“İklimi değil sistemi değiştir”: Halkların İklim Zirvesi’nden bazı notlar

COP31’e karşı Antalya’da düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, 14 Kasım’daki yürüyüşle beraber beş gün sürdü. Yürüyüşte Filistin ve LGBTİ+ bayrakları yan yana dalgalandı, dev kuklalar Cumhuriyet Meydanı’na yürüdü. Zirveyi Niha+ adına takip eden Doğa Tekneci, zirvenin genel gidişatını aktardı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Cumhuriyet Meydanı’na doğru ilerleyen dev kuklalar, maskotlar ve pankartlarla ortaya çıkan güçlü görüntülerin sebebi devletlerin ve şirketlerin müzakere masalarına karşı yapılan alternatif bir zirveydi. Organizatörlerin yaklaşık 8 bin kişi olarak kaydettiği yürüyüş, Antalya’da COP31’e karşı toplanan Halkların İklim Zirvesi’nin (HİZ) ilk adımıydı. Kalabalık katılımın yarattığı coşku ise gün boyu yüksekti.

Paneller ve çeşitli etkinlikler çerçevesinde düzenlenen bu zirveye yönelik eleştiriler arasında çeviri seçeneklerindeki eksiklik öne çıktı.

Birçok devletin bir araya geldiği Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (UNFCCC) tarafından her yıl düzenlenen Taraflar Konferansı’nın (COP) 31’incisi bu sene Antalya’da EXPO Fuar Alanı’nda gerçekleştirildi. COP31’e karşı yapılan HİZ ise 15-18 Kasım tarihlerinde Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde yapıldı. Zirve ilk önce 14 Kasım’da geniş katılımlı bir yürüyüşle başladı.

TUED toplantısının son günü: Kerkük’ten katılım

Yürüyüşten önce kongre merkezinde 12-14 Kasım arasında birçok ülkeden gelen sendika ve işçi hakları kuruluşu, Enerji Demokrasisi için Sendikalar’ın (TUED) Uluslararası Sendika Toplantısı’na konuşmacı veya katılımcı olarak katıldı. Kapalı toplantının son günü yürüyüş gününe denk geldiğinden ancak son gün kalan sendika ve kurum temsilcileri oradaydı.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Kerkük’ten gelen Petrol ve Gaz Sendikası temsilcisi Bourhan Qadr, devletlerin bölge halkı üzerindeki etkilerinin yoksullara ve işsizlere doğrudan yansıdığını belirtti. Qadr, Halkların İklim Zirvesi için buluştukları uluslararası konferansta kendi taleplerini de söylediklerini aktardı.

Sendikal hareketin küresel haberlerini derleyen bir haber platformu olan LabourStart’ın kurucu editörü Eric Lee de toplantıya katıldı.

Niha+’ya konuşan Lee, ekoloji ve iklim gibi alanların işçi hareketinin merkezi meselesi olmadığına dikkat çekerek “Petrol işçilerini temsil eden bir sendikaysanız bazen fosil yakıt kullanımını desteklersiniz” diye vurguladı.

14 Kasım öğlen 13’ten itibaren Küresel Eylem Günü kapsamında “Yaşamı Savunuyoruz” başlıklı geniş çaplı bir yürüyüş gerçekleştirildi. Yürüyüş için katılımcılar saat 13.00’te Aydın Kanza Parkı’nda buluşup Cumhuriyet Meydanı’na kadar yürüdü.

Yürüyüşte LGBTİ+ bayrakları da dalgalandı

Organizatörler yürüyüşe katılanların sayısını yaklaşık 8 bin kişi olarak kaydederken, yürüyüşte Özgürlük İstiyoruz Kampanya Grubu tarafından Filistin bayrağıyla birlikte açılan LGBTİ+, trans ve lezbiyen bayrakları da yürüyüşün en dikkat çekici kısmı oldu. Her renkten varoluşu simgeleyen bu bayraklar, Kampanya Grubu’nun kendi standının önünde ve oturumların yapıldığı salonlarda durmaya renklerini göstermeye devam etti.

Yürüyüşe birçok sivil toplum kuruluşu, ekolojistler, siyasi partiler, milletvekilleri ve yurttaşın yanında uluslararası alanda faaliyet yürüten birçok ekoloji veya çevre kuruluşları da katıldı. Yürüyüş esnasında kitleler “Nehirden Denize Özgür Filistin” gibi sloganlar atarak Filistin’e özgürlük istedi. Aynı kitle kimi zaman soykırımcı ve sermaye odaklı bir sistem eleştirisi olarak “Yerin altında bırak” ve “İklimi değil sistemi değiştir” sloganları da attı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Yürüyüşte bulunan Halkların Demokratik Kongresi (HDK) Eş Sözcüsü Meral Danış Beştaş ve Yeşil Sol Parti (YSP) Eş Sözcüsü Didem Betül Göçer, devletlerin bir araya gelerek düzenlediği konferansların arka planında çok farklı gerçekler yattığını Niha+’ya anlattı. Beştaş, COP’ların gerçekleştirildiği esnada birçok halkın ve doğanın yıkıma uğradığına dikkat çekti.

Göçer ise Halklar için yapılan buluşmaların uluslararası bir örgütlenme olduğunu belirterek “Sermayenin taraftarları COP31’de şov yapıyor. Kömürden, fosilden çıkış konuşulmuyor. Halkların İklim Zirvesi’nde biz bunları konuşacağız” diye konuştu.

Fotoğraf: Anne Legrand/Vert.eco

Uluslararası katılımcılardan “dayanışma” çağrısı

Uluslararası katılımcılar arasında Peoples Rising for Climate Justice Movement (İklim Adaleti için Ayağa Kalkan Halklar Hareketi), Greenpeace, International Stand Point, Oxfam, Climate Action Network gibi birçok kurum da bulunuyordu.

Filipinler’den yürüyüşe People’s Rising for Climate Justice örgütüyle katılan aktivist Ragen, uluslararası dayanışma ve halkların ortak mücadelesi için Antalya’daki yürüyüşe katıldıklarının altını çizdi. Ragen, burada COP31 zirvesi süresince özellikle ilk günlerde yol kapatmaları ve yoğunluk nedeniyle ciddi trafik aksaklıkları yaşandığını da hatırlattı. Ayrıca COP31’deki Liderler Zirvesi öncesinde belirli ilçelerde kamu çalışanlarına idari izin verilmesi ve okullarda uzaktan eğitime geçilmesi gibi durumlar sebebiyle lojistik açıdan sorunlu olduğunu ekledi. Belém ve Türkiye’deki COP sürecinin baskı ve sansür açısından çok benzer olduğunu ve Türkiye’deki COP31 sürecinin şimdiye kadarki en dışlayıcı COP’lardan biri olduğuna dikkat çeken Ragen, şunları söyledi:

“COP30’dan COP31’e kadar gerçekten görmediğimiz şey tartışılan planların doğrudan uygulanması ve iklim krizini çözmeye yönelik süreçlerdeki militarizmin hala konuşulmuyor olması.”

Bread & Puppets Theatre (Ekmek ve Kukla Tiyatrosu), “Çığlık Atan Ağaç” ve “Karanfil” gibi çeşitli illustrasyonların yanında kaplumbağa ve kuş kuklalarıyla yürüyüşe katıldı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

350.org’un dinazor maskotu da dikkat çekerken Danimarka’daki The Orange Plague kuruluşundan katılan 9 polar ayısı, maskot olarak yürüyüşte ve zirve boyunca kostümlerini indirmedi.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Ardından Cumhuriyet Meydanı’nda toplanan kitle, miting ve konserin ardından dağıldı. Yürüyüş bittikten sonra saat 20.00’de “Sansür ve Gazetecilik: Hakan Tosun özel etkinliği” düzenlendi.

Yürüyüşün ardından 4 günlük konferans

Yürüyüş gününün ardından 15-18 Kasım boyunca süren zirvenin programı, “Ekolojik Yıkımlara Karşı Doğanın Hakları”, “Fosilden Çıkış ve Enerji Demokrasisi”, “Demokrasi, Anti-Militarizm ve Barış” ile “Gıda Egemenliği ve Agroekoloji” olmak üzere dört ana eksen etrafında şekillendi. 4 gün boyunca çeşitli oturumların, atölyelerin, kültür sanat etkinliklerinin ve her türlü rengin yer aldığı bu yoğun programda katılımcılar olumlu bir enerjiye sahipti. Paneller ve atölyeler eş zamanlı olarak gerçekleştirildi. Bundan daha önemli olan şey, birçok halktan gelen katılımcının kongre merkezinde, standların önünde veya bahçe kısmında sosyalleşip tanışabiliyor olmasıydı.

Birçok oturuma yerel ekoloji direnişleri, köylülerle birlikte katıldı. Yerel direnişlerden katılanların sayısının yetersiz olduğu da zirveye gelen birçok aktivistin gözlemlediği bir durumdu. Katılanlar arasında Kürt şehirlerinden gelen dernek ve köylüler de vardı. Zirveye katılan Amed Ekoloji Meclisi’nden Bişar İçli, “Devletler artık şirketler tarafından yönetiliyor” diye konuştu.

Barış sürecine de dikkat çeken İçli, bugün toprakların ve canlıların özgür olmadan Kürdistan’da bir barışın mümkün olamayacağını söyledi:

“Toprağınız özgür değilse siz de özgür değilsiniz.”

Zirvenin açılış oturumu yüksek bir tempoyla başladı. Kültür-sanat etkinlikleri alanında politik tiyatronun köklü topluluklarından biri olan Bread & Puppets Theatre ekibi adına Niha+’ya konuşan Hugo, dev kuklaları ve sokak performanslarıyla zirvede ekoloji ve iklim adaleti mücadelesinin sesini yükseltmek için Antalya’ya geldiğini anlattı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Kültür-sanat etkinlikleri, sergiler ve atölyelerle de devam etti. 14-18 Kasım boyunca kongre merkezinde bulunan birçok sergi ve sanatçı da zirveye katılım sağladı. Bunlardan biri olarak Pung Medya’dan Funda Coşkun’un yaptığı enstalasyon çalışması savaş atıklarının yavaş yavaş nasıl bir etki ettiği bakımından ilgi çekiciydi.

Panellerdeki 4 dil çeviri seçeneği eksik kaldı

Kongre merkezinde eş zamanlı salonlarda yürütülen programlarda uluslararası katılımcılar da yer aldı. Oturumlarda Türkçe, İngilizce, Kürtçe ve İspanyolca çeviri olanağı sağlandı. Fakat çeviri seçeneklerinde bazı yetersizlikler ve eleştirilen durumlar da yaşandı. Bu durumlardan biri de Kürtçe (Kurmancî) dahil olmak üzere 4 dildeki çeviri seçeneğinin eksikliği ve Kürtçe konuşan konuşmacıya gelen tepkiler oldu.

Kürt bir milletvekilinin katıldığı bir oturumda 3 farklı dilden konuşmacı olmasına rağmen çeviri olanaklarının yetersiz kaldığı ifade edildi. Oturuma katılan bir İtalyalı gazetecinin aktarımına göre çeviriler gerçekleşmedi ve İngilizce konuşan bir kişi hariç diğer üç konuşmacıyı anlayamadığını söyledi. İtalyalı gazeteci ve aynı sırada salonda bulunan Ajansa Welat muhabiri Mansur Kuyumcu, oturumda anadili Kürtçe olan bir konuşmacının Kürtçe konuşmayı tercih ettiğini anlattı. Kuyumcu, muhabir olarak orada bulunduğunu, fakat çeviri eksikliği yüzünden video kaydını durdurup konuşmacının çevirmenliğini yapmak zorunda kaldığını söyledi. Kuyumcu, ayrıca Kürtçe konuşacağını belirten konuşmacıya oturan kitle içindeki birkaç kişiden tepki geldiğini ve bazı Türkiyeli katılımcıların salondan ayrıldığını iddia etti.

Zirvede Filistin vurgusu

İlk iki gün kongre merkezinin koridorları dolu olsa da, son iki günde salonlar gözle görülür biçimde boşaldı. Organizatörlere göre bunun sebeplerinden biri son iki günde yapılan etkinliklerin hafta içine denk gelmesi ve aynı anda hem COP31’i hem de HİZ’i takip edenlerin olması. Dört gün boyunca süren panellerde en çok İsrail Devleti tarafından işgal edilen Filistin soykırımı konusu öne çıktı. Zirvenin dördüncü gününde yer alan “Soykırımcı İsrail’e Petrolü Durdur” başlıklı basın açıklamasında İsrail’e ambargo uygulanması ile Filistin için özgürlük talepleri vurgulandı.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Kongre merkezinin bahçesinde olan gösteriler ise HİZ boyunca devam etti. HİZ gönüllüleri ve birçok katılımcı zirvenin dördüncü gününde Filistin için adalet taleplerini sloganlarla yükseltti.


Özgürlük İstiyoruz Kampanyası: “İktidar topyekun bir savaş açtı”

12 Eylül 2026’da başlayan ve Akın Gürlek öncülüğünde yürütülen “Ailem Güvende” operasyonlarının ardından birçok şehirden yüzden fazla kişi tutuklandı. “Aile ve Nüfus 10 Yılı” çerçevesindeki bu operasyonlar çoğunlukla LGBTİ+ derneklerini ve seks işçilerini hedef aldı. COP31 kapsamında kalan Yeşil Bölge’deki etkinliklerde konuşmacılara imzalatılması öngörülen “COP31 Panelist ve Konuşmacı Beyanı”nda konuşma ve sunumların “genel ahlak ilkelerine” uygun olması şartı getirildiği basına yansıdı.

Bütün bunların ardından HİZ’deki LGBTİ+ varlığı, Zirveye katılan Özgürlük İstiyoruz Kampanya Grubu ve Renkli Güvercin LGBTİ+ İnisiyatifi’nden Burak Deniz, LGBTİ+ mücadelesinin ve ekoloji mücadelesinin iç içe olduğunu vurgulayarak COP31’de Türkiye tarafından konuşmacılara verilen beyannamede “genel ahlaka uygun konuşulsun” şartını hatırlattı:

“LGBTİ+ mücadelesi, ekoloji veya kadın mücadelesinden ayrılamaz. Bizim burada olmamızın sebebi o dayanışma ağını örebilmemiz. Çünkü iktidar topyekun bir savaş açmış durumda, hem LGBTİ+’lara hem ekolojiye hem kadınlara.”

Deniz, Adalet Bakanı Akın Gürlek öncülüğünde yürütülen “Ailem Güvende” adlı polis operasyonlarının ardından savcılık tarafından kapatılması istenen Sosyal Politika, Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları Derneği’nin (SPoD) 18 Kasım 13.30’da görülecek davasına bütün STK’ları, ekoloji ve hak savunucularını çağırdı. SPoD’un 18 Kasım’daki davası ise kurucu üyelerin tahliye edilmesiyle sonuçlandı.

Sonuç bildirgesi: “Artık yeter!”

HİZ’in son günü olan 18 Kasım’da, “Gıda Egemenliği ve Agroekoloji” başlığında düzenlenen hayvancılık, agroekoloji, ekstraktivizm ve adil geçiş konularını kapsayan paneller ve atölyeler yer aldı. Ayrıca Polen Ekoloji Kolektifi, yayımlamış olduğu Ekstraktivizm Haritası’nı ve ekolojik örgütlenmelerin ekstraktivizme karşı nasıl güçlendirilebileceğine ilişkin bir panel gerçekleştirdi.

Fotoğraf: Doğa Tekneci | Niha+

Son gün, olumlu enerjiye sahip bir kapanışla bitti. Herkes telefon ışıklarını açarak onları çeken basın çalışanlarına poz verdi. Sloganların haykırıldığı bu alan dağıldıktan sonra zirve, saat 18’de sonuç bildirgesiyle sonlandı. Sonuç bildirgesinde, fosil yakıtlardan adil bir çıkışın sağlanması, atmosferik CO₂ yoğunluğunun 350 ppm’e düşürülmesinin benimsenmesi gibi taleplerin yanısıra halkların adil bir geçiş sürecinde söz sahibi olması gerektiği ve ekokırımın durdurulması talepleri üzerinde yoğunlaşıldı.

Açıklama, “Ya basta, artık yeter, edi bese, enough is enough!” sloganıyla bitirildi.

Ek bir not olarak: Sonuç bildirgesinin ilk ve kısa halinde birçok halkın anılıp Kürt halkına dair hiçbir ifade geçmemesi, ardından eleştirilerle beraber metnin düzeltilmesi de bildirgeyi dinleyen Kürt gençlerin dikkatini çekti. Bazı konferanslarda HİZ ekibi her ne kadar destek olup Kürtçeyi bir dil olarak var etmeye çalışsa da, ekipten bağımsız olarak panellere gelen kimi katılımcılardan Kürtçeye yönelik tahammülsüzlük belirtileri ise gözlerden kaçmadı.

HİZ nasıl kuruldu?

Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapması netleşince Ekoloji Birliği, İklim Adaleti Koalisyonu ve Türkiye Çevre Platformu 29 Kasım 2025’te bir açıklama yayımladı. Türkiye’nin COP sürecine ev sahipliği yapma girişiminin, çözüm üretmeyen iklim politikalarını meşrulaştırma riski taşıdığı ifade edilen açıklamada, iklim kriziyle gerçek bir mücadelenin ancak uluslararası halkların dayanışmasıyla mümkün olabileceği vurgulandı.

Bu çağrının ardından 16 Aralık’ta Ankara’da bir ön hazırlık toplantısı gerçekleştirildi. Sürecin devamında emek örgütlerine, demokrasi örgütlerine, kadın ve LGBTİ+ örgütlerine, hayvan hakları savunucularına, iklim aktivistlerine, sanatçılar ve akademisyenlere çağrı yapıldı. Böylelikle 20 Şubat’ta Halkların İklim Meclisi kurulduğunu duyurdu.

Halkların Zirvesi’nin geçmişi

Halkların İklim Zirvesi, yüzün üstünde devletin bir araya geldiği COP’lara karşı halkların sesini ve taleplerini duyurmak ve yerel direnişlere bir çözüm üretmek amacıyla birçok sivil toplum kuruluşunun, yerel ekoloji direnişinin, yurttaşların buluştuğu bir zirve olarak birçok ülkede düzenleniyor. Bu zirve, COP zirveleriyle eşzamanlı olarak yapılıyor.

People’s Summit adı verilen zirvelerin temeli, 2009 Kopenhag’da olan COP15’e karşı olarak “Sistemi değiştir, iklimi değil” yürüyüşü ve ardından Klimaforum09 adıyla gerçekleştirilen zirveye dayanıyor. Kopenhag’ın 2010’da Bolivya’nın Cochabamba kentinde de devlet destekli büyük bir “Halkların Dünya İklim Konferansı” yapıldı. Daha sonra Glasgow’da Halk Zirvesi (People’s Summit for Climate Justice) adıyla 7 ile 10 Kasım 2021 tarihinde, COP26 ile eş zamanlı olarak düzenlendi. Brezilya Belém’de Kasım 2025’te COP30’a karşı gerçekleştirilen halklar zirvesi ise bugüne kadarki en büyüğü oldu. Organizatörlere göre 62 ülkeden yaklaşık 1.100 örgüt katıldı. 24 binden fazla katılımcı ve 70 bin kişilik küresel yürüyüş kaydedildi.

Doğa Tekneci

Doğa Tekneci

İstanbul Teknik Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik mezunu. bianet 2025 Mart dönemi stajyeri. Atölye BİA'nın Toplumsal Cinsiyet Odaklı Habercilik atölyesini tamamladı. İnsan hakları, hayvan hakları, ekoloji ve toplumsal cinsiyet başlıklarına ilişkin haberler üretiyor.

Yazarın Tüm Dosyaları →
Gizliliğe genel bakış

Niha+, bağımsız gazetecilik ilkeleri ve okur mahremiyeti çerçevesinde dijital ayak izinize saygı duyar. Sitemizde gezinirken, sizlere kesintisiz bir okuma deneyimi sunabilmek ve platformumuzun teknik altyapısını güvence altına almak amacıyla çerezler kullanılmaktadır. Sol taraftaki menüyü kullanarak çerez tercihlerinizi dilediğiniz gibi yönetebilirsiniz. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğine dair detaylı bilgi için lütfen Gizlilik Sözleşmemizi ve KVKK Aydınlatma Metnimizi inceleyiniz.