi her ne kadar destek olup Kürtçeyi bir dil olarak var etmeye çalışsa da, ekipten bağımsız olarak panellere gelen kimi katılımcılardan Kürtçeye yönelik tahammülsüzlük belirtileri ise gözlerden kaçmadı.

HİZ nasıl kuruldu?

Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapması netleşince Ekoloji Birliği, İklim Adaleti Koalisyonu ve Türkiye Çevre Platformu 29 Kasım 2025’te bir açıklama yayımladı. Türkiye’nin COP sürecine ev sahipliği yapma girişiminin, çözüm üretmeyen iklim politikalarını meşrulaştırma riski taşıdığı ifade edilen açıklamada, iklim kriziyle gerçek bir mücadelenin ancak uluslararası halkların dayanışmasıyla mümkün olabileceği vurgulandı.

Bu çağrının ardından 16 Aralık’ta Ankara’da bir ön hazırlık toplantısı gerçekleştirildi. Sürecin devamında emek örgütlerine, demokrasi örgütlerine, kadın ve LGBTİ+ örgütlerine, hayvan hakları savunucularına, iklim aktivistlerine, sanatçılar ve akademisyenlere çağrı yapıldı. Böylelikle 20 Şubat’ta Halkların İklim Meclisi kurulduğunu duyurdu.

Halkların Zirvesi’nin geçmişi

Halkların İklim Zirvesi, yüzün üstünde devletin bir araya geldiği COP’lara karşı halkların sesini ve taleplerini duyurmak ve yerel direnişlere bir çözüm üretmek amacıyla birçok sivil toplum kuruluşunun, yerel ekoloji direnişinin, yurttaşların buluştuğu bir zirve olarak birçok ülkede düzenleniyor. Bu zirve, COP zirveleriyle eşzamanlı olarak yapılıyor.

People’s Summit adı verilen zirvelerin temeli, 2009 Kopenhag’da olan COP15’e karşı olarak “Sistemi değiştir, iklimi değil” yürüyüşü ve ardından Klimaforum09 adıyla gerçekleştirilen zirveye dayanıyor. Kopenhag’ın 2010’da Bolivya’nın Cochabamba kentinde de devlet destekli büyük bir “Halkların Dünya İklim Konferansı” yapıldı. Daha sonra Glasgow’da Halk Zirvesi (People’s Summit for Climate Justice) adıyla 7 ile 10 Kasım 2021 tarihinde, COP26 ile eş zamanlı olarak düzenlendi. Brezilya Belém’de Kasım 2025’te COP30’a karşı gerçekleştirilen halklar zirvesi ise bugüne kadarki en büyüğü oldu. Organizatörlere göre 62 ülkeden yaklaşık 1.100 örgüt katıldı. 24 binden fazla katılımcı ve 70 bin kişilik küresel yürüyüş kaydedildi.

Rojava’daki üniversitelerden çağrı: “Kürtçe her alanda eğitim dili olmalı”

Şam’daki HTŞ hükümeti ve Demokratik Suriye Güçleri arasındaki entegrasyon sürecinde Kürtçe eğitim haftada üç saatle sınırlanırıldı. Üniversitelerin özerk statüsünün tanınmadığını söyleyen akademisyen Sardar Saadi, Almanya gibi Batı ülkelerinin Rojava ve Kobani üniversitelerindeki deneyimi görmeyerek “ikiyüzlü” davrandığını vurguladı.

Suriye hükümeti ile Demokratik Suriye Güçleri (DSG) arasında 30 Ocak 2026’da varılan mutabakatın ardından, Kuzey ve Doğu Suriye’deki Kürtçe eğitimin geleceği tartışılıyor. Tartışmanın merkezinde okullardaki Kürtçe ders saatleri ile “Rojava Üniversitesi” olarak bilinen Qamişlo Üniversitesi, Kobani Üniversitesi ve Rakka’daki Şark Üniversitesi’nin statüsü var. Şam’daki HTŞ yönetimi bu üniversiteleri Suriye’deki devlet üniversiteleri sistemine entegre etmek isterken Kürt halkı ise Kürtçenin eğitim dili olarak tanınmasında ısrar ediyor.

“Kürtçenin eğitim dili olması birinci mücadelemiz”

Rojava Üniversitesi bünyesindeki Sosyal ve İnsani Bilimler Enstitüsü’nün kuruluşunda yer alan, daha önce enstitünün eş direktörlük görevini üstlenen ve üniversite bünyesindeki çalışmalarına devam eden akademisyen Sardar Saadi, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmelerde bazı derslerin sınırlı bir biçimde kabul edildiğini fakat Kürtçenin eğitim dili olarak kabul edilmediğini belirtti:

“Bizim asıl istediğimiz şey ve mücadele ettiğimiz şey Kürtçe’nin her alanda eğitim dili olmasıdır. Özellikle üniversitede, doğa bilimleri, tarih, toplumsal bilimler, felsefe, kimya, fizik… Hepsi Kürtçe bir dille verilsin. Bu birinci mücadeledir.”

Sardar Saadi

Saadi, Suriye Eğitim Bakanlığı’nın 27 Ağustos 2026’da okullarda Kürtçe eğitimin süresinin haftada 3 saatle sınırlandıran düzenlemesini “Kürtçeyi hayattan silmek” amacıyla yapılan bir politika olduğunu söyledi:

“Suriye devletinin istediği şey Rojava Üniversitesi’ni Fırat Üniversitesi’ne bağlamak. Açıkçası bu üniversitelerin kendi statüsüyle, kendi idari ve otonomi özerkliğiyle onu kabul etmiyorlar. Başka bir üniversite kuruluyorsa onları Rojava Üniversitesi bağlayalım böyle bir şey söylemiyorlar.”

Saadi, Rojava Üniversitesi’nde öğrencilerin, öğretim üyelerinin ve çalışanların bu bağlanmayı kabul etmediğini, şu anda üniversitenin fiilen faaliyetlerini sürdürdüğünü söyledi. Saadi’ye göre bu yıl üniversiteye yaklaşık 5 bin öğrenci kayıt yaptırdı.

“Hükümetin yaptığı bir tür soykırım”

Suriye devletinin üniversiteleri tanımadığını, bütçe ayırmadığını ve verilen belgeleri kabul etmediğini ifade eden Saadi, Şam yönetiminin en büyük sorununun Rojava olduğunu savundu:

“Bu sadece idari ya da teknik bir mesele değil, çok zihinsel, çok yapısal, çok tarihî bir mesele. Şam’da kurulan hükümet cihatçı bir hükümet ve bunu kabul etmemiz gerekiyor.”

Hükümetin uyguladığı siyasetin sadece insan öldürme olmadığını, oradaki tecrübeyi, bölgedeki dili, kültürü öldürmek olduğunu ifade eden Saadi, bu durumu “bir tür soykırım” olarak değerlendiriyor.

“Rojava deneyimini neden Batı kabul etmiyor?”

Rojava’da en az 10 senelik bir üniversite deneyimi olduğunu aktaran Saadi, Almanya’nın ve diğer Batı ülkelerinin Rojava’daki üniversite deneyimine dönük tutumunu eleştirdi:

“Almanya, milyonlarca euro harcıyor. Sadece bir konferans için 800 bin euro harcıyor. Suriye’deki yüksek eğitimi tekrar yapılandırmak ve başka projeler için bir 60 milyon euro’luk bir sermaye oraya gidiyor. Bunun tek bir kuruşu Rojava ve Kobani üniversitelerine gitmemiş.”

Üniversiteler konusunda Batı tarafının tutumunu “ikiyüzlülük” olarak değerlendiren Saadi, Rojava Üniversitesi’ndeki deneyimi şöyle anlattı:

“Öğrenci meclisleri, kadın meclisleri, yüzde 50 kadın kotası, eş başkanlık sistemi, jineoloji bölümü ve jineolojinin tüm derslere yayılması… Muazzam bir deneyim. Bu, dünyada hiçbir yerde görülmeyen demokratik ve kadın öncülüğü olan bir deneyimdir. Bu deneyimi neden Batı kabul etmiyor? Almanya niye 60 milyon dolar Suriye devletine veriyor?”

“Global Scholars’ Network for Rojava Universities”

Saadi, “Global Scholars’ Network for Rojava Universities” (GSNRU) adıyla bir akademik dayanışma ağı kurduklarını söyledi. Dünyanın önde gelen üniversitelerinden akademisyenlerin de aralarında bulunduğu yaklaşık 150 kişi ağa imza attı. Bütün odaklarının Almanya’yı zorlamak olduğunu söyleyen Saadi, bunun için çeşitli konferanslara katılım sağladıklarını belirtti.

Global Scholars’ Network for Rojava Universities (Rojava Üniversiteleri İçin Küresel Akademisyenler Ağı), Kuzey ve Doğu Suriye’deki Rojava Üniversitesi ile Kobani Üniversitesi’ne akademik ve kurumsal destek sağlamak amacıyla uluslararası bilim insanları ve akademisyenler tarafından kurulan dayanışma girişimidir. Bölgedeki üniversitelerde Kürtçe eğitimin korunması ve akademik programların resmi olarak tanınması için uluslararası alanda farkındalık ve baskı oluşturmak amacıyla kurulan bu ağ, uluslararası akademik dayanışma kampanyaları, konferanslar ve imza kampanyaları düzenleyecek.

Saadi’nin aktardığına göre, dayanışma ağının çalışmaları çerçevesinde 3 Kasım’da Berlin Humboldt Üniversitesi’nde “Suriye’nin Geçiş Sürecinde Yükseköğretim” başlıklı bir etkinlik ile 24–26 Kasım’da Alman-Ürdün Üniversitesi’nde “Suriye’de Yükseköğretimin Dönüşümü Uluslararası Konferansı” başlıklı bir etkinlik düzenlenecek. Etkinlikler, Berlin Humboldt Üniversitesi ve Alman-Ürdün Üniversitesi ile Berlin Ampirik Entegrasyon ve Göç Araştırmaları Enstitüsü (BIM) ve Alman Akademik Değişim Servisi (DAAD) ortaklığıyla organize ediliyor.

Saadi, bu konferanslar ve programlar için Türkiye tarafından birçok ülkeye baskı yapıldığını da anlattı:

“Geçen ay İrlanda’da, Cork Üniversite Koleji’nde (UCC) bir program yaptım. Türkiye Büyükelçiliği tehdit içerikli bir mektup yazmış; ‘Neden böyle bir şey yapıyorsunuz?’ diye. Üstelik bunu Türkiye’deki sürece bağlamışlar. Hiçbir alakası yok. Rojava coğrafi bir mesele değil, Kürdistan da yalnızca Türkiye’de olan bir mesele değil, bir Ortadoğu meselesi. Türkiye neden bu kadar uğraşıyor, özellikle bu süreçte neden baskı ve tehdit yapıyor, anlamıyoruz. Yalnızca bizi değil, Almanlara, İrlandalılara, Amerikalılara da gidip ‘Siz neden bunlarla çalışıyorsunuz?’ diyor. Daha önce Bremen’e de baskı yaptı, Amerika’daki bir üniversiteye de. Böyle bir süreçte Türkiye’nin çok kötü bir rol oynadığını görüyoruz.”

Ne olmuştu?

Ocak başında Halep’te çıkan çatışmaların ardından DSG, hükümet saldırısı sonucu Kuzeydoğu Suriye’deki topraklarının büyük bölümünü kaybetti. Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara 16 Ocak’ta Kürtçeyi Arapçanın yanında “ulusal dil” olarak tanıyan, okullarda öğretilmesine izin veren kararnameyi çıkardı. 13 sayılı kararname, kayıtsız Kürtler dahil tüm Kürt kökenli Suriyelilere vatandaşlık tanıdı. Kararname, bağımsızlıktan bu yana Kürt ulusal haklarının ilk resmi tanınması olarak değerlendirildi. Kürtçe, Kürtlerin kayda değer nüfus oluşturduğu bölgelerde seçmeli ders veya kültürel etkinlik olarak okutulabilecekti. Fakat Kuzey ve Doğu Suriye Demokratik Özerk Yönetimi kararnameyi yetersiz buldu. Mazlum Abdi de 13 sayılı kararnamenin Kürtçe açısından yetmediğini, Rojava’da 15 yıldır Kürtçenin eğitim dili olduğunu ve üniversite düzeyine ulaşıldığını söyledi.

DSG ile Suriye hükümeti 30 Ocak’ta kalıcı ateşkesi ve entegrasyon çerçevesini öngören bir mutabakat duyurdu. Haziranda Eğitim Bakanlığı, Rojava yönetimi altında verilen sertifikaların tanınması sürecini başlattı ve öğrencilerin 2026 ve 2027 genel sınavlarına girmesine izin verdi. Bakanlık, aynı gün Kürt yönetiminde çalışan 38 bin öğretmenin devlet kurumlarına entegre edildiğini açıkladı.

DSG’nin feshi 25 Ağustos’ta duyuruldu. İki gün sonra, 27 Ağustos’ta Eğitim Bakanı Muhammed Abdurrahman Turku 13 sayılı kararnamenin uygulama yönetmeliğini değiştirdi. Düzenlemeye göre Kürtçe haftada üç saat okutulacak ve notu yıl sonu puanına dahil edilecek. Ayrıca haftada bir saat Kürtçe etkinlik dersi yapılacak.

Rojava Üniversitesi düzenlemeyi “geriye doğru bir adım” olarak niteleyerek geri çekilmesini istedi. Yeni eğitim yılının başlamasıyla Qamışlo ve çevresinde öğrenciler, ders saati artışı yerine Kürtçenin resmi eğitim dili olmasını talep ederek protestolar düzenledi.

Sosyolog Arslan Özdemir değerlendirdi

Kürtçe seçmeli dersi 86 bin öğrenci seçti: “Öğretmen ve kaynak eksikliği giderilmeli”

Kürtçe seçmeli dersi tercih eden öğrenci sayısının son beş yılda beş kat arttığını belirten Sosyolog ve eğitimci Arslan Özdemir’e göre öğretmen ve materyal eksikliği, seçmeli Kürtçe derslerinin açılmasını hala zorlaştırıyor: “Mesele yalnızca öğrencilerin bu dersi seçmesi değil, seçtikleri dersi gerçekten alabilmeleridir.”

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) verilerine göre 2026-2027 eğitim-öğretim yılında 16 şehirde, 321 okulda 86 bin 64 öğrenci seçmeli Kürtçe dersini tercih etti.

Kürtçe (Kurmancî ve Zazakî) 2012 yılından bu yana ortaokullarda seçmeli ders olarak okutuluyor. Seçmeli dersin verilebilmesi için en az 10 öğrenci şartı öne sürülüyor. Seçmeli ders haftada iki saat ile sınırlandırılıyor. 2012’den bu yana Kürtçe seçmeli derslere ilgi artıyor.

Bu verilere rağmen öğrencilerin Kürtçe seçmeli ders kitaplarına ulaşamaması ve yaşanan öğretmen eksikliği gündemdeki yerini koruyor. En son 2025 yılında 59 bin 800 öğrenci dersi seçti, ancak 36 bini fiilen ders alabildi.

Yüksek Öğretim Kurumu’nun (YÖK), 26 Ocak 2011’de Kürt Dili ve Edebiyatı bölümünü onaylamasıyla birlikte, Mardin Artuklu, Muş Alparslan, Van Yüzüncü Yıl ve Bingöl üniversitelerinde Kürt Dili ve Edebiyatı bölümleri, Bingöl ve Dersim’de ise Zaza Dili ve Edebiyatı bölümleri açıldı. Bölümlerin açıldığı tarihten bugüne her sene yaklaşık 100 öğrenci bu bölümlerden mezun oluyor.

2025’de Türkiye genelinde 25 bin öğretmen ataması yapılırken Yaşayan Diller ve Lehçeler bölümünde 5’i Kurmancî, 1’i Kirmanckî/Zazakî olmak üzere sadece 6 Kürtçe öğretmenin ataması yapıldı. 20 milyonu aşkın Kürdün yaşadığı ülkede atanmayı bekleyen binlerce Kürtçe öğretmeni mevcut.

Sosyolog ve eğitimci Arslan Özdemir, bu sayının toplumdaki talebi gösterdiğini, ancak öğretmen ve materyal eksikliği ile bilgilendirme yetersizliğinin öğrencilerin bu dersi gerçekten almasını zorlaştırdığını söyledi.

Arslan Özdemir

Özdemir’in belirttiği verilere göre, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) kapsamında seçmeli Kürtçe dersi, ortaokulların 5, 6, 7 ve 8. sınıflarında, yaş aralığı 10-14 olan öğrencilere veriliyor. Ayrıca ders, “Yaşayan Diller ve Lehçeler” adıyla, haftada 2 saat olarak okutuluyor ve öğrenciler Kurmancî ile Zazakî / Kirmanckî diyalektleri arasında tercih yapılabiliyor. Ders seçme formunu öğrenciler adına veliler dolduruyor.

Dersin açılması için ilgili lehçede yeterli öğrenci talebi ve okulun olanaklarının uygun olması gerekiyor. Özdemir’e göre uygulamada en az 10 öğrencinin tercih etmesi şartı bulunuyor.

2020’de 15 bine düşen sayı yeniden yükseldi

Özdemir’in aktardığı verilere göre seçmeli Kürtçe dersini tercih eden öğrenci sayısı yıllar içinde dalgalı bir seyir izledi. 2012’de 21 bin 956 olan sayı, 2015’te 37 bin 184’e çıktı. Ardından düşüşe geçen sayı 2018’de 27 bin 130’a, 2019’da 18 bin 438’e geriledi ve 2020’de 15 bin 33 ile en düşük düzeye indi. 2021’den itibaren yeniden artan sayı, 2025’te 37 bin 330, 2026’da 59 bin 372 oldu. En son 2027 için 86 bin 64 öğrenci tercih yaptı.

Seçmeli Kürtçe dersini tercih eden öğrenci sayısı
2012
21.956
2013
23.582
2014
25.814
2015
37.184
2016
34.611
2017
33.696
2018
27.130
2019
18.438
2020
15.033
2021
22.018
2022
25.015
2023
26.453
2024
27.768
2025
37.330
2026
59.372
2027
86.064
Kaynak: Sosyolog ve eğitimci Arslan Özdemir’in aktardığı veriler. | Niha

Özdemir, artışın sürdüğünü belirterek şunları söyledi:

“Ancak olanaklar geliştirilirse ve yeterli tanıtım yapılırsa bu sayının çok daha üzerinde başvurunun olacağına inanıyorum. Birçok okulda okul müdürleri bu dersleri ders seçme formuna yazmamaktadır. Bazı aileler de çocuklarına bu dersi aldırdıklarında çocuklarının fişleneceğini düşünüyor.”

“Mesele yalnızca seçmek değil, seçtiği dersi alabilmek”

Özdemir, dersin açılmasını ve yürütülmesini zorlaştıran sorunların bulunduğunu vurguladı. Öğretmen yetersizliği, ders kitapları ve eğitim materyallerinin eksikliği, derslerin açılmasında yaşanan güçlükler ve ailelerin yeterince bilgilendirilmemesinin öğrencilerin derse erişimini güçleştirdiğini belirtti:

“Dolayısıyla mesele yalnızca öğrencilerin bu dersi seçmesi değil, seçtikleri dersi gerçekten alabilmeleridir. Son verilere göre 86 bin 64 öğrencinin Kürtçeyi seçmiş olması, toplumda bu yönde ciddi bir talep bulunduğunu gösteriyor. Bu talebi yalnızca bir istatistik olarak değerlendirmemek gerekir. Her öğrencinin arkasında bir dil, bir kültür ve kendi anadilini öğrenme isteği var. Önemli olan, bu isteğin karşılıksız bırakılmamasıdır.”

Eğitim hakkının kâğıt üzerinde kalmaması gerektiğine dikkat çeken Özdemir, hakkın “öğretmen, kaynak ve uygun eğitim koşullarıyla hayata geçirilmesi” gerektiğini söyledi:

“Eğer bir öğrenci Kürtçeyi öğrenmek istiyorsa, bunun önünde öğretmen eksikliği ya da materyal yetersizliği gibi engeller bulunmamalıdır. Yapılması gereken, öğrencilerin taleplerini dikkate almak ve bu dersin her okulda erişilebilir, nitelikli ve sürdürülebilir bir şekilde yürütülmesini sağlamaktır.”

İspanya, İrlanda ve Galler örnekleri

Özdemir, İspanya’da Katalanca, İrlanda’da İrlandaca ve Galler’de Galce eğitimini örnek göstererek bu deneyimlerin anadilde eğitimin bir dilin yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemini ortaya koyduğunu belirtti:

“Anadilde eğitim yalnızca bir dilin korunması değil, aynı zamanda kültürün yaşatılması, fırsat eşitliğinin güçlendirilmesi ve toplumda karşılıklı saygının geliştirilmesi meselesidir.”

Bu örneklerin, anadilde eğitimin diğer dili öğrenmeye engel olmadığını da gösterdiğini söyleyen Özdemir, yeterli öğretmen, nitelikli ders materyalleri ve doğru bir eğitim programıyla çocukların hem kendi dillerini hem de ülkenin ortak dilini başarıyla öğrenebileceğini kaydetti.

Kürtçe açısından da bu deneyimlerden dersler çıkarılması gerektiğini belirten Özdemir, seçmeli ders ile diğer derslerin anadilde verilmesi arasındaki farka dikkat çekti:

“Kürtçenin yalnızca seçmeli ders olarak öğretilmesiyle, Matematikten Fen derslerine kadar farklı derslerin Kürtçe verilmesi aynı şey değildir.”

“Kendi dilinde okuyup yazamayan kuşaklar”

Anadilde eğitim talebinin toplumsal anlamını da değerlendiren Özdemir, bunun yalnızca bir dil öğrenme meselesi olmadığını söyledi:

“Anadilde eğitim talebi, yalnızca bir dili öğrenme meselesi değil; kişinin kendi kimliğiyle, kültürüyle ve toplumuyla bağını koruma talebidir. İnsanların kendi ana dillerinde okuyup yazabilmesi, kendilerini daha iyi ifade etmelerine ve kültürel miraslarını gelecek kuşaklara aktarmalarına yardımcı olur. Kürtçe konuştuğu hâlde kendi dilinde okuyup yazamayan kuşakların varlığı, çocukların ve gençlerin kendi dillerini çoğu zaman yalnızca sözlü olarak öğrenmesine neden oluyor. Bu durum, kişinin kendi dilinde kitaplara, bilgiye ve kültürel kaynaklara ulaşmasını zorlaştırabiliyor; bazen de kendi diliyle kurduğu bağın zayıflamasına yol açabiliyor.”

Özdemir’e göre amaç diller arasında tercih yapmak değil, “çocukların kendi dillerini öğrenerek büyüdüğü, diğer dilleri de özgürce öğrenebildiği bir eğitim ortamı” oluşturmak.

Talebin karşılanması için altı adım

Özdemir, talebin karşılanması için yalnızca bir yasal düzenleme yapmanın ya da okullara Kürtçe kitaplar dağıtmanın yeterli olmadığını, hukuki güvence, müfredat, öğretmen yetiştirme ve eğitim materyallerinin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi. Özdemir, somut olarak şu adımların atılması gerektiğini söyledi:

  • Çocukların kendi ana dillerinde eğitim alabilmesinin hukuki çerçevesi oluşturulmalı, gerekli mevzuat değişiklikleri yapılmalıdır.
  • Kürtçenin yalnızca seçmeli ders olarak öğretilmesi değil, talep edilen model doğrultusunda diğer derslerin de Kürtçe verilebilmesi için programlar geliştirilmelidir.
  • Kürtçe eğitim verebilecek, alanında yetkin öğretmenler yetiştirilmeli ve istihdam edilmelidir.
  • Yaş gruplarına uygun, bilimsel ve nitelikli Kürtçe ders kitapları, sözlükler ve dijital eğitim kaynakları hazırlanmalıdır.
  • Öncelikle gönüllü ailelerin talebinin bulunduğu yerlerde uygulamalar başlatılmalı; öğrencilerin başarısı, dil gelişimi ve ihtiyaçları düzenli olarak değerlendirilmelidir.
  • Aileler, öğretmenler, akademisyenler ve ilgili kurumlar sürece katılmalı; farklı ihtiyaçlara uygun modeller birlikte tartışılmalıdır.

Anayasa’nın 42. maddesi engeli

Özdemir, Türkiye’de önemli bir hukuki engel bulunduğunu da hatırlattı. Anayasa’nın 42. maddesi, Türkçeden başka dillerin vatandaşlara ana dilleri olarak eğitim kurumlarında okutulmasını ve öğretilmesini yasaklayan bir hüküm içeriyor. Özdemir, Kürtçenin eğitim dili olarak kullanılması hedefleniyorsa anayasal ve yasal çerçevenin ele alınması, ardından eğitim programlarının ve uygulama altyapısının buna göre düzenlenmesi gerektiğini söyledi.

Ege Üniversitesi’nden götürülen köpeklerin yarısının durumu belli değil

Ege Üniversitesi kampüsündeki köpeklerin 16 Ekim gecesi polis eşliğinde toplatılmasının ardından Ege Üniversitesi Hayvan Hakları Topluluğu’ndan Ebru Ala, toplatılan 160 köpeğin yaklaşık yarısını kurtarabildiklerini söyledi. Ala, götürülen köpeklere ilişkin ise “Ne halde olduklarını bilmiyoruz ama hepsini kurtarmak için bir çaba içerisindeyiz“ dedi.

Fotoğraf: Naz Dere

İzmir’de Ege Üniversitesi Hayvan Hakları Topluluğu’nun kampüsteki köpekler için kullandığı alana 16 Ekim gecesi polis operasyonu yapıldı. Yapılan baskında Bornova Belediyesi ekipleri tarafından yaklaşık 160 köpek toplandı. Sosyal medyada yayılan görüntülere göre, aynı gece polis ve çevik kuvvet, bu duruma tepki gösteren öğrencilerin ve yaşam hakkı savunucularının girişini engelledi ve kalabalığa biber gazıyla müdahale etti.

Polis şiddetine ve köpeklerin toplatılmasına karşı dün (17 Ekim) İzmir halkı ve öğrenciler, Bornova Hükümet Konağı Meydanı’ndan Bornova Belediyesi’ne yürüdü.

Ege Üniversitesi Hayvan Hakları Topluluğu Yönetim Kurulu Üyesi Ebru Ala, 16 Ekim gecesi yaşananları Niha+’ya anlattı. Ala’ya göre kampüste yaşayan köpeklerin toplatılacağı bilgisi topluluğa olay öncesinde ulaştı:

“Bize bilgi geldi, kampüsteki köpekler toplatılacak şeklinde. Biz de o yüzden ekip arkadaşlarımla birlikte kampüsteki köpekleri alanımıza alıp güvende tutmaya çalışıyorduk. O esnada alanı bastılar.”

“Arkadaşlarımızı yere yatırıp dövdüler”

Polislerin alana araçlarla geldiklerini ve sayılarının yedi civarında olduğunu söyleyen Ala, polisin ve çevik kuvvetin öğrencilerin önlerini kestiğini, girişi yasakladıklarını anlattı.

Alanın dışında ise “fiziksel ve sözlü atışmalar” yaşandığını ifade eden Ala, olay sırasında dışarıdaydı ve yaşananları gördüğünü söyledi:

“Dışarıda fiziksel ve sözlü atışmalar oldu. Sadece topluluk üyelerimize değil, sonradan gelen, bizi savunmak için gelen insanlara da bayağı şiddet uygulandı. Ben dışarıdaydım, bütün hepsini gördüm. Bayağı arkadaşlarımızı yere yatırıp dövdüler.”

Köpeklerin yarısı kurtarıldı, kalanların durumu bilinmiyor

“Alanda yaşayan 160 köpeğin hepsi kampüs köpeklerimizdi. Yaralanıp aldıklarımız, hasta, yaşlı olanlarımız ve sonrasında yasadan sonra mecburen aldıklarımız” diye konuşan Ala, o gece köpeklerin neredeyse yarısını kurtarabildiklerini belirtti.

Kurtarılanlar geçici yuvalara ve pansiyonlara yerleştirildiğini aktaran Ala, geri kalanların da doğrudan barınağa götürüldüğünü söyledi. Ala, köpeklerin durumlarının kendilerine hiçbir şekilde gösterilmediğini, ne halde olduklarını bilmediklerini ve onları takip edemediklerini ifade etti:

“Ne halde olduklarını bilmiyoruz ama hepsini kurtarmak için bir çaba içerisindeyiz. Kurtardıklarımızı da geçici yuvalarına pansiyonlara yerleştirdik. Onlar da şu an gözetimimiz altında”

Yasadan sonra köpek sayısında azalma

Ala, sokak hayvanlarına ilişkin yasa değişikliğinden önce kampüsün köpeklerle dolu, canlı bir yer olduğunu ve köpeklerden kimsenin zarar görmediğini söyledi:

“Yasa çıkmadan önce okuldaydım ve kampüs köpeklerimizle doluydu, canlı bir kampüstü. Hiçbirinden zarar görmüyorduk. Hiçbir şekilde zararlı hayvanlar değillerdi.”

İzmir’de olması nedeniyle şehirdeki durumu da gözlemlediğini, pet shop çalışanları ve veterinerlerle konuştuğunu belirten Ala, İzmir genelinde “Katliam Yasası”nın (7527 sayılı kanun) çıkmasından bu yana köpek sayısında ciddi bir azalma olduğunu ve toplatma bilgilerinin geldiğini aktardı.

2 Ağustos 2024’te yürürlüğe giren ve hayvan hakkı savunucuları tarafından “Katliam Yasası” olarak adlandırılan 7527 sayılı kanun, sokakta yaşayan hayvanların toplanması, barınak koşulları, sahiplendirilmesi ve ötanazi (uyutulma) şartlarına ilişkin ciddi düzenlemeler içeren bir yasadır.

Ala, Hayvan Hakları Topluluğu olarak yasadan sonra kampüsteki köpekleri alana almaya, alamadıklarının bakımını ise kampüste üstlenmeye çalıştığını söyledi.

Öncelik barınaktaki köpekler

Ala’nın aktardığına göre, topluluğun şu anki önceliği, barınağa götürülen köpekleri kurtarmak. Ala, kurtarabildikleri köpeklerin şu an geçici bir yuvada olduğunu, köpekler için kalıcı yuvalar da aradıklarını vurguladı.

Arîn Kültür Sanat Öğrenci Derneği’nin açılışı coşkuyla kutlandı

İstanbul’un Fatih ilçesinde Arîn Kültür Sanat Öğrenci Derneği bugün (11 Ekim) açıldı. Dernekten Melisa Çelik ve Mehmet Yiğit, öğrencilerin yaşam alanlarının kısıtlandığını ve buna alternatif olarak Arîn gibi sanatsal ve kültürel çalışmaların yapıldığı komünal bir gençlik alanının olması gerektiğini vurguladı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci / Niha+

İstanbul’un Fatih ilçesinde Arîn Kültür Sanat Öğrenci Derneği bugün (11 Ekim) açılışını gerçekleştirdi. İskenderpaşa Mahallesi’ndeki dernek binasında düzenlenen açılışa öğrencilerin yanı sıra çok sayıda kişi katıldı.

Yöresel kıyafetlerle gelen gençler, zılgıtlar ve alkışlar eşliğinde halay çekerek dernek açılışını kutladı.

Törende ilk sözü alan İstanbul Barış Anneleri Meclisi üyesi Feleknaz Karabaş, gençlerin dil ve kültürlerine sahip çıkmasının onur verici olduğunu söyledi. Karabaş, gençler olmadan eksik kaldıklarını belirterek dil, kültür ve sanatın bir halkın varlığı anlamına geldiğini ifade etti ve “Varlığımıza sahip çıkalım” çağrısı yaptı. Karabaş’ın konuşması alkışlara ve zılgıtlara sebep oldu.

“Komünal bir yaşamı amaçlıyoruz”

Arîn Kültür Sanat Öğrenci Derneği’nden Melisa Çelik ve Mehmet Yiğit, Niha+’ya derneğin amacını ve ne tür faaliyetler yapılacağını anlattı.

Melisa Çelik, derneğin açılış amacını “komünal bir emekle kolektif bir yaşamı sunmak” olarak tanımladı. Çelik, komünal yaşamın sadece köy ve ovalarda değil, kent merkezlerinde de öğrencilerin bir araya gelerek oluşturabildiği bir şey olduğunu söyledi.

Arîn’deki kadın çalışmalara da dikkat çeken Çelik, jineoloji, sanat, felsefe ve kültür atölyeleri yapmayı planladıklarını belirtti.

“Evlerde, yurtlarda, okullarda olan baskı mekanizması, gençleri ‘kafe’ kültürüne itiyor. Bu 2-3 saatlik ‘özgürlük’ adı altında gençler sıkışıyor. Arîn gibi yerler komünal bir yaşamı, komünal bir şekilde birlik ve beraberliği amaçlıyor.”

Dernekten Mehmet Yiğit ise öğrencilerin yaşam alanlarının “kapitalist sistem tarafından” kısıtlandığını ve buna alternatif olarak Arîn gibi sanatsal ve kültürel çalışmaların yapıldığı bir gençlik alanının olması gerektiğini vurguladı:

“Kapitalist sistem gün geçtikçe başta gençlik ve öğrenciler olmak üzere insanlığın bütün yaşam alanlarını kısıtladığı için biz de buna alternatif olarak ne üretebiliriz diye düşününce aklımıza Arîn Kültür Sanat Öğrenci Derneği geldi. Burada sanat, kültür ve teknoloji çalışmalarımız olacak.”

Yiğit; piyano, gitar, bağlama derslerinin yanı sıra Kürtçe ve İngilizce dillerinde çeşitli atölye ve derslerin yapılacağını da söyledi.

Şahê Bedo’nun şarkıları da açılışa eşlik etti

Açılıştaki konuşmaların ardından Kürt sanatçı Şahê Bedo, şarkılar söyledi. Dernek önündeki birçok kişi Şahê Bedo’nun şarkılarına zafer işaretleri ile eşlik etti. Şarkılardan sonra dernekteki gençler, açılışı kutlamak için gelen herkesi içeriye derneği gezmeye davet etti.

Derneğin en üst katında bulunan “Özgür Kadın Odası” ve atölye odası ile orta katta bulunan ortak alan, içeriye gelenler için renklerle dolu bir izlenim yarattı. Çeşitli tablolar, yöresel desenli halılar ve enstrümanlar odaları dolduruyordu. En üst kattaki Musa Anter, Eyşe Şan ve Hozan Serhad fotoğrafı dikkat çekiciydi.

Derneğin içini gezen kalabalık, daha sonra tekrar dışarı çıktı ve açılışı kutlamaya devam etti.

Açılış, çekilen halaylarla sona erdi.

İstanbul’da “Filistin’e Özgürlük, İsrail’e Ambargo” yürüyüşü

Bugün (4 Ekim) Atatürk Kültür Merkezi’nde toplanan yüzlerce kişi ve çok sayıda kurum, “Filistin’e Özgürlük, İsrail’e Ambargo” şiarıyla Dolmabahçe Sarayı’na yürüdü. Yürüyüşe katılanlar, “Filistin’le ortak mücadele” vurgusu yaptı.

Fotoğraflar: Gökçe Bayrak

İstanbul’da 7 Ekim 2023’ün üçüncü yıldönümü öncesinde, bugün (4 Ekim) İstanbul’da “Filistin’e Özgürlük, İsrail’e Ambargo” şiarıyla Atatürk Kültür Merkezi önünde toplanan yüzlerce kişi, Dolmabahçe Sarayı’na Filistin bayrakları ve sloganlarla yürüdü. Filistin Eylem Komitesi’nin çağrısıyla düzenlenen yürüyüşe katılan sosyalist örgütler, sendikalar, meslek odaları, öğrenci dayanışmaları, feministler ve LGBTİ+’lar, kefiye ve Filistin bayraklarıyla İsrail’e ambargo uygulanması çağrısı yaptı.

Kortejler “Nehirden Denize Özgür Filistin” sloganı eşliğinde zafer işaretleri yaptı. Yürüyüş boyunca “Filistin’de direnen kadınlara bin selam”, “Filistin’de düşene, dövüşene bin selam” ve “Siyonist İsrail, işbirlikçi AKP” sloganları atıldı.

Yürüyüşe gelen kalabalık, İsrail ile tüm ticari ilişkilerin kesilmesini, NATO’nun ve İsrail üslerinin kapatılmasını istedi.

Alman Başkonsolosluğu önünde slogan

Yürüyüş güzergahında bulunan Alman Başkonsolosluğu önünden geçen bazı kortejler “Siyonist İsrail, işbirlikçi Almanya” sloganı atarak Almanya’nın İsrail ile olan işbirliğine dikkat çekti.


“Feministler olarak Filistin halkıyla dayanışmaya devam edeceğiz”

Yürüyüşe katılan Aralık Feminist Kolektif’ten Avukat Gülyeter Aktepe, hem siyonist işgale hem patriyarkaya karşı Filistinli kadınlar ile dünyadaki tüm kadınların dayanıştığını belirterek “Tüm dünyada sokaktayız. Filistinli kadınların maruz kaldıklarının farkındayız. Gazze’de yemeğin, suyun, en basit hijyen malzemelerinin bile transferinin mümkün olmadığı soykırım koşulları yaşanıyor. Savaşa karşı özellikle kadınların bedeni üzerinden yürütülen bu işgal politikalarına karşı tüm dünyada sokakta olmaya devam edeceğiz. Feministler olarak soykırıma karşı mücadelemizde Filistin halkıyla dayanışmaya devam edeceğiz,” dedi.


ESP: “Enternasyonal mücadeleyi büyüteceğiz”

ESP (Ezilenlerin Sosyalist Partisi) PM üyesi Hıdır Ali Kılıç, kendisin de Kürt ve Alevi bir kimliğe sahip olduğunu belirterek ezilen halkların ortak deneyimlerine dikkat çekti:

“Orada bir halk eziliyor. Savaşta çocukların, kadınların, eğitim sisteminin etkilendiği, hastanelere hiçbir şekilde ulaşılamadığı, bunların ötesinde bir açlığın olduğunu görüyorsun. Bunları daha öncesinde Kobanê’de, Rojava’da, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda ya da başkaca ülkelerde biz bunları gördük. Bugün en önemli olan şey enternasyonel mücadelenin büyütülmesidir.”

İsrail’in Filistin’e uyguladığı ambargoya değinen Kılıç, Filistin’deki insanların açlıktan ölmesinin bile bütün dünyada ses getirmesi gereken bir şey olduğunu belirtti.

“Bu zulüm için devletler bir araya geliyor”

Yürüyüşe katılan İsra Mavi, dünyanın her yerinde ezilen insanlara destek olmak için bir arada olmanın önemini anlatarak “Adalet oyunları adı altında bu zulüm için devletler bir araya geliyor, dostuklar ilan ediyorlar ve kardeşlerimiz yalnız kalıyor. Biz halk olarak farkında olmadığımız bir güce sahibiz,” dedi.

KESK: “Filistin’in yanındayız”

KESK İstanbul Şubeler Platformu Dönem Sözcüsü Şahin Tanrıverdi ise Filistin halkının en az 70 yıldır maruz kaldığı işgal sonrasında uğradığı soykırımın 3. yılında “Emperyalizmin Ortadoğu’daki karakolu olma görevini üstlenen İsrail’in Filistin topraklarını kadın, çocuk, işçi, emekçi demeden işgal etmesi ve katliamlar oluşturması sebebiyle soykırıma karşı Filistin halkının yanında olduğumuzu söylemek için buradayız,” dedi.

“Trump’ın sözde barış kurulundan çıkılsın”

Yürüyüşün ardından Dolmabahçe Sarayı önünde toplanan kalabalık, basın açıklaması düzenledi. Filistin Eylem Komitesi adına okunan açıklamada, Gazze’deki soykırıma vurgu yapıldı. Kürecik ile İncirlik üslerine ve limanlardan İsrail ile yapılan ticarete değinen komite, Türkiye’deki hükümetin İsrail’e yönelik “dişe dokunur hiçbir adım atılmadığına” dikkat çekti.

Komite, onlarca kişinin NATO Zirvesi sırasında tutuklanmasını da bir “utanç” olarak değerlendirdi.

Gazze ablukasının dayanılmaz boyutlara ulaştığı, Batı Şeria’daki ilhak politikalarının hızlandığı ve bölge rejimlerinin İsrail ile normalleşme adımları attığı bir dönemde operasyonun gerçekleştiğini aktaran komite, “El Aksa Tufanı, yok edilmeye çalışılan bir halkın kaçınılmaz tepkisiydi. Bu plana ciddi bir darbe indirdi. Yaşasın Filistin direnişi, yaşasın İntifada ruhu, yaşasın El Aksa Tufanı!” diye konuştu.

Bugün Filistin’in yanında olmak demenin İsrail’e bir “tam ambargo uygulamak” olduğunu belirten komite, açıklamasına şöyle devam etti:

“Bugün Filistin’in yanında olmak demek Filistin direnişinin silahsızlandırma planlarına karşı çıkmak, ateşkesi ihlal eden İsrail’e baskı yapmak yerine Filistin’e silahsızlanması için baskı yapmaktan vazgeçmek, Trump’ın kurduğu sözde barış kurulundan çıkmak demektir.”

Rakamlarla Gazze

Gazze Sağlık Bakanlığı verileri

7 Ekim 2023’ten bu yana

74.228

Toplam can kaybı

175.188

Toplam yaralı

1.445

10 Ekim 2025 ateşkesinden bu yana hayatını kaybeden

5.072

Ateşkesten bu yana yaralanan

2.027

Tahliye beklerken yaşamını yitiren hasta

Sağlık sisteminde durum

Yaklaşık 21 bin hasta tıbbi tahliye bekliyor. 1 Şubat 2026’dan bu yana tahliye edilen hasta sayısı 2.877.

Kaynak: Gazze Sağlık Bakanlığı.

Ne olmuştu?

7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğünde Gazze’den İsrail’in güneyine “Aksa Tufanı” adı verilen bir askeri harekat düzenledi. İsrail, bu olayın ardından Gazze’ye geniş çaplı bir saldırı düzenledi. Uluslararası insan hakları örgütleri, harekatı soykırım ve savaş suçu olarak niteliyor.

İsrail, 7 Ekim 2023’ten beri Gazze Şeridi’nde sivilleri öldürüyor, aç bırakıyor, sivil altyapıyı yok ediyor, sağlık merkezlerini yok ediyor, sağlık çalışanlarını ve yardım gönüllülerini öldürüyor, sivilleri zorla yerinden ediyor, kadın ve çocuklara cinsel saldırıda bulunuyor, dini, kültürel alanları ve eğitim bölgelerini yok ediyor.

Filistin’e gıda ve hijyen malzemesi götürmek isteyen dayanışma gruplarının filoları, İsrail ve İsrail ile işbirliği yapan devletler tarafından engellenmeye devam ediyor.

Reşit Kibar davası: Fikret Merttürk’ün tutuklanması yönündeki talep tekrar reddedildi

Artvin Cankurtaran’da silahlı saldırı sonucu hayatını kaybeden Reşit Kibar davasının 6. duruşması bugün Artvin Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Sanık Fikret Merttürk’ün avukatlarından Özlem Feyzioğlu Toksöz, Reşit Kibar’ın ailesine ve aile avukatlarına hakaret ederek salonda tartışmaya yol açtı. Mahkeme, duruşmayı 22 Ocak 2027 tarihine erteledi.

Fotoğraf: Doğa Tekneci / Niha+

Artvin’in Borçka ile Hopa ilçeleri arasındaki Cankurtaran bölgesinde ağaç kesimine karşı mücadele verirken katledilen Reşit Kibar’ın davasının 6. duruşması bugün (2 Ekim) Artvin Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü.

Farklı şehirlerden birçok siyasi kurum, gazeteci, yaşam hakkı savunucusu, çevre ve doğa derneği temsilcileri duruşmayı takip etmek için Artvin Adliyesi’ne geldi. Artvin Adliyesi’nde hazır bulunan yaşam hakkı savunucuları, tüm sorumluların yargılanmasını talep etti.

Gökhan Koyuncu: “Muhammed Ustabaş silahla dolaşıyordu”

Saat 09.40’ta başlayan duruşmada ilk olarak sanık Gökhan Koyuncu mahkeme heyetine konuştu. Koyuncu, olay günü makinelerin alandan çıkmasını istedikleri için bölgeye gittiklerini, ardından tartışma çıktığını söyledi. Savunmasında Muhammet Ustabaş’ın da sık sık silahla dolaştığını da ekledi.

Tanık olarak dinlenen Eşref Merttürk, Fikret Merttürk’ün uzaktan yeğeni olduğunu belirtti. Olay yerinde bulunmadığını söyleyen Merttürk, Fikret Merttürk’le yaptığı telefon görüşmesinin şantiye işiyle ilgili olduğunu ifade etti. Şirkette çalışmadığını savunan Merttürk, kendisinin Borçka Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı olduğunu ve projeden haberdar olduğunu aktardı.

Merttürk şunları söyledi:

“Yunus Merttürk’ün projesi ihaleyi aldı. İhaleyi alamayanlar projeye savaş başlattı. Bizim projemizin maden projesiyle bir ilgisi yok. Bizim projemiz mesire alanı projesiydi.”

Dursun Ali Koyuncu’yu da suçlayan Merttürk, Koyuncu’nun aldığı projenin ihalesinin yüzde 51’ini istediğini öne sürdü.

Koyuncu ise bu iddiaya karşı çıkarak projeye karşı çıkmak için Borçka’da çeşitli toplantılar yaptıklarını anlattı ve Eşref Merttürk’ün bölgede aynı zamanda bir HES projesi bulunduğunu, bu projeye de karşı çıktıklarını söyledi. Koyuncu, kendisine yöneltilen rüşvet iddialarını reddederek bu iftiralar nedeniyle suç duyurusunda bulunduğunu belirtti.

Gençlik İnşaat’ın sahibi olan Eşref Merttürk, Yapısoy şirketiyle ilişkisinin bağımsız olduğunu, Borçka’da daha önce bir otel projesinin hafriyatını yapacağını söyledi. Avukat Mürsel Ünder’in aktardığına göre Yunus Merttürk ise daha önce mesire alanında Gençlik İnşaat’la çeşitli iş ortaklıkları olduğunu belirtmişti. Eşref Merttürk, bağımsız çalıştığına dair çelişkili ifadeler verdi ve “Makineler için bedel talep etmedik, sözleşmemiz var” dedi.

Tutuklu sanık Muhammed Ustabaş’la hiçbir ticari ilişkisi olmadığını söyleyen Merttürk, proje ihale edildikten sonra Yunus Merttürk’le de bir ilişkisinin kalmadığını beyan etti. Fikret Merttürk’le yaptığı 7 saniyelik görüşmede ne konuştuklarına dair ise “Konuşamadık” dedi. Muhammed Ustabaş’ın alanda olduğunu ise olay sonrasında öğrendiğini iddia etti.

“Bizim istediğimiz şey ilçenin projelerini desteklemek” diyen Eşref Merttürk, “Kaybeden Borçka oldu” dedi.

“Bizim kaybımız ne olacak?”

Avukat Mürsel Ünder, sanık ve tanık olarak yargılanan Fikret, Yunus ve Eşref Merttürk’ün bizzat duruşma salonunda dinlenmesi gerektiğini belirtti. Eşref Merttürk için Borçka’ya zorla getirilmesinin talep edildiğini, “Buraya gelmek yerine Arhavi’ye gitmiş olmasının bir kaçış olduğunu düşünüyoruz” dedi.

Reşit kibarın eşi Rukiye Kibar, “ben iki senedir verimli bi anne değilim. Borçka’nın kaybı oldu diyor ya, bizim kaybımız ne olacak?” diyerek yaşadığı duyguları dile getirdi.

“Biz adalet görmüyoruz”

Kibar’ın kardeşi Hülya Koyuncu, Ustabaş’ın ateş ettiği görüntülerin şans eseri yakalandığını, bu delil olmasaydı Ustabaş’ın da yakalanmayacağını söyledi.

Koyuncu şöyle devam etti: “Yunus dışarıda parasını kazanmaya devam edecek. ‘Arkanızda adalet mülkün temelidir’ diyorsunuz ya, biz adalet görmüyoruz şu an.”

Muhammed Ustabaş’ın ateş ettiği videoyu şans eseri yakalandığını, eğer o delil olmasaydı Ustabaşın yakalanmayacağını düşündüğünü söyleyen Koyuncu, “Yunus dışarıda parasını kazanmaya devam edecek. Arkanızda adalet mülkün temelidir diyorsunuz ya, biz adalet görmüyoruz şu an” diye konuştu.

Avukatlar yetkililere karşı delil sundu

Avukatlardan savunmalarında video ve yazılı delil de sundu.

Avukatlar, tahkikatın genişletilerek olayda sorumluluğu bulunan kamu görevlilerinin ve şirket yetkililerinin haklarında suç duyurusunda bulunulması ve bir dava açılması halinde bu davaların mahkeme dosyasında birleştirilmesine yönelik taleplerde bulundu. Avukat Esma Nur Çağlak, Avukat Haktan Özkan beyanlarında şirket yetkililerinin olaydaki sorumluluğuna dair dosyadaki delillere işaret etti.

Yine kamu görevlilerinin sorumluluğuna dair Avukat Esma Nur Çağlak detaylı bir anlatımda bulundu. Çağlak, sunduğu videolu ve yazılı delillerle birlikte olaydaki orman genel müdürlüğünün, jandarma personellerinin, Borçka kaymakamlığının ve bir kısım mülki amirlerin, mülki makamların sorumluluğuna işaret etti. Akabinde test edilecek bu kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmasını talep etti.

Avukatların savunmalarının ardından mahkeme heyeti duruşmaya bir saat ara verdi.

Aranın ardından saat 13.30’da duruşmanın ikinci oturumu devam etti. Avukatlar, tanıklar Yunus Merttürk ile Eşref Merttürk hakkında suç duyurusunda bulunulmasını, gerekli HTS, baz ve ticari kayıtların araştırılmasını ve sanık olarak dosyaya dahil edilmesini talep etti.

Sanık avukatından aileye hakaret

Sanık Fikret Merttürk’ün avukatlarından Özlem Feyzioğlu Toksöz, Reşit Kibar’ın ailesi ve aile avukatlarına hakaret ederek salonda tartışmaya yol açtı. Toksöz, o bölgenin “Fikret Merttürk’ün iş alanı” olduğunu savunarak Merttürk’ün “tahrik edildiğini” ve ağaç kesimine karşı makineleri durdurmak isteyen köylülerin “hakkı olmadığını” iddia etti. Tutuklu sanık Muhammed Ustabaş’ın avukatları, Ustabaş’ın tahliyesini talep etti.

Heyet, sanık Fikret Merttürk’ün “önceki bütün duruşmalarda bulunmuş olması” ile “sabit ikametgahının olması” gerekçe gösterilerek adli kontrol şartıyla tutuksuz yargılanmasının devamına karar verdi. Ayrıca, kamu görevlilerinin görevlerini ihlal ettiğine yönelik suç duyurusunda bulunulması talebinin, “yeni delil girilmemesi” sebebiyle reddine karar verildi. Heyet, Eşref ve Yunus Merttürk yönünden suç duyurusu yapılması yönündeki talebi de reddetti.

Muhammed Ustabaş’ın ise tutukluluk halinin devamına karar verildi.

Karar ardından Adliye önünde basın açıklaması yapıldı. Basın açıklamasında Avukat Haktan Özkan, Halkevleri, Sol Parti MYK üyesi Sercan Dede ve Reşit Kibar’ın kardeşi Şükrü Kibar tepki gösterdi. Şükrü Kibar, “Daha fazla kalabalıkla 22 Ocak’ta karşılarına dikileceğiz” dedi.

Ne olmuştu?

Artvin’in Borçka ve Hopa ilçeleri sınırında yer alan Cankurtaran Geçidi’nin önemli bir bölümü “Konaklamalı Mesire Alanı Projesi” kapsamında Yunus Merttürk’ün sahibi olduğu Yapısoy Beton adlı firmaya ihale edildi. Köylüler, Merttürk ailesinin yönetiminde olduğu diğer bir grup şirketi olan Efor Madencilik’in “Mesire Alanı” adı altında maden açma faaliyeti göstereceğini ve belirtilen 170 dönümlük alandan daha geniş bir alana yayılacağını düşünerek projeye tepki gösterdi.

3 Eylül 2024’te Merttürk ailesine bağlı şirketlerin ağaç kesimini engellemeye çalışan üç yaşam hakkı savunucusuna, şirketle bağlantılı olduğu öne sürülen Muhammet Ustabaş isimli şahıs tarafından silahlı saldırı düzenlendi.

Silahın ruhsatı Fikret Merttürk’te

Köylülerin ağaç kesimine karşı iş makinelerine engel olmaya çalışması sonucunda şirketle bağlantılı olduğu iddia edilen Muhammet Ustabaş, köylülere silahla saldırdı. Ustabaş’ın kullandığı silah ruhsatının Yapısoy Beton şirketinin sahibi Yunus Merttürk’ün akrabası olan Fikret Merttürk’e ait olduğu ortaya çıktı.

Kamu yönetimlerinin ihmalinin ve şirketle kurulan ilişkilerin açığa çıkması üzerine olay, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Kibar’ın öldürülmesinden iki gün sonra ise Borçka Savcılığı talebiyle dosyada kısıtlılık kararı alındı.

Saldırıda Reşit Kibar, Ersan Koyuncu ve Gökhan Koyuncu yaralandı. Ağır yaralanan Reşit Kibar, tüm müdahalelere rağmen hayatını kaybetti. Saldırının ardından Muhammet Ustabaş ise tutuklandı.

İlk duruşmada salonun küçük olması tartışma yarattı

18 Nisan 2025’te görülen ilk duruşmada duruşma salonun küçük olması sebebiyle mahkeme, ikinci duruşmayı 30 Mayıs’a ertelemişti.

30 Mayıs’ta Artvin Adliyesi’nde başlayan ikinci duruşma oldukça gergin geçti. Zaman zaman tansiyonun yükseldiği duruşmada Reşit Kibar’ın kız kardeşi ve yeğeni gözaltına alındı. Mahkeme, Muhammet Ustabaş’ın tutukluluğunun devamına, Fikret Merttürk’ün ise tutuksuz yargılanmasına devam edilmesine hükmetti.

Keşif günü köy ablukaya alındı

28 Ağustos 2025 tarihinde mahkemeye rapor sunmak üzere yapılacak keşif öncesinde mahkeme heyetinin değişmesi, kamuoyunda tepkiye yol açtı. Avukatların belirttiği üzere, o gün bütün köy ablukaya alındı, köyün girişinde avukatların üstü aranmak istendi, avukatların araçlarıyla keşif alanına gitmeleri engellendi ve dava müştekisi Ersan Koyuncu’nun keşfe katılma hakkı ihlal edildi.

26 Eylül 2025’te görülen üçüncü duruşmada, Reşit Kibar’ın öldürüldüğü gün jandarma karakol komutanlığı görevini vekâleten sürdüren jandarma personeli ile diğer tanıklar dinlendi. Karakol komutanı, sanık Fikret Merttürk’ün çalışmanın yapılacağı alanda öncesinden bir güvenlik önlemi bulunmadığını söyledi. Avukatların sanık Fikret Merttürk’ün tutuklanması yönündeki talebi bu duruşmada da reddedildi.

30 Ocak 2026’daki dördüncü duruşmada Halkevleri, Çifteköprü Köy Kooperatifi ve İstanbul Barosu’nun katılma talepleri “suçtan doğrudan zarar görmedikleri” değerlendirmesiyle reddedilmişti.

Sanık Muhammet Ustabaş’ın, kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından, katalog suç vasfı ve kaçma şüphesi gerekçesiyle tutukluluk halinin devamına karar verildi. Fikret Merttürk’e ilişkin tutuklama talebi ise yeniden reddedildi. Merttürk’ün mevcut olan yurt dışı çıkış yasağına ek olarak, haftada bir gün imza atma şeklinde adli kontrol tedbiri getirildi.

Kamu personeline suç duyurusu talebi reddedildi

Sanık Muhammet Ustabaş’ın hesap hareketlerinin incelenmesi talebi reddedildi. Bunun yanında dönemin kaymakamı, jandarma personeli ve orman işletme personeli hakkında mahkemece doğrudan suç duyurusunda bulunulması talebi “mevcut dava konusuyla doğrudan ilgili olmadığı” değerlendirmesiyle reddedildi.

Cankurtaran köylülerinin sanık olarak yargılandığı Borçka Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki 2025/419 Esas sayılı dosya ile bu dosyanın birleştirilmesine muvafakat verildi.

13 Mayıs 2026’daki duruşmada mahkeme Yunus Merttürk’ü tanık olarak dinledi ve köylülerin savunmalarını aldı. Bu dosyada maden şirketi görevlilerine yönelik “basit yaralama” ve “mala zarar verme” gerekçeleriyle yargılanan köylülerden Gökhan Koyuncu, mazeret bildirerek duruşmaya katılmadı. Ersan Koyuncu, Murat Koyuncu ve Dursun Ali Koyuncu savunmalarını bu duruşmada verdi. Fikret Merttürk hakkındaki tutuklama talebi mahkeme tarafından bir kez daha reddedildi.

Mahkeme, görüntüler için ek bilirkişi raporu istedi, Eşref Merttürk’ü de tanık olarak dinleme kararı aldı ve altıncı duruşmayı 2 Ekim 2026’ya bıraktı.

Arya’ya Ne Oldu İnisiyatifi ve Ankara Pride değerlendirdi

Transfobiye karşı foruma çağrı: “Birbirimizi yalnız bırakmayacağız”

Ankara’da “sistematik transfobiye karşı” düzenlenen forum öncesinde Niha+’ya konuşan Arya’ya Ne Oldu İnisiyatifi ile Ankara Pride, yurtlardaki transfobiyi, “Ailem Güvende” operasyonlarını ve LGBTİ+ mücadelesini değerlendirdi. İnisiyatif ve Pride, tüm demokratik kitle örgütlerini, sendikaları, kadınları, LGBTİ+’ları ve öğrencileri, “ortak ve kalıcı bir zemin yaratmak için” foruma çağırdı.

Fotoğraf: Özge Özgüner / csgorselarsiv.org

Kaldığı TOBB ETÜ yurdunda intihara sürüklenen 19 yaşındaki trans öğrenci Arya’nın mücadelesini yürüten Arya’ya Ne Oldu İnisiyatifi ile Ankara Onur Haftası ve Ankara Kadın Platformu, bütün demokratik kitle örgütlerini, LGBTİ+’ları, kadınları, feministleri Ankara’da yapacakları “Sistematik Transfobiye Karşı Yas, Adalet, Mücadele” başlıklı foruma davet ediyor.

Üç kurumun ortak şekilde düzenlediği forumun nerede ve ne zaman yapılacağına ulaşmak için inisiyatife sosyal medya üzerinden ulaşılması gerekiyor.

Forum öncesinde Niha+’nın sorularını cevaplayan Arya’ya Ne Oldu İnisiyatifi ile Ankara Pride, en önemli noktanın örgütlenmeye devam etmek olduğunu söylüyor.

Arya’ya Ne Oldu İnisiyatifi, kampüs ve yurtlardaki transfobinin devletin ikili cinsiyet sistemine dayalı düzeninden ayrı düşünülemeyeceğini savundu. İnisiyatif, “Ailem Güvende” adı altında yürütülen operasyonları ise LGBTİ+’lara yönelik “somut bir savaş ilanı” olarak nitelendirdi.

“Transfobi devletin tüm mekanizmalarına işlemiş durumda”

İnisiyatife göre trans üniversite öğrencisi Arya’nın yaşadıkları da “devlet-aile-yurt üçgeni” içinde okunmalı. İnisiyatif, bu denklemde yurdun, “aile evinden çıkan ve özgürlüğün ilk adımını atanlara yönelik yeniden bir baskı mekanizması yaratmak” demek olduğunu söyledi.

Trans öğrencilerin yurtlarda yaşadıklarını “cis-heteroseksist patriyarkal sistemin yurtlarında her gece oraya dönmek zorunda olmanın zorundalığı ve bu zorundalığın yarattığı baskı ve transfobiyle her gün yüzleşmek zorunda” diyerek tanımlayan inisiyatif, bu sebeple devletin tüm mekanizmalarındaki transfobi ile mücadele etmek gerektiğini söyledi:

“Devletin tüm mekanizmalarına işlemiş sistematik transfobi, homofobi ve şiddete karşı mücadele veriyoruz. Sorun sistematikleşmiş olduğundan öğrencilerin yaşadıklarının değişebilmesi için temel olarak bu sistemi alaşağı etmek gerekiyor. TOBB ETÜ yurt müdürü Semiha Akın gibilerinin taciz, şiddet, baskı, tehdit gibi onca suça rağmen yurt müdürü olarak kalmasının engellenerek gerçek bir biçimde yargılanması gerekiyor. İnisiyatif olarak bu mücadelenin toplumsallaşarak büyümesi hedeflerimizdendir. Köklü değişimler bu mücadelenin toplumsallaşmasıyla; herkesin Arya’nın, transların, LGBTİ+ların adalet mücadelesini sahiplenmesiyle olacaktır.”

İnisiyatif, TOBB ETÜ yurt müdürü Semiha Akın’ın Arya’ya taciz, şiddet, baskı ve tehdit uyguladığını, ayrıca aynı davranışların başka bir trans öğrenciye de yöneltildiğini kendilerine ulaşan TOBB ETÜ öğrencilerinden öğrendiklerini belirtti. İnisiyatif, Akın’ın yurt müdürü olarak kalmasının engellenmesini ve yargılanmasını talep etti. Yurtlarda kalmış bazı öğrencilerin de yaşananlara artık sessiz kalmak istemeyerek inisiyatife katıldığını aktardı.

“Aileyi güvensiz kılan fail erkek ve devlettir”

Operasyonları ilk duyduklarında “endişe ve öfke” hissettiklerini söyleyen inisiyatif, operasyonların LGBTİ+’ların örgütlenme, dernekleşme ve yaşama özgürlüğünü hedef aldığını ifade etti:

“Bu operasyonların, LGBTİ+lara yönelen sistematik saldırıların somut bir pratiği olmasının yanısıra toplumun her bir kesimini LGBTİ+ların karşısına konumlandırma çabası ve amacı güdülerek yapıldığının bilincindeyiz. “Fuhuşa yer temini” ve “müstehcenlik”gibi suçlamalarla gerek seks işçiliği gerek LGBTİ+ olmanın kendisi birer suç ilan edilirken ‘ahlak’, ‘aile’, ‘çocuk’ gibi toplumun kulak kesildiği kavramlarla devlet tarafından tüm bu suçlamalara dayanak oluşturulmaktadır. Aile içinde katliam, sömürü, istismar ve nefret varken LGBTİ+ların aileleri güvensiz kıldığı söylemi ancak bir provakasyon olabilir. Aileyi güvensiz kılan devletin cezasızlık politikalarına, cis-heteropatriyarkal sistemine sırtını dayamış fail erkekler ve devletin bu politikalarından başka bir şey değildir.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM Genel Kurulu’nda LGBTİ+’ları hedef göstermesine de değinen inisiyatif, bunun LGBTİ+’ların varlığına dahi “tahammül” edilmediğini gösterdiğini söyledi:

“Operasyonların Arya’nın ölümü ile bağlantısı, tam olarak bu noktada başlıyor. Devlet, her alanda translara yönelik şiddeti ve baskıyı cezasız bırakarak ve üzerini örterek bunları teşvik ediyor.”

“Sistem çocukları değil kutsal aileyi koruyor”

Savcılığın operasyonlara gerekçe olarak çocukların “yönlendirilmesini” göstermesine de yanıt veren inisiyatif, bu söylemin kuir çocukları korumak yerine onları görünmez kıldığını, çocukların kimliklerini keşfetmelerine, güvenli alanlara ve dayanışma ağlarına erişmelerine imkân tanıyan her şeyin tehdit olarak sunulduğunu belirtti.

İnisiyatif, sistemin yalnızca kuir çocukları değil, Narin ve Rabia Naz gibi çocukları da koruyamadığını hatırlattı. Şiddet ve istismar aile içinde gerçekleştiğinde devletin çocuğu değil “kutsal aile”yi korumaya daha yatkın olduğunu söyledi. Arya’nın ölümünü de bu tartışmanın dışında görmediklerini belirten İnisiyatif, Arya’nın önce trans bir çocuk, sonra trans bir üniversite öğrencisi olarak bu sistem tarafından yarı yolda bırakıldığını savundu:

“Arya’nın intihara sürüklenerek katledilmesinin ardından trans öğrencilerin kampüslerde yaşadığı baskı ve güvensizliğin gündeme gelmesi de trans öğrencilerin, kuir öğrencilerin kendisi olarak varolabilmesinin, güvende hissedebilmesinin ve destek bulabilmesinin nasıl politik bir mesele olduğunu bizlere gösteriyor.

Bizler, ‘çocukları koruma’ söyleminin bir göz boyama olduğunun, asıl meselenin çocukları korumak olmadığının farkındayız fakat kullanılan dil sebebiyle gerçekten de asıl meselenin bu olduğuna inanan insanlar olabilir. Onlara da şunu söylemek gerekiyor: Trans ve kuir çocuklar var, çocukları gerçekten korumaktan söz edeceksek trans ve kuir çocukları dışarıda bırakarak bunun yapılamaz, kuir varoluşlarının tehdit olarak algılandığı bir sistemde çocukları korumaktan bahsedilemez.”

“Cesaretimizi kuşandık”

İstanbul ve Ankara’da “Ailem Güvende” operasyonlarına karşı yapılan eylemlerde inisiyatiften arkadaşlarının da gözaltına alındığını aktaran inisiyatif, gözaltına alınanların ve tutuklananların durumunu takip ederken çalışmalarının bir süre yavaşladığını, ancak şimdi aynı hızla ve “daha farklı bir bilinç, sorumluluk ve kararlılıkla” sürdüğünü söyledi. Yargı paketleri, hormona erişimin ve beden uyum sürecinin önündeki engeller derken baskının katlanarak arttığını belirten inisiyatif, “artık kaybedecek bir şey olduğunu düşünmüyoruz, cesaretimizi kuşandık, mücadelemizi taviz vermeden sokaklarda sürdüreceğiz” diye konuştu.

Bu baskılara rağmen forumun yapılmasının, bir araya gelmenin ve mücadeleyi ortaklaştırmanın daha da önemli hale geldiğini vurgulayan inisiyatif, forumdan bir yol haritası çıkarılmasını istiyor.

“Hiçbir hak ihlaline sessiz kalınmasın”

İnisiyatif, forum sonrasında toplumdan, medyadan ve siyasetten şunları talep etti:

“Toplumda LGBTİ+ların ve özellikle transların maruz kaldığı şiddet ve baskının yalnızca LGBTİ+ların meselesi olduğu algısı artık son bulmak zorunda. Çünkü bugün transların yaşadığı şiddeti yalnızca transların, kadınların yaşadığı şiddeti sadece kadınların meselesi olarak gördüğümüzde bütün bunların birbirine bağlandığı sistematik şiddetin kaynağını da görünmez kılmış oluyoruz.

Birbirimizden ve toplumdan dayanışmayı büyütmeyi, sürdürdüğümüz mücadeleyi sahiplenmeyi ve hiç kimseyi, hiçbir LGBTİ+yı yalnız bırakmamayı talep ediyoruz. Toplumun farklı kesimlerinin LGBTİ+ların yaşadığı hak ihlallerine sessiz kalmamasını, medyanın bu şiddeti görünür kılarken LGBTİ+ları kriminalize eden ya da yalnızca mağduriyet üzerinden ele alan, kitleleri, bizleri pasifize eden bir dilden uzak durmasını, siyasetin ise LGBTİ+ların yaşam hakkını bir tartışma ya da pazarlık konusu olmaktan çıkarmasını, hak ihlallerini basit bir sosyal medya paylaşımına indirgemeden aktif bir şekilde bunun mücadelesini vermesini talep ediyoruz. Çünkü Arya’nın yaşadıkları, yurtlarda, kampüslerde yaşananlar, toplumun her kesimine yöneltilmiş operasyonlar, gözaltılar ve tutuklamaların hiçbiri birbirinden bağımsız olaylar değil, bunlar aynı şiddet düzeninin farklı alanlarda karşımıza çıkan biçimleri. Bugün, bunların her birine karşı söz söylemek, mücadele etmek ve sorumluluk almak gerekiyor.”

Forumdan beklentilerinin sokakta, kampüste, yurtta ve iş yerlerinde dayanışmayı kuracak “ortak ve kalıcı bir zemin” yaratmak olduğunu belirten inisiyatif, tüm demokratik kitle örgütlerini, dernekleri, sendikaları, kadınları, öğrencileri ve LGBTİ+’ları foruma çağırdı.

Ankara Pride: “Kimin ahlakı, neye göre müstehcenlik?”

İnisiyatifin ardından “Ailem Güvende” operasyonlarını değerlendiren Ankara Pride’dan Çağan, bu operasyonlarla yalnızca dernek faaliyetleri soruşturulmadığını, LGBTİ+’ların varoluşu, örgütlenmesi ve dayanışması bütün halinde kriminalize edildiğini belirtti:

“‘Müstehcenlik’, ‘genel ahlak’, ‘aile’ gibi sınırları iktidar tarafından çizilen kavramlar da bunun araçlarına dönüşüyor. Kimin ahlakı, neye göre müstehcenlik?”

Operasyonlarda LGBTİ+ derneklerinin, seks işçilerinin ve birbirinden çok farklı öznelerin aynı suç anlatısının içerisine yerleştirilmesinin de tesadüf olmadığını söyleyen Çağan, bu sayede farklı hayatların aynı kriminal çerçevede eritildiğini ve bütün bir topluluğun suçla ilişkilendirildiğini belirtti.

Çağan’a göre bunun etkisi adliye koridorlarında kalmıyor:

“Seks işçilerine yönelen şiddette, öğrencilerin kampüste daha rahat hedef gösterilebilmesinde, transların sağlık hizmetine erişiminde, barınmada yaşanan ayrımcılıkta bu iklimin izlerini görüyoruz. Devlet LGBTİ+’ları bir tehdit olarak tarif ettiğinde, o dil gündelik hayatta da karşılığını buluyor.

Bizim itirazımız tam da buna: LGBTİ+ olmak suç değil. Örgütlenmek suç değil. Birbirimize ulaşmak, dayanışmak ve onurlu bir hayat istemek suç değil.”

Bu süreçte Ankara Pride olarak sosyal medya hesaplarının kapatıldığı, iletişim kanallarının hedef alındığı bir dönemde dayanışmayı nasıl sürdüreceklerini sürekli yeniden düşünmek zorunda kaldıklarını ifade eden Çağan, şu çelişkiye dikkat çekti:

“Güvenlik adına sürekli içe kapanmak bir süre sonra güvensizliğin kendisini büyütüyor. İnsanların birbirine ulaşmasını, yeni insanlarla tanışmasını, örgütlenmesini zorlaştırıyor. O yüzden kendimize sürekli şunu hatırlatıyoruz: Konuşmak hakkımız. Buluşmak hakkımız. Örgütlenmek hakkımız. Gözaltılar ya da erişim engelleri var diye kendi iletişimimize baştan suç muamelesi yapmayı reddediyoruz.”

“Kamusal alanda yaratılan fiili baskıdan” söz eden Çağan, “Her yerde ilan edilmiş bir yasak olmayabilir ama insanlar sokağa çıkmadan, buluşmadan, paylaşım yapmadan önce iki kez düşünmeye zorlanıyor” diye konuştu.

“Aile”yi kim tanımlıyor?

Çağan’a göre iktidar, kendi makbul aile tarifini, “heteroseksüel, geleneksel, belirli dini ve toplumsal normlara uyan bir çekirdek aileyi” sürekli yeniden üretiyor. Bunun dışında kalan hayatlar ise ya görünmezleştiriliyor ya da aileye yönelik bir tehdit gibi tarif ediliyor.

Çağan, LGBTİ+ ailelerinin “Biz aile değil miyiz?” itirazının tam da bu çelişkiyi açığa çıkardığını aktardı:

“Aile dediğimizde yalnızca LGBTİ+ çocuğunun yanında duran anne ve babalardan söz etmiyoruz. İki lubunyanın birlikte kurduğu hayat da var, seçilmiş ailelerimiz de var, birbirimize bakım verdiğimiz ilişkiler de.

Devletin tanımının dışında kalmaları bunları daha az gerçek yapmıyor.

Üstelik bu aile siyasetinin gündelik hayatta çok somut sonuçları var. LGBTİ+’lar “aileye” ya da “çocuklara” yönelik bir tehdit gibi gösterildiğinde, çocuğunun yanında duran aile de baskı altına giriyor; çocuğunu kabul etmeyen aileye ise LGBTİ+’ya karşı kullanabileceği yeni bir meşruiyet alanı açılıyor. Bir genç ailesine açılmaktan vazgeçebiliyor, kendisini daha fazla saklamak zorunda kalabiliyor ya da evdeki şiddet karşısında daha yalnız kalabiliyor.

Dolayısıyla bizim itirazımız yalnızca “Biz de aileyiz” demek değil. Aynı zamanda şunu da soruyoruz: Neden aile olmanın sınırlarını devlet çizsin? Biz aileyi, bakımı ve dayanışmayı kendi hayatlarımızdan ve kendi ilişkilerimizden hareketle de kurabiliriz.”

Çağan’a göre, trans üniversite öğrencisi Arya’nın intiharının ve “Ailem Güvende” operasyonlarının birleştiği hattın adı bugün “aile” siyaseti:

“2026–2035 döneminin “Aile ve Nüfus On Yılı” olarak tanımlanması ve Adalet Bakanı Akın Gürlek’in “Ailem Güvende” operasyonlarını açıkça bu çerçeveyle ilişkilendirmesi, aile söyleminin bugün devlet politikasının merkezi başlıklarından biri haline geldiğini gösteriyor.

Bir yanda hangi hayatın, hangi bedenin, hangi ilişkinin makbul olduğuna karar vermeye çalışan bir siyaset var. Diğer yanda bu tarifin dışında kalan LGBTİ+’ların yurtta, kampüste, evde, sokakta ve örgütlenirken yaşadığı baskı var.

Devletin kurduğu şiddet yalnızca bir sabah kapının çalınmasıyla başlamıyor. Yurtta kendini güvende hissedememekte de var. Ailene açılamamakta da. Kampüste hedef gösterilmekte, sağlık hizmetine erişememekte, barınamamakta, sokakta daha fazla şiddet riskiyle yaşamakta da.”

“Örgütlenmeye devam edeceğiz”

“Hayatlarımızı birbirinden ayırarak değil, birbirine bağlayarak savunacağız” diyen Çağan, bu operasyonlara karşı Ankara Pride olarak izleyecekleri yolun örgütlenmek olduğunu ifade etti:

“Bu operasyonların üretmek istediği şey çok açık: korku, yalnızlık ve geri çekilme. İnsanların birbirine ulaşmaktan, yan yana gelmekten, örgütlenmekten çekindiği bir alan yaratılmak isteniyor.

Bizim cevabımız bunun tam tersi olacak. Geri çekilmeyeceğiz. Birbirimizi yalnız bırakmayacağız. Tutuklanan arkadaşlarımızı, hedef gösterilen dernekleri, seks işçilerini, öğrencileri ve sokakta şiddete maruz bırakılan lubunyaları birbirinden ayrı meseleler gibi görmeyeceğiz. Çünkü bize yönelen baskı da hayatlarımızı birbirinden ayırmıyor.

Dayanışmayı büyüteceğiz. Hukuki süreçleri takip edeceğiz. Tutuklananların sesini taşıyacağız. Yan yana gelmeye, kamusal alanda bulunmaya, birbirimizin ihtiyaçlarını gözetmeye ve örgütlenmeye devam edeceğiz.”

Forumdan beklenenler: “Unutmamak”

Forumdan sonra toplumun çeşitli alanlarından ne beklediklerini anlatan Çağan, şöyle özetledi:

“Birbirimizden ilk olarak birbirimizi unutmamayı istiyoruz. Bir operasyon olduğunda birkaç gün dayanışıp sonra dağılmak değil; tutuklanan arkadaşımızın duruşmasını takip etmek, ihtiyacı olduğunda yanında olmak, Arya’nın ardından sorduğumuz soruların cevabını aylar sonra da aramaya devam etmek. Bizim için dayanışma biraz da süreklilik demek.

Arya konusunda da büyük sözler değil, cevap istiyoruz. Üniversite ve yurt yönetiminden soruların üzerinin kapatılmamasını, ilgili kayıtların korunmasını, iddiaların araştırılmasını ve öğrencilerin soru sordukları için hedef haline getirilmemesini istiyoruz.

Medyadan bir gün haber yapıp dosyayı kapatmamasını istiyoruz. Soruları üniversiteye, yurda, savcılığa, bakanlığa tekrar tekrar sorsunlar. LGBTİ+’ları yalnızca öldüğümüzde, gözaltına alındığımızda ya da saldırıya uğradığımızda hatırlamasınlar. Kendi sözümüzü kurduğumuz yerde de bizi duysunlar.”

Siyasetten ise yalnızca “yanınızdayız” cümlesini duymak istemediklerini söyleyen Çağan, ellerindeki araçların kullanılmasını, soru önergesi verilmedini, kamu kurumlarından bilgi istenmesini, duruşmaları ve gözaltı süreçlerinin takip edilmesini, Meclis’te bu meselelerin gündemde tutulmasını beklediklerini söyledi.

“İhtiyacımız sorumluluğun paylaşılması”

Çağan, toplumdan istedikleri şeyin ise “yanında yaşayan lubunyanın hayatını zorlaştıran şeye ortak olmamak” olarak tanımladı:

“Arkadaşının kimliğini ifşa etmemek, hedef gösterildiğinde sessiz kalmamak, barınma sorunu yaşadığında yanında olmak, tutuklanan bir arkadaşın ailesiyle temas kurmak… Bunların hepsi yapılabilir şeyler.

Çünkü bizim ihtiyacımız yalnızca dayanışma cümleleri değil. Sorumluluğun paylaşılması.

‘Arya’ya ne oldu?’ diye sorarken yalnızca geçmişi anlamaya çalışmıyoruz. Bir daha başka bir Arya’ya aynı şeylerin olmaması için bugün kimin ne yapması gerektiğini de soruyoruz.”

Ne olmuştu?

İstanbul 7. Sulh Ceza Hakimliği’nin 2026/9559 sayılı kararıyla 12 Eylül’ü 13 Eylül’e bağlayan gecede çok sayıda LGBTİ+ örgütünün, yayın organının, öğrenci topluluğunun, hak savunucusunun ve aktivistin internet sitesi ile sosyal medya hesabına erişim engeli getirildi. Aynı gece İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin ve Kuşadası başta olmak üzere 15 ilde dernek, ev ve mekan baskınları düzenlendi.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, bu operasyonları “Ailem Güvende” operasyonları olarak tanımladı. Gürlek, bu operasyonların “Aile ve Nüfus On Yılı” kapsamında yapıldığını da ekledi. Operasyonlar sonucu birçok kişi gözaltına alındı ve 82 kişi tutuklandı.

2026 yazı yangınlarla geçti: 27 ilde en az 103 orman yangını

2026 yılının yazında meydana gelen orman yangınları, Antalya, Muğla ve Balıkesir illerinde yoğun geçti. NASA’nın uydu verilerini kullanan Algow Yangın’a göre, 29 Temmuz 2026’da Muğla Seydikemer çevresinde başlayan yangın, bu sezonun uydudan en yoğun görülen orman yangını oldu.

Fotoğraf: Pexels.com

2021’de çıkan mega yangınlardan sonra orman yangınları Türkiye’nin gündeminde önemli bir yer tuttu. Bu sene de Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında birçok şehirde yangın çıktı. Yangınların çoğunun çıkış sebebi ise “bilinmeyen” kategorisinde kalıyor.

Orman Genel Müdürlüğü’nün paylaştığı bilgilere dayanarak yangın çıkış nedenleri yıldırım (doğal sebepler), kasıt, ihmal ve dikkatsizlik, nedeni bilinmeyen olmak üzere 4 grupta toplamak mümkün. Türkiye Ormancılar Derneği’nin 2015-2024 verilerine göre yangınların neden çıktığının bilinmediği durumlar, oranlandığında bütün yangınların %34,6’sını oluşturuyor. En düşük oranı ise %1.1 ile doğal sebeplerden çıkan yangınlar oluşturuyor.

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in 6 Eylül 2026’da yaptığı açıklamaya göre savcılıklarca Adalet Bakanlığı’na bildirilen 27 ilde 103 yangın tespit edildi:

“1 Haziran 2026’dan bugüne kadar ise 27 ilimizde meydana gelen 103 orman yangınına ilişkin yürütülen soruşturmalarda 70 şüpheli tespit edildi. Bu şüphelilerden; 16’sı tutuklandı, 32 şüpheli hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı ve 2 şüpheli hakkında yakalama kararı çıkarıldı.”

Asıl sayı ise, yerellerde çıkan küçük çaplı yangınlar veya çabuk müdahale edilen arazi yangınları hesaba katıldığında 103’ten daha fazla. Her yıl açıklanan verilerle Türkiye’nin birçok yerinde bir yıl içinde binin üzerinde yangın çıktığı kaydediliyor.

NASA verilerine göre Seydikemer ve Ayvalık

NASA FIRMS (Yangın Bilgi ve Kaynak Yönetim Sistemi) uydu verileri ve açık kaynaklı hava durumu servislerini kullanan Algow Yangın’a göre, 29 Temmuz 2026’da Muğla’daki Seydikemer çevresinde başlayan yangın, bu sezonun uydudan en yoğun görülen orman yangını oldu. NASA’nın FIRMS verilerinden kontrol edildiğinde, aynı tarihte yaklaşık 7 bin 500 hektarlık alanın yanmakta olduğu görülüyor.

NASA’nın FIRMS 30 Temmuz 2026 tarihli uydu verilerine ve harita görüntülerine göre, Balıkesir’in Ayvalık ilçesine bağlı Bağyüzü ve Hacıveliler kırsal mahalleleri çevresindeki geniş bir alanda yoğun yangın aktivitesi gözlemlendi.

Haziran’dan Ağustos’a kronolojik tablo

Balıkesir’de (Burhaniye, Taylıeli, Kepsut, Susurluk) art arda arazi yangınları haziran ortalarında başladı. 15 Haziran’da Balıkesir Valiliği il genelinde ormanlara girişi 30 Eylül’e kadar yasakladı.

26 Haziran’da Balıkesir Bigadiç, Antalya Aksu ve Çanakkale Ezine’de aynı gün çıkan arazi yangınları ormana sıçradı.

Yaz yangınlarının en büyük sonucu Temmuz ayında görüldü. 30 Temmuz’da Aydın Çine Kavşit’teki yangın insan bilançosu açısından yazın en ağır olayı oldu. 41 kişi hastaneye kaldırıldı, 1 kişi ise 18 Ağustos’ta yaşamını yitirdi. Eş zamanlı olarak Muğla’nın Seydikemer ilçesine bağlı Bayır’da enerji nakil hattında yangın çıktı. Yangında 6 mahallede 478 evden 841 kişi ve hastaneden 52 hasta tahliye edildi.

Yine aynı gün Çanakkale’nin merkez ilçesine bağlı Saraycık’ta orman ve tarım alanını etkileyen yangın gerçekleşti. Sonrasında İl Jandarma Komutanlığı, yaz boyunca Çanakkale’de çıkan 44 yangında toplam 541 hektar alan zarar gördüğünü açıkladı. Antalya’nın Alanya ilçesinde Sapadere’de bin hektarı aşan bir alan yanarken 90 kişi tahliye edildi. Kumluca’nın Yazır mahallesinde 15 konut zarar gördüğü basına yansıdı. Aynı gün Balıkesir, Kütahya, Gaziantep ve Yalova’da da yeni yangınlar çıktı.

Orman Genel Müdürlüğü (OGM), 18 Temmuz 2026’da Türkiye’nin Afrika kaynaklı sıcak hava dalgasının etkisi altına gireceğini belirterek, birçok bölgede orman yangını riskinin kritik seviyeye ulaşacağını duyurdu. Açıklamaya göre, hava sıcaklıkları zaman zaman 40 derecenin üzerine çıkacak, düşük nem ve kuvvetli rüzgar gibi faktörler ise yangın riskini arttıracaktı.

Ağustos ayında ise Kürt illeri arasından Diyarbakır, Adıyaman, Dersim ve Hakkâri gibi bölgelerde orman yangınları meydana geldi. Bu yangınların sebepleri de münferit bırakıldı. Diyarbakır Lice’deki yangında müdahale sırasında elektrik akımına kapılan 17 yaşındaki bir işçi hayatını kaybetti. Ağustos sonlarında Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı Saklıkent, Palamut ve Çavdır mahallelerinde 800 hektarı aşan bir yangında 8 ev, 15 ahır ve 320 dönüm sera zarar gördü. Antalya’daki yangınla eş zamanlı olarak Muğla’da Milas ve Seydikemer’de ve İzmir’in Torbalı ilçesinde yeni yangınlar baş gösterdi.

Eylül başında küçük ölçekli yangınlar (Bolu, Balıkesir Sındırgı, Antalya Akseki, Manisa Soma) sürerken 7-8 Eylül’de Antalya Aksu ve Serik’te kuvvetli rüzgârla büyüyen yeni bir yangın dalgası 254 evden 720 kişinin tahliyesine yol açtı.

Antalya, Muğla ve Balıkesir, yangının çıktığı en fazla şehirler olarak ön sıralarda yer aldı.

2026 Yazı Orman Yangınları — Kronoloji

2026 Yazı Orman Yangınları: Kronoloji

Haziran – Eylül 2026 arasında Türkiye genelinde çıkan başlıca orman yangınlarının il ve ilçe ilçe dökümü. Kırmızı işaretli maddeler, alan büyüklüğü veya insani etkisi bakımından yazın en ağır yangınlarını gösteriyor.

HAZİRAN
  • Haziran

    Balıkesir ve İzmir Valiliği başta olmak üzere, bazı valiliklerin aldığı karar doğrultusunda 1 Haziran – 31 Ekim 2026 tarihleri arasında belli ormanlık alanlara giriş yasaklandı.

  • 15 Haziran

    Çanakkale

    Ezine ilçesindeki tahrip edilmiş bir orman alanında yangın çıktı.

  • 18 Haziran

    Muğla — Marmaris, Karaca / Kepenek

    Yıldırım düşmesiyle çıktı, 15 hektar orman yandı.

  • 23 Haziran

    Kocaeli — İzmit, Hatip Köyü

    Yakılan çöpün ormana sıçramasıyla başladı, ağaçlık ve makilik 5.500 m² alan yandı.

  • 26 Haziran

    Balıkesir–Bigadiç, Antalya–Aksu, Çanakkale–Ezine

    Aynı gün çıkan arazi yangınları ormana sıçradı, zeytin ağaçları zarar gördü. sezonun ilk çoklu yangın günü.

  • 29 Haziran

    Çanakkale, Merkez–Mısaköy / İkitepe; Adana, Kozan–İmamoğlu; Bursa, Osmangazi; İzmir, Dikili

    Çanakkale’de balya makinesi kaynaklı 63 dönüm ekili alan ve 15 dönüm orman yandı. İzmir’deki yangın makilik alana sıçradı ve yerleşim yerlerine yaklaştı.

TEMMUZ
  • 5 Temmuz

    Balıkesir — Kepsut, Karacaağaç

    Arı körüğünün kıvılcımıyla başladı.

  • 7 Temmuz

    Aydın — Bozdoğan, Yazıkent / Emenni

    30 ev, yaklaşık 50 kişi tahliye edildi.

  • 12 Temmuz

    Denizli–Pamukkale, Aydın–Bozdoğan/Hışımlar, Kastamonu–Tosya, Muğla–Bodrum/Mumcular

    Aynı gün dört ayrı ilde eşzamanlı yangın çıktı.

  • 14 Temmuz

    Muğla — Ortaca, Gölbaşı / Kocabel

    Hurda araçta spiral kesme çalışması sırasında çıktı; 45.820 m² kızılçam.

  • 15 Temmuz

    Muğla — Milas, Bozbük 800–900 HA

    9 siteden 770 kişi tahliye edildi. Aynı gün Manisa Akhisar–Efkafteke’de de yangın çıktı.

  • 18 Temmuz

    Kütahya — Tavşanlı, Elmalı köyü; Antalya – Finike; İzmir – Narlıdere

    70 dekar orman zarar gördü

  • 19 Temmuz

    Antalya — Akseki, Sarıhaliler

    35 kişi için tahliye hazırlığı yapıldı.

  • 22 Temmuz

    Muğla — Fethiye, Gökçeovacık 319 HA

    Kuru ot yangını ormana sıçradı; 7 ev kullanılamaz hale geldi. İnlice’de 285 kişi tahliye edildi.

  • 23 Temmuz

    Balıkesir–Gönen/Hasanbey · Kütahya–Domaniç/Çukurca-Oyluoluk

    Gönen’de 2 kişi tutuklandı, Kütahya Domaniç’te yıldırım etkili oldu.

  • 25 Temmuz

    İzmir–Torbalı/Özbey · Muğla–Dalaman/Atakent

    İzmir Torbalı’da çıkan yangının sebebi belirlenemedi. Dalaman’da motosikletli şüpheli çakmak ve sigara atarak yaktığını itiraf etti, tutuklandı.

  • 27 Temmuz

    Adıyaman, Merkez–Aydınoluk köyü · Mersin, Gülnar–Dayıcık/Partiçam

    Adıyaman’da 1 kişi tutuklandı; Mersin’de enerji nakil hattı altında 3 hektar yandı.

  • 28 Temmuz

    Antalya — Kaş, Üzümlü / Kozağaç

    Fırtınada iletim hatlarının teması sonucu çıktı, 250 hektar.

  • 29 Temmuz

    Sezonun en yoğun günü ÇOK SAYIDA İL

    Muğla, Seydikemer–Bayır: Enerji nakil hattı kaynaklı, 6 mahallede 478 evden 841 kişi ve hastaneden 52 hasta tahliye edildi.
    Çanakkale, Merkez–Saraycık: Geçen yıl yanan alandaki otluklarda tekrar yangın çıktı
    Antalya, Alanya–Sapadere: 305 dekar, 66 hanede 153 kişi tahliye.
    Antalya, Kumluca–Yazır: ~350 hektar, 15 konut.
    Aynı gün ayrıca: Muğla–Fethiye (Çiftlik, Yeşilüzümlü), Kütahya (Gediz–Afşar, Altıntaş–Beşkarış), Balıkesir (Gömeç–Kumgedik, Edremit–Altınoluk — 210 konut tahliye), Gaziantep–Şehitkamil ve Yalova–Armutlu’da (2 milyon TL üzeri kamu zararı) da yangın çıktı.

  • 30 Temmuz

    Aydın — Çine, Kavşit EN AĞIR İNSAN BİLANÇOSU

    Meyve bahçesinde başladı; 41 kişi (5 orman personeli, 5 asker, 31 sivil) hastaneye kaldırıldı. Yaralanan bir vatandaş 18 Ağustos’ta hayatını kaybetti. Aynı gün Mersin–Aydıncık/Eskiyörük’te de 240 hektar yandı, 208 kişi tahliye edildi.

  • 31 Temmuz

    Balıkesir — Susurluk, Yıldız

    ~700 hektar; 35 küçükbaş hayvan, konteyner ve traktör kaybı.

AĞUSTOS
  • 1 Ağustos

    Balıkesir–Marmara, Manisa–Saruhanlı, İzmir–Buca, Hakkâri–Yüksekova, Muğla–Fethiye/Yanıklar

    Saruhanlı’da iş makinesiyle taş kırma sırasında 800 dekar orman yandı.

  • 3–5 Ağustos

    Dersim, Merkez — Venk köprüsü ve Yolkonak

    İki ayrı yangın; ikincisi elektrik direği dibinden çıktı, 10 hektar mera etkilendi.

  • 6 Ağustos

    Adıyaman — Gerger, Çobanpınar köyü

    Elektrik trafosu kaynaklı; 150 dönüm.

  • 8–10 Ağustos

    Kütahya–Tavşanlı, Edirne–Meriç, Manisa–Salihli, Adıyaman–Gerger/Gözpınar

    Salihli’de küme evlerde iki erkek çocuğun görülmesinin ardından 300 dönüm yandı.

  • 12–13 Ağustos

    Sinop–Gerze, Kırklareli (Demirköy, Babaeski), Aydın–Kuyucak, Diyarbakır–Lice CAN KAYBI

    Diyarbakır’ın Lice ilçesinde şiddetli rüzgârla yayılan yangında elektrik akımına kapılan 17 yaşındaki bir işçi hayatını kaybetti. Aydın Kuyucak’ta 129 hektar yandı.

  • 15–19 Ağustos

    Balıkesir–Altıeylül, Kocaeli–Gebze, Manisa–Akhisar, Kütahya (Gediz, Emet), Muğla–Fethiye, Afyonkarahisar–İhsaniye, Bilecik–İnhisar

    Afyonkarahisar İhsaniye’de 100 hektar; Kütahya Gediz–Yunuslar’da yüksek gerilim hattı kaynaklı 300 dönüm tarla zarar gördü.

  • 20–24 Ağustos

    Konya–Seydişehir, Antalya–Kaş (Sarıbelen, İkizce), Ankara (Güdül, Mamak, Kahramankazan), Bilecik–İnhisar, Aydın–Bozdoğan, İstanbul–Sultanbeyli

    Ankara Mamak’ta Hüseyin Gazi Türbesi yolunda çalılıklar kasten ateşe verildi, 50 dönüm (askeri alan + OGM sahası) yandı. İstanbul Sultanbeyli’de pikniğe giden 2 kişi tutuklandı.

  • 25–28 Ağustos

    Bursa–Nilüfer, Aydın–Bozdoğan, İzmir–Ödemiş, Manisa–Gördes, Antalya–Kemer, Muğla–Fethiye/Foça-Karagedik, Balıkesir–Altıeylül

    Fethiye Foça-Karagedik’te 20 kişi hastaneye kaldırıldı, bir huzurevi, 3 ev ve 2 araç zarar gördü.

  • 29 Ağustos

    Antalya, Kaş — Saklıkent / Palamut / Çavdır; İzmir, Torbalı–Çapak, Torbalı–Yeniköy; Diyarbakır, Yenişehir; Muğla, Milas–Çamköy, Seydikemer–Korubükü 800 HA

    Seydikemer’deki yangının sıçramasıyla büyüdü, 8 ev, 15 ahır, 320 dönüm sera zarar gördü. Aynı gün Muğla, İzmir ve Diyarbakır’da da yangın çıktı. İzmir Başsavcılığı, yangının elektrik kaynaklı olduğunu tespit etti.

  • 30–31 Ağustos

    Antalya–Manavgat/Beşkonak, Balıkesir–Edremit/Mehmetalan, Antalya–Kemer/Ulupınar, Çanakkale-Bayramiç

    Edremit’te sigara izmaritinin aile arazisinden Milli Park alanına sıçramasıyla çıktı, 1 kişi tutuklandı.

EYLÜL
  • 1–5 Eylül

    Kocaeli–Karamürsel, Aydın–Koçarlı, Bolu–Gerede, Balıkesir–Sındırgı, Antalya–Akseki, Manisa–Soma

    Bolu Gerede’de yangının başlangıç noktasında bira şişesi bulundu, fail aranıyor. Manisa Soma’daki yangın son bildirimde hâlâ devam ediyordu.

  • 7–8 Eylül

    Antalya — Aksu ve Serik 720 KİŞİ TAHLİYE

    Aksu’nun Karaöz, Ekşili, Kızıllı, Çamlıbel mahalleleri ile Serik’in Deniztepesi ve Sarıabalı mahallelerinde başlayan yangın, kuvvetli rüzgârla hızla yayıldı ve Kepez ilçe sınırına ulaştı. 254 evden 720 kişi tahliye edildi, çok sayıda sera zarar gördü. 11 kişi ise hastaneye nakledilirken yangından etkilenen bir kişi ise kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Yangın, 67,5 saatte kontrol altına alındı.

Kaynak ve kapsam notu: Bu kronoloji, çeşitli haber kaynaklarından derlenmiştir. Küçük ölçekli yangınların tamamını kapsamayabilir.

2021 yazında 133 bin hektar alan yandı

2021 yılı yaz aylarında ciddi bir boyuta dönüşen orman yangınları Türkiye gündemine ağır sonuçlarıyla oturmuştu. Türkiye Ormancılar Derneği’nin sitesinde paylaştığı verilere göre, 2021 yılında 2.793 adet yangın çıktı ve yangınların sonucunda 139.503 bin hektar orman alanı yandı. 8 kişi ve milyonlarca canlı hayatını kaybetti, Akdeniz ve Ege bölgesinde çıkan yangınlarda birçok ev yandı.

OGM raporlarına göre, 2021’de 2020 yılına oranla yangın büyüklüğü 6 kat arttı. Özellikle 28 Temmuz – 12 Ağustos 2021 tarihleri arasında Antalya, Muğla, Mersin, Adana ve Aydın başta olmak üzere pek çok ilde eş zamanlı büyük yangınlar çıktı. Büyük ve kontrolü çok güç olan bu yangınlar günler sürdü. 15’i büyük olmak üzere çıkan 299 orman yangını, 12 Ağustos 2021 itibarıyla Muğla‘nın Köyceğiz ilçesindeki yangının da söndürülmesi ile kontrol altına alınmıştı.

Tarım ve Orman Bakanlığı ile Türk Hava Kurumu (THK), 2021 yılında yangınlara müdahale etmekte geç ve yavaş kaldığı gerekçesiyle kamuoyu tarafından eleştirinin hedefi olmuştu. Eleştirilerin başında yangın söndürme uçaklarının sayısının yetersiz olması yer aldı.

TEMMUZ-AĞUSTOS 2021
Yangın Alanları
Türk Tabipler Birliği’nin hazırladığı rapora göre 2021 yılı yazında Adana, Muğla, Antalya ve Dersim’deki yangınların bilançosu
YANAN ALAN (HEKTAR)
Antalya
75 bin
Muğla
70 bin
Adana
4.150
Dersim
bilinmiyor
ADANA
28 Temmuz – 2 Ağustos 2021
21 farklı noktada başlayan yangın Karaisalı, Ceyhan, Feke, Kozan ve İmamoğlu Üçtepe mevkiinde mahalleleri etkisi altına aldı.
4.150
hektar orman alanı yandı
3.322
kişi tahliye edildi
68
ev tamamen yandı
41
büyükbaş ve küçükbaş hayvan öldü
Yangından etkilenen 250 kişiden 5’i hastaneye kaldırıldı; can kaybı yaşanmadı, sağlık hizmetlerinde aksama görülmedi.
Aladağ’da 24, Kozan’da 37 ev yandı; üç müştemilat, yedi ahır ve bir depo kullanılamayacak ölçüde hasar gördü.
Veriler, son paylaşılan bilgilere dayanıyor.
MUĞLA
29 Temmuz 2021’den itibaren, 15 gün
Marmaris’te başlayan yangın Milas, Bodrum, Kavaklıdere, Menteşe, Seydikemer, Datça, Fethiye, Dalaman, Köyceğiz ve Yatağan’a genişledi.
70 bin
hektar alan yandı
75
yangın (8’i büyük)
~38 bin
kişi tahliye edildi
1
kişi hayatını kaybetti
Yangının yaklaştığı Milas Kemerköy Termik Santrali’nde hidrojen depoları boşaltıldı, yangın bandı genişletildi. Yeniköy Termik Santrali etkilenmedi.
Konutlara en yakın yangın noktaları Marmaris Mazı, Turunç ve Milas oldu.
23’ü doğrudan olmak üzere toplam 165 köy etkilendi.
672 kişi hafif etkilenip ayaktan tedavi gördü, 15 kişi kırık ve yaralanmalarla hastaneye yatırıldı.
166’sı hafif toplam 385 bina, 286’sı hafif toplam 562 bağımsız bölüm zarar gördü.
35 büyükbaş, 980 küçükbaş, 1.000’in üzerinde kümes hayvanı ve 4.500 arılı kovan kaybedildi.
Tarım alanlarında 623 bin zeytin ağacı, 20 bin narenciye ağacı, 786 dekar tarım arazisi, 18 ton buğday ve 442 ton kaba ve kesif hayvan yemi zarar gördü.
ANTALYA
28 Temmuz – 11 Ağustos 2021
Manavgat, Taşağıl, Akseki ve Gündoğmuş mevkilerinde çıkan yangınlarda 60 bin hektar kırsal alanla birlikte 75 bin hektar alan yandı.
75 bin
hektar alan yandı
44
mahalle tahliye edildi
7
kişi yaşamını yitirdi
250
kişi yaralandı
3 bine yakın bağımsız bina hasar gördü: 220 bina tam hasarlı, 600 bina orta hasarlı.
263 büyükbaş, 2.783 küçükbaş, 1.441 arılı kovan ve pek çok yaban hayvanı öldü.
Veriler, son paylaşılan bilgilere dayanıyor.
DERSİM
31 Temmuz – 30 Ağustos 2021
Merkez, Hozat, Nazimiye ve Pülümür ilçelerinde 20 civarında yangın çıktı. Beş gün boyunca 400’e yakın bölgede yerel halk yangını söndürmeye çalıştı; yangın medyada ve sosyal medyada gündem olunca 11. günde helikopterler devreye girdi.
~20
yangın çıktı
11. gün
helikopterle müdahale başladı
Yangından etkilenen orman alanı bilinmiyor.
Can kaybı olmadığı bilgisi paylaşıldı.
Başta dağ keçisi olmak üzere yaban hayvan kaybına dair bilgiye ulaşılamadı.
Yangın ve yoğun dumandan en çok yaylacılar ve arıcılar etkilendi.
Valilik, il afet müdürlüğü ve il orman müdürlüğü konuyla ilgilendi; valilik aynı tarihlerde Hozat bölgesinde operasyon yapıldığını açıkladı.

Ailem Güvende Operasyonları

Av. Furkan Yurt: “Genel ahlak” gibi kavramlar hukuki gerekçe olarak kullanılıyor

“Ailem Güvende” operasyonları kapsamında gözaltına alınan LGBTİ+’lar gözaltı ve cezaevi süreçlerinde çeşitli hak ihlallerine uğradı. Avukat Furkan Yurt, soruşturma dosyalarında “genel ahlak”, “edep ve haya duygusu” gibi yoruma açık ifadelerin doğrudan hukuki gerekçe olarak kullanıldığını ve dosyaya konan gizlilik kararı nedeniyle avukatların müvekkillerine erişiminin uzun süre engellendiğini aktardı.

Fotoğraf: Serra Akcan / csgorselarsiv.org

Kaos GL Derneği, 13 Eylül’deki erişim kısıtlamaları ve ev baskınları ile başlayan “Ailem Güvende” operasyonları kapsamında Sincan Cezaevi’ne gönderilen arkadaşlarının çeşitli hak ihlallerine uğradığını duyurdu.

Kaos GL’nin kaydettiği hak ihlalleri şunlar: gözaltı sürecinde zorla uyuşturucu testi, fiziksel şiddet ve zorla saç kesimi, cezaevinde çıplak arama dayatması, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine yönelik hakaret ve tehdit, kasıtlı tecrit ve arkadaşlarımızın zorla birbirinden koparılması, düzenli kullanılması gereken ilaçlara, temiz suya, hijyen malzemelerine ve temiz kıyafetlere erişim engeli, hapishane içinde can güvenliği tehdidi.

İstanbul’da “Ailem Güvende” operasyonları kapsamında gözaltına alınan 35 kişi arasından en az 9’u LGBTİ+ dernek üyesi olan 20 kişi, 16 Eylül’de tutuklandı. Savcılık, tutuklama talebinde “çocukların üstün yararı”, “Türk aile yapısı” ve “genel ahlak”ı gerekçe gösterdi.

Dün (20 Eylül) İstanbul Barosu İnsan Hakları, Avukat Hakları ve Kadın Hakları Merkezi’nin yaptığı basın açıklamasına göre, 12 Eylül’ü 13 Eylül’e bağlayan gece birçok dernek ve mekana eş zamanlı operasyonlar gerçekleştirildi, dernek ve kişilerin dijital cihazlarına el konularak bazı dernek ofisleri ile kişilerin yaşadığı evler kolluk görevlileri tarafından dağıtıldı. Soruşturmalarda “Suç işlemek amacıyla örgüt kurma”, “uyuşturucu” “müstehcenlik”, “fuhuş”, “Dernekler Kanunu’na muhalefet” gibi suçlamalar yöneltildiğini aktaran baro, Adalet Bakanı Gürlek’in bazı derneklerin yurtdışından aldığı fonların MASAK tarafından incelendiğini açıkladığına da vurgu yaptı.

Av. Yurt: Yoruma açık kavramlar gerekçe olarak kullanılıyor

Sosyal Politika, Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları Derneği’nden (SPoD) Avukat Furkan Yurt’a göre, bu soruşturma dosyalarında yöneltilen suçlamalar ağırlıklı olarak “Dernekler Kanunu’na Muhalefet”, “Fuhşa Teşvik veya Aracılık”, “Uyuşturucu Madde Kullanmak” ve “Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurmak” iddialarına dayanıyor.

Avukat Furkan Yurt

Avukat Yurt, tutuklamaya sevk evrakında Dernekler Kanunu’na muhalefet iddiası dışındaki suçlamalara ilişkin somut bir delile rastlanmadığını, bu sebeple sürecin fiilen yalnızca Dernekler Kanunu’nun 32/p maddesi üzerinden yürütüldüğünü belirtti. Savcılık ve hakimlik belgelerinde Anayasa’nın 13. ve 33. maddeleri referans gösterilerek dernek kurma özgürlüğünün “genel ahlak”, “kamu düzeni” ve “suç işlenmesinin önlenmesi” gibi gerekçelerle sınırlandırılabileceğinin öne sürüldüğünü anlatan Yurt, ayrıca Türk Medeni Kanunu’nun 89. maddesine dayanılarak dernek amacının “kanuna veya ahlaka aykırı” hale geldiği iddiasının da belgelerde yer aldığını ifade etti.

Yurt, özellikle tutuklama taleplerinde Anayasa’nın 41. maddesindeki “Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları”na atıf yapılarak “genel ahlak”, “edep ve haya duygusu”, “toplumun ahlaki değerleri” ve “Türk aile yapısının zayıflatılması” gibi son derece yoruma açık ve geniş kavramlar doğrudan hukuki gerekçe olarak kullanıldığını da aktardı.

“Dosyaya gizlilik kararı verildi”

Yurt, “Ailem Güvende” operasyonu kapsamında yapılan gözaltı ve tutuklama süreçlerinde, avukat erişimi konusunda sorunlar yaşandığını anlattı:

“Dosya kapsamında ilk gözaltı işlemlerini takip eden sürede dosyaya gizlilik kararı verildi. Nitekim dosyadaki avukat savunmalarında da bu gizlilik kararı açıkça ifade ediliyor. Bu nedenle uzun süre müvekkillerimizle görüşemedik ve hatta nerede oldukları bilgisine bile çok geç ulaştık, tabii ki bu esnada avukat erişimi mümkün olmadı. Bununla birlikte çoğu bilgiye geç ya da eksik erişmemiz nedeniyle gerektiğinde ve doğru zamanda avukat görüşleri yapamadık. Özellikle tutuklanmaları ve cezaevlerine sevkleri sürecinde hangi cezaevi olduğunu öğrenmek ve gidip görüş yapmak tam anlamıyla bir çileye dönüştü. Son durumda arkadaşlarımız Silivri Cezaevi’ne götürülmüş durumda ve şehrin bu kadar dışında bir cezaevine erişim şansımız da oldukça kısıtlı olmaktadır.”

Ankara Sincan Cezaevi’nde tutulan kişilerden gelen aktarımlarla Kaos GL Derneği’nin duyurduğu hak ihlallerini öğrendiklerini belirten Yurt, İstanbul’da yaşanan durumlara ilişkin şunları aktardı:

“Sorgu tutanaklarına da yansıdığı üzere, şüphelilerden bazıları 4 gündür gözaltında tutulduklarını ve kalp hastalığı gibi ciddi sağlık sorunları nedeniyle ilaçlara erişim/doktor kontrolü noktasında çok zor zamanlar geçirdiklerini bizzat hakimliğe beyan etmişlerdir. Nispeten süreç daha olumlu yorumlanabilecek şekilde geçse de 72 saate yaklaşan tutukluluk sürecinde su çok geç ulaştı ve halen kantin ihtiyaçları giderilebilmiş değil. Metris’e alındıkları ilk anda yemek ve diğer iaşe ihtiyaçları da karşılanmayan arkadaşlarımızın beslenme tarafında oldukça eksik kaldığını söylemek mümkün.”

“Doktorlar İstanbul Protokolü’ne aykırı davranıyor”

Bu ihlallerin hem gözaltı öncesi hem de gözaltı sonrası muayenelerde tespit edilmesi gereken şeyler olduğunu hatırlatan Yurt, “Ne yazık ki doktorlar İstanbul Protokolü’ne aykırı tutumlar sergiledikleri için ne kadarının tespit edilip edilmediğini bilemiyoruz. Kaldı ki dosyada gizlilik kararı olması hasebiyle de tespit edilmiş bir ihlal varsa bunun hukuki sürecini sahiplenmemizin önüne geçiliyor. Şimdiye kadar İstanbul özelinde yaşanan hak ihlallerine ilişkin gerekli hukuki ve idari başvuru mekanizmalarını kullandık” diye konuştu.

İstanbul Barosu: Belirsiz gerekçelerle hak savunucuları kriminalize edildi

İstanbul Barosu Avukat Hakları,İnsan Hakları ve Kadın Hakları Merkezi, 12 ile 16 Eylül tarihleri arasında LGBTİ+ örgütlerine, aktivistlere ve gazetecilere yönelik düzenlenen operasyonlar ile protesto eylemlerinde yaşanan gözaltılara ilişkin hazırladıkları raporu dün (20 Eylül) bir basın toplantısında kamuoyuyla paylaştı.

Açıklamada, Çağlayan Adliyesi önünde “Ailem Güvende” operasyonlarına karşı yapılmak istenen basın açıklamasında gözaltına alınan 107 kişinin süreci şu şekilde kaydedildi:

“İstanbul’da 6 sivil toplum kuruluşuna yönelik işlemler yürütülmüş; sivil toplum örgütü yöneticileri ve üyeleri gözaltına alınmıştır. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturmayı “çocukların üstün yararı”, “ailenin korunması” ve “toplumun ortak ahlaki değerleri” gerekçeleriyle ilişkilendirmiştir. İstanbul’da 35 kişinin gözaltına alındığı, 20 kişinin tutuklandığı; 6 dernek ve 10 işletmenin operasyon kapsamında olduğu bildirilmiştir. Dernek ve kişilerin dijital cihazlarına el konulurken, erişim engelleri de operasyonun dijital ayağını oluşturmuştur.

12 Eylül 2026’dan itibaren bugüne kadar neredeyse her gün alınan erişim engeli kararları ile LGBTİ+ örgütleri, dernekleri, aktivistleri ve hak savunucularına ait çok sayıda web sitesi ve sosyal medya hesabı erişime engellenmiştir. 11 LGBTİ+ derneğinin web sitesinin yanı sıra 32 Twitter/X hesabı, 419 sosyal medya hesabı erişime engellenmiş ve 107 hesap için daha erişim engeli talep edilmiştir. Engellemeler arasında üniversite LGBTİ+ toplulukları, hak örgütleri, medya kuruluşları, gazeteciler ve Ankara Barosu LGBTİ+ Hakları Merkezi gibi kurumların hesapları da yer almıştır. Erişim engellerinin kapsamı, LGBTİ+ hareketinin örgütlenme, iletişim ve ifade alanlarını hedef alan geniş çaplı bir müdahaleye dönüştüğünü göstermektedir.”

Soruşturma dosyalarında gizlilik kararı alınarak avukatların dosyaya erişimi engellendi. Açıklamada, buna karşın soruşturma gizliliği ilkesinin göz ardı edilerek dosya içeriğinin basında paylaşıldığı, bunun kişilerin “lekelenmeme hakkı”nı ihlal ettiği belirtildi.

Açıklamada ayrıca şu ifadelere yer verildi:

“Soyut ve belirsiz gerekçelerle dernekler ve hak savunucuları kriminalize edilmeye çalışılmış ve Türkiye’de artık tutuklama tedbirinin bir istisna olmasından çıkarak kanunda öngörülen koşullar oluşmamasına rağmen kişiler hakkında tutuklama ve adli kontrol tedbirlerine başvurulması tekrar göz önüne gelmiştir.”

Gözaltında hak ihlalleri

Çağlayan Adliyesi önünde gözaltına alınan 107 kişiden 7’sinin İstanbul Barosu’na mensup avukatlar olduğunu hatırlatan merkez, bu hususun avukatlarca belirtilmesine rağmen kanuna aykırı şekilde haklarında gözaltı işlemine devam edildiğini aktardı.

Basın açıklamasındaki bilgilere göre görgü tanıkları, gözlemciler ve müdafilerin aktarımlarına dayanarak şu hak ihlalleri tespit edildi:

  • “Gözaltına alınan yurttaşlara, kolluk tarafından ulusal ve uluslararası mevzuatın hilafına, dağılmaları için anons yapılmamış ve dağılmaları için güvenli koridor oluşturulmamıştır. İfadeler öncesinde yapılan ön görüşmede, gözaltına alınan yurttaşlar, kolluk tarafından doğrudan çembere alınarak ve çember içerisinde darp edilerek, boğazlarının sıkıldığını ve ters kelepçe uygulandığı,
  • Basın açıklaması alanından otobüse bindirilen bir yurttaşa, otobüs içerisinde, polis amiri tarafından sert bir şekilde tokat atıldığı, kafasının cama vurulduğu, darp edildiği ve hakarete maruz kaldığı,
  • Gözaltına alınan yurttaşlardan birinin kolunun polis tarafından ısırıldığı, bir diğer yurttaşın kol kemiğinin omuz yuvasından çıkmasına neden olacak kadar orantısız bir polis şiddetine maruz kaldığı ve bu duruma rağmen hastaneye götürülmediği,
  • Savunma ve etkili hukuki yardım hakkı engellenen yurttaşlara, avukatlar emniyete giriş yapana dek su ve yemek verilmediği tarafımıza bildirilmiştir.
  • Bununla birlikte avukatlara yönelik; İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü’nde, gözaltındaki müvekkilleriyle görüşmek isteyen müdafilerin girişinin saat: 15:00’den 00:24’e kadar, yaklaşık dokuz buçuk saat boyunca engellendiği, 00:24’de ise kolluğa girişin teker teker yapılarak zorlaştırıldığı, bir avukatın soğukta dışarıda bekletilerek avukatların şahsına yönelik de kötü muameleme yapıldığı gözlemlenmiştir.
  • Bu süreçte gözaltı takibi yapılan her üç emniyet müdürlüğünde de dışarıdan yemek teslimine engel olunmuş ve yemek temini yavaşlatılmış, kolluk tarafından temin edilen kumanyanın teslim edileceği ifade edilmiştir. Vegan ve vejetaryen eylemcilerin beslenme alternatifleri ise kolluk tarafından engellenmiştir.
  • Müvekkillerle yapılan görüşmeler neticesinde; gözaltına alınan yurttaşların tamamı ters kelepçeye maruz kalmıştır. Küçükçekmece Polis Merkezi’nde görüşme yapılan 3 görüşmeci otobüse bindirildikleri 12.30’dan 19:00’a dek ters kelepçeli şekilde kaldıklarını,
  • İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şubesi’nde bulunan eylemciler, gözaltı giriş muayenesi sırasında ilgili hekimin, yurttaşların kötü muamele beyanlarını adli muayene formuna işlemediğini, ters kelepçe uygulamasının Emniyet’te de devam ettiği yalnızca tuvalete çıkmaları esnada ara verildiğini,
  • Bununla birlikte gözaltına alınan yurttaşlardan reçeteli ilaç kullananlar olmasına ve bunun kolluğa bildirilmesine rağmen ilaçlarının teslim edilmediğini, kadın yurttaşların hijyenik ped talebinin de karşılanmadığını ifade etmişlerdir.”

Ne olmuştu?

İstanbul 7. Sulh Ceza Hakimliği’nin 2026/9559 sayılı kararıyla 12 Eylül’ü 13 Eylül’e bağlayan gecede çok sayıda LGBTİ+ örgütünün, yayın organının, öğrenci topluluğunun, hak savunucusunun ve aktivistin internet sitesi ile sosyal medya hesabına erişim engeli getirildi. Aynı gece İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin ve Kuşadası başta olmak üzere 15 ilde dernek, ev ve mekan baskınları düzenlendi.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, X hesabından yaptığı açıklamada operasyon kapsamında 162 kişi, 9 dernek ve 13 işletme hakkında adli işlem başlatıldığını açıkladı. Gürlek, bu operasyonların “Aile ve Nüfus On Yılı” kapsamında yapıldığını da ekledi.

Kaos GL derneğine ve üyelerin evlerine yapılan polis baskınıyla derneğin yedek ve asil denetim kurulu üyeleri, gözaltına alındı. Polisler derneğin ofisinde de arama gerçekleştirip dijital veriler ve materyallere el koydu.

İzmir’de 16 kişi, Aydın’ın Kuşadası ilçesinde 5 kişi “müstehcenlik” ve “fuhuş” suçlamalarıyla tutuklandı.

“Müstehcenlik” ve “Dernekler Kanununa Muhalefet” suçlamalarıyla Kaos GL’ye düzenlenen operasyon kapsamında serbest gazeteci Tuğba Tekerek ile Kaos GL Derneği yönetim ve denetim kurulundan 7 asil üye tutuklandı.

İstanbul’da Operasyonları protesto etmek amacıyla İstanbul Emek, Barış ve Demokrasi Güçleri ile LGBTİ+’lar Çağlayan’daki İstanbul Adliyesi önünde toplandı. Aralarında BirGün muhabiri Sarya Toprak, Alman kamu yayıncısı ARD’den gazeteci Sener Azak ve avukatların da bulunduğu 106 kişi polis müdahalesiyle gözaltına alındı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde kentte faaliyet gösteren 10 işletme ve 6 LGBTİ+ derneği olmak üzere toplam 54 iş yeri, ev ve derneğe operasyon düzenlenmişti. Adliyeye sevk edilen 35 şüpheliden 20’si tutuklandı, 14’ü hakkında adli kontrol kararı verildi, 1 kişi savcılık ifadesinin ardından serbest bırakıldı. Yurt dışında olduğu belirtilen 13 kişi hakkında yakalama kararı çıkarıldı.

Gizliliğe genel bakış

Niha+, bağımsız gazetecilik ilkeleri ve okur mahremiyeti çerçevesinde dijital ayak izinize saygı duyar. Sitemizde gezinirken, sizlere kesintisiz bir okuma deneyimi sunabilmek ve platformumuzun teknik altyapısını güvence altına almak amacıyla çerezler kullanılmaktadır. Sol taraftaki menüyü kullanarak çerez tercihlerinizi dilediğiniz gibi yönetebilirsiniz. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğine dair detaylı bilgi için lütfen Gizlilik Sözleşmemizi ve KVKK Aydınlatma Metnimizi inceleyiniz.