İngiliz edebiyatının en prestijli ödüllerinden Booker Prize’ın 2026 uzun listesi açıklandı. Silivri Cezaevi’ni anlattığı The Renovation, kitabı ile listeye giren Kenan Orhan, kitabında rejime duyduğu öfkeyi ve sürgünü anlattığını söyledi.
2026 Booker Prize’ın (Booker Ödülü) uzun listesi açıklandı. “Booker Dozen” olarak anılan 13 kitaplık listede Pulitzer ödüllü Elizabeth Strout, Booker ödüllü Douglas Stuart ve Marlon James’in yanı sıra Rebecca Perry ve Kenan Orhan gibi dikkat çeken isimler de yer aldı. Bu yıl uzun listeye giren eserler, Mexico City’den İskoçya’nın ücra adalarına, Zürih’teki ötanazi kliniklerinden 1980’ler Jamaika’sına ve ABD’de 2024 başkanlık seçimleri öncesindeki Massachusetts’e uzanan geniş bir coğrafya ve tema yelpazesi bulunuyor.
Uzun listenin dikkat çeken isimlerinden biri de Türkiye kökenli yazar Kenan Orhan oldu. Kansas’ta yaşayan Orhan’ın ilk romanı The Renovation, Booker Prize uzun listesine girerek önemli bir başarı elde etti. Daha önce yayımladığı I Am My Country adlı öykü kitabıyla PEN/Robert W. Bingham Ödülü’ne finalist olan ve Story Prize uzun listesine kalan Orhan’ın öyküleri The Atlantic, The Paris Review ve The Common gibi saygın edebiyat dergilerinde yayımlandı.
Banyodan Silivri hücresine
Orhan’ı The Renovation isimli kitabı, İtalya’da yaşayan psikolog Dilara’nın demans hastası babasına bakabilmek için evini yeniden düzenleme çabasını konu alıyor. Ancak tadilat tamamlandığında, yeni bir banyo yerine İstanbul’daki Silivri Cezaevi’nden birebir kopyalanmış bir hücre inşa edildiği ortaya çıkıyor. Ailesi yıllar önce Türkiye’den siyasi nedenlerle ayrılan Dilara, başlangıçta bu tuhaf hatayı düzeltmeye çalışsa da zamanla hücrenin kendisini geçmişine ve terk etmek zorunda kaldığı İstanbul’a bağlayan gizemli bir geçit olduğunu keşfediyor. Babasının giderek ilerleyen demansıyla, ekonomik sıkıntılarla ve evliliğindeki sorunlarla mücadele ederken, Silivri hücresi onu Marmara’nın kıyılarına, martılara ve çocukluğunun İstanbul’una geri çağırıyor.
Sürgünlük hissi
Orhan, romanın büyük ölçüde kendi deneyimlerinden ve Türkiye’ye duyduğu özlemden beslendiğini söylüyor. National Public Radio( NPR)’ye verdiği röportajda, kitabı yazarken “rejime duyduğu öfkeyi”, Türkiye’nin değişimine tanıklık edememenin yarattığı acıyı ve sürgünlük hissini kaleme aldığını anlattı. Kitabı yazmanın kendisi açısından zorlu bir süreç olarak tanımlayan Orhan, “Çünkü bu kitapta kendi korkularım ve kendi kederlerim çok yer alıyordu ki, bunu yazana kadar genellikle yapmaktan pek hoşlanmazdım. Genellikle başkaları hakkında yazmayı severim. Ama bu kitapta rejime duyduğum öfke, arkamdan Türkiye’yi yok ediyor gibi görünen politikalara duyduğum öfke, ama aynı zamanda derin bir korku ve kayıp duygusu da var. Türkiye için ne kadar radikal bir siyasi değişim olursa olsun, bu rejim sonunda devrildiğinde ne olursa olsun, asla tanıdığım Türkiye’ye geri dönemeyeceğim” dedi.
Toplam 163 başvuru arasından seçilen 13 eser, 22 Eylül’de açıklanacak altı kitaplık kısa liste için yarışacak. Booker Prize’ın kazananı ise 9 Kasım’da ilan edilecek. Kısa listeye kalan yazarların her biri 2 bin 500 sterlin ve özel ciltli baskı kazanırken, büyük ödülün sahibi 50 bin sterlinin de sahibi olacak.
12 Eylül cuntası tarafından idam edilen Erdal Eren’in hayatı ve mücadelesi Kor Yayınları tarafından kitap hâline getirildi. Kitabın yazarlarından Kübra Yeter, kitabın hikayesini ve önemini Niha+’ya anlattı.
Fotoğraf: Niha+
12 Eylül 1980’de gerçekleştirilen askeri darbenin yöneticileri tarafından 17 yaşındayken idam edilen devrimci genç Erdal Eren’in hayatı ve mücadelesi kitap oldu.
Kor Kitap tarafından “Gelecek Bizimle” başlığı ile okurlarla buluşturulan çalışmanın yazarlarından Kübra Yeter ile kitap fikrinin nasıl ortaya çıktığını, Erdallar hakkında doğru bilinen yanlışları ve kitabın önemine dair konuştuk.
Yayınevi olarak uzun bir süredir kataloglarında bir Erdal Eren kitabının olmayışını eksiklik olarak değerlendirdiklerini belirten Yeter, bu nedenle Erdal Eren’e dair yeni neler yapılabilir düşüncesiyle bir süreç başlattıklarını söyledi.
“Sadece idamıyla değil, yaşamıyla da anlatmak istedik”
Bu zamana kadar Erdal Eren’i anlatan çeşitli kaynaklar olduğunu; fakat kendilerinin Erdal Eren’in nasıl biri olduğuna odaklanmak istediklerini belirten Yeter, onun kısa yaşamına rağmen bu kısa yaşam içerisinde bilinçli bir devrimci resmi çizdiğini vurguladı:
“Okuyan, merak eden, araştıran ve yaşadığı dünyayı anlamlandırıp değiştirmek isteyen bir gençti. Bu yüzden Erdal’ı Erdal yapan o özelliklere, belki de daha az anlatılan kısma yönümüzü çevirmek istedik. Onu tanıyan, bilen, ona temas etmiş insanlarla bir nevi sözlü tarih çalışması yürüterek bir izlek oluşturmaya çalıştık.”
Kitabı hazırlama noktasındaki diğer bir motivasyonlarının ise o dönemin gençlik kuşağıyla günümüz kuşağının yeniden birbiriyle “tanışmasını” istemeleri olduğunu belirten Yeter, günümüz gençliğinin kendine bir yol aradığını, Erdal Eren’in ve onun kuşağının yaşadığı deneyimlerin de belki bu arayışta onlara eşlik edebileceğini savundu.
“Erdal’a çalışırken Sinan Suner ve Ercan Koca da bu hikâyenin bir parçası olacaktı.” diyen Yeter, bu üç devrimciyi birbirinden ayırmanın kendileri için doğru olmadığını ve Erdal’a dair yeni bilgilere ulaşmanın görece daha kolay olmasına rağmen bu üç ismi yan yana getirmek ve hikâyelerini birbirinden koparmadan anlatmak istediklerini belirtti.
Bu doğrultuda birçok kişiyle görüşen, mevcut kaynaklardan faydalanan ve çeşitli gazete, belge vb. taramalar yapan ekibin editörü Kübra Yeter, elbette her çalışmada olduğu gibi bu çalışmada da zorluklarla karşılaştıklarını ifade etti.
Kilit konularda önemli diyebilecekleri bazı isimlerin konuşmamakta kararlı olduğunu aktaran Yeter, bu zorlukları aşmaya çalıştıklarını ve tüm eksiklere rağmen kısmen başarılı olduklarını söyledi.
“Erdalları birbirinden ayırmak doğru olmazdı”
Giriş kısmında da omurganın Erdal Eren üzerine kurulu olduğunu ifade eden yazar Kübra Yeter, kitaptaki Sinan Suner ve Ercan Koca portrelerini ise şu sözlerle değerlendirdi:
“En başından beri bu üç devrimciyi birlikte anlatma derdindeydik. Halkın Kurtuluşu geleneğinden bu gençler arasında her ne kadar Erdal ismi öne çıksa da üçünün iç içe geçmiş mücadeleleri ve katledilmeleri söz konusuydu.”
Erdal’ın idamla yargılandığı sürecin Sinan Suner’in katledilmesiyle başladığını, çünkü Erdal Eren’in buna karşı yapılan bir protestoda alınıp “asker öldürdü” suçlamasıyla karşı karşıya kaldığını hatırlatan Yeter, Ercan’ın ise yine aynı politik hatta örgütlenmeye başlayan bir genç olduğunu ve onun da Erdal Eren’in idam haberini alır almaz buna bir itiraz oluşturmak üzere kendini sokağa atmasının sonucunda gördüğü işkencede hayatını kaybettiğini belirtti.
Sinan Suner, Erdal Eren ve Ercan Koca katledilmelerinin 43. yılında anılıyor, Fotoğraf: Evrensel Gazetesi
Bu nedenlerle bu üç ismin birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini belirten Yeter, her ne kadar Sinan ve Ercan hakkında Erdal’a kıyasla çok daha az bilgi olsa da onların yaşamlarını anlatmanın bir tercih değil zorunluluk ve sorumluluk olduğunu savundu.
Kitap yayımlandıktan sonra Sinan Suner’in ve Ercan Koca’nın adını ilk kez duyduğunu söyleyen okurların az olmadığını belirten yazar, Sinan ve Ercan’ın da bu mücadele tarihi içerisinde görünür olması kendilerince önemli olduğunun bir kez daha altını çizdi.
“Gelecek Bizimle” kitabının üç devrimcinin yaşamının birlikte anlatılması, geniş bir sözlü tarih çalışmasına dayanması ve bunun çok sesli şekilde yapılması nedeniyle öne çıkan diğer devrimci portrelerinden ayrılan bir özellik olarak görülebileceğini söyleyen Yeter, diğer yandan ise Erdalları Türkiye sosyalist hareketinden diğer devrimci isimlerden ayıran bir özellik olarak nitelemek için olmasa da onların yaşamına bakıldığında şöyle bir tespitin yapılabileceğini ifade etti:
“Aydın Çubukçu’nun kitapta yer alan önsözünde vurguladığı gibi “Türkiye tarihinin gördüğü en kanlı diktatörlük döneminin ve faşist şeflerinin halk vicdanında da hukuk karşısında da mahkûm olmasının yolunu” verdikleri mücadeleyle açmıştır bu gençler. Bu durum ise elbette tesadüfi değildir, tüm bu özellikleri onların partili ve örgütlü liseli/üniversiteli gençler olmasından kaynaklanır.”
Kitap gençlere yol gösterecek
Kitaba çalışırken aklında Sovyet ressam Gely Korzhev’in “Bayrağı Yükseltmek” adlı eseri olduğunu söyleyen yazar, bu resmin ofisteki büyük bir çerçevede kendilerine eşlik ettiğini ve resimde ifade edilenin tıpkı Erdalların yaşam öyküsüne benzediğini söyledi.
Kübra Yeter, Fotoğraf: Kişisel Arşiv
Şimdi bakıldığında Erdal’ın, Sinan’ın, Ercan’ın mücadele bayrağının kendi ellerinde olduğunu belirten Yeter, kitap için isim düşünürken kendilerinde hep bu duygunun hâkim olduğunu, bu yüzden de “Gelecek Bizimle” isminde karar kıldıklarını ifade etti.
Kitabı okuyacak gençlerin Erdalların yaşamında “ne olursa olsun mücadele” anlayışını göreceğini vurgulayan Yeter, özellikle günümüz gençliğinin giderek yalnız hissettiğini, onlara “ne yaparsanız yapın bu düzen değişmez” anlayışı dayatıldığını da eklerken bu koşullara karşı mücadelenin de farklı yolları olduğunu savundu:
“Elbet yenilgi de geri düşmek de buna dahil ama önemli olan devam edebilmek. O kuşak bize biraz da bunu hatırlatıyor. Erdalların dönemine bakalım, sıkıyönetim koşulları bu gençleri hiçbir adım atamaz hale getirmiş durumda ama gençler kendilerine tüm yaratıcılıklarıyla yeni bir yol açabilmişler.”
KONDA’nın yaptığı araştırmaya göre; toplumun yüzde 41’i komedyen Deniz Göktaş’ın tutuklanmasını “yanlış” bulurken, yüzde 34’ü “doğru” bulduğunu söyledi.
KONDA, Temmuz 2026 Barometresi’nde “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” suçlamasıyla 3 Temmuz’da tutuklanan komedyen Deniz Göktaş’a yer verdi.
11-12 Temmuz’da bin 895 kişiyle yapılan araştırmada, görüşmecilere “Göktaş’ın tutuklanmasını doğru buluyorum” ifadesine katılıp katılmadıkları soruldu.
Katılımcıların yüzde 22’si Göktaş’ın tutuklanmasını “kesinlikle yanlış” bulduğunu belirtirken, yüzde 19’u “yanlış” bulduğunu söyledi.
Görüşmecilerin yüzde 15’i “kesinlikle doğru”, yüzde 19’u ise “doğru” cevabını verdi.
Ankete katılanlara, “Her şey mizah konusu olabilir” ifadesi de soruldu. Görüşmecilerin sadece yüzde 16’sı bu ifadeye “katılıyorum” dedi.
Ayrıca araştırmada, bugün seçim olsa katılımcıların hangi partiye oy vermeyi tercih edecekleri, Türkiye’yi kimin yönetmesini istedikleri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan-ve tutuklu İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu ile Erdoğan- Özgür Özel arasında gerçekleşecek olası Cumhurbaşkanlığı seçimi senaryoları ve Erdoğan’ın karne notunun analizi yer aldı.
Ne olmuştu?
Göktaş, 24 Haziran’da YouTube’da yayımladığı “Ölü Deniz” adlı stand-up gösterisinde kullandığı ifadeler nedeniyle “Cumhurbaşkanına hakaret” ve “dini değerleri aşağılama” iddiasıyla soruşturma geçirdi. 2 Temmuz’da İstanbul Havalimanı’nda gözaltına alınan Göktaş, ertesi gün tutuklanarak Tekirdağ’daki Çorlu Karatepe Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu’na gönderildi.
ABD’de yapılan araştırmaya göre, ABD halķının yüzde 47’si Netanyahu’nun Gazze’de savaş suçu işlediğini düşünüyor. Yüzde 49 ‘uise Netanyahu’nun ABD’ye gelmesi halinde tutuklanması gerektiğini söylüyor.
ABD’de halķın siyaset ve toplumsal eğilimlerini ölçen The Economist ve YouGov Poll, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkındaki tutuklama kararını araştırdı.
25-27 Temmuz’da 18 yaş üstü bin 559 kişiyle yapılan araştırmada, “Netanyahu, ABD’de tutuklanmalı mı?” sorusu yöneltildi.
Katılımcıların yüzde 49’u Netanyahu’nun ABD’de tutuklanmasına “evet” yanıtını verirken, yüzde 27’si bu soruya “hayır” dedi. Kararsızların oranı ise yüzde 23 oldu.
Görüşmecilerin yüzde 47’si “Netanyahu’nun Gazze’de savaş suçlusu olduğunu düşünüyor musunuz?” sorusuna ise “evet” cevabını verdi. Yüzde 24’ü “hayır”, yüzde 29’u ise “kararsız” olduklarını ifade etti.
Katılımcıların yüzde 43’ü Filistin’de soykırım yapıldığını düşündüğünü belirtirken, yüzde 24’ü soykırım olmadığını savundu, yüzde 32’si ise yanıt verirken “çekimser” kaldı.
Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC), 21 Kasım 2024’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, eski İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant ve Hamas lideri Muhammed Deyf hakkında tutuklama emri çıkardığını duyurmuştu. ICC’den yapılan yazılı açıklamada, duruşma öncesi dairenin, hakkında yakalama emri çıkartılan üç ismin savaş suçları ve insanlık karşıtı suçlar konusunda “cezai sorumluluk” taşıdığına dair “makul gerekçeler” olduğu yönünde karar verdiği belirtilmişti.
Ankara’nın Çankaya ilçesindeki bir LGBTİ+ eğlence mekanına operasyon düzenleyen polis ekipleri, işletme sahibi ve mesul müdür dahil 7 kişiyi gözaltına aldı. 7 kişi, “müstehcenlik” ve “genel ahlaka aykırı davranış” suçlamalarıyla nöbetçi mahkemece tutuklandı.
Fotoğraf: Ali Dinç / csgorselarsiv.org
Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğü Ahlak Büro Amirliği ekipleri, 25 Temmuz Cumartesi günü Çankaya’da faaliyet gösteren, LGBTİ+’ların tercih ettiği bir eğlence mekanına operasyon düzenledi.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yaptığı açıklamaya göre soruşturmanın CİMER ihbarları, bilgi sahibi ifadeleri, açık kaynak taraması ve işletmenin sosyal medya hesaplarından paylaştığı görüntülerin incelenmesi sonucunda başlatıldığını duyurdu. Başsavcılığa göre bu incelemeler, mekanda cinsel içerikli organizasyonlar düzenlendiği ve müstehcen, genel ahlaka aykırı eylemler gerçekleştirildiği iddialarına dayanıyor.
Operasyon sırasında mekanda arama ve el koyma işlemi yapan polis ekipleri, işletme sahibi, mesul müdür ve çalışanların da aralarında bulunduğu 7 kişiyi gözaltına aldı.
Gözaltına alınanlar, Türk Ceza Kanunu’nun 226/2 ve 227/2. maddeleri kapsamında 27 Temmuz’da tutuklanmaları talebiyle nöbetçi sulh ceza hakimliğine sevk edildi. Mahkeme, tutuklanma talebini kabul ederek 7 kişiyi tutukladı.
Geçen hafta ise Bahçelievler’deki Yenibosna metrobüs durağında bir trans kadın, LGBTİ+ düşmanı bir grubun saldırısına maruz kaldı. Bir grup genç, araçtan inecekleri sırada koltukta uyuyan trans kadını darp etti. Darp görüntülerini kaydeden grup, bu görüntüleri sosyal medyada paylaştı.
Sepahi Badjani ve Safari Hosseinabadi’nin idamları, Ocak protestolarında gözaltına alınanların halk önünde idam edildiği bilinen ilk vakalar olarak kayıtlara geçti.
Foto: Hengaw
İranlı yetkililer, Ocak 2026 protestoları sırasında tutuklanan 23 yaşındaki Abolfazl Sepahi Badjani ve 29 yaşındaki Amirhossein Safari Hosseinabadi’yi Salı günü erken saatlerde İsfahan’daki Alikhani Meydanı’nda halka açık bir şekilde idam etti. İdamlar, “Alikhani Meydanı davası” olarak adlandırılan olayla bağlantılı olarak gerçekleştirildi. Üçüncü sanık Alireza Sepahi’nin nerede olduğu ve durumu bilinmiyor.
Hengaw İnsan Hakları Örgütü’nün elde ettiği bilgilere göre, iki adam 28 Temmuz 2026’da şafak vakti, İsfahan’daki Alikhani Meydanı’nda yoğun güvenlik önlemleri altında idam edildi.
Hengaw’ın açıklamasına göre, sosyal medyada dolaşan videolarda, gece boyunca infaz alanında çok sayıda güvenlik gücünün konuşlandırıldığı görüldü. Güvenlik güçleri, infazları protesto etmek için olay yerine toplanan insanları dağıttı. Bu durum birkaç yaralanmaya ve tutuklamaya yol açtı.
Her iki isim de ağır işkencelere maruz kaldı
Aynı açıklamada, olayla ilgili bilgi sahibi kaynakların, Sepahi Badjani ve Safari Hosseinabadi’nin tutuklanmalarının ardından zorla itiraf almak amacıyla ağır fiziksel ve psikolojik işkenceye maruz kaldıklarını söylediği aktarıldı. “Bağımsız avukatlık hizmetinden ve adil yargılamadan mahrum bırakıldılar” denilen açıklamada, “ölüm cezaları yalnızca işkence altında alınan itiraflara dayanıyordu” ifadelerine yer verildi.
İran yargısı, iki adamın Alikhani Meydanı protestoları sırasında çıkan çatışmalarla bağlantılı olarak, kesici silah taşıma ve hükümet güvenlik gücü mensubunun öldürülmesinde yer alma suçlarından mahkum edildiğini açıkladı. Yargı, iddiaları destekleyecek bağımsız kanıt veya yargılama sürecine ilişkin ayrıntı sunmadı.
Hengaw, aynı davada yargılanan diğer bir sanık olan Alireza Sepahi’nin akıbeti konusunda endişelerini dile getirdi. Ailesi son bir ziyaret için çağrıldı, ancak nerede olduğu bilinmiyor ve bu da idamının yakın olabileceği korkusunu artırıyor.
Ocak ayından bu yana en az 22 kişi idam edildi
Hengaw İstatistik ve Belgeleme Merkezi tarafından derlenen verilere göre, Ocak 2026 protestoları sırasında tutuklanan en az 22 kişi son beş ay içinde İran’da idam edildi. Sepahi Badjani ve Safari Hosseinabadi’nin idamları, Ocak protestolarında gözaltına alınanların halk önünde idam edildiği bilinen ilk vakalardır.
Hengaw daha önce Alikhani Meydanı davasında en az 12 sanığın ölüm cezasına çarptırıldığını bildirmişti. Sepahi Badjani ve Safari Hosseinabadi’nin infazlarıyla birlikte davadaki infaz sayısı dörde yükselirken, diğer sekiz mahkumun da infaz riski devam ediyor.
Bir süredir gündemin önemli bir maddesi haline gelen ve bu hafta Meclis’e sunulacağı belirtilen çerçeve yasa ile ilgili olarak AKP Sözcüsü Ömer Çelik, Meclis kapanmadan yasal çerçeveyi ortaya çıkarmak istediklerini belirtti. Çelik “Hemen hemen her gün çalışıyoruz. Şimdi daha ince işçilik aşamasındayız. Aslında bir bakıma mesele yeni başlıyor. Yasal bir zeminin oluşması son derece önemli” ifadelerini kullandı.
PKK gerillaları 11 Temmus 2025 tarihinde Casene Mağarası’nda silahlarını bir törenle yakmıştı.
PKK’nin kendisini feshetmesi ardından silah bırakma sürecine hukuki zemin oluşturması beklenen ve uzunca bir süredir tartışma konusu olan çerçeve yasanın, Meclis’e gelmesi bekleniyor.
DEM Parti İmralı Heyetinin 20 Temmuz tarihinde Abdullah Öcalan ile görüşmesi ile birlikte tartışmaların yoğunluk kazandığı çerçeve yasaya yönelik hükümet ve hükümetin ortağı MHP yöneticilerinden de açıklamalar yapılıyor.
AKP Sözcüsü Ömer Çelik, dün partisinin Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısı sonrasında yaptığı açıklama ile çerçeve yasayı Meclis kapanmadan çıkarmak istediklerini belirtti.
Çerçeve yasa konusunda da yeni bir aşamaya gelindiğini belirten Çelik, “Yeni aşama silah bırakmanın temin edilmesi, terörsüz bölge hedeflerine ulaşılması için bir yasal çerçevenin ortaya çıkmasıydı. Bununla ilgili çok sayıda toplantı yapıyoruz, hemen hemen her gün çalışıyoruz. Şimdi daha ince işçilik aşamasındayız. Aslında bir bakıma mesele yeni başlıyor. Yasal bir zeminin oluşması son derece önemli. Ama ayrıca politik atmosfer de çok önemlidir” dedi.
MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız de Yeni Birlik Gazetesine yaptığı açıklamada PKK’nin feshi, silahların teslimi ve sonrasını kapsayan amaca özgülenmiş, müstakil ve geçici yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu açık olduğunu belirterek “Soyut ve çerçevesi iyi çizilmeden kaleme alınan kavram setleri her zaman istismar edilmeye ve amaç dışı kullanılmaya elverişli olmuştur” dedi.
Yıldız yapılacak olan yasal düzenlemenin PKK ile özgüllendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Öcalan: “Yasal zeminin vakti geldi“
DEM Parti İmralı Heyeti‘nin 20 Temmuz’da yaptıkları görüşme sonrasında 21 Temmuz’da Abdullah Öcalan’ın değerlendirmelerini yayınladıkları basın açıklamasında Öcalan’ın “Negatif hukukun pozitif hukuka dönüşmesi gereklidir” sözlerine yer verildi.
Açıklamaya göre Öcalan’ın “27 Şubat çağrısının ruhuna bağlı kalarak adım atma ve sorunu kardeşlik hukuku içinde çözmeye dönük kararlılığımız sürüyor” dediği belirtildi:
“Karşılıklı hassasiyetlerin gözetildiği yasal bir zeminin oluşturulmasının vakti gelmiştir. Sabırla bu yolu açmanın tarihi bir fırsat olduğunun bilincinde olarak, basit, dar ve geleceğe hizmet etmeyen yaklaşımları terk ederek hep birlikte ortak yaşamı örelim. TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun hazırladığı raporda da belirtilen çerçevede hukuki ve yasal sürecin başlaması, çatışma ve silahların tamamen devreden çıkarılması, yepyeni bir sayfanın açılması için herkes elinden geleni yapmalıdır.”
İmralı Heyetinin Öcalan ile görüşme sonrasında AKP yetkilileri ve Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ile yaptıkları ziyaret, yasanın yakın dönemde gündeme geleceğine dair beklentileri arttırdı. Meclis Başkanı Kurtulmuş, Meclis tatile girmeden süreci tamamlamak istediklerini son günlerde bir kaç kez dile getirmişti.
Kulislerde yasanın bu hafta Meclis’e sunulması ve ardından Adalet Komisyonu’nda ele alınması bekleniyor.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, 24 Temmuz tarihinde TRT Haber’de katıldığı bir programda mevcut sürecin önemli bir aşamaya geldiğini belirterek, bunun “millî birlik ve kardeşlik” projesi olduğunu söyledi.
Gürlek, çerçeve yasanın 15 maddeden oluştuğunu ve önümüzdeki hafta Meclis gündemine gelmesini beklediğini belirtti: “Terörsüz Türkiye süreci güzel bir aşamaya geldi bildiğim kadarıyla. Sayın Meclis Başkanımız Numan Bey de bir açıklama yaptı. Önümüzdeki hafta önce Adalet Komisyonu’na gelecek daha sonra da Meclis’te Genel Kurula gelme aşamasına geldi.
Bildiğim kadarıyla bir 15 maddelik bir metin var. O süreci Meclis takip ediyor, biz dahil değiliz. Sadece biz teknik olarak, Adalet Bakanlığı olarak kanunların yapılması aşamasında öneri sunabiliyoruz istedikleri şekilde. Ama bir an önce bu sürecin tamamlanması lazım.
Burada genel af düzenlemesi yok. Şahsa özel gibi bir düzenleme yok. Bunlar Meclis’in takdiri. Yani genel affa ilişkin şu an bir düzenleme, bir çalışma yok. Ama Meclis biliyorsunuz ne zaman kanun düzenlenirse gündeme gelebilir. Ama şu anki bu pakette sadece PKK mensuplarına ilişkin bir düzenleme var.
KCK Yürütme Konseyi Üyesi Mustafa Karasu, 27 Temmuz tarihinde Medya Haber’de yayınlanan özel bir programda Meclis’e gelmesi beklenen çerçeve yasaya ilişkin konuştu.
Söz Taslağı beklediklerini belirten Karasu, şunları söyledi:
“Biz de taslağı bekliyoruz. Bir ara bir taslak dolaşıma sokuldu, basın üzerinden bize de geldi. Tabii o taslağın kabul edilecek yanı yoktu. Taslak üzerinde çalışılarak bir uzlaşma gerçekleşmiş görünüyor. Özellikle mesela ‘terör örgütü’ gibi bir kavramın kullanılması, böyle bir süreç açısından… Partiyi feshettik, Türkiye’ye karşı silahlı mücadeleyi sonlandırdık. Süreci zaten doğru buluyoruz, destekliyoruz. Önder Apo’nun dediği gibi bu bir başlangıçsa, bir kapı açılıyorsa, en azından önümüzdeki dönemde yeni gelişmelerin, yeni adımların ön adımı olacaksa tabii ki biz de süreci teşvik eden bir yaklaşım içinde oluruz. Ama tabii taslağı bekliyoruz. Gördükten sonra tutumumuzu da açık ve net ortaya koyarız.”
Karasu ayrıca önceliklerinin Öcalan’ın özgürlüğünü hedeflediklerini belirtti.
Bakırhan: “Kategorik ayrım yapmamalı”
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, 26 Temmuz tarihinde yaptığı açıklamada Meclis’e gelmesi beklenen çerçeve yasanın kategorik ayrımlar yapmaması ve süreç kapsamında dönmek isteyen hiç kimseyi dışarıda bırakmaması gerektiğini belirtti.
Aydar: Güçlü bir hukuki zemin oluşturmalı
KCK Yürütme Konseyi üyesi Zübeyir Aydar, süreç ve çerçeve yasa ile ilgili Ajansa Welat’a konuştu. Çerçeve yasanın Kürt sorununun çözümü için güçlü bir hukuki zemin oluşturması gerektiğini belirten Zübeyir Aydar, şu ifadeleri kullandı:
“Kürt sorunu yüzyıllardır süregelen büyük bir sorundur ve tek bir yasayla çözülemez. Ancak bu çerçeve yasa, çözümün önünü açmalı ve temelini oluşturmalıdır. Anayasa’dan başlayarak Türkiye’nin tüm mevzuatı gözden geçirilmelidir. Hapishaneler boşaltılsa veya ülkeye dönüşler sağlansa bile dil, kültür ve kimlik üzerindeki engeller kaldırılmadıkça sorun çözülmüş olmaz. Görüşme ve müzakere koşullarının netleşmesi gerekiyor. Devlet, Sayın Öcalan’ı muhatap ve başmüzakereci olarak görüyor. Ancak iki aydır kendisiyle görüşme yapılmıyor. Başmüzakerecinin statüsü güvence altına alınmadan ve iletişim kanalları tamamen açılmadan sağlıklı bir çözüm üretilemez. Bahsettiğimiz yasa, ilk adım olarak bu statüyü ve çalışma koşullarını netleştirmelidir.”
Sağlamcılığın engellilere karşı ayrımcılık ve toplumsal bir önyargı olduğunu belirten Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Selen Doğan, Engellileri tek başına bir kategori olarak ele almanın izole edici, marjinalleştirici bir tutum olduğunu söyledi.
Foto: Leyla Yıldırım
Toplumun “normal” kabul ettiği beden algısını sorgulayan sağlamcılık, yalnızca erişilebilirlik meselesi değil aynı zamanda gündelik dilde, medyada ve kamu politikalarında, toplumsal cinsiyet bağlamında yeniden üretilen bir ayrımcılık biçimidir. Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Selen Doğan, sağlamcılığın toplumsal cinsiyetle kesişen yönlerini anlattı.
“Engellilere karşı toplumsal önyargı”
Sağlamcılığın engellilere karşı ayrımcılık ve toplumsal bir önyargı olduğunu dile getiren Selen Doğan “Engellilerin ‘düzeltilmesi’ gerektiği düşüncesine dayanıyor. Bu yıkıcı fikir, tıpkı ırkçılık ve cinsiyetçilik gibi çalışır, yani sağlamcılık engellileri ‘daha aşağı’ olarak görür” dedi.
Selen Doğan
Doğan sağlamcılık kavramının ne olduğu sorusunun cevabının kavramın kendisinde olduğunu belirtti:
“Aslına bakarsanız bu sorunun yanıtı kavramın içinde, hem de gizli değil gayet aleni. İçinde yaşadığımız toplumda, herhangi bir yeti farklılığı veya uzuv kaybı olmayan kişilerin ‘sağlam’ kabul edildiği, engelli olanların ‘hasta’, olmayanların ‘sağlıklı’ sayıldığı bir anlam repertuvarımız var ve buna kısaca sağlamcılık diyoruz.”
Selen Doğan bu ideolojik varsayımın sadece düşünce ya da davranışta kalmadığını, yaşamın her alanına sızdığını; sosyal politikalara, kararlara, uygulamalara hatta kanunlara bile girebileceğine dikkat çekti.
Hak temelli bir bakış açısıyla bakıldığında, gündelik yaşamda mekanların, hizmetlerin, ürünlerin sadece ‘sağlam’ kişiler için tasarlandığını, engellilerin göz ardı edildiğini, hiç hesaba katılmadığını veya bir kamu hizmetinin lütuf gibi sunulduğunu söylemek için engelli olmamıza gerek olmadığını söyleyen Doğan “Hak temelli bakabilelim yeter, zaten görebileceğimiz berraklıkta. Engellilik, çeşitliliğin bir parçasıdır. Sağlamcı düşünce, tutum ve davranış bu çeşitliliği kusur ya da hastalık olarak görür, istisna sayar” dedi.
“Kimseyi geride bırakma”
Kapsayıcılık kavramına yönelik, ‘Kimseyi geride bırakma’ sloganına işaret eden Doğan: “Evrensel normlara, insan hakları standartlarına göre inşa etmediğiniz bir kamu binası örneğin tekerlekli sandalye kullanan birinin kimsenin yardımına ihtiyaç duymadan girip çıkabilmesine imkan vermiyorsa kapsayıcı değildir, çünkü birileri oraya erişemez” dedi.
Sağlamcılığın açık seçik görünümlerinin yanı sıra bir de örtük halinin olduğunu onun da kendini en çok iletişimde ele verdiğini belirten Doğan “Niyetiniz ayrımcılık yapmak olmasa bile dile yerleşmiş bazı klişeler sağlamcılığın en güzel örnekleridir. ‘Kendi işimi kendim yaparım, elim ayağım tutuyor çok şükür’ dersiniz mesela. Çocuğu otizm tanısı almış birine ‘Geçmiş olsun’ der bir başkası. Engeli olan birine acımak, yaptığı her şeyi alkışlamak, vasıflarını yok sayıp onun tüm varoluşunu engeline indirgemek gibi sayısız tutum ve davranış sağlamcılığa örnek verilebilir” dedi.
Tüm ayrımcılıklar gibi engellilere karşı ayrımcılık da topluma bağırmadan, gizlice yayıldığını bunun da mizah yoluyla olduğunu dile getiren Doğan, “Siz iltifat ettiğinizi zannedersiniz, ‘Cep telefonunu benden iyi kullanıyorsun, hiç de kör gibi değilsin’ dersiniz ve düpedüz sağlamcılık yapmış olursunuz” dedi.
Engelli Kadınların Karşılaştığı Zorluklar ve İstatistikler
Şiddet ve Güvenlik
Şiddete maruz kaldığını belirten engelli kadın oranı%35,8
Duygusal/Psikolojik şiddet%89,5
Sosyoekonomik şiddet%23
Cinsel şiddet / zararlı uygulamalar%13,5
Fiziksel şiddet%4,7
En fazla şiddete maruz kalan grup (psikososyal engel)%68
Şiddeti bir kuruma bildiren veya birilerine aktaranlar%31
İstihdam
Engeline uygun işe yönlendirilmediğini belirtenler1/2
Eğitimine uygun işe yönlendirilmediğini belirtenler%34,4
İşyerinde ayrımcılığa maruz kalanlar1/4
Çalışma arkadaşlarının önyargılı yaklaşımı%41
İşveren/yöneticilerin önyargılı yaklaşımı%73
Gelir getirici işte çalışanlar%37,7
Türkiye’de kadın istihdam oranı (TÜİK)%32,5
Genel nüfusta istihdamdaki engelli kadın oranı (TÜİK)%12,6
İş arayan engelli kadın oranı%11,6
Sosyal güvencesi olmayanlar1/10
Hanelerde temel gelir kaynağının diğer hane bireyleri olduğunu belirtenler%60,5
Maddi yetersizlik nedeniyle eğitimde zorlananlar%47
Fiziksel erişim engelleri nedeniyle zorlananlar%35,6
Ailelerinin izin vermemesi nedeniyle zorlananlar%27,5
Engelime uygun eğitim desteği sağlanmıyor diyenler%13,5
Müfredat ve eğitim materyalleri uygun değil diyenler%11,7
Eğitimine devam eden ve gelir getirici işte çalışanlar%54,4
Eğitimine devam edemeyen ve gelir getirici işte çalışanlar%16,6
Sağlık
Sağlık hizmetlerine fiziksel erişimde zorluk yaşayanlar%47
Ankete kendisi katılan kadınlarda yardımcı cihazlara erişimde güçlük4/10
Bilgileri bakım veren aracılığıyla alınan kadınlarda yardımcı cihazlara erişimde güçlük7/10
Yardımcı cihazlara erişimde en fazla zorluk yaşayan zihinsel engelli kadınlar%82,4
Sosyal güvencesi olmayan kadın oranı%9,9
Kentsel Erişim ve Sosyal Hayata Katılım
Halkın kullanımına açık bina ve alanlara erişimde güçlük yaşayanlar%69
Park, meydan ve ulaşım araçlarını kullanamayan zihinsel engelli kadınlar1/4
Ulaşım araçlarına erişemeyen görme ve ortopedik engelli kadınlar~%50
En Sık Endişe Duyulan Konular
Çocuk doğurma ve yetiştirme konusunda endişe duyanlar4/10
Yeni şeyler öğrenmekten çekinenler4/10
Yabancılar tarafından saldırıya uğramaktan endişe edenler3/10
Sağlamcılık ve cinsiyetçilik
Sağlamcılık ve cinsiyetçilik arasındaki ilişkiye değinen Doğan engelli kadınların engelliliklerini sadece engellilik üzerinden okumanın yetersiz ve yanlış olduğunu, engelli kadınların bir yandan ‘kadın’ olarak görülmezken diğer yandan toplumsal cinsiyet rollerinin onlardan beklenmesinin kesişimsel nokta olduğuna dikkat çekti:
“Engelli kadınların haklarına odaklanan hak savunucuları engellilik ile toplumsal cinsiyet eşitliği kesişiminde önemli argümanlar üretiyor, değişim yaratmaya çalışıyor. Bir kadının hem kadın hem engelli olarak maruz bırakıldığı çifte ayrımcılıklar, gerek akademide gerek sivil alanda gerekse kamu politikalarında ‘engelliliğin toplumsal cinsiyetine’ bakmayı gerektiriyor. Kadın olmaktan kaynaklı özgün ihtiyaçlar ve öncelikler var. Hamile bir sağır kadının, sağlık kurumunda kendisiyle iletişim kurulabilecek hizmetler bulunmadığı için sezaryenle doğuma zorlanması bir örnektir. Engelli kadınların ev içi şiddete maruz bırakılmadığını zannetmenin, engelli örgütlerinde kadınların sorunları ve ihtiyaçlarının gündeme hiç gelmemesi gibi başka örnekler var.”
Foto: Zelal Sinayiç
Engelli kadınların temsiliyetinin düşüklüğü
Toplumsal cinsiyet eşitliği çalışmalarında engelli kadınların ve kız çocukların yeterince görünür olup olmadığını, bu görünmezliğin temel nedenlerine değinen Doğan,
“Bir kadın örgütünü temsil ettiğim için bu noktada hem eleştiri hem özeleştiri yapıyorum. Kadın örgütlerinde engelli kadın temsiliyetinin düşüklüğü kapsayıcı bakışın eksikliğidir ama aynı zamanda engelli hakları hareketinin kadınları ve kız çocukları uzun yıllar görmezden gelmesinin de bir sonucudur” diyerek engelli hakları savunuculuğu sadece engelli örgütlerinin ve engeli olan kişilerin işi olmadığını, bunun tüm alanlardan sivil toplum örgütlerinin işi olduğunu ve haklara bütüncül bakmamız gerektiğini dile getirdi.
Engellileri tek başına bir kategori olarak ele almanın izole edici, marjinalleştirici bir tutum olduğunu söyleyen Doğan, “İklim değişiminden ev içi şiddete, eğitim ve sağlık hakkından adalete erişime kadar tüm haklar ekosisteminde engelliler özne olarak varlar. Engelli kadınların engelli kimliğine sıkıştırılması özgün ihtiyaçlarını görünmezleştiriyor” dedi.
Doğan engelliliği tıpkı kadınlık, çocukluk, mültecilik, yoksulluk gibi, toplumun ‘ötekilik’ katında değerlendirilen bir durum olarak görerek bir Katarsis meselesi üzerinden, ‘Öteki’ne dair duyulan merakın yanı sıra, onun acılarına, itirazlarına, bedensel farklılıklarına, nöroçeşitli olmasına vs. tanıklık ederken korkuyla, acıma duygusuyla, bazen tiksintiyle ama daima bir rahatlamayla bakmanın, o temsilleri izlemekten kendini alıkoyamamanın patolojisinden bahsetti: “İyi ki ben öyle değilim’, ‘Şükür ki çocuklarım normal ve sağlıklı’ gibi kendisiyle kıyas üzerinden geliştirdiği bir şükür retoriği var çoğu insanın. Böyle olunca da engelliliği insan/canlı çeşitliliğinin bir parçası, bir varoluş olarak, kültürel bir durum olarak görmek istemezsiniz. Medya sahipleri de görmüyor zira. Oysa engelliler birer hak öznesidir, katarsis nesnesi değil.”
Foto: Leyla Yıldırım
Medyanın rolü
Yaşamın her anında ve her alanında kadınları hesaba katmayan politikalar ve uygulamaların var olduğunu belirten Doğan, sağlamcılığın kökleşmiş, toplumun her katmanında içselleştirilmiş olduğunu, bu yüzden bir ayrımcılık biçimi olarak fark edilmesinin de terk edilmesinin de zor olduğuna dikkat çekiyor.
Medyanın da sağlamcılıktan çok para kazandığı, kendisince de çok itibar devşirdiğini düşünen Doğan. “Medyanın ayrımcılıklara karşı ittifak kurabileceğimiz bir mücadele aracı olması gerekirken ayrımcılıkları ve klişe temsilleri yeniden üreten bir mücadele alanı olması da bu kazançların kaybını göze alamaması nedeniyledir mutlaka. Engelli hakları savunucularıyla hep konuştuğumuz bir şeydir; niçin TV dizilerindeki çocuk temsilleri hep tipik gelişen çocuklar? Niçin bir mahalledeki çocukların hiçbiri kör, sağır veya sakat değil? Böyle olsa bile senaryo çocuğun engeline, bundan dolayı yaşadığı sorunlara odaklanıyor. Ya da tekstil firmalarının reklamlarını gözünüzün önüne getirin; hangisinde protez bacaklı, akondroplazili veya down sendromlu bir çocuk var?” diyerek haber ekosisteminde de bu çeşitliliğin temsil edilmesi, normalleşmesi, sıradanlaşması gerektiğini aksi taktirde sağlamcılıkla dolu haber metinlerine maruz kalmaya devam edeceğimizin altını çizdi.
“Suya attığımız taşın yaratacağı dalganın gücü”
Çeşitliliğin yaşamın demokratikleşmesi için güçlü biçimde savunulması ve normalleştirilmesi gerektiğine dikkat çeken Doğan, “ Biz toplantılarımızda öz betimleme yaparken ‘aramızda körler var, onlar için kendimizi betimleyelim’ demeyiz mesela, kapsayıcılığı, çeşitliliği ve erişilebilirliği birer değer olarak benimsediğimiz için olağan akışta yaparız bunu. Ya da bir etkinlik düzenlerken kontrol listemizde erişilebilirlik müdahaleleri mutlaka vardır, mekanın, içeriklerimizin kimseyi geride bırakmamasına özen gösteririz” diyerek bunun bir lütuf olmadığını ve işaret dili tercümesi sağlamak salondaki sağır veya az işiten ya da cihaz kullanan kişilere iyilik yapmak değil, katılım haklarını, görüşlerini ifade etme, kendilerini temsil etme haklarını kullanmaları için eldeki imkanları kullanma sorumluluğu demek olduğunu belirtti.
Doğan “Değişim teorimizin her şeyden önce farklılıkları çeşitlilik olarak görme sorumluluğu üzerine kurulması gerektiğine inanıyorum. Kendine benzemeyeni dışlayan bir toplumda bu sorumluluklar pek bir şey ifade etmiyor gibi görünebilir ama hak savunuculuğu günü kurtarmaya odaklı bir uğraş değil zaten, bugün suya attığımız taşın yaratacağı dalganın gücüne inanmak zorundayız” diyerek sağlamcılığın olmadığı ya da en aza indirildiği bir toplum hayalini dile getirdi.
Gülistan Doku dosyasında kolluk görevlilerine yönelik bir operasyon dalgası daha gerçekleştirildi. Akın Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada 15 ilde düzenlenen eş zamanlı operasyonlarda 18 kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
Fotoğraf: Elif Tuna / csgorselarsiv.org
Munzur Üniversitesi öğrencisi Gülistan Doku’nun 5 Ocak 2020’de kaybolmasına ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında bugün (27 Temmuz) bir gözaltı operasyonu daha gerçekleşti. Operasyon sırasında soruşturma sürecinde görev alan 18 kolluk personeli gözaltına alındı.
Erzurum ve Dersim Cumhuriyet Başsavcılıklarının koordinasyonunda, Erzurum İl Jandarma Komutanlığı ekipleri sabah saatlerinde Nevşehir, İstanbul, Isparta, Bilecik, Bursa, Çanakkale, Ordu, Aydın, Diyarbakır, Kayseri, Ankara, Erzincan, Eskişehir, İzmir ve Antalya olmak üzere 15 ilde eş zamanlı baskın düzenledi. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in X hesabından yaptığı açıklamaya göre, 21 adreste arama yapıldı ve hakkında gözaltı kararı olan 19 şüpheliden 18’i gözaltına alındı.
Usulsüzlük ve delillere müdahale şüphesi
Yürütülen ifade analizleri ile teknik, dijital ve saha çalışmaları, Dersim’de görev yapmış bazı kolluk personelinin Doku’nun kaybolmasının ardından yürütülen adli süreçteki işlemlerinde usulsüzlük yaptığına ve delillere müdahale ettiğine dair bulgular ortaya koydu.
Gözaltına alınanlar arasında 1 emniyet müdür yardımcısı, 1 emniyet amiri, 1 başkomiser, 1 komiser, 1 başpolis memuru, 10 polis memuru, 1 bilgisayar işletmeni ve 3 emekli polis memuru bulunuyor.
Doku’nun kaybolmasının bir cinayetle sonuçlandığı yönündeki iddialara ilişkin soruşturmada, delillerin bazı kamu görevlileri eliyle karartıldığına dair emareler bütün yönleriyle incelendiği bildirdi.
Eski vali Sonel Erzurum Adliyesi’nde
Aynı gün, tutuklu bulunan eski Dersim Valisi Tuncay Sonel ile koruma polisi Şükrü Eroğlu ve emekli polis memuru Gökhan Ertok, yeni deliller kapsamında ifadeleri alınmak üzere Erzurum Adliyesi’ne sevk edildi.
Sonel, Eroğlu ve Ertok, Erzurum Adliyesi’nde görüntülendi
Başsavcılık tarafından yapılan incelemeler sonucu, Sonel ile aynı dosya kapsamında tutuklu bulunan ve ihraç edilen polis memuru Gökhan Ertok arasındaki yazışmaların “suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme”, “kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme”, “kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma”, “kasten yaralama”, “yağma” ve “bilişim sistemindeki verileri yok etme veya değiştirme” suçları kapsamında değerlendirildiği bildirildi.
Gülistan Doku
Ne olmuştu?
Munzur Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü ikinci sınıf öğrencisi Gülistan Doku, 5 Ocak 2020’de kaldığı yurttan ayrıldıktan sonra kaybolmuştu. Ailesi ertesi gün İl Emniyet Müdürlüğü’ne kayıp başvurusunda bulunmuştu.
Kameralarda yapılan incelemelerde Doku’nun bir minibüse bindiği görülmüş, ancak nerede indiği tespit edilememişti.
Gülistan Doku kaybolduktan sonra Munzur Çayı ile telefonunun en son sinyal verdiği Dêrsim’deki Uzunçayır Baraj Gölü’nde günlerce arama yapıldı. Ancak göldeki suyun boşaltılmasına rağmen Gülistan’ın izine rastlanmadı.
Gülistan Doku’nun en son görüştüğü kişi olan eski erkek arkadaşı Zeinal Abakarov, olaydan iki sene sonra 2022’de Antalya’da gözaltına alındı ve çıkarıldığı mahkemece adli kontrol tedbiriyle serbest bırakıldı.
Haziran 2024: HSK kararnamesiyle Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı’na atanan Ebru Cansu, dosyayı yeniden ele aldı. JASAT’tan özel bir ekip kuruldu, yaklaşık 700 saatlik güvenlik kamerası (KGYS) görüntüsü ve plaka tanıma sistemi (PTS) kayıtları yeniden incelendi.
2025: Ortaya çıkan bir gizli tanık ifadesi, Doku’nun cesedinin birden fazla kez taşındığını ve valinin oğlunu Gülistan Doku’ya tecavüz ve silahla vurarak öldürmekle suçladığı yazıldı.
14 Nisan 2026: Dönemin Tunceli Valisi Tuncay Sonel, oğlu Mustafa Türkay Sonel, Doku’nun eski erkek arkadaşı Zeinal Abakarov ile anne ve babası, firari şüpheli Umut Altaş’ın anne ve babası, ihraç edilmiş polis memuru Gökhan Ertok, Sonel’in dönemin korumalarından Şükrü Eroğlu, İl Özel İdaresi çalışanı Erdoğan Elaldı, Munzur Üniversitesi’nde kameralardan sorumlu görevliler Savaş Gültürk ve Süleyman Önal gözaltına alındı, Gültürk ve Önal hariç herkes tutuklandı. ABD’de bulunan Umut Altaş hakkında kırmızı bülten çıkarıldı, daha sonra orada yakalanıp tutuklandı.
25 Nisan 2026: Soruşturma kapsamında Dersim Devlet Hastanesi bilgi işlem görevlileri B.Y. ve Y.E, gözaltına alındı.
21 Temmuz 2026: Elazığ, Malatya, Ankara, İstanbul ve Dersim’de eş zamanlı operasyon düzenlendi. 3 doktor, 1 hemşire, 1 bilgi işlem görevlisi, 5 veri giriş personeli, eski Vali Sonel’in eşi Handan Sonel, Doku’nun telefonuna müdahale ettiği değerlendirilen bilişim şirketi sahibi Mehmet Aca, 1 iş insanı ve 2 güvenlik korucusu olmak üzere 15 kişi gözaltına alındı.
24 Temmuz: soruşturma kapsamında gözaltına alınan şüphelilerden korucu Fatih Özmen tutuklanırken, Okan Yarıcı adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
25 Temmuz: Tunceli Valisi Tuncay Sonel’in eşi Handan Sonel ile Doku’nun telefonuna müdahale edildiği iddia edilen bilişim şirketinin sahibi Mehmet Aca tutuklandı, korucu Yılmaz Arslan adli kontrolle serbest bırakıldı. Mehmet Aca, Handan Sonel ve Fatih Özmen, kolluk, savcılık ve hakimlik ifadelerinde hakkındaki suçlamaları reddetti.
Hakkari’nin Yüksekova ilçesinde zırhlı aracın çarpması sonucu yaralanan 17 yaşındaki E.K.’nin ailesi, polislerin şikayetlerini geri çekmeleri için “aşiret büyüğü” olarak bilinen kişilerle görüştüğünü söyledi. Zırhlı araçların neden olduğu ölüm ve yaralanma vakaları, bölgede çocuklar açısından bir risk olmaya devam ediyor.
Fotoğraf: Yüksekova Halkın Sesi Gazetesi
Hakkari’nin Yüksekova ilçesi Güngör Mahallesi’nde 24 Temmuz’da bir zırhlı aracın çarpması sonucu yaralanan 17 yaşındaki E.K., Yüksekova Devlet Hastanesi’nde tedavi altında. Yapılan kontrollerde sağ bacağında iki kırık tespit edilen E.K.’nin ameliyata alınması bekleniyor, sağlık durumunun seyri henüz belirsizliğini koruyor.
Olayla ilgili soruşturma sürerken, aracı kullanan polisler hakkında herhangi bir adli ya da idari işlem başlatılıp başlatılmadığına dair aileye resmi bir bilgilendirme yapılmadı.
“Kızımın çığlığını duyduğumda araç onu yere savurmuştu”
E.K.‘nin annesi Vesile Kına, Mezopotamya Ajansı’na yaptığı açıklamada, kızıyla birlikte yürürken kavşakta zırhlı aracın hızla üzerlerine geldiğini anlattı. Kendisi kaldırıma çıkabilirken kızının kaçamadığını belirten Kına, o anı “Yol dardı, buna rağmen araç çok hızlı geliyordu” ifadelerini kullandı.
Kına, mahallede zırhlı araçların sıklıkla yüksek hızla kullanıldığına dikkat çekti ve bunun yalnızca kendi ailelerini değil bütün mahalleyi ilgilendiren bir güvenlik sorunu olduğunu vurguladı.
Vesile Kına, olayın ardından polislerin kendileriyle görüşerek şikayeti geri çekmelerini istediğini iddia etti. Kendisine “elimizden geleni yapacağız” denildiğini ancak adalet talebinden vazgeçmeyeceğini söyleyen Kına, kamera kayıtlarının incelenmesini ve olayın tüm yönleriyle aydınlatılmasını istediklerini belirtti:
“Kamera kayıtları incelensin, olay bütün yönleriyle açığa çıkarılsın. Kızımın hakkını savunacağım ve şikayetimi geri çekmeyeceğim.”
E.K.’nin babası Lokman Kına ise kızına çarpan polislerin bölgede etkili olan “aşiret büyüğü” olarak bilinen kişiler üzerinden şikayeti geri çektirmeye çalıştığını iddia etti. Kına, kızının daha önce iki kez kolundan ameliyat geçirdiğini, annesinin de MS hastası olduğunu hatırlatarak sorumlular hakkında etkili bir soruşturma yürütülmesi çağrısında bulundu: “Bugün biz yaşadık, yarın başka bir aile yaşayabilir.”
Bölgede yıllardır süren bir tablo
Diyarbakır Barosu’nun 2011-2021 dönemini kapsayan “Zırhlı Araç, Mayın ve Çatışma-Savaş Atığı Kaynaklı Çocuk Hakkı İhlalleri” raporuna göre, bu on yıllık süreçte zırhlı araç kaynaklı kazalarda 22 çocuk hayatını kaybederken 27 çocuk yaralandı. Rapor, zırhlı araç kaynaklı yaralanmaların en yoğun yaşandığı illeri Şırnak, Diyarbakır, Hakkari ve Mardin olarak sıraladı. E.K.’nin yaralandığı Hakkari de bu listede yer alıyor.
İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) yıllık hak ihlalleri raporları da bu tablonun güncelliğini koruduğunu gösteriyor, zırhlı araçların neden olduğu ölüm ve yaralanma vakaları, bölgede çocuklar açısından devam eden bir risk olarak kayıtlara geçmeye devam ediyor.
