Fransa Yerel Seçimleri: Büyük kentlerde ikinci tura kaldı

15 Mart’ta gerçekleştirilen ilk turun ardından pek çok büyük kentte adaylar %50 barajını aşamadı. Seçimlerin ikinci turu 22 Mart’ta.

Fotoğraf: Le Devoir

Fransa’da iki turlu olarak gerçekleştirilen yerel seçimlerin ilk turu için dün (15 Mart) seçmenler sandık başına gitti. Ülkede yaklaşık 49 milyon seçmen bulunmasına karşın seçime katılım oranları resmi olmayan rakamlara göre %56 civarında kaldı. Bu oran, Covid-19 pandemisi haricinde ülke tarihindeki en düşük yerel seçim katılım oranlarından biri.

%50 barajının aşılamadığı kentlerde %10 barajını aşan adaylar arasında ikinci tur seçimleri bir hafta sonra 22 Mart’ta yapılacak. Bazı kentlerde ikinci tura katılmaya hak kazanan adaylar, listelerini birleştirerek ortak bir aday etrafında toplanma kararı da verebilirler.

Kilit şehirlerde sonuçlar

Paris, Marsilya, Lyon, Toulouse, Bordeaux, Lille ve Nice’in de aralarında bulunduğu nüfusu 100 binden fazla olan 42 şehrin 40’ında resmi olmayan sonuçlara göre seçim ikinci tura kaldı.

Paris

Paris’te sol ittifakın adayı Emmanuel Grégoire farklı şekilde birinci sırayı alırken kendisini sağ ittifakın adayı Rachida Dati takip etti. Dati’nin kampanya sürecinde geçtiğimiz sene New York Belediye Başkanlığına seçilen Zohran Mamdani’nin seçim stratejisinin bir benzerini uygulaması dikkat çekmişti. Dati, seçimi kaanabilmek adına %11.3 oy oranıyla dördüncü sırada bulunan merkez sağ ittifakın adayı Pierre-Yves Bournazel ve aşırı sağın adayı Sarah Knafo’ya listeleri birleştirmeyi önermişti. %11.7 oy oranıyla üçüncü sırada bulunan Radikal sol La France Insoumis‘nin (LFI) adayı Sophia Chikirou da benzer bir öneriyi Grégoire’a yapmıştı.

Yerel Seçimler 1. Tur – Paris

15 Mart 2026
Kayıtlı Seçmen1.405.332
Katılım Oranı%58,9
Geçersiz/Boş%1,5
Toplam Delege163
Emmanuel GRÉGOIRE 2. Tura Kaldı Sol İttifak (Sosyalistler + Çevreciler)
%38,0
Rachida DATI 2. Tura Kaldı Sağ İttifak (Cumhuriyetçiler)
%25,5
Sophia CHIKIROU 2. Tura Kaldı LFI (Boyun Eğmeyen Fransa)
%11,7
Pierre-Yves BOURNAZEL 2. Tura Kaldı Merkez İttifak (Horizons)
%11,3
Sarah KNAFO 2. Tura Kaldı Reconquête! (Aşırı Sağ)
%10,4
Diğer Adaylar Toplamı RN, NPA, LO ve Bağımsızlar
%3,1
Kaynak: Le Monde | Grafik: Nihaplus

Marsilya

Marsilya’da şu anki belediye başkanı Benoît Payan, aşırı sağcı Ressemblement Nationale‘in (RN) adayı Franck Allisio’nun az farkla önünde ilk sırada bulunuyor.

Yerel Seçimler 1. Tur – Marsilya

15 Mart 2026
Kayıtlı Seçmen555.399
Katılım Oranı%52,2
Geçersiz/Boş%2,3
Toplam Delege111
Benoît PAYAN 2. Tura Kaldı Geniş Sol İttifak (Sosyalistler + Çevreciler)
%36,7
Franck ALLISIO 2. Tura Kaldı Ulusal Birlik (RN)
%35,0
Martine VASSAL 2. Tura Kaldı Merkez Sağ (Çeşitli Sağ Gruplar)
%12,4
Sébastien DELOGU 2. Tura Kaldı LFI (Boyun Eğmeyen Fransa)
%11,9
Diğer Adaylar Toplamı Davoux, Juste, Bazzali, Raynaud
%4,0
Kaynak: Le Monde | Grafik: Nihaplus

Lyon

Halihazırda belediye başkanı olan Yeşiller adayı Grégory Doucet az bir farkla birinci sıradayken hemen arkasından merkez sağın adayı Jean-Michel Aulas geliyor. Aynı zamanda üçüncü sırada gelen ve ikinci turda yarışmaya hak kazanan LFI’nin adayı Anaïs Belouassa-Cherifi, iki listenin birleştirilmesi şartıyla Doucet lehine seçimden çekilmeyi teklif etti.

Yerel Seçimler 1. Tur – Lyon

15 Mart 2026
Kayıtlı Seçmen321.176
Katılım Oranı%64,5
Geçersiz/Boş%1,4
Toplam Delege73
Grégory DOUCET 2. Tura Kaldı Yeşiller ve Sol İttifak
%37,4
Jean-Michel AULAS 2. Tura Kaldı Merkez Sağ (Coeur Lyonnais)
%36,8
Anaïs BELOUASSA-CHERIFI 2. Tura Kaldı LFI (Boyun Eğmeyen Fransa)
%10,4
Alexandre DUPALAIS UDR (Sağ/Aşırı Sağ İttifakı)
%7,1
Diğer Adaylar Toplamı Perrin-Gilbert, Képénékian ve aşırı sol
%8,3
Kaynak: Le Monde | Grafik: Nihaplus

Toulouse

Toulouse’da son 22 yılın 16’sında belediye başkanlığı yapan Jean-Luc Moudenc bu seçimde de ilk sırayı aldı. Moudenc’i LFI’nin adayı François Piquemal ve sol ittifakın adayı François Briançon takip ediyor. Seçimin ikinci turu bu üç aday arasında geçecek.

Yerel Seçimler 1. Tur – Toulouse

15 Mart 2026
Kayıtlı Seçmen281.775
Katılım Oranı%56,4
Geçersiz/Boş%1,2
Toplam Delege69
Jean-Luc MOUDENC 2. Tura Kaldı Çeşitli Sağ Gruplar
%37,2
François PIQUEMAL 2. Tura Kaldı LFI (Boyun Eğmeyen Fransa)
%27,6
François BRIANÇON 2. Tura Kaldı Sol İttifak (Sosyalistler + Çevreciler)
%25,0
Julien LEONARDELLI Ulusal Birlik (RN)
%5,4
Diğer Adaylar Toplamı Meilhac, Cottrel ve aşırı sol gruplar
%4,8
Kaynak: Le Monde | Grafik: Nihaplus

Bordeaux

Bordeaux’da Yeşiller ve sol ittifakın adayı Pierre Hurmic, az bir farkla birinci sıraya yerleşirken kendisini merkez sağın adayı Thomas Cazenave ve seçime bağımsız olarak giren sağ görüşlü Philippe Dessertine takip etti.

Yerel Seçimler 1. Tur – Bordeaux

15 Mart 2026
Kayıtlı Seçmen174.137
Katılım Oranı%58,1
Geçersiz/Boş%1,0
Toplam Delege65
Pierre HURMIC 2. Tura Kaldı Yeşiller ve Sol İttifak
%27,7
Thomas CAZENAVE 2. Tura Kaldı Renaissance (Merkez İttifakı)
%25,6
Philippe DESSERTINE 2. Tura Kaldı Çeşitli Sağ ve Merkez Gruplar
%20,2
Nordine RAYMOND LFI (Boyun Eğmeyen Fransa)
%9,4
Julie RECHAGNEUX Ulusal Birlik (RN)
%7,0
Diğer Adaylar Toplamı Poutou, Saboulard, Bontoux-Tournay ve diğerleri
%10,1
Kaynak: Le Monde | Grafik: Nihaplus

Lille

Lille’de 14 yıldır belediye başkanı olan sosyalist Martine Aubry’nin 2025’te görevi bırakmasının ardından bu seçimde ilk üç sıra sol görüşlü adaylardan oluştu.

Yerel Seçimler 1. Tur – Lille

Resmi Sonuçlar: 15 Mart 2026
Kayıtlı Seçmen126.051
Katılım Oranı%52,0
Geçersiz/Boş%1,5
Toplam Delege61
Arnaud DESLANDES 2. Tura Kaldı Sol İttifak (Sosyalist Parti)
%26,3
Lahouaria ADDOUCHE 2. Tura Kaldı LFI (Boyun Eğmeyen Fransa)
%23,4
Stéphane BALY 2. Tura Kaldı Yeşiller (EELV)
%17,8
Violette SPILLEBOUT 2. Tura Kaldı Renaissance (Merkez İttifakı)
%11,1
Matthieu VALET 2. Tura Kaldı Ulusal Birlik (RN)
%10,9
Diğer Adaylar Toplamı Delemer (LR) ve aşırı sol gruplar
%10,5
Kaynak: Le Monde | Grafik: Nihaplus

Nice

Fransa’nın beşinci büyük şehri olan Nice’de, aşırı sağcı RN’in de desteklediği Eric Ciotti, şu an görevdeki merkez sağ Horizons’un desteklediği Christian Estrosi’nin önünde seçimi tamamlayarak en çok oyu aldı.

Yerel Seçimler 1. Tur – Nice

15 Mart 2026
Kayıtlı Seçmen229.111
Katılım Oranı%53,6
Geçersiz/Boş%2,0
Toplam Delege69
Eric CIOTTI 2. Tura Kaldı UDR (Aşırı Sağ İttifakı)
%43,4
Christian ESTROSI 2. Tura Kaldı Sağ İttifak (Horizons)
%30,9
Juliette CHESNEL-LE ROUX 2. Tura Kaldı Yeşiller ve Sol İttifak
%11,9
Mireille DAMIANO LFI (Nis Front Populaire)
%8,9
Diğer Adaylar Toplamı Forjonnel, Vella ve aşırı sol
%4,8
Kaynak: Le Monde | Grafik: Nihaplus

LFI’den beklenmedik atak

Radikal sol LFI; Paris, Lyon ve Marsilya gibi şehirlerde %10 barajını geçerek seçimlerin ikinci turuna kaldı. Limoges ve Toulouse gibi şehirlerde ise Sosyalistlerin (Parti Socialiste) önünde seçimi tamamladı. Nantes’ta ise ilk sırayı alan sosyalist aday, ikinci turda seçilebilmek için LFI’nin desteğine ihtiyaç duyuyor.

Fotoğraf: Ouest-France

LFI Lideri Jean-Luc Mélenchon, X hesabından yaptığı açıklamada LFI’nin “muazzam bir atılım” yaptığını söyledi:

“Belirlediğimiz strateji ve proje, ülkenin mevcut durumuna ve halkın beklentilerine karşılık gelmiştir. Bunlar, La France Insoumise hareketinin yerel seçimlerde muazzam bir atılım yapmasını sağlamıştır. Bu durum, her ölçekteki şehir için geçerlidir.”

Eski Başbakan Bayrou, Pau’da önde

Fransa’nın eski Başbakanlarından François Bayrou, merkez parti MoDem‘in (Mouvement Démocrate) adayı olarak katıldığı seçimde %33.8’lik oy oranıyla birinci sırada yer alıyor. Bayrou’nun hemen ardında %26.3’lük oy oranıyla sol ittifakın adayı Guilleme Marbot geliyor. Aşırı sağcı RN’in adayı Margaux Taillefer ise %16.3’le üçüncü sırada.

Fotoğraf: Mediapart

Aşırı sağ ise seçimde beklediğini bulamayan taraflardan. Ülkenin güneyinde bulunan Nice, Marsilya, Toulon ve buraların biraz daha kuzeyde bulunan Nimes haricinde RN kayda değer bir seçim başarısı elde edemedi. Fransa’da 100 bin ve üstü nüfusa sahip olan 42 şehirden sadece bir tanesinde RN çoğunluğu sağlayarak seçimi kazanırken bu şehirlerin yirmisinde ise ikinci tura kaldı. Aşırı sağ, her ne kadar 2020 yerel seçimlerine göre oy oranlarını artırmış olsa da 2014’teki seviyesine ulaşamadı.

Macron’un partisi başarı elde edemedi

Macron’un partisi Renaissance, ülkenin köklü iki partisi sağcı Les Républicains (LR) (Cumhuriyetçiler) ve Sosyalistler karşısında kayda değer bir başarı gösteremedi. Başbakan Sébastien Lecornu, seçimde aday olmayan bakanlarına medyadan uzak durmalarını söyledi. Renaissance Partisi Lideri ve eski Başbakan Gabriel Attal ise yaptığı açıklamada 2020 yerel seçimlerine göre daha iyi sonuçlar elde ettiklerini belirtirken partisinden “100’den fazla belediye başkanının ilk turda seçimi kazandığını” iddia etti.

Kaynak: Le Monde

Rojhilat’ta yeni safha: Kürt partileri ortak cephede

İran’ın içinden geçtiği kriz ortamında Rojhilat’taki Kürt siyasi güçleri Şubat 2026’da bir araya geldi. On yıllardır parçalı seyreden hareket, ideolojik farklılıklarını askıya alarak ortak bir platform kurdu. Bu yapıyı oluşturan partiler kim, ne talep ediyor?

Kürdistan Demokrat Partisi-İran (KDP-İ), Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK), İran Kürdistanı Devrimci Emekçiler Komalası ve İran Kürdistanı Mücadele Örgütü (Xebat), 22 Şubat 2026’da İran Kürdistanı Siyasi Güçler Koalisyonu‘nu kurdu.

Koalisyon; İran İslam Cumhuriyeti’nin devrilmesi için mücadele etmeyi, Kürt halkının kendi kaderini tayin hakkını hayata geçirmeyi ve Rojhilat’ta Kürt ulusunun siyasi iradesine dayanan demokratik bir yapı kurmayı hedefliyor.

İran’ın Irak Kürdistanı’ndaki Kürt parti merkezlerini füze ve dronlarla vurduğu süreçte kurulan ittifak, on yıllardır parçalı seyreden Rojhilat siyasi hareketinin tarihsel birlik çabasını somutlaştırıyor. Başlangıçta imzadan kaçınan Mohtadi liderliğindeki Komala Partisi, 4 Mart 2026’da koalisyona katıldı.

Partiler ve talepleri

KDP-İ (1945)

Rojhilat’ın en köklü partisi. Mahabad’da kurulan KDP-İ, 1946’da kurulan Kürdistan Cumhuriyeti’nin de çekirdeğini oluşturdu.

Sosyalist Enternasyonal üyesi olan parti, federal ve demokratik bir İran çerçevesinde Kürt ulusal haklarını savunuyor. Azeri, Beluç, Türkmen ve Arap uluslarını stratejik müttefik olarak görüyor. UNPO’da Rojhilat’ın resmi temsilcisi.

KDP-İ, Genel Sekreter Ebdulrehman Qasimlo’nun 1989’da Viyana’da İranlı yetkililerle barış görüşmeleri sırasında öldürülmesiyle sarsıldı. Ardılı Sadiq Şerefkendî de 1992’de Berlin’de düzenlenen silahlı saldırıda hayatını kaybetti. Her iki suikast, İran devletinin operasyonu olarak belgelendi. Mevcut Genel Sekreter Mistefa Hicri, 2016’da uzun yıllardır süren sessizliğin ardından örgütün yeniden silahlı mücadeleye döneceğini ilan etti.

Komala — İran Kürdistanı Komala Partisi (Mohtadi kolu, 1969/2000)

1969’da Tahran’da bir grup Kürt öğrenci ve aydın tarafından kurulan Komala, İran Devrimi öncesinde Kürdistan’da kitlesel gösterilerin örgütleyicisi oldu. 1983’te İran Komünist Partisi’ne katıldı. Abdullah Mohtadi’nin 2000’de ayrılmasıyla sosyal demokrat bir çizgiye geçti.

Federal ve laik demokratik bir İran talep ediyor. Kürtler ve diğer azınlıklar için eşit haklar, teokratik rejimin sona erdirilmesini savunuyor. Koalisyona başlangıçta katılmadı; geçiş dönemine ilişkin belirsizlikleri gerekçe gösterdi. 4 Mart’ta imzaladı.

Komala — İran Kürdistanı Emekçiler Örgütü / CPI Kürdistan Kanadı (Alizadeh kolu, 1969/1983)

İran Komünist Partisi bünyesindeki Komala’nın 2000 bölünmesinden sonra CPI’nin Kürdistan kolu olarak varlığını sürdüren yapı. Marksist-Leninist çizgide, sınıf eksenli bir program yürütüyor. Kadın özgürlüğü ve toplumsal kurtuluşu Kürt siyasi gündeminin merkezine koyuyor. İşçi sendikalarının ve örgütlenmelerinin güçlendirilmesini savunuyor.

PJAK (2004)

PKK’nin ideolojik çerçevesinde, Rojhilat için Abdullah Öcalan’ın demokratik konfederalizm modelini hayata geçirmek amacıyla kuruldu. Demokratik, ekolojik ve cinsiyete duyarlı bir toplum paradigması temel eksen. Militanlarının yaklaşık yarısı kadın.

İran’ın teokrasisinin etnik azınlıklar için özerkliği tanıyan federal ve demokratik bir yapıyla değiştirilmesini talep ediyor. İran ve ABD tarafından terör örgütü olarak tanımlanıyor.

PAK (1991)

Körfez Savaşı’nın ardından Kuzey Irak’taki güç boşluğunda kurulan Kürdistan Özgürlük Partisi, İran rejimiyle müzakereyi reddeden bir çizgide duruyor. İran’da halk ayaklanmasıyla rejimin devrilmesini ya da iktidarının daraltılmasını talep ediyor. Ocak 2026 protestoları sırasında İran Devrim Muhafızları’na yönelik saldırılar düzenlediğini açıkladı; İran, Irak Kürdistanı’ndaki PAK üslerini vurdu.

Xebat (1980)

İran Kürdistanı Mücadele Örgütü olarak da bilinen Xebat, 1980’de kuruldu. İran’da demokratik bir rejimin kurulmasını ve Kürtlerin kendi kaderini tayin hakkını savunuyor. Koalisyonun kurucu imzacılarından.

Koalisyonun temel hedefleri

Koalisyon bildirgesi altı temel hedefe dayanıyor: İslam Cumhuriyeti’nin devrilmesi için ortak mücadele; kendi kaderini tayin hakkının hayata geçirilmesi; Rojhilat’ta demokratik ve ulusal bir kurumun tesisi; Kürt öz savunma hakkının tanınması; iç şiddetin reddi; uluslararası ilişkilerin koordinasyonu için ortak diplomatik komite. Ortak peşmerge komuta merkezi oluşturulması da gündemde.

Monarşist muhalefetin fiilen lideri Reza Pehlevi, ittifakın kuruluşuna sert tepki gösterdi; Kürt partilerini ayrılıkçılıkla suçladı ve rejim sonrası dönemde askeri müdahale tehdidinde bulundu. Koalisyon, bu açıklamaya karşı Kürt haklarına bağlılığını yineleyerek “özgürlük güçlerini” otoriterliğe karşı durmaya çağırdı.

Arka plan

Rojhilat’taki Kürt siyasi örgütlenmesi, 1946’da Mahabad’da ilan edilen ve yalnızca 11 ay süren Kürdistan Cumhuriyeti’ne dayanıyor. Qazî Muhemmed liderliğinde kurulan cumhuriyet, Sovyetlerin çekilmesinin ardından İran ordusu tarafından bastırıldı; Qazî Muhemmed, Hacî Baba Şêx ve Seyfî Qazî cumhuriyetin ilan edildiği meydanda idam edildi.

2022’de Kürt kadın Jîna Mahsa Aminî’nin İran Ahlak Polisi tarafından gözaltına alınarak hayatını kaybetmesinin ardından patlak veren Jin Jiyan Azadî ayaklanması, Kürt siyasi hareketini yeniden uluslararası gündemin merkezine taşıdı. Yüzlerce Kürt bu süreçte hayatını kaybetti.

2025-2026 İran krizinde ise beş parti Şubat 2026’da resmi koalisyonu kurdu. İran, kuruluşun hemen ardından Erbil yakınlarındaki Kürt parti merkezlerini füze ve dronlarla hedef aldı.

Gizliliğe genel bakış

Niha+, bağımsız gazetecilik ilkeleri ve okur mahremiyeti çerçevesinde dijital ayak izinize saygı duyar. Sitemizde gezinirken, sizlere kesintisiz bir okuma deneyimi sunabilmek ve platformumuzun teknik altyapısını güvence altına almak amacıyla çerezler kullanılmaktadır. Sol taraftaki menüyü kullanarak çerez tercihlerinizi dilediğiniz gibi yönetebilirsiniz. Kişisel verilerinizin nasıl işlendiğine dair detaylı bilgi için lütfen Gizlilik Sözleşmemizi ve KVKK Aydınlatma Metnimizi inceleyiniz.