Yazar: Yekta Armanc Hatipoğlu

Kervanpınar’da köylüler GES’e karşı direnişte: “Elimizde direnmekten başka bir şey kalmadı”

4 Kasım 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

Diyarbakır’da bulunan Kervanpınar (Arzoxlî) Mahallesi köylüleri, meralarına kurulmak istenen güneş enerjisi santrallerine (GES) karşı direnişe geçti. Köylülerden Murat Toprak ve Mezopotamya Ekoloji Hareketi’nden Derya Akyol, süreci Niha+’ya değerlendirdi.

Fotoğraf: Heval Önkol

Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bulunan Kervanpınar (Arzoxlî) Mahallesi köylüleri, kurulmak istenen güneş enerjisi santrallerine (GES) karşı çadır nöbeti tutmaya başlayarak direnişe geçti.

Zenkar Enerji tarafından yapılmak istenen ve 540 dönümden fazla alanı kapsaması planlanan ZENKAR-1 ve ZENKAR-2 Güneş Enerji Santrali (GES) Projesi, köylülerin mera olarak kullandıkları alana yapılmak isteniyor. Aynı zamanda projenin yapılmak istendiği alanın bitişiği, “Ğırap (Xirab) Bajar Yerleşim Ören Yeri” nedeniyle, yaklaşık 10 ay önce 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillenmişti.

ZENKAR-2 projesine ilişkin davada mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi heyeti, projenin mevcut hâliyle uygulanmasını uygun bulmadı. Raporda yerleşim alanlarına yakınlık, tarım ve hayvancılık, su kaynakları, erozyon ve arkeolojik incelemeler konusunda eksikliklere dikkat çekilirken dava henüz nihai karara bağlanmadı. Projeye verilen ÇED olumlu kararına karşı açılan dava Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi’nde sürüyor.

Buna rağmen şirket çalışanları 21 Ekim’de jandarma eşliğinde alana girdi.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, DEM Parti, Diyarbakır Barosu ve ekoloji örgütleri de şirketin bölgede bulunmasına karşı direnişe geçen köylülerin yanında duruyor.

Ayrıca Zenkar şirketinin sahibi Muzaffer Aslanhan’ın ismi, geçmişte AKP’nin resmi internet sitesinde “Diyarbakır İl Yönetim Kurulu Yedek Üyesi” olarak geçiyordu. Ancak şimdi ismi sitede bulunmuyor.

Köylülerden Murat Toprak ve Mezopotamya Ekoloji Hareketi’nden Derya Akyol, yaşananları Niha+ için değerlendirdi.

“Elimizde direnmekten başka bir şey kalmadı”

Kervanpınarlı Murat Toprak, köylünün kendi çapında direndiğini, devletin ise şirketi koruduğunu ve köylüyü alana sokmadığını söyleyerek sözlerine başladı:

“Biz de elimizden geleni yapıyoruz. Direneceğiz, artık nereye kadar gidecekse… Şu anda direnme aşamasındayız; herhangi bir uzlaşma yolu yok. Topraklarımızı talan ediyorlar, meramıza el koydular. Elimizde direnmekten başka bir şey kalmadı. İnşallah sonuna kadar direneceğiz, topraklarımızdan vazgeçmeyeceğiz. Çünkü çocukluğumuz buralarda geçti, geleceğimiz, çocuklarımız burada.”

“Meramızı vermek istemiyoruz”

Köyün geçiminin yarısından fazlasının hayvancılığa dayandığını söyleyen Toprak, alanın ellerinde alınması durumunda yaşanacakları şöyle anlattı:

“Köyün yarısı hayvancılığı bırakmak zorunda kalır, köyden göç başlar ve millet aç kalır. Mecburen direniyoruz, meramızı vermek istemiyoruz. Ancak devlet şu anda rantçıların, şirketin yanında yer alıyor.”

Fotoğraf: Medine Mamedoğlu

“Adli süreç ve mahkemeler devam ediyor ama dava sonuçlanmadan kazı alanına iş makinelerini, kepçeleri, dozerleri gönderdiler. Ne yapacağımızı bilmiyoruz. Umudumuz yetkililerde, Valiliğin, Cumhurbaşkanlığı’nın veya bu raporu veren kurumun bu duruma el atması gerekiyor” diye devam eden Toprak, bölgenin sit alanı olduğunu da hatırlattı:

“Ayrıca orası sit alanıdır, bölgenin tarihi bir geçmişi var. Şu anda yapılan kazılardan uzak tutulduğumuz için ne çıkarıldığını, nelerin tahrip edildiğini göremiyoruz. Orada antik bir kentin ya da tarihi kalıntıların bulunduğunu biliyoruz ama bize gösterilen bir şey yok. Köylüler iki üç gün önce kepçenin bir iki torba bir şeyler çıkarıp alandan götürdüğünü görmüş. Gizlice bir şeyler çıkarılıyor fakat alana 300-400 metre mesafede tutulduğumuz için ne yapıldığını, ne çıkarıldığını tam olarak göremiyoruz. Yetkililer bu duruma ortak mıdır, ne yapıyorlar bilmiyoruz.”

Toprak, “Umarız yetkililer bize kulak asar ve bu projeden vazgeçilir” diyerek sözlerini noktaladı.

“İnsanların yaşam alanları giderek daraltılıyor”

Mezopotamya Ekoloji Hareketi’nden Derya Akyol’a göre, Kervanpınar’da yaşananlar yalnızca bir güneş enerjisi santraline karşı gelişen bir itiraz değil; halkın yaşam alanlarını, ortak varlıklarını ve kendi geleceği hakkında karar verme hakkını savunduğu bir mücadele.

Projenin yapılmak istendiği meraların köylülerin hayvanlarını otlattığı, hayvancılık yaptığı ve geçimini sağladığı ortak yaşam alanları olduğunu söyleyen Akyol, “Yenilenebilir enerji adı altında yürütülen yatırımların da kapitalist sistemin doğayı metalaştırma anlayışından bağımsız olmadığını görmek gerekiyor. Çünkü enerji üretiminin biçimi değişse de doğanın sermayenin kâr alanı olarak görülmesi değişmiyor” diye konuştu.

Derya Akyol

Akyol, bir şirketin yatırım yapabilmesi için devlet kurumları ve bakanlıkların geniş alanları çok kısa sürede tahsis edebildiğini ancak aynı hızın, o topraklarda yaşayan halkın itirazları ve hak arayışı söz konusu olduğunda gösterilmediğini, şirketlerin önünü açan idari kararların hızla alındığını, halkın başvurduğu hukuki süreçlerin ise çoğu zaman uzun yıllara yayılabildiğini söyledi. Bu durumu “Böylece şirketlerin yatırım süreçleri ilerlerken, halk kendi yaşam alanlarını korumak için yıllarca mücadele etmek zorunda kalıyor” diye açıklayan Akyol, bölgedeki insanların olumsuz etkileneceğini de ekledi:

“Bir de bunun yaratacağı daha büyük sonuçlar var. İnsanlar meralarını ve geçim kaynaklarını kaybettiklerinde kendi yaşadıkları yerde hayatlarını sürdürmeleri de zorlaşacak. Başka kentlere göç etmek zorunda kalabilecekler. Üstelik yıllardır yaşadığınız coğrafyanın GES’lerle, madenlerle ve farklı enerji projeleriyle çepeçevre kuşatıldığını düşünün. İnsanların yaşam alanları giderek daraltılıyor. Bir süre sonra kendi topraklarında yaşayamaz hale geliyorlar.”

Bu göçün yalnızca ekonomik bir yer değiştirme olarak görülemeyeceğini belirten Akyol, insanların yaşadıkları coğrafyadan kopmasının, dillerinden, kültürlerinden, toplumsal ilişkilerinden ve yaşam biçimlerinden de uzaklaşması anlamına geldiğini belirterek aynı zamanda bir kültürel kopuş ve toplumsal hafızanın aşınmasının söz konusu olduğunu ifade etti.

“3 Mart’taki jandarma müdahalesi önemli bir kırılma noktasıydı”

Akyol’a göre, Kervanpınar’da 3 Mart 2026’da yaşanan jandarma müdahalesi önemli bir kırılma noktası oldu:

“O gün köylülere müdahale edildi. Dört kişinin yaralandığı, 15 kişinin gözaltına alındığı basına yansıdı. Ancak bütün bu müdahalelere rağmen köylüler mücadelelerinden vazgeçmedi.

Ekim ayında iş makinelerinin yeniden alana girmesiyle birlikte direniş tekrar yoğunlaştı. 21 Ekim’de jandarma eşliğinde başlatılan çalışmalar karşısında köylüler ve ekoloji savunucuları alana yürüdü. Ardından 22 Ekim’de çadır nöbeti başlatıldı. Özellikle kadınların öncülüğünde sürdürülen bu nöbet, bugün farklı toplumsal kesimlerin de sahiplendiği bir mücadeleye dönüştü.”

Bilirkişi raporu projeyi onaylamamıştı

Akyol, bilirkişi raporu ve alana yakın sit alanına da değindi.

Bilirkişi heyetinin 16 Temmuz’da bölgede keşif yaptığını ve ekim ayında kamuoyuna yansıyan raporda projenin mevcut haliyle uygulanmasının uygun olmadığının belirtildiğini hatırlatan Akyol; su varlıkları, tarım ve hayvancılık, erozyon ve arkeolojik miras gibi konularda önemli eksikliklere dikkat çekildiğini ifade etti.

Bilirkişi raporunda şu sonuca varılmıştı:

“Bilirkişi heyetimizin inceleme, değerlendirme, ortak görüş ve kanaatleri neticesinde; davaya konu projenin bu hali ile uygulanmasının uygun olmadığını içeren, işbu Bilirkişi Heyeti Raporu tarafımızdan tanzim edilmek suretiyle imzalanmıştır.”

GES projelerinin etkileyeceği alanda bulunan “Ğırap (Xirab) Bajar Yerleşim Ören Yeri”nin ise tarihî kalıntıların bulunduğu bir alan olduğunu hatırlatan Akyol, alanın aynı zamanda coğrafyanın geçmişini, kültürel birikimini ve toplumsal hafızasını taşıyan bir yer olduğunu belirtti ve dolayısıyla burada yalnızca meraların değil, tarihî ve kültürel alanların da tehdit altında olduğunu söyledi.

“Enerji toplumun ortak ihtiyacı olarak ele alınmalı”

Kolluk memurlarının tutumunu eleştiren Akyol, “Bizim açımızdan burada sorulması gereken soru şu: Kolluk kimin güvenliğini sağlıyor? Yaşam alanlarını savunan köylülerin mi, yoksa bütün itirazlara rağmen faaliyetlerini sürdürmek isteyen şirketin mi?” sorularını sordu.

“Eğer bir enerji yatırımı halkın meralarını ortadan kaldırıyor, hayvancılığını bitiriyor, su varlıklarını ve tarihî alanlarını tehdit ediyor ve bütün bunlar halkın iradesi dışında gerçekleştiriliyorsa burada ekolojik bir üretimden söz edemeyiz” diyen Akyol, savundukları modeli şöyle açıkladı:

“Mezopotamya Ekoloji Hareketi olarak bizim savunduğumuz şey, enerjinin sermayenin kâr alanı olmaktan çıkarılması ve toplumun ortak ihtiyacı olarak ele alınmasıdır. Enerji demokrasisi dediğimiz şey de tam olarak budur: Halkın kendi yaşam alanları üzerinde söz ve karar sahibi olması, aynı zamanda doğa ile uyumlu bir üretim-tüketim ilişkisi. Kadınların, köylülerin ve o coğrafyada yaşayan herkesin karar süreçlerine eşit ve etkin biçimde katılması.”

Kervanpınar’da kadınların direnişi sahiplenmesi ve öncülük etmesinin bu açıdan çok anlamlı olduğunu, çünkü ekolojik yıkımın sonuçlarını en doğrudan yaşayan kesimlerden birinin kadınlar olduğunu söyleyen Akyol “Hayvancılığın, tarımsal üretimin, suya ve toprağa erişimin ortadan kalkması kadınların emeğini ve gündelik yaşamını da doğrudan etkiliyor” dedi.

“Kürdistan’ın dört bir yanında ciddi bir ekolojik yıkımla karşı karşıyayız”

Akyol, sözlerini şöyle noktaladı:

“Kervanpınar’daki direniş bize çok temel bir soruyu yeniden sorduruyor: Enerji kimin için üretiliyor ve doğa ve yaşamımız üzerindeki karar yetkisi kime ait?

Bugün Kürdistan’ın dört bir yanında ciddi bir ekolojik yıkımla karşı karşıyayız. Devlet, kamu yararı adı altında şirketlerin önünü açıyor, doğayı ve yaşam alanlarını şirketlerin kullanımına sunuyor. Oysa toplumun doğrudan katılmadığı, görüşünün alınmadığı ve karar süreçlerinde yer almadığı bir yerde kamu yararından söz edilemez. Çünkü bir coğrafyada neyin yapılacağına, o coğrafyada yaşayan halkın iradesi yok sayılarak karar verilemez. Kervanpınar’daki direniş de tam olarak bu anlayışa karşı gelişen mücadelelerden biri. Mezopotamya Ekoloji Hareketi olarak bu mücadeleyi sahipleniyor, Kürdistan’da doğayı ve yaşamı savunan halkların mücadelesiyle dayanışmamızı sürdürüyoruz.”

Foto haber

Diyarbakır: “Sansüre hayır, habere özgürlük”

25 Ekim 202625 Ekim 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

Gazetecilere dönük baskı, sansür ve tutuklamalara karşı Diyarbakır da dahil olmak üzere toplam on ilde dün (24 Ekim) birçok kişi, basın çalışanlarına özgürlük istemek için sokaklardaydı.

Fotoğraflar: Yekta Armanc Hatipoğlu / Niha+

Diyarbakır’da Dicle Fırat Gazeteciler Derneği (DFG), Mezopotamya Kadın Gazeteciler Derneği (MKG), Güneydoğu Gazeteciler Derneği (GGC), Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) ve DİSK Basın İş Diyarbakır Adliyesi önünde bir araya geldi. “Sansüre hayır, habere özgürlük” pankartının ardından gazeteciler Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) binası önüne kadar yürüyüş gerçekleştirdi.

Yürüyüşte “Özgür basın susturulamaz”, “Sansüre hayır”, “Bijî çapemeniya azad” (“Yaşasın özgür basın”), “Susma sustukça sıra sana gelecek” sloganları atıldı. Yürüyüş sırasında birçok baskıya maruz kalan veya erişime engellenen Mezopotamya Ajansı, Ajansa Welat, Jinnews, Evrensel, Yeni Yaşam, Kısa Dalga, T24 ile pek çok mecranın logosunun olduğu dövizler taşındı.

Ortak basın metninin Türkçesini DFG Eşbaşkanı Selman Çiçek, Kürtçesini ise MKG Başkanı Roza Metina okudu.

İşte Diyarbakır’daki eylemden bazı kareler:

Kadınlar Diyarbakır Adliyesi önünde “hafıza ve adalet” nöbetinde

15 Ekim 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

Diyarbakır Adliyesi önünde başlayan “Kadın, Adalet ve Hafıza Nöbeti”, ikinci haftasını geride bıraktı. Nöbetin amacını Niha+’ya değerlendiren Diyarbakır Barosu Kadın Hakları Merkezi Yürütme Kurulu Üyesi Av. Dicle Gencan, hafızanın bir boyutunun “kadınların zamanla bir istatistiğe ya da dosya numarasına dönüşmesinin” karşısında hikayelerini ve adalet taleplerini unutmamak olduğunu söyledi.

Fotoğraf: SES Amed / X

Amed Şiddetle Mücadele Ağı’nın çağrısıyla Diyarbakır Adliyesi önünde başlayan “Kadın, Adalet ve Hafıza Nöbeti”, ikinci buluşmasını geride bıraktı. Adalet ve hafıza nöbetleri, kadın cinayetlerine, cezasızlık politikalarına ve etkin soruşturma yürütülmemesine karşı düzenleniyor.

6 Ekim’de başlayan nöbet, 10 hafta sürecek.

En son salı günü (13 Ekim) saat 12.30’da bir araya gelen kadınlar, 2 ile 12 Ekim tarihleri arasında Türkiye’nin farklı kentlerinde katledilen ve bilgilerine ulaşabildikleri Füsun Yuluğkural, Gözde Çelik, Emel Bozkuş, Fadime Akbal, Gülşah Oktay, Sakine Y, Fikriye Cin, Mercan Kaplan ve Canan Bebek’in hikâyelerini paylaştı.

Açıklamada “Bizim için hafıza, hatırlatmak, iz bırakmak ve unutturmamaktır. Adalet arayışı kadınların yaşam hakkına ilişkin toplumsal sorumluluğu bugüne taşımaktır” denildi.

“İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme süreci temel bir sorun”

Diyarbakır Barosu Kadın Hakları Merkezi Yürütme Kurulu Üyesi Av. Dicle Gencan, süreci ve nöbetin amacını Niha+’a anlattı.

Avukat Dicle Gencan

Bu nöbetin adından da anlaşılacağı üzere iki temel amaç taşıdığını, bunların da hafıza ve adalet olduğunu söyleyerek sözlerine başlayan Gencan, kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerinin birbirinden bağımsız olaylar olarak gündeme geldiğini ancak bütün olarak bakıldığında temel yapısal sorunun açıkça göründüğünü ifade etti:

“İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme süreci, kadınların şiddet ve tehdit başvurularının ciddiye alınmaması, koruyucu ve önleyici tedbirlerin etkili biçimde uygulanmaması, aile içi şiddet vakaları karşısında ilgili makamların kimi zaman duyarsız veya etkisiz kalması, etkili soruşturma yürütülmemesi, fail aklayıcı mağdur suçlayıcı yaklaşım ve cezasızlık politikaları bu sorunların başında geliyor.”

Nöbet neyi hatırlatmak istiyor?

“Nöbet, kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerinin tekil ve birbirinden kopuk olaylar olmadığını, aynı yapısal sorunların sonucu olarak ortaya çıktığını kamuoyuna göstermek ve hatırlatmak istiyor” diyen Gencan, hafızanın bir diğer boyutunun ise “kadınların zamanla bir istatistiğe ya da dosya numarasına dönüşmesinin” karşısında yaşamlarını, hikayelerini ve adalet taleplerini unutmamak ve hatırlamak olduğunu söyledi.

“Hafıza ve adalet birbirinden ayrı iki başlık değil”

Gencan; adalet talebinin yalnızca faile verilen cezayla karşılık bulmadığını, kadınların hayattayken korunması, şüpheli ölümlerin etkili biçimde soruşturulması ve ihmali ya da sorumluluğu bulunanların hesap vermesinin de bunun bir parçası olduğunu ifade etti.

“Bu anlamda hafıza ve adalet birbirinden ayrı iki başlık değil, kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümleri karşısında sürdürülen mücadelenin birbirini tamamlayan iki yönü. Nöbet de hem kadınların yaşamlarını ve adalet taleplerini unutturmamayı hem de bu ölümleri mümkün kılan yapısal sorunları görünür tutmayı amaçlıyor.”

“Kadınların adalet arayışının sürekli sahiplenilmesi önemli”

Gencan, katılımla ilgili şunları aktardı:

“İlk iki hafta kadın örgütleri, sivil toplum örgütleri ve siyasi parti temsilcilerinin yanı sıra bireysel katılımlar da oldu. Bunun önemli olduğunu düşünüyorum çünkü kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümleri toplumsal bir mesele. Nöbete katılım çeşitliliği de kadın cinayetleri ve cezasızlığa karşı yürütülen mücadelenin yalnızca belirli çevrelerin gündemi olmadığını göstermesi açısından kıymetli.”

Diyarbakır’da kadın mücadelesi konusunda uzun yıllara dayanan güçlü bir örgütlü hafıza olduğunu belirten Gencan, nöbete yaklaşımda da bunun etkisinin görüldüğünü söyledi, “Burada önemli olan yalnızca nöbete katılım göstermek değil, kadınların adalet arayışının süreklilik taşıyan bir biçimde sahiplenilmesi. Kadın cinayetlerinde ve şüpheli kadın ölümlerinde hakikat talebinde ısrarcı olunması ve cezasızlığa karşı ortak bir tutum alınması” dedi.

“Kadın cinayetlerinin nasıl anlatıldığı da tartışılmalı”

Gencan, ayrıca, kadın cinayetlerinin ve şüpheli kadın ölümlerinin nasıl konuşulduğunun da önemli olduğunu söyleyerek fail yerine kadının yaşamını ve tercihlerini tartışmaya açan ya da şiddete gerekçe olarak gösteren dilin karşı taraftaki yapının bir parçası olduğunu belirtti.

Sözlerini şöyle noktaladı:

“Nöbetin bir yönü de kadınların hikayelerini bu dilden uzak, kendi yaşamları ve adalet talepleri üzerinden anlatmak. Bu nedenle yalnızca hukuki süreçlerin değil, kadın cinayetlerinin nasıl anlatıldığının ve toplumsal hafızada nasıl yer ettiğinin de tartışılması gerektiğini düşünüyorum.”

Sedat Ulugana: “Amed’in sesinden geçmeyen bir ‘Kültür Yolu’, Amed’in kültür yolu değildir”

3 Ekim 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

10-18 Ekim tarihlerinde Diyarbakır’da düzenlenecek Kültür Yolu Festivali, programında Kürtçeye yer verilmemesi nedeniyle kamuoyu tarafından eleştiriliyor. Tarihçi ve yazar Sedat Ulugana, “Muktedirin, bir şehir adına neyin kültür olduğuna karar vermesi de kolonyal bir pratiktir” diyerek festivale katılmama çağrısı yaptı.

Fotoğraf: Kültür ve Turizm Bakanlığı

İlk kez 2021 yılında İstanbul’da Beyoğlu Kültür Yolu Festivali ile başlayan Kültür Yolu Festivali, zamanla Türkiye’nin pek çok iline yayıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde düzenlenen festival, bu sene 26 şehirde olacak.

Konser, sergi ve atölyeleri bünyesinde barındıran festival, 10-18 Ekim tarihlerinde Diyarbakır’da düzenlenecek. Hakan Altun, Mert Demir, Sefo ve Murat Boz gibi isimler NewrozParkı’nda sahne alacak.

Diyarbakır’da düzenlenecek festivalde ise Kürtçe üretim yapan sanatçılara yer verilmemesi kamuoyunda eleştiri konusu oldu.

DEM Parti Ağrı Milletvekili Sırrı Sakık X hesabından yaptığı paylaşımda “Kürtçeyi ve Kürt sanatını yok sayarak Diyarbakır’da kültür festivali yapamazsınız. Bu, kültür değil, inkâr siyasetidir.” dedi.

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren de Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, festival programında Kürt kültürüne, Kürtçe müziğe ve yerel sanatçılara yer verilmemesini eleştirdi.

Ulugana: “Neyin kültür olduğuna karar vermek kolonyal bir pratiktir”

Tarihçi ve yazar Sedat Ulugana ile Kültür Yolu Festivali üzerine söyleştik.

Ulugana, “Bu festivale gitmeyin” derken kimsenin müzik zevkine karışmadığını, listedeki sanatçılarla da kişisel bir meselesi olmadığını söyleyerek sözlerine başladı.

İtirazının şunlara olduğunu söyledi: “Amed’in ortasında, üstelik Newroz Parkı gibi güçlü bir hafızası olan bir yerde düzenlenen bir ‘kültür’ festivalinde Kürt diline, müziğine ve kültürel birikimine yer verilmemesine.”

Ulugana, sözledine şöyle devam etti:

“Kaldı ki kolonyalizm yalnızca bir toprağı askerle, polisle veya bürokrasiyle yönetmek değildir. Muktedirin, bir şehir adına neyin kültür olduğuna karar vermesi de kolonyal bir pratiktir. Kimin sahneye çıkacağına, hangi dilin duyulacağına ve kimlerin sadece seyirci olarak kalacağına yukarıdan, yani merkezden karar verilir. Burada yapılan da tam olarak budur.”

Amed’in mekân ve kalabalığının kullanıldığını ama Amed’i Amed yapan Kürtçe, Kürt müziği ve yerel kültürel üretimin dışarıda bırakıldığını belirten Ulugana, şehrin bir dekora, halkın ise hazır bir seyirci kitlesine indirgendiğini ifade etti.

Ulugana, Newroz Parkı’nın herhangi bir konser alanı olmadığını, Kürtlerin kamusal hafızasında, siyasal ve kültürel varlığında özel bir yeri olduğunu belirtti:

“Böyle bir mekânı kendi tarihinden ve anlamından koparıp Kürtçenin duyulmadığı, Kürt kültürünün temsil edilmediği merkezî bir organizasyonun sahnesine çevirmek masum bir tercih sayılamaz.”

Ulugana’ya göre bu, mekânın hafızasını törpüleme ve ona yukarıdan yeni bir kimlik giydirme çabası.

Diyarbakır’ın Bağlar ilçesinde bulunan Newroz Parkı, yakın dönem Kürt özgürlük siyaseti için oldukça önemli bir merkez. 2009’da açılan ve açıldığı günden bugüne Diyarbakır’daki Newroz kutlamalarına ev sahipliği yapan park, Abdullah Öcalan’ın 2013 Newrozu’nda okunan silah bırakma çağrısına tanıklık etmişti. Koma Amedde 30 yıl sonra Diyarbakır’daki ilk konserini bu parkta vermişti.

“Şehir bir dekora, Kürtçe ise tali bir folklor unsuruna dönüştürülüyor”

Bir tarihçi olarak süreklilikleri olduğu kadar yöntemlerdeki değişimi de görmek zorunda olduğunu ifade eden Ulugana, “Erken Cumhuriyet döneminde asimilasyon; iskân, sürgün, yer adlarının değiştirilmesi, Kürtçenin kamusal alandan tasfiyesi ve yerel hafızanın kriminalleştirilmesi gibi çıplak araçlarla yürütülüyordu. Bugün aynı merkezî yönetme aklı, çoğu zaman festival, turizm, restorasyon ve ‘ortak kültür’ gibi daha estetik ve seyirlik araçlarla karşımıza çıkıyor. Amed’de, üstelik Newroz Parkı’nda, dokuz gecelik ana konser programı hazırlayıp tek bir Kürt sanatçıya yer vermemek basit bir programlama kusuru değildir. Merkez burada Amed’in kültürünü görünür kılmıyor; Amed’in yerine geçecek makbul bir kültür imal ediyor” diye konuştu.

“Şehir bir dekora, halk seyirciye, Kürtçe ise bu coğrafyanın yaşayan dili değil de programa eklenip çıkarılabilecek tali bir folklor unsuruna dönüştürülüyor. Ben buna kültürel ikame diyorum” diye konuşan Ulugana, bugünkü festivalin elbette 1930’ların zorunlu iskânıyla veya doğrudan dil yasaklarıyla aynı şey olmadığını, bunları birbirine eşitlemenin tarihsel farkları sileceğini fakat yönetme mantığı bakımından sürekliliğin açık olduğunu söyledi:

“Merkez hâlâ yerelin ne olduğunu, hangi dille konuşacağını ve hangi hafızasının görünür olacağını tek başına belirleme hakkını kendinde görüyor. Eskiden yasak ve cezayla yapılan şey, bugün bütçe, seçki, sahne ve görünürlük dağıtımı üzerinden gerçekleştirilebiliyor.”

“Bunun adı kültürel çoğulculuk değildir”

İtirazının Türkçe müziğe yahut Amed’e dışarıdan sanatçı gelmesine olmadığını tekrarlayan Ulugana, itirazının Kürtlerin kendi şehirlerinde dekor ve seyirci hâline getirilmesine; devletin ise o şehrin asli dilini ve kültürünü dışlayarak şehir adına bir “kültür” sahnelemesine yönelik olduğunu söyledi.

“Yerel sanatçılar, dengbêjler, Kürtçe üreten kurumlar ve şehir halkı karar mekanizmasında, bütçede ve sahnede belirleyici değilse bunun adı kültürel çoğulculuk değildir, merkezden yönetilen bir temsil rejimidir.”

Kültür Yolu Festivali’nin “Her yerde, herkes için sanat” sloganını hatırlatan Ulugana, herkesin kendi diliyle, kendi hafızasıyla ve eşit bir özne olarak bulunamadığı yerde sanatın herkese ait olmadığını, aksine iktidarın bir vitrini olduğunu ifade etti.

“Festivale gitmeyin”

“Festivale gitmemek sanata karşı çıkmak değil kültürel ikameye ve kendi şehrimizde seyirci konumuna düşürülmeye itiraz etmektir. Orada oluşacak kalabalık yarın bu politikanın ‘başarısı’ ve Amed halkının onayı olarak gösterilecektir. Ben böyle bir rızanın parçası olmak istemiyorum” diye konuşan Ulugana festivale katılmama çağrısı yaptı:

“Bu festivale gitmeyin. Bunun yerine Kürtçe üreten sanatçıları, yerel müzisyenleri, bağımsız kültür kurumlarını ve halkın kendi iradesiyle düzenlediği etkinlikleri destekleyin”

Ulugana, sözlerini şöyle noktaladı:

“Bir şehir adına kültür programı hazırlıyorsanız önce o şehrin sesini duymak zorundasınız. Amed’in sesinden geçmeyen bir ‘Kültür Yolu’, Amed’in kültür yolu değildir, Amed’in üzerinden geçen bir tahakküm yoludur.”

“Dicle’nin Sürgünleri / Hawara Dîcleyê” sergisi Diyarbakır’da: “Dicle’de bir tahribat söz konusu”

16 Eylül 202616 Eylül 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

Adını Mehmed Uzun’un eserinden alan “Dicle’nin Sürgünleri / Hawara Dîcleyê” sergisi, 11 Eylül’de Çand Amed Kültür ve Kongre Merkezi’nde ziyarete açıldı. Serginin kolaylaştırıcısı Servet Kaplan, sergi fikrinin ortaya çıkışı ve serginin odağına dair değerlendirmelerde bulundu.

Fotoğraflar: Yekta Armanc Hatipoğlu/Niha+

Yıkıntılar Arasında ve Arazi Assembly tarafından hazırlanan “Dicle’nin Sürgünleri / Hawara Dîcleyê” sergisi, 11 Eylül’de Çand Amed Kültür ve Kongre Merkezi’nde ziyarete açıldı.

11 Ekim’e kadar sürecek sergide Batman, Mardin, Diyarbakır, Şırnak ve Cizre’yi kapsayan Dicle Havzası’nda farklı dönemlerde yaşanan yıkım ve tahribat; araştırmacılar, kent ve kalkınma uzmanları ile sanatçıların çalışmaları üzerinden inceleniyor.

Sergi, adını ve çıkış noktasını yazar Mehmed Uzun’un “Dicle’nin Sürgünleri” adlı eserinden alıyor.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin mekân desteğinin yanı sıra Tarabya Kültür Akademisi, Sivil Düşün ve Ankara Goethe Enstitüsü tarafından destekleniyor.

Sergide Yıkıntılar Arasında ekibinden Aşkın Ercan, Delal Eken, Rozelin Akgün, Nejbir Erkol, Seda Gecü ve Servet Kaplan; Arazi Assembly’den ise Leyla Keskin, Yıldız Tahtacı, Pelin Tan, Özge Çelikaslan, Ruken Aydoğdu, Yelta Köm, Merve Gül Özokçu ve Zelal Gezici yer alıyor.

Serginin kolaylaştırıcısı Servet Kaplan ile sergi fikrinin ortaya çıkışı ve serginin odağı üzerine konuştuk.

“Dicle’de ciddi bir tahribat var”

Servet Kaplan

Kaplan, serginin Yıkıntılar Arasında ve Arazi Assembly olarak bir araya gelişleriyle ortaya çıktığını, her iki kolektifin de uzun zamandır Dicle’deki ekolojik yıkıma özellikle odaklı olduğunu söyledi:

“Bireysel üretimler vardı. Bunları bu kez iki grup olarak bir araya getirip bir sergi fikriyle, hatta etrafında atölyelerle beraber biraz daha kamusal bir alanda konuşmaya, paylaşmaya ihtiyacımız olduğunu fark ettik.”

“Dicle’de bir tahribat söz konusu. Barajlar, devletin güvenlik politikalarıyla, sermaye eliyle yapılan birtakım müdahalelerle insanların bulunduğu ya da bulunmadığı alanlarda ciddi bir tahribat var” diyen Kaplan, serginin tamamen buna odaklandığını ve yaklaşık sekiz aylık bir hazırlık sürecinin ardından ortaya çıktığını ifade etti:

“Öncelikle geçmiş ve bugün bağını sergi açısından değerlendirirsek Arazi Assembly’nin 10 yılı aşkın bir süredir bu bölgede, Dicle Nehir Havzası’nda yaptığı araştırmalar ve sanatsal üretimler var. Bir de Dicle Nehir Havzası’ndaki yıkımı GAP öncesine dahi dayandırabiliyoruz. 40-50 yılı aşkın bir süredir var diyebiliriz bu tahribat.”

“Yerinden edilme” ve “sürgünün” sadece insana dair olmayışı

Kaplan, serginin ana fikri olan “yerinden edilme” ve “sürgün” gibi kavramların sadece insanlara dair olmadığını da söyleyerek “Çünkü bu tahribattan kaynaklı türlerin yok olması, özellikle nehrin ekolojisinde ciddi bir tahribatın yaşanması durumu söz konusu” diye konuştu.

11 Ekim’den sonra serginin başka illerde açılıp açılmayacağına dair şu an için planlı bir şey olmadığını ancak buna dair bir fikir olduğunu söyledi. İki inisiyatifin üretimlerinin devam etmesi sebebiyle serginin başka illerde açılma ihtimalinin de olduğunu belirtti.

“Mehmed Uzun’un Dicle’nin Sürgünleri kitabından hareket ettik”

Kaplan, Mehmed Uzun’u anarak sözlerini sonlandırdı:

“Mehmed Uzun’un Dicle’nin Sürgünleri kitabından hareket ettik. Ekolojik edebiyat ya da eko-kurgu denen kavramlar üzerinden gitmeyi tercih ettik. Doğanın ya da peyzajın cansız bir varlık olarak değil aslında tüm yaşanan sürece dair belli tanıklıklar taşıyabildiği ya da hafıza taşıyıcısı olduğu gibi bir durum var. Mehmed Uzun’un kitabında da Dicle Havzası’nda yaşayan farklı toplulukların (Êzîdîler, Kürtler, Ermeniler, Süryaniler); yaşadığı felaketlerin anlatımında Dicle’nin sesini anlatmaya dair bir kurgu var. Aslında sergi bu fikir etrafında yoğunlaşıyor, tabii biraz güncele de gelerek.”

“Dicle’nin Sürgünleri/Hawara Dîcleyê” sergisi Diyarbakır’da açılıyor

Yıkıntılar Arasında ve Arazi Kolektifi hakkında:

Yıkıntılar Arasında: Araştırma ve Sanat İnisiyatifi (İstanbul, Diyarbakır, Mardin ve Hatay), farklı disiplinlerden araştırmacı, sanatçı ve kültür üreticilerinin bir araya geldiği bir inisiyatiftir. Eleştirel mekân çalışmaları yürüten insiyatif; politik şiddetin izlerini taşıyan yıkım alanlarına, insan ve insan olmayanların dolanık ilişkilerine, hafıza ve tanıklık anlatılarına odaklanan araştırma ve sanatsal üretimler gerçekleştirmektedir.

Arazi Kolektif: Mardin merkezli Arazi Kolektifi (Arazi Assembly) 2014 yılında kuruldu. Disiplinlerarası araştırmacılar, sanatçılar ve mimarlardan oluşan inisiyatif, eleştirel mekân pratikleri sürdürmektedir.

Katılımcılar

Aşkın Ercan, Delal Eken, Rozelin Akgün, Nejbir Erkol, Seda Gecü, Servet Kaplan (Yıkıntılar Arasında)

Leyla Keskin, Yıldız Tahtacı, Pelin Tan, Özge Çelikaslan, Ruken Aydoğdu, Yelta Köm, Merve Gül Özokçu, Zelal Gezici (Arazi Assembly)

Yeni eğitim-öğretim yılı başladı:

Yoksulluk, müfredatta ideolojik dönüşüm ve artan eşitsizlik

14 Eylül 202614 Eylül 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

Yeni eğitim-öğretim yılı, bugün başladı. Eğitim Sen Genel Başkanı Kemal Irmak ve Diyarbakır’da sınıf öğretmenliği yapan Ayşe, yeni döneme hangi koşullarda girildiğini Niha+’a anlattı.

_{Fotoğraf: MEB}

Okul öncesi ile ilkokul 1’inci ve ortaokul 5’inci sınıflar için düzenlenen Okula Uyum Haftası’nın ardından tüm kademelerde eğitim-öğretim bugün başladı.

Milyonlarca öğrenci sınıflara girdi, öğretmenler ders başı yaptı.

Peki, yeni eğitim-öğretim döneminde öğrencileri ve öğretmenleri neler bekliyor? Milyonlarca öğrenci ve binlerce öğretmen yeni eğitim-öğretim yılına hangi sorunlarla giriyor?

Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) Genel Başkanı Kemal Irmak ve Diyarbakır’da sınıf öğretmenliği yapan Ayşe*, yeni eğitim-öğretim yılına dair Niha+’a değerlendirmelerde bulundu.

AKP iktidarı döneminde özel okulların sayısı katlandı

Eğitim Sen Genel Başkanı Kemal Irmak, Anayasa’nın 42. maddesinde “Türkiye’de eğitim, zorunlu eğitim ücretsiz ve parasızdır” dendiğini, ancak birçok meselede olduğu gibi bu meselede de yasaların olması gerektiği gibi uygulanmadığını söyleyerek başladı sözlerine.

AKP iktidarı döneminde özel okul oranının bütün okullar içinde yüzde 2’den yüzde 19,85’e çıktığını söyleyen Irmak, Beştepe’deki Eğitim Politikaları Kurulu’nda bulunan 12 kişiden üçünün özel okul patronu, sadece birinin eğitimci olduğunu ifade etti, “Madem Türkiye’de parasız, eşit, kamusal bir eğitim var, Anayasa’da da güvence altına alınmış, bunların izah edilmesi gerekiyor.” dedi.

“Niteliksiz ve gerici eğitim politikalarının her gün derinleşerek devam ediyor olması, okullarda temizlik meselelerinin sorunlu olması, biraz parası olan insanların çocuklarını devlet okuluna değil özel okula göndermesine neden oluyor” diyen Irmak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Eğitimde zirve yapmış ülkelere bakıldığında özel eğitim kurumu diye bir kurum yok. Yani özel okul yok. Her kademede eğitim devlet tarafından veriliyor, burada okuyan çocukların da her türlü eğitim gideri devlet tarafından karşılanıyor. Barınma, ulaşım, kırtasiye, bir öğün yemektir… Bunlar çok önemli şeyler. Gerçek anlamda kamusal ve parasız olan eğitimde bunlar sağlanır.”

”Liselerdeki giderler yüzde 63 artmış”

Bugün Türkiye’de ise giderlerin velilerin üstüne yüklendiğini söyleyen Irmak, “Üstelik okullardaki giderler, mesela ilkokulda bir yıl öncesine göre yüzde 51 artmış, ortaokullarda yüzde 43 artmış, liselerde yüzde 63 artmış” diye konuştu.

Irmak, bütün velilerin çocuklarının iyi eğitim alabilmesi için ya lise döneminde ya üniversite döneminde ya da üniversite bittikten sonra yüksek lisans döneminde çok ciddi paralar harcayarak çocukların iyi eğitim almasını sağlamaya çalıştıklarını ifade etti. Velilerin, çocukları üniversiteye gittiğinde dahi barınması ve beslenmesi için çok ciddi paralar harcadığını da aktaran Irmak, bazı isim yapmış devlet okullarının kayıt için velilerden ücret istediğini de söyledi:

“Veliler gittiklerinde rıza da sağlanıyor belli ölçülerde. ‘Bu okula çocuğunuzu yazdırmanız için 150 bin lira, 200 bin lira bağış yapmanız lazım.’ deniliyor. Götürüp özel okula 700-800 bin lira vermektense çocuklarını devlet okuluna götürüp bu parayı veriyorlar.”

“Tek inanç, tek din varmış gibi…”

Irmak, eğitimdeki ideolojik dönüşümün 2012-2013 eğitim-öğretim yılında 4+4+4 uygulamasının gelmesiyle birlikte başladığını, o dönemde müsteşar olan Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in de bu dönüşüm süreçlerinde görev aldığını söyledi.

“O dönemle birlikte okul müdürleri değişti. Okul müdürleri iktidara yakın sendikalardan seçildi. Müfredat değiştirildi. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli hayata geçirildi. Şimdi de bütün bu dönüşümleri hayata geçirebilmeleri için Eğitim Akademileri kuruldu.”

Irmak, “Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Saygılıyım” (ÇEDES) uygulamasının ise başlı başına bir problem olduğunu söyledi. İsmine karşın hiçbir çevre problemiyle ilgilenmediklerini, ÇEDES’in programının, planının, uygulama alanlarının neredeyse tamamının Diyanet İşleri Başkanlığı’na, bir kısmının da Gençlik ve Spor Bakanlığı’na ait olduğunu söyledi.

Irmak, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin de bahsettiği ideolojik dönüşümde önemli bir uğrak olduğunu ifade etti:

“Geçtiğimiz son iki yılda bu ülkede sadece bir tek inanç, bir tek din varmış gibi ‘Maarifin Kalbinde Ramazan’ diye uygulamaya başladılar. Ama normalde laik ve demokratik bir ülkede, bizim Anayasamızda da bu yazılı, devlet bütün inançlara eşit mesafede durmalı. Herhangi bir inancın, inanç ritüellerini okulda destekleyen, öne çıkaran bir yaklaşım içinde olmaması lazım ama bunlar da maalesef yapılıyor, yapılmaya devam ediliyor. Bunlar hem okullarda huzuru bozan hem ülkemiz gençliğini bilimsel bir eğitimle geleceğe taşımak yaklaşımı içinde olmayan uygulamalar.”

Bakan Tekin: MESEM’lerde 37 öğrenci hayatını kaybetti

DEM Parti Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu’nun MESEM’ler ve çocuk ölümlerine ilişkin soru önergesini yanıtlayan Yusuf Tekin’in, 2025 ve 2026 yıllarında 37 öğrencinin yaşamını yitirdiğini açıkladığını aktaran Irmak, bu sayının kamuoyunun bildiği 22-23 öğrenciden çok daha fazlası olduğunu, bakanın 9 bin 950 de “kaza” yaşandığını ifade ettiğini söyledi.

Irmak, ayrıca MESEM’lerde birçok kız çocuğunun da tacize uğradığının basına yansıdığını hatırlattı.

“Çocukları şiddete yönelten olguları ortadan kaldırmadığınız sürece bu sorunun üstesinden gelemezsiniz”

Okulların yaşadığı güvenlik krizine dair ise “Okulun önüne bir güvenlik koyarak bu sorunu çözemezsiniz. Şiddete sebep olan, çocukları şiddete yönelten olguları ortadan kaldırmadığınız sürece bu sorunun üstesinden gelemezsiniz. Ama meseleye pedagojik yaklaşmayan, bilimsel yaklaşmayan, bilimi neredeyse okulların kapı dışına atmaya çalışan bir iktidardan maalesef bunları beklemiyoruz. Umarım bu tür olaylar yaşanmaz.” dedi.

_{Fotoğraf: Eğitim} _{Sen Genel Başkanı Kemal Irmak}

“Öğretmeni bir özne olmaktan çıkaran eğitim anlayışının zaten başarılı olma şansı yok”

Irmak, öğretmenlerin norm fazlası nedeniyle baskıya uğradığını ifade etti. “Plansızlık yüzünden bir ilde 12.000 öğretmen açığı var, bir ilde işte 3.000-4.000 öğretmen fazlası var. Bütün bu plansızlıklar sonucunda fazla olan öğretmenler baskı altına alınıyor, istemleri dışında başka yerlere gönderiliyorlar. Öğretmeni itibarsız bırakan, öğretmeni bir özne olmaktan çıkaran eğitim anlayışının zaten başarılı olma şansı yok. Öğretmendir eğitim alanında en temel özne.” diye konuştu.

“Bilimsel ve laik eğitim ilkelerinden uzaklaştırılan uygulamalara son verilmesini istiyoruz”

Irmak, sendikası Eğitim Sen’in taleplerini ve mücadele zeminini şöyle özetledi:

“Biz aynı zamanda laik, parasız, demokratik, bilimsel, cinsiyet eşitlikçi, ana dilinde, karma bir eğitimi hayata geçirilmesi için mücadele ediyoruz. Zaten eğer bu saydığımız başlıklara uygun bir milli eğitim politikası hayata geçirilirse kimse sorun yaşamaz. Karma, parasız, bilimsel, demokratik, cinsiyet eşitlikçi ve ana dilinde diyoruz. Bu yaklaşımdan uzak olunması, problemlerin temelini oluşturuyor.

Bütün eğitim emekçilerinin bir kere ücretleri yoksulluk sınırının üzerine çıkarılmasını talep ediyoruz. Sözleşmeli ve ücretli öğretmenlik başta olmak üzere bu güvencesiz istihdam uygulamalarına son verilmesini istiyoruz. Her okula ihtiyacı oranında doğrudan yeterli bütçe ayrılmasını istiyoruz. Tüm öğrencilere en az bir öğün ücretsiz ve sağlıklı yemek istiyoruz. Bu çok önemli bir şey, bunun mücadelesini Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu ile birlikte de sürdürüyoruz. Çocukların temel kırtasiye ve eğitim materyallerinin ücretsiz karşılanmasını istiyoruz. Kayıt parası, zorunlu bağış gibi uygulamalardan vazgeçilmesini istiyoruz. Okul servis ve ulaşım giderlerinin kamusal olarak desteklenmesini istiyoruz. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli başta olmak üzere bilimsel ve laik eğitim ilkelerinden uzaklaştırılan uygulamalara son verilmesini istiyoruz. Bu gibi başlıklarda mücadelemizi sürdüreceğiz.

Bütün bu sorunlar varken bakan öğretmenlerin ne giyeceğiyle ilgileniyor, önlük giydirmeye çalışıyor. Aslında eğitim sorunlarının üstünü kapatmaya, manipüle etmeye dönük hamlelerle uğraşıyor.”

“Her şeye rağmen sorunsuz bir eğitim-öğretim yılı diliyoruz. Çocukların şiddete, ayrımcılığa uğramadığı, okullara aç gitmediği, öğretmenlerin güvence içinde ve itibarlarının kendine iade edildiği bir eğitim-öğretim yılı diliyoruz bütün çocuklarımıza, öğrencilerimize, öğretmenlerimize ve velilerimize.” diyerek sözlerini noktaladı.

“Şimdiki model kalabalık sınıflar için uygun değil”

Diyarbakır’da sınıf öğretmenliği yapan Ayşe, “2008 yılından itibaren sahada aktif görev alan 2014 yılı itibariyle milli eğitim bünyesinde sınıf öğretmeni olarak çalışan biri olarak; üniversiteye yerleştiğim yıl olan 2008’den günümüze 7 milli eğitim bakanı ve 3 farklı eğitim müfredatına bağlı çalıştığımı söyleyebilirim.” diyerek sözlerine başladı.

Son değişikliğin ise 2024-2025 eğitim-öğretim yılında uygulanmaya başlanan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli olduğunu ekledi.

Kendisine göre eğitim modelindeki en büyük eksikliğin pilot uygulamanın yapılmamış olması olduğunu söyleyen Ayşe, pilot uygulama yapılmadığı için eksiklikler ve bunlara karşı alınacak önlemlerin tamamen öğretmenin kriz yönetimine bağlı olduğunu belirtti, “Bu durum hem zaman hem emek kaybı demek.” dedi.

“Bir diğer eksiklik şimdiki modelin kalabalık sınıflar için uygun olmayışı.” diyen Ayşe, kendilerine verilen eğitimin “yüzeysel” ve “pratikten kopuk” olduğunu, yıllarca uygulanması planlanan bir modelin 2-3 günlük seminerlerde, slaytlarla anlatılmaya çalışıldığını söyledi.

Şu örneği verdi:

“Modele göre ilkokul sınıf mevcudu 30-35 arası olmalı ancak uygularken istenen etkinlikler verilen sürelere göre sınıfın en fazla 20-25 olması gerektiğini gösteriyor. Pilot uygulamalar yapılsaydı bu sonuçlara zaten ulaşılacaktı. 2025-2026 yılında okuttuğum 1. sınıf mevcudum 50’ye yakındı. Umarım en kısa sürede revizyona gidilir.”

Ayşe, “İlkokul dönemindeki öğrenciler somut olanı anlar. Müfredatta pedagojik uyumsuzluk var. Soyut ve felsefi kökenli değerler eğitimini 6-10 yaş arasına anlatacak kaynak eksikliği, yöntem yetersizliği çok fazla.” diye konuştu.

Etkinliklerin güzel olduğunu ancak fiziki alt yapılarının olmadığını söyleyen Ayşe, sınıfların kalabalık olduğunu ve sıra düzenini değiştirip etkinliği yapacak yeterli alan olmadığını, etkinliklerin uygulamaya uygun olmayışının çocukları da üzdüğünü ifade etti.

“Öğrenciler olumsuz etkilenmesin diye etkinlikleri gruplara bölerek yaptırmaya başladım. Evde yapmaya uygun olanları hafta sonu etkinliği olarak veriyorum. Bu şekilde her öğrenci en az bir etkinlik yapmış oluyor zamandan biraz kazanmış oluyoruz.”

“Belirsizlik yaşadığım çok fazla konu var”

Ayşe, bu dönemki sınıfı hakkında şunları söyledi:

“Bu dönem tekrar 1. sınıf okutacağım. Bağlar ilçesinde, göçmen ailelerin yaşadığı bir bölge. Sınıfımın şu an mevcudu 10’u göçmen öğrenci olmak üzere toplam 30 öğrenci. Okulun fiziki koşulları gayet iyi ancak bölge dezavantajlı bir bölge. Belirsizlik yaşadığım çok fazla konu var.”

Ailelerde ya tek çalışan var ya da çalışan olmadığını, çok fazla parçalanmış aile olduğunu, göçmen öğrenci ve veliyle aralarında ciddi bir iletişim eksikliği olduğunu, olacağını söyleyen Ayşe, bir diğer problemin de göçmen öğrenciler ve yerli öğrenciler arasında yaşanan şiddet olayları olduğunu belirtti.

“Okul forması ve okul ihtiyaçları en uygun yerlerden alınsa bile 4500-5000₺ civarı.” diyen Ayşe, bahsettiği rakama ayakkabı, mont ve beslenme ihtiyacını bile dahil etmediğini söyledi. Sözlerini şöyle noktaladı:

“Öğrencilere kırtasiye malzemesi okul forması sosyal devlet anlayışıyla ücretsiz verilmeli. En az bir öğün sağlıklı gıda ücretsiz dağıtılmalı.”

*: Öğretmenin ismi güvenlik sebebiyle değiştirilmiştir.

Ankara’daki operasyonun ardından: Türkiye’deki Naziler kimdir?

12 Eylül 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

Ankara’da yedisi çocuk dokuz Nazi sempatizanı, ırkçı ve şiddet içerikli paylaşımlar yaptıkları iddiasıyla ikametlerine düzenlenen baskınla gözaltına alındı. Peki, Türkiye’nin son birkaç yıldır tartıştığı Naziler kimdir, Türkiye’de ne zaman örgütlendiler ve şimdi hangi motivasyonlarla bir araya geliyorlar?

Ankara’da düzenlenen operasyondan fotoğraflar.

Emniyet Müdürlüğü Çocuk Şube ile İstihbarat Şube ekipleri, sosyal medya üzerinden ırkçı ve şiddet içerikli paylaşım yaptığı iddia ettikleri dokuz kişiye 10 Eylül günü operasyon düzenledi.

Düzenlenen operasyonda yedisi çocuk, dokuz kişi gözaltına alındı.

Adreslerde yapılan aramalarda bir kurusıkı tabanca, bir havalı tüfek, üç bıçak, Nazi sembolleri, kuru kafa maskesi ve dijital materyaller bulundu.

Nazi sembolleri ve el konulan diğer malzemeler gözleri yeniden Türkiye’deki Nazi gruplarına çevirdi.

Peki, son yıllarda sosyal medyada daha görünür hale gelen, yeri geldiğinde saldırılar düzenleyen Naziler kimdir? Türkiye’de ilk ne zaman örgütlendiler? Hangi motivasyonlarla hareket ediyor, tarihsel olarak hangi figürlere yaslanıyorlar?

Fotoğraf: Sol haber

Nazizmin Türkiye’deki serüveni 1930’lara dayanıyor

Her ne kadar son dönemlerde gündem olsa da Türkiye’de “nasyonal sosyalizmin” serüveni oldukça eskilere dayanıyor.

Nazi sempatizanı yazar ve komplo teorisyeni Cevat Rıfat Atilhan yazılarında, Yahudilerin dünyayı istila etmeye çalıştığını, Ekim Devrimi’nin de Troçki gibi düşünen Yahudilerin eseri olduğunu iddia etti. 1933-34 yıllarında yayımladığı Millî İnkılâp dergisinde, Nazi ideolojisini ve Nazilerin Almanya’da yayımladığı karikatürleri aynen kullanıldı.

Türkçülük düşüncesinin önemli isimlerinden Nihal Atsız da yine Türkiye’nin önde gelen Nazi sempatizanlarından biriydi. Atsız kendini açıkça ırkçı ve Pan-Türkist olarak tanımladı, milletlerin kan ve soy esasına dayanması gerektiğini savundu. Bu kan ve soy merkezli tarih okuması, dönemin Nazi ideolojisi ile benzerlikler gösterdi.

1934’te Nihal Atsız’ın Orhun dergisinde, Cevat Rıfat Atilhan’ın ise Millî İnkılâp dergisinde Yahudilere karşı ırkçı yazılar yazıp yayınlamalarıyla aynı dönemde, Yahudilere karşı şiddet olayları meydana geldi. Tekirdağ, Edirne, Kırklareli ve Çanakkale gibi illerde Yahudilere ait dükkân ve evler yağmalandı.

Dönem, Türkiye’de dönemin iktidar güçlerinin Nazi Almanyası ve müttefikleriyle kurduğu yakın ilişkilere de şahit olunan bir dönemdi. Otoriter tek parti rejimlerinin yükselişte olduğu 1930’larda, Ankara ile Hitler yönetimindeki Berlin ve Mussolini yönetimindeki Roma hattında ekonomik ve kurumsal modeller düzeyinde ciddi bir etkileşim ve ilgi vardı.

1930’ların ortasında CHP Genel Sekreteri Recep Peker bizzat İtalya ve Almanya’ya giderek Faşist Parti ve Nazi örgütlenmelerini yerinde inceledi. Peker, partiyi devletle tamamen bütünleştiren ve Faşist Büyük Konsey’e benzeyen bir tüzük taslağı hazırladı ancak bu taslak Türkiye için “aşırı” bulundu ve kabul edilmedi.

Türk-Alman Dostluk paktı açıklanıyor, 1941

Türkiye’de “NAZİ” kısaltmalı bir dernek vardı

1969’da Milliyetçi Hareket Partisi’nin (MHP) öncülü olarak bilinen Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (CKMP) feshedilmiş, yerine MHP kurulmuştu.

MHP’den ayrılan eski CKMP’li yaklaşık 50 kişi, Nasyonal Aktivite ve Zinde İnkişaf (NAZİ) isimli bir dernek kurdu. Böylece Türkiye’de adı doğrudan “NAZİ” kısaltmasını taşıyan ilk -bilinen- dernek ortaya çıktı. 12 Nisan 1969 günü yapacakları basın toplantısına geldikleri sırada MHP’liler tarafından saldırıya uğradılar.

Saldırının ardından Emniyet Müdürlüğü’ne ifade veren örgütün liderlerinden Gündüz Kapancıoğlu şunları söylüyordu:

“Türkeş, Türk ırkçılığına ihanet etmiştir. Gençleri kendi hırsı uğruna sokaklara dökmüş ve hepsinin hayatına mal olacak bir macera yolu açmıştır. Nasyonalizmin reddettiği particilik ve politikacılığı tamamen kaybetmiş ve Yahudi mekanizmasının alçakça oyunlarına gelmiştir. Biz bunlara karşı olmak için NAZİ Cemiyeti’ni kurmaya karar vermiştik.”

Derneğin iki de savaş birimi vardı. Üyeleri SA üniformaları giydi ve Hitler selamını kullandı. Liderlerinden Gündüz Kapancıoğlu, ilerleyen yıllarda MHP’ye katıldı.

Ayrıca MHP’lilerin geçmişte Hitler’in Mein Kampf kitabının Türkçe çevirisini dağıttığı da biliniyor.

Bugünkü Naziler kim?

Günümüzde kendilerini Nazi olarak tanımlayan kişiler, daha çok çocuk ya da gençlerden oluşuyor. Türkiye’deki eski Nazi sempatizanlarının aksine doğrudan alanda örgütlenmiyorlar.

Genel olarak düzenli, örgütlü bir yapı profili çizmiyorlar. Dağınık, yer yer siyasi konularda ayrışan ve birbirlerini doğrudan tanımayan insan topluluklarından oluşuyorlar.

Fotoğraf: Sol haber

Telegram ve Discord gruplarında ırkçı editler paylaşıyor, bunlar üzerinden politik bağ kuruyorlar.

Twitter’da kendilerini “ırkçı” ve “nasyonal sosyalist” olarak adlandırmaktan çekinmiyor, kendilerini bu isimle öne çıkartıyorlar.

Nerelerde örgütleniyor, neler yapıyorlar?

Günümüzde gündem olan çevrelerin 1930’ların anti-semitik çevreleriyle ya da 1969’daki dernekle doğrudan kurumsal veya organik bir bağı bulunmuyor. Bugünkü tablo daha çok Batı’daki neo-Nazi internet kültürünü kopyalayan Türk gençlerin, bunu yerli ırkçı-Türkçü-Turancı figürlerle harmanladığı bir yeni model olarak karşımıza çıkıyor.

Aşırı sağ Telegram ve Discord kanallarında tanışıyor, yaptıkları ya da yapmayı planladıkları saldırıları birinci şahıs açısından oynanan savaş oyunları gibi kurguluyorlar.

Türkiye’nin bilinen ilk açık Nazi kimlikli saldırısı 12 Ağustos 2024’te Eskişehir’de Arda Küçükyetim tarafından gerçekleştirildi.

18 yaşındaki saldırgan çay bahçesi ve parkta oturan beş kişiyi bıçakladıktan sonra yakalandı.

Saldırganın üzerinden miğfer, hücum yeleği, bir balta ve iki bıçak çıktı. Bıçaklardan birinin üzerinde Nazi Almanyası tarafından 2. Dünya Savaşı’nda kullanılan “gamalı haç”, yelekte ise yine Nazi sembolü olan “kara güneş” yer aldı.

Saldırı, doğrudan ABD Adalet Bakanlığı’nın iddianamesine girdi. ABD’de tutuklanan Dallas Humber ve Matthew Allison’ın iddianamesinde Eskişehir saldırganı “Saldırgan 3” olarak kodlandı.

Küçükyetim’in saldırı öncesi krokiyi ve hazırlıkları bu ağ üzerinden yabancı yöneticilere onaylattığı, saldırı anının canlı yayın linkini grubun kurduğu bir Telegram hesabında paylaştığı ve yöneticilerin bunu bir başarı olarak kutladığı ve saldırıyı sahiplendiği resmî belgelere geçti.

Saldırgan, 16 sayfalık manifestosunda farklı etnik gruplar ve topluluklara hakaretler yağdırdı. 2019’da Yeni Zelanda’nın Christchurch kentinde iki camiyi basan ve 51 kişiyi öldüren Brenton Tarrant, 2011’de Norveç’te bir yaz kampında 77 kişiyi öldüren Anders Behring Breivik, 2017’de Las Vegas’ta 60 kişiyi öldüren Stephen Paddock ve 1995’te Oklahoma’da düzenlediği bombalı saldırıyla 168 kişiyi öldüren Timothy McVeigh “aziz” olarak nitelendirdi.

Ulusal Cephe üyeleri. Fotoğraf: Serbestiyet

2026 yılının 14 Nisanında, eski öğrencisi olduğu Ahmet Koyuncu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’ne pompalı tüfekle saldıran Ömer Ket, 20 kişiyi yaraladıktan sonra intihar etti. Ket’in telefonundan Nazi selamı görselleri ile ABD’deki okul saldırısı failinin fotoğrafları bulundu.

15 Nisan’da Maraş’ta yapılan ve 10 kişinin hayatını kaybettiği okul saldırısını gerçekleştiren saldırganın evinde de “kara güneş” dahil pek çok aşırı sağ sembolü bulundu.

Türkiye’de daha önce Ataman Kardeşliği ve Ulusal Cephe adından çeşitli sosyal medya platformlarında örgütlenen gruplar gündeme gelmişti. Bu gruplar gerçek hayatta da toplanıyor, duvarlara ırkçı yazılar yazıyor ve ırkçı semboller kullanıyor. Ulusal Cephe üyeleri atış talimleri yapıyor, bunu paylaşıyorlar.

Gelen tepkilerin ardından bu grupların eskisi kadar açık faaliyet göstermedikleri görülüyor.

Ankara’da ise yakın bir geçmişte yüzleri maskeli, svastika kolyesi takan bir topluluk Nazi selamı vermeleri, NATO ve ABD karşıtı pankartları indirmeleriyle gündeme geldi.

Ulusal Cephe üyeleri. Fotoğraf: Serbestiyet

“Erişim engelleri” sorunu çözer mi?

Saldırıların ardından faillerin bilgisayar oyunlarından esinlendiği yönündeki tespitler, beraberinde devlet ve iktidar yetkilileri ve ile kamouyo, “yasaklama”, “erişime engelleme” refleksini getirdi. Benzer refleksler sosyal medya için de geliştiriliyor.

Aşırılık ve Teknoloji Küresel Ağı (GNET) bünyesinde Dr. Nick Robinson ve Joe Whittaker tarafından yapılan araştırma devlet ve iktidar yetkilileri ile kamuoyunun genelinde yerleşik “oyunlar gençleri doğrudan radikalleştiriyor” algısını doğrulamıyor.

Araştırma, video oyunlarının sokaktan rastgele kişileri örgüte devşirme aracından ziyade, zaten bu ideolojik zemine sempati duyan kişilerin şiddet motivasyonunu pekiştirmek için araçsallaştırıldığını belirtiyor.

10 Eylül günü Ankara’da gözaltına alınan dokuz kişi ile ilgili soruşturma ve sorgulama aşamaları devam ediyor. Emniyet ve savcılık makamının yürüteceği süreç sonucunda, söz konusu kişilerin başka bağlantılarının olup olmadığına dair bilgilere ulaşılabilir.

Esra Arsan ve Kıvanç El değerlendirdi:

Serhat Kılıç’ın ardından yaşananlar gazetecilik etiğinin neresinde?

8 Eylül 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

Oyuncu Serhat Kılıç’ın ölümünün ardından paylaşılan ev içi görüntüler ve yas tutan yakınlarının yüzlerinin çekilmeye çalışılması “etkileşim odaklı haberciliği” yeniden tartışmaya açtı. Gazetecilik akademisyeni Esra Arsan ve ÇGD Genel Başkanı Kıvanç El, hız, gazetecilik ve etik üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Oyuncu Serhat Kılıç, 5 Eylül günü evinde ölü bulundu. Kılıç’ın ölümü üzerine ortaya konan gazetecilik pratikleri, beraberinde etik üzerine de bazı tartışmaları getirdi.

Gazeteci Emrullah Erdinç’in Kılıç’ın evindeki masada bulunanları sansürleyip “Serhat Kılıç’ın evinde alkol şişeleri ve sigara sarımında kullanılan kağıtlar bulundu” başlığıyla X hesabından paylaşması, magazin muhabirlerinin yas tutan yakınların yüzünü ısrarla zoom’lamaya çalışması gazetecilik etiği açısından eleştirildi.

Gazetecilik akademisyeni Esra Arsan ve Çağdaş Gazeteciler Derneği Genel Başkanı (ÇGD) Kıvanç El, son dönemde yaşanan gazetecilik etiği tartışmalarını Niha+‘a değerlendirdi.

“Sorumlu habercilik ile maddi kaygılar birbirine karıştı”

Esra Arsan geleneksel medyanın sahiplik yapısındaki dönüşümün, geçmişte ana akım medyada ekran yüzü, köşe yazarı ve muhabir olarak tanınmış gazetecileri işsiz bıraktığını söyledi:

“Çok değerli ve üretken isimler ana akım medyadan sürüldü. Banu Güven’in tabiriyle, gazetecilik kendi ülkesinde sürgün oldu.“

Arsan, “Tek sesli hale gelen ve sadece muktedirin izin verdiği haberleri yayımlayan yeni medya düzeni, kamusal fayda içeren çok önemli haberlere erişimi ise kısıtladı. Basında sansür ve otosansür çok uzun zamandır ülke normali haline geldi. Bu süreçte işsiz kalan gazeteciler için maddi manevi ayakta kalmak çok zordu,” diye konuştu.

Bu gazetecilerin içlerinden bir kısmının internetten yayın yapan alternatif medya organlarında veya yurt dışından yayın yapan alternatif TV kanallarında çalışmaya başladığını, bir kısmının kendi online mecralarını kurduğunu, podcast ve YouTube yayıncılığı ile solo gazetecilik yapmaya başladıklarını söyleyen Arsan, podcast ve YouTube yayıncılığının sansür ve yasakları aşarak kamuya ihtiyacı olan haberleri ya da alternatif bakış açılarını ulaştırmak için büyük bir kolaylık sağladığını ifade etti:

“Bunu bir süre sonra Instagram ve TikTok gibi mecralar izledi. Anaakım medyadan haksız şekilde dışlanan bir başka grup ise kendi alternatif medya organlarını kurup şirketleşerek, maaşlı kadrolar kurarak, ‘alternatif medya patronu’ oldular.”

Arsan, sözlerine şöyle devam etti:

“Bir zamanlar çatısı altında çalıştıkları büyük medya organlarının kurumsal marka değerini ve finansal gücünü arkalarına alarak gazetecilik yapan bu kadrolar, bu zorlu dönemle bir şekilde başa çıkmak zorundaydılar. Öncelikle kişisel markalarını yeniden ve arkalarında o eski iktisadi güç (holdingler) olmadan inşa etmek durumundaydılar. Sonra, etkileşim almak, yani çok izlenmek zorundaydılar. Çünkü izlenmeyen bir kanalın gelir elde etmesi ve ayakta kalması imkânsız. Bu noktada şirketleşenler ve kadrolaşan mecralar yurt dışı destek fonları, abonelik ücretleri ve reklam gelirleriyle idare etti, ediyor. Bu tür fonlardan destek alamayan bağımsız solo yayıncılar ise sadece abonelik ve reklam gelirlerine bağımlı kalıyor. Eskiden büyük medyada çalışan gazetecinin reklam ile işi olmazdı çünkü bu reklam ve pazarlama servislerinin işiydi. Gazeteci ay başında maaşını alır, finansal işlerle ilgilenmezdi. Tabii şimdi alternatif medya alanında yeni bir durum gelişti, kendi medyasından para kazanan gazeteci hem patron hem içerik üreticisi oldu. Bu noktada sorumlu habercilik ile maddi kaygılar birbirine karıştı.”

Arsan, etkileşim alma hırsıyla “gazetecilik” ile “reklamcılık” arasındaki sınırların ihlal edildiğini, online mecralarda kişisel markasını kurabilmiş olan bazı gazetecilerin böyle etkileşim uğruna influencer’laştığına, haberden çok yediği, içtiği, gezdiği, giydiği, gördüğü ile öne çıkmaya çalıştığına tanık olunduğunu belirtti. Gazetecinin özel hayatı ile öne çıktığı bir sosyal medya dünyasının olabileceğini söyleyen Arsan, “Ancak bu özel hayat hikayeleri habercilik olarak nitelendirilince işler karışıyor. Bir bakıyoruz, bu özel hayat deneyimleri habercinin gelir modeli haline dönüşmüş. Normalde haber değeri olmayan mekân veya kimsenin tanımadığı bir iş insanı uzun uzun, övülerek anlatılınca, bu gizli reklamdır diyoruz açıkçası. Geçenlerde Faruk Bildirici de benzer bir uyarı yaptı nitekim. Gizli reklamcılık solo gazetecinin gelir modeli olmuşsa, orada ciddi bir etik çürüme var demektir. Çünkü sorumlu, etik bir gazeteci asla para karşılığı bir şeyi övmez. Bu influencer’lıktır. Adını doğru koyarak yayınlara devam etmek gerekir.” dedi.

“Serhat Kılıç eğer Emrullah Erdinç’in kardeşi veya çok yakın arkadaşı olsaydı, aynı ölüm haberini yine aynı sorumsuzlukla mı yapardı?”

Arsan, Serhat Kılıç’ın vefatı sonrası gözlemlediği “sorumsuz gazeteciliğin” sadece etik değil teknik ve hukuki sorunlar içerdiğini düşündüğünü ifade etti:

“Etik olarak elbette hayatını kaybetmiş bir insanın hatırasına sonsuz saygı şart ama aynı zamanda geride kalan yaslı aile ve yakınları açısından da ve azami hassasiyet gerekiyor. Gazeteciliğin temel kurallarından biri, ‘haber yaparken vereceğin zararı en aza indir.'”

Temel aldığı ilkenin “Eğer ölen kişi senin bir yakının olsaydı, aynı ölüm haberini nasıl yapardın?” olduğunu söyleyen Arsan, sözlerine şöyle devam etti:

“Serhat Kılıç eğer Emrullah Erdinç’in kardeşi veya çok yakın arkadaşı olsaydı, aynı ölüm haberini yine aynı sorumsuzlukla mı yapardı? Bence kesinlikle yapmazdı. Çünkü kimse yakınlarının ölümü ardından küçük düşürülmesini, özel alanının hunharca işgal edilmesini, rencide edici ve iftira içeren sözlerle haberinin yapılmasını istemez. Zaten bu görüntülerde bir kamu yararı da yok. Vicdansızca üzerinde tepinilen bir hayat var. Twitter’da haber patlatmak uğruna, hiçbir editoryel süreçten geçmemiş bu tür bilgilerin paylaşılması da maalesef ‘hızla yarışan’ sosyal medya döneminin yarattığı sorunlardan biri.”

Olayın hukuki boyutuna da dikkat çeken Arsan, Serhat Kılıç’ın ölümüne ilişkin “bu sorunlu haberlerin” aynı zamanda yasalara göre suç teşkil ettiğini söyledi:

“TCK 130. madde, ölünün hatırasına hakareti suç sayıyor. Yayımlanan görüntüler geride kalan yakınlar için bir ikinci ölüm kadar psikolojik yıkım. Çok derin üzüntü yaratacak şeyler ve gazetecilik ahlakıyla bağdaşmayan bir dil kullanılıyor haberlerde. İkincisi, bu görüntüler gazetecinin eline nereden ulaştı? Bu görüntüleri kim verdi? Bu da suç. Gazeteci kendisi gizlice eve girip çektiyse, konut dokunulmazlığının ihlali. Bu da ayrı bir suç. Sanatçı evde ölü bulunduğu için, cinayet şüphesiyle bir soruşturma yürütülecek, otopsi yapılacak haliyle. Bu süreçte delil paylaşmak, muhtemel ölüm nedeniyle ilgili spekülasyon yapmak, bütün bunlar adli sürece zarar veren şeyler. Bunlar da suç. Yani, mesele sadece etik, vicdan değil. Aynı zamanda tık alma, etkileşim alma adına bir insanın bitmiş gitmiş hayatı üzerinde sorumsuzca tepiniyor gazeteci. Ailenin en kısa zamanda manevi tazminat davası açması gerektiğini düşünüyorum. Diğer suçlar için de savcılıklar harekete geçmeli kanımca. Çünkü gazeteciler bu tür sorumsuz habercilikten cezasız kaldıkça, aynı hataları hiç utanmadan tekrarlayıp dururlar.”

“Aileye, yakınlarına saygı göstermek bir sorumluluk”

Kıvanç El, sözlerine gazetecilik mesleğinin öncelikle bir kamusal sorumluluk gerektirdiğini söyleyerek başladı:

“Elbette gazeteci kamuoyunun tanıdığı, toplum önünde olan birinin, sanatçı da olsa, siyasetçi de olsa, iş insanı da olsa, kimse eğer ölümüne dair gelişmeleri aktarmak zorunda. Ancak burada ‘aktarmak’ mı yoksa ‘ölüm pornosu’ durumu mu var, bazen ne yazık ki sınırlar aşılıyor.”

Yaşanan somut olayda evin önünde gazetecilerin çekim yapabileceğini söyleyen El, “Ancak burada aileye, yakınlarına saygı göstermek de bir sorumluluk. Bunun birçok yöntemi var.” diye konuştu.

El, diğer bir konunun da evdeki görüntülerin çekilir çekilmez anında servis edilmesi olduğunu söyledi ve ölüm sebebi belli olmayan, daha cenazesi kaldırılmamış biri hakkında yanlış yorumlara yol açmanın da doğru olmadığını ifade etti:

“Gazetecilikte suçlamaya, iftiraya, yalana, manipülasyona yer olmaz. Bu temel bir ilkedir. Doğruluğu kesinleşmeyen haber, doğruymuş gibi sunularak okuyucu-izleyici yanıltılmaz, yanıltılamaz. Bu da temel önemli bir ilkedir. Bazı soruşturmalarda bu durum yaşanıyor elbette ancak ölüm olaylarında ailelerin, yakınlarının durumları da gözetilerek daha hassas davranmak gerek.”

“Gazetecilerin görevi önce doğru bilgiye ulaşmak”

El, sözlerine şöyle devam etti:

“Temel problemimiz biraz da bu ‘hız’ tutkusu. Trafikte bir slogan vardır ‘hız felakettir’ diye. Bakın bir operasyon oluyor, daha polis evden çıkalı yarım saat olmuş, o evin içinden olduğu iddia edilen görüntüler… Ne yazık ki sosyal medyada hızlı olma ve hemen bunu kaynaksız paylaşma probleminin açtığı sorunlar… İşte altınlar, paralar örneğin. Şimdi bunlar elbette güzel görüntüler, önemli deliller. Ancak burada hemen bunu vereyim diye bazen yanlış aktarımlar olabiliyor. Bunun öncelikle gazeteci sorumluluğu ile araştırılması, bağlamının ortaya konulması gerekiyor. O evde bunlar gerçekten ne gerekçeyle vardı, neden evde tuttular, gerçekten bir suç unsuru var mı… Tüm bunlara dair bilgileri edinmek de bir sorumluluktur.”

Sonuç olarak bugün birçok gazetecinin “tıklanma” veya “izlenme” sonucu hayatını geçindirebildiği gerçeğini de bildiklerini söyleyen El, bunun için hızlı şekilde sansasyon içeren bazı bilgilerin, özellikle de sosyal medyada yayıldığını belirtti.

El, bu durumun bir yandan meslektaş için o anlık “iyi bir iş yapmış” gibi görünse de uzun vadede mesleğe zarar verir hale geldiğini ifade etti.

El, “Gazetecilerin görevi önce doğru bilgiye ulaşmak, kesinleştirip netleştirip haberini yazmak olmalıdır. Bu temel ilkeden hız uğruna, ‘RT ve Like’ uğruna vazgeçilemez,” diyerek sözlerini sonlandırdı.

Polis içki içenleri drone ile uyardı

Av. Alan: “Kamusal alanda içki tüketimine ilişkin bir yasaklama yok”

6 Eylül 20265 Eylül 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

İstanbul’da son günlerde polisin içki içen yurttaşları insansız hava aracıyla (drone) uyardığı görüntüler, beraberinde hukuki tartışmaları da getirdi. Avukat Serhat Alan, yaşananların hukuki bir dayanağının olmadığını söyledi

İstanbul’da son günlerde polisin içki içen yurttaşları insansız hava aracıyla (drone) uyardığı görüntüler sosyal medyaya yansıdı.

31 Ağustos’ta Fatih ve 1 Eylül’de Üsküdar’da polis drone’si, içki içen yurttaşlara drone megafonuyla “Bu bölgede alkol içmek yasaktır. Lütfen uyarılara uyup uzaklaşın. Aksi takdirde cezai işlem uygulanacaktır” anonsu yaptı.

Yaşananlar, beraberinde hukuki tartışmaları da getirdi.

“Kamusal alanda içki tüketimine ilişkin bir yasaklama yok”

Avukat Serhat Alan, konuyu Niha+’a değerlendirdi.

Serhat Alan

Sosyal medyaya yansıyan görüntülerde yapılan müdahalenin hukuken bir karşılığı olmadığını söyleyen Alan, “Çünkü kamusal alanda içki tüketimine ilişkin herhangi bir yasaklama söz konusu değil” dedi.

“4250 sayılı kanunla içki satışı ve sunumuna ilişkin bir kanun olmakla birlikte tüketime ilişkin tek yasaklama ‘otoyollardaki ve devlet karayollarındaki yapı ve tesislerde’ şeklinde ibare barındırıyor. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda olan düzenleme de sarhoş olarak çevreye rahatsızlık vermeye dair bir düzenleme barındırıyor. Bu kanunda da tüketime dair bir yasaklama söz konusu değil” diye konuştu.

Ayrıca, valiliklerin de halka açık alanlarda içki tüketimini yasaklama yetkileri bulunmadığını söyledi.

“Her ne kadar İstanbul Valiliği 2023 yılında bir genelgeyle ‘yasaklama’ getirmeye çalışmış olsa da İstanbul Bölge İdare Mahkemesi söz konusu genelgeyi hukuka aykırı bularak iptal etti.”

Alan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bunların hepsinin ötesinde bir yasaklama söz konusu olsa ve polisin ‘dağılın’ emri hukuka uygun bir nitelikte olsa da bunun drone aracılığıyla verilmesine dair bir hukuki düzenleme bulunmamaktadır. Böyle bir düzenleme söz konusu olmadığından kişilerin bu uyarılara maruz kalsa dahi uyarıları yerine getirmediğinde herhangi bir sorumlulukları doğmaz. Zira idare hukuku çerçevesinde yetki ve usul kurallarının yerine getirildiği bir durumdan söz etmemiz mümkün değil.”

“Kolluk keyfi müdahale etmeme yükümlülüğünü açıkça aşıyor”

Kanunen “sınırın aşıldığı” ilk yerin polisin mevzuatta dayanağı bulunmayan, hatta buna ilişkin düzenleme bulunmayan bir yöntemle, yani drone ile müdahalede bulunması olduğunu söyleyen Alan, normalde bir kişiye müdahalede bulunan kolluğun kişiye müdahale etmeden önce kendini tanıtması, kimliğini ibraz etmesi ve ardından neden kaynaklı kendisine müdahalede bulunduğunu belirtmesi gerektiğini ifade etti.

“Lakin drone ile yapılan müdahalede kişi karşısındaki kişinin gerçekten polis olup olmadığını dahi tespit edebilme olanağına sahip değilken hukuka uygunluktan söz etmemiz mümkün değil.”

İkinci önemli aşılan yasal sınırın ise hukuka uygun bir yasaklama söz konusu değilken kolluğun belli bir yaşam tarzına keyfi şekilde müdahale etmesi olduğunu söyledi Alan.

“Kolluğun, karşıdaki kişinin sarhoş olup olmadığını dahi tespit edemeyeceği bir araçla taciz edercesine müdahale etmesi keyfi müdahale etmeme yükümlülüğünü açıkça aştığını gösteriyor” diyerek sözlerini noktaladı

“ODTÜ Rant Yolu” projesi yine başladı

“Yavaş diretiyor, öğrenciler ve Ankaralılar da diretecek”

4 Eylül 20264 Eylül 2026 Yekta Armanc Hatipoğlu

Melih Gökçek döneminde hayata geçirilmek istenen ve kamuoyunda “ODTÜ rant yolu” olarak bilinen projenin çalışmaları, Mansur Yavaş tarafından yeniden başlatıldı. ODTÜ’lü öğrenciler projeye karşı eylem çağrısında bulunuyor.

AKP’li Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek döneminde hayata geçirilmek istenen ve kamuoyunda “ODTÜ Rant Yolu” olarak bilinen “Bilkent-İncek Yolu Projesi”ne yönelik çalışmalar, CHP’li Mansur Yavaş yönetimindeki Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından yeniden başlatıldı.

ODTÜ Ormanı’ndan geçirilmek istenen proje, Melih Gökçek döneminde Ankara Büyükşehir Belediyesi ile ODTÜ Rektörlüğü’nün anlaşmasıyla başlatılmıştı. Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesi’nin açtığı davada Ankara 9. İdare Mahkemesi yol ile ilgili planların yürütmesinin durdurulmasına hükmetmişti. Melih Gökçek’in istifası sonrası yerine gelen Mustafa Tuna projeyi iptal etmişti.

2022’de, belediye Mansur Yavaş yönetimindeyken, büyükşehir belediyesine ait iş makineleri ormana girdi. Protestoların ardından çalışmalar durduruldu. Ancak geçtiğimiz günlerde yeniden başlatıldı.

Yolun yapılmasının trafiği rahatlatmayacağı aksine yeni bir trafik yaratacağı, bölgedeki ekolojik yaşamı tahrip edeceği ve yolun çevresindeki arazilerin ranta açılacağı, yapılan eleştirilerin başında geliyor.

Yolun yapılması durumunda ODTÜ kampüsünün 96 hektarlık parçası da ODTÜ’den koparılacak.

ODTÜ ekosistemi, aralarında endemik türlerin de bulunduğu 800’den fazla bitki türü, yine aralarında endemik türlerin olduğu omurgasızlar, sürüngenler, amfibiler, memeliler, tatlı su canlılarına ve özellikle kuşlar gibi canlılara yuva olmuş yüksek biyolojik çeşitliliğe sahip bir bölge. ODTÜ’de, ülkenin tümünde görülen kuş türlerinin yarısından fazlası gözlemlendi. Tespit edilen 249 kuş türünden 100 kadarı ODTÜ’yü üreme alanı olarak kullanmakta ve 6 türün nesli ise küresel ölçekte tehdit altında.

Yeniden başlayan çalışmaların ardından öğrenciler projenin yapıldığı alana eylem çağrıları yapmaya başladı.

Öğrencilerden Zeynep, projeye niçin karşı çıktıklarını Niha+’a anlattı.

“Yavaş diretiyor, öğrenciler ve Ankaralılar da diretecek”

Zeynep, projenin, Ankara’nın güncel yaşamından kopuk bir proje olduğunu, trafiği rahatlatmayacağını, aksine kendi trafiğini yaratacağını söyledi.

“Bir de projenin bölgedeki lüks konut projelerine (Park Joven vb.) ve yeni imar rantlarına altyapı hazırladığı da ortada. Ankara’nın biraz da karikatürleşmiş bir yanı maalesef; ormansızlaştırılmış alanlarına plaza, lüks konut dikme ve yol geçirme anlayışının devamı.”

2022’de Yavaş’ın projeye yeniden başladığını ifade eden Zeynep, o yıl belediye meclis toplantısına girmek isteyen ODTÜ’lülerin, ABB önünde polis şiddetine maruz bırakıldığını da hatırlattı.

Zeynep, ODTÜ öğrencileri olarak Şehir Plancıları Odası ve ODTÜ Mezunlar Derneği ile temas halinde olduklarını, ABB önünde geçtiğimiz günlerde ortak çağrıyla bir basın açıklaması düzenlediklerini söyledi.

“Yine geçtiğimiz günlerde Rant Yolu alanı öğrenciler tarafından ziyaret edildi. Dün (3 Eylül’de) de asfalt dökümü öncesi yolun bir tarafının mıcırlandığını ve çalışmanın devam ettiğini gördük güzergahın üstünde. ODTÜ’lüler alana acil bir çağrı yaptılar, zaten o gün akşam saatlerine Dağcılık ve Kış Sporları Kolu tarafından konulmuş bir etkinlik de vardı ‘Rant Yoluna Koşuyoruz’ şeklinde. Bir süreliğine öğrenciler orada oturup nöbet tuttular, iş makineleri çalışmayı durdurdu ve sonrasında sözlerini söyleyip alandan ayrıldılar.”

“Ancak bugünden sonra da Rant Yolu alanında bu eylemliliklerin devam etmesi ve büyümesi gündemimizde.”diye konuşan Zeynep, sadece ODTÜ’lülerin değil yurttaşların katılımının da çok önemli olduğunu söyledi.

Zeynep, sözlerini şöyle noktaladı:

“ABB önünde ya da alan dışındaki diğer yerlerde ne kadar kazanım sağlayabiliriz bu bir soru işareti. Şu an daha dönem başlamadı, çoğu öğrenci burada değil. Medya ve sivil toplumun gündemine daha fazla girmeli. Belediye yetkilileri de sahada çalışan işçi de ne olursa olsun bu yol yapılacak şeklinde talimat almışlar. Yavaş diretiyor, öğrenciler ve Ankaralılar da diretecek.”