DAKAHDER Diyarbakır’da “Temsil, söylem ve hakikat: Medya bağlamında kadın cinayetleri” başlıklı bir panel düzenledi. Panelist gazeteciler Sibel Yükler, Şehriban Aslan ve Medine Mamedoğlu, kadın cinayetlerinin ve ölümlerinin haberleştirilme sürecini Niha+’ya değerlendirdi.

Fotoğraf: Yekta Armanc Hatipoğlu/Niha+
Dayanışmanın Kadın Hali Derneği (DAKAHDER), dün (21 Kasım) Diyarbakır’da 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü kapsamında “Temsil, söylem ve hakikat: Medya bağlamında kadın cinayetleri” başlıklı bir panel düzenledi.
Çand Amed/Sezai Karakoç Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen panelde gazeteci Medine Mamedoğlu moderasyonu sağlarken, gazeteciler Şehriban Aslan ve Sibel Yükler konuşmacı olarak yer aldı.
Katılımcı avukat, gazeteci ve öğrencilerin de katkı sunduğu panelde, kadın cinayetlerinin haberleştirilmesinde kullanılan dilin önemi ve adliye haberciliğinde kadın bakış açısının gerekliliği konuşuldu.
Panelde ayrıca ana akım ve yerel medyada kullanılan, kadın odaklı olmayan dilin sonuçları tartışıldı; geçmişte yaşanan şüpheli kadın ölümleri ve kadın cinayetlerinin haberleştirilme süreçlerinden örnekler verildi.
Panelin sonunda DAKAHDER tarafından üç kadın gazeteciye katkılarından dolayı plaket takdim edildi.
Gazeteci panelistler Sibel Yükler, Şehriban Aslan ve Medine Mamedoğlu; panel vesilesiyle, kadın odaklı habercilik çerçevesinde sorulan farklı soruların cevabını Niha+’a anlattı.
Yükler: Cinayet, saldırı ve istismar verileri devlet tarafından paylaşılmıyor
Sibel Yükler, kadın örgütleri ve kadın odaklı habercilik yapan gazetecilerin tuttuğu kadın cinayetleri ve kadına yönelik erkek şiddeti çetelelerinin önemini anlatarak sözlerine başladı:
“Kadın örgütlerinin varlığı, başından beri resmi olarak yaşadıklarının ve maruz kaldıkları şeylerin hakikatinin duyulmamasından çıkan bir mücadelenin ürünü. Çetele de bunlardan bir tanesi. Kadınlar öldürülüyor ama öldükleri ve nasıl öldükleri saklanıyor. Uzun yıllar kadın dernekleri kendi çetelelerini tuttular; Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu’nun, Diyarbakır’daki kadın derneklerinin ve bianet’in yıllardır gazeteciler olarak tuttuğu çeteleler var. Zamanla birçok kadın örgütü ve medya tarafından da oluşturulmaya başlandı. Bunun en büyük sebebi kadın cinayetleri, cinsel saldırı ve cinsel istismar verilerinin devlet tarafından paylaşılmaması.”

Sibel Yükler
Aynı zamanda bu örgütlenme modelinin şüpheli kadın ölümlerini de ortaya çıkarması açısından önemli olduğunu söyleyen Yükler, “Kadınlar yıllarca şüpheli ölümlerle mücadele etti ama bu vakalar verilerin hiçbirine işlenmiyordu. Bu çeteleler vesilesiyle artık hayatımızda şüpheli kadın ölümü verileri var” diye konuştu.
Yükler, böylece “intihar” süsü verilerek ya da “yüksekten düştü, öldü” denilerek kayıtlara “normal ölüm” şeklinde geçen vakaların aslında birer cinayet olduğunu ortaya çıkaran verilerin de oluştuğunu aktardı.
Gazeteciliğin halkın haber alma hakkı için yapılan bir meslek olduğunu, dolayısıyla doğrudan bir hakkın varlığı için icra edildiğini söyleyen Yükler, basın özgürlüğünün de anayasal bir hak olduğunu, yani “iç içe geçmiş haklardan” bahsedildiğini söyledi.
“Gazetecinin haber yaptığı için suçlanması ve yargı kıskacına girmesi hem gazetecinin kendisi hem de halkın haber alma hakkının kısıtlanması açısından bir hak ihlali” diyen Yükler, sözlerini şöyle noktaladı:
“Bunun yanında, kadın cinayetlerinin çetelesini tutan ve bu hafızayı oluşturan gazetecinin böyle bir kıskaca alınması; cinayet, cinsel istismar ve cinsel saldırı gibi kadınların maruz kaldığı hak ihlallerinin duyulmasının engellenmesi anlamına geliyor. Bu da doğrudan kadın haklarının ihlal edilmesi demek.”
Aslan: Kullandığımız dil bir kadının yaşamını yitirmesine neden olabilir
Şehriban Aslan sözlerine JINNEWS’te çalışmanın, kadın odaklı habercilik konusunda başlı başına bir ayrıcalık olduğunu söyleyerek başladı.
Özellikle ana akım medyanın sık sık “cinnet geçirdi” ya da “aslında pantolon giymişti” gibi ifadeler kullanarak faili koruyan bir yerden olaylara baktığını söyleyen Aslan, “Takip ettiğimiz davalarda, kadını haksız çıkarabilmek için duruşma ve iddianame içeriklerini birebir yansıtıyorlar. Çünkü onlar için önemli olan erkeğin aklanması, mahkeme heyeti de toplum da erkek aklıyla hareket ediyor. Biz buna karşı ciddi bir mücadele veriyoruz” dedi.

Şehriban Aslan
“Yıllarca ‘fail’ dediğimizde bize ‘Masumiyet karinesi var, nasıl fail diyorsunuz?’ tepkisi veriliyordu ama hukuken fail diyebiliyoruz. Magazinsel dille yapılan haberlerde birçok kuruma yazılar yazdık, ‘En azından erkeği aklamayın, bağımsızlığınızı koruyun’ dedik.” diyen Aslan, JİNHA, Gazete Şûjin ve JINNEWS olarak erkek diliyle çok mücadele ettiklerini söyledi, şu örnekleri verdi:
“Örneğin yıllarca soyadı kullanmadık çünkü soyadının erkek soyundan geldiğini vurguladık. Bunun etkisini bir gün NTV muhabirinin habere ‘Güllü Yılmaz’ diye başlayıp devamında sadece ‘Güllü’ ismini kullanmasında gördüm. Ana akım bir kanalda bunu görmek, bir şeyleri değiştirebildiğimizi gösteren ciddi bir gelişmeydi. Aynı şekilde ‘cinsel istismar’ ifadesinin toplum nezdinde hafif kaldığını belirterek ‘tecavüz’ dediğimizde, ana akım medyanın da bu dile geçtiğine tanık oldum.”
Muhalif ve özgür basın ile avukatların duruşmalarda kadının suçsuz olduğunu ispatlamaya çalıştığını ama asıl meselenin bu olmadığını söyleyen Aslan, katledilen kadının bir hayat ve şiddet hikayesi, arkasında kalan bir yaşam olduğunu; çoğunluğun bunu düşünmediğini, tek odağın erkeğe iyi hal indirimi verilmesi ve şiddetin meşrulaştırılması olduğunu söyledi.
Aslan, “Dilimizi düzeltmediğimiz sürece kadınlar şiddet görmeye ve katledilmeye devam edecek. Kullandığımız dil bir kadının hayatını kurtarabileceği gibi yaşamını yitirmesine de neden olabilir. Bu nedenle sadece haberi yapıp geçmemeli, kadının şiddet öyküsünü görünür kılmalıyız. Yolumuz uzun ama mücadeleden vazgeçmeyeceğiz” diye konuştu.
Bir tık uğruna dehşet verici, tüyler ürpertici başlıkların atıldığını ifade eden Aslan, kullanılan dilin kadını “zavallı” gibi gösterdiğini ekledi. “Zavallı kadın şöyle oldu”, “Çocuğunun gözleri önünde katledildi” gibi ifadelerin tercih edildiğini, bunun da erkek aklının ürettiği, kadını zavallılaştırırken erkeği yücelten bir politika olduğunu söyledi.
“Biz JINNEWS olarak bu tür başlıkları gördüğümüzde köşe yazıları ve medya kritik yazılarıyla gündeme getirip düzelttirmeye çalışıyoruz. Tık uğruna bir kadının tüm özel yaşamını, yazışmalarını ve mesajlarını göz önüne sermek hak temelli yayın politikasına tamamen aykırı. Bunu aşmamız gerekiyor ve istersek kolayca aşabiliriz.”
Mamedoğlu: Kadının yaşadıklarını ve o sürece gelene kadar verdiği mücadeleyi yok sayıyorlar
Medine Mamedoğlu ise sadece ana akımın değil kentteki yerel medya kuruluşlarının da çoğunun tık ve popülerlik uğruna kadının geleceğini, geçmişini, yaşantısını ve haberin ailesinde bırakacağı etkiyi göz ardı ettiğini ifade etti.
“Kadının yaşam hakkını, geçmiş hikayesini, yaşadıklarını ve o sürece gelene kadar verdiği mücadeleyi yok sayıyorlar. Kullanılan fotoğrafların ve kadının yaşam biçimini sorgulayan dilin çocukta ve ailede yaratacağı tahribatı düşünmeden, tamamen sosyal medya algoritmalarına ve toplumsal gelenek-görenek kalıplarına göre haber yapıp bunu topluma dayatıyorlar.”

Medine Mamedoğlu
Toplumsal cinsiyete dayalı başka bir haber dilinin mümkün olduğunu söyleyen Mamedoğlu, kadın gazeteciler olarak bunun mücadelesini verdiklerini ve tık odaklı habercilik yapan yerel medyayı da eleştirdiklerini belirtti, “Bu yaklaşım hala sürse de bir gün değişeceğini umuyoruz.” diye konuştu.
Şüpheli ölümler ve intihara sürüklenme vakalarının aileden başlayarak tüm kesimlere büyük bir sorumluluk yüklediğini belirten Mamedoğlu, bu vakaların sadece şiddet veya psikoloji üzerinden ele alınamayacağını söyledi, şöyle açtı:
“Son süreçte ciddi bir yoksulluk ve ekonomik kriz var; mahallelere gittiğimizde bu krizin aile içi şiddeti artırdığını, bunun da kadın intiharlarını ve şüpheli ölümleri tetiklediğini görüyoruz. Dolayısıyla bu ölümler çok yönlü sorunların bir sonucu.”
Mamedoğlu, gazetecilere düşen en büyük sorumluluğun bu ölümlerin arka planını araştırıp gerçeği açığa çıkarmak olduğunu, kadını intihara neyin sürüklediğini ya da şüpheli ölümün arkasında ne bittiğini sorgulamak gerektiğini söyledi. Tanık oldukları örneklerde kadınların o noktaya gelene kadar çok şey yaşadığını, seslerini duyurmaya çalışıp duyuramadıklarını ve dayanışma talep etmelerine rağmen erişim sıkıntısı çektiklerini gördüklerini ifade etti.
Sözlerini şöyle sonlandırdı:
“Yaptığımız haberlerle benzer sorunlarla boğuşan kadınlara ulaşıp destek olmayı amaçlıyoruz. Şiddet haberlerinde psikolojik, fiziki veya ekonomik açıdan zor durumda olan, umutsuzluk belirtisi gösteren kadınları avukatlara, barolara ve belediyelerin kadın kurumlarına yönlendiriyoruz. Bu ölümleri azaltmak ve dayanışmayı büyütmek devletin olduğu kadar hepimizin toplumsal sorumluluğu. Haber de bu mücadelenin en küçük ama etkisi en büyük parçalarından biri.”












































