Author: Niha+ Haber Merkezi | Page 3

“Di 2 salên dawî de 3888 kes hatin darvekirin”

14 July 2026

Kampanyaya “Na ji darvekirinê re ya roja Sêşemê” aşkere kir ku di 129emîn hefteyê de li 58 girtîgehan çalakiyên greva birçîbûnê didomin.

Kampanya “Na ji darvekirinê re ya roja Sêşemê” di hefteya 129emîn a çalakiyan de daxuyaniyek da. Di daxuyaniyê de diyar kir ku ji dema destpêkirina wezîfeya Serokkomar Mesûd Pezeşkiyan û vir ve di nava 2 salan de herî kêm 3 hezar û 888 kes hatine darvekirin.

Di daxuyaniyê de hatiye destnîşankirin ku rejîma Îranê ji bo astengkirina çalakiyên şermezarkirinê yên civakî darvekirinê weke cezayekî bi kar tîne û hat bibîrxistin ku hefteya derbasbûyî li Girtîgeha Adilabad a li Şîrazê jineke 52 salî hatiye darvekirin.

Her wiha diyar bû ku di çarçoveya doza Qada Alihani ya li Îsfahanê de têkildarî 12 girtiyên siyasî biryara darvekirinê hatiye dayîn.

Kampanyayê diyar kir ku 10ê Tîrmehê li qawişa jinan a li Girtîgeha Evînê hêzên ewlekariyê êrîş birine ser girtiyên siyasî û bang li raya giştî kir ku ji bo girtiyên ku cezayê girtîgehê li wan hatiye birîn dengê xwe bilind bike.

Îranê di 2025an de herî kêm 1639 kes bi darve kiriye

Rêxistina Mafê Mirovan ya Îranê (Iran Human Rights- IHR) û platforma Li Dijî Cezayên Darvekirinê Em Tev bi Hevre ne (Ensemble contre la peine de mort) têkildarî darvekirinên li Îranê raporeke hevpar weşandin. Li gorî raporê di sala 2025an de hejmara darvekirinan li gorî sala berê wî ji sedî 68 zêde bûye û gihîştiye 1639 kesan.

Li gorî vê hejmarê rojane herî kêm 4 kes hatine darvekirin. Ji sala 1989an û vir ve cara yekem ewqas kes tên darvekirin.

48 jin hatin darvekirin

Li gorî raporê di sala 2025an de 48 jin hatine darvekirin ku ev hejmar di 20 salên dawî de hejmara herî zêde ye.

Rêxistinên mafên mirovan dibêjin ku darvekirin ji bo zextên siyasî û kontrola civakî têne bikaranîn. Rêveberê IHRê diyar kir ku rayedar hewl didin bi avakirina atmosfera tirsê xwepêşandanan bitepisînin. Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî, jî diyar dike ku Îran li gorî nifûsa xwe yek ji wan welatan e ku hejmara herî zêde ya darvekirinan lê tê sepandin.

ÎSÎG: Di 6 mehên destpêkê ên salê de 1063 karker mirine

14 July 2026

Meclîsa ISIGê rapora xwe ya Hezîranê weşand. Li gorî raporê di meha Hezîranê de 228 karker mirin e.

Meclîsa Tenduristiya Karkeran û Ewlehiya Kar (İSİG) rapora xwe ya meha Hezîrana 2026an weşand.

Li gorî rapora İSİGê di şeş mêhên destpêkê ên sala 2026an de herî kêm hezar û 63 karker di dema karkirinê de mirine. Her weha li gorî raporê tenê di meha Hezîranê de herî kêm 228 karker di dema karkirinê de mirin e.

Di şeş mehên destpêkê yên sala 2026an hejmara karkerên mirine weha ye:

Di meha Kanûna Paşîn de 155, di Sibatê de 129, di Adarê de 149, di Nîsanê de jî 190, di meha Gulanê de 212 û di Hezîranê de 228 karker di dema karî de mirin e.

Di raporê de hatiye gotin ku mirin herî zêde di van beşan de pêk hatine:

Di sektora pîşesaziyê de 75, xizmet 43, avahîsazî 56 û di sektora çandiniyê de jî 54 karker mirine.

Di raporê de hatiye destnîşan kirin ku karkerên ku di vê mehê de mirine herî kêm 12 jê endamên sendîkayê ne, 216 karker jî endamê tu sendîkayek nebûne.

Li gorî komên temenî dabeşkirina mirinên di dema karî de yên di vê mehê de pêk hatine wiha ye:

Di navbera 15-17 salî de 6 karker,
Di navbera 18-29 salî de 33 karker,
Di navbera 30-49 salî de 97 karker,
Di navbera 50-64 salî de 65 karker,
65 salî û jortir 22 karker,
5 karkerên ku temenê wan diyar nebûye.

Di Hezîranê de jî zarok, jin û penaber mirin

Li gorî daneyên Meclîsa ÎSÎGê di meha Hezîranê de 6 karkerên zarok di dema karkirinê de mirine.

Her weha di heman mehê de herî kêm 10 karkerên jin jî di dema karkirinê de canê xwe ji dest dane.

Dîsa li gorî raporê di meha Hezîranê de 14 karkerên koçber/penaber mirine. Ji wan 5 Azerbaycanî, 3 Sûrî, 2 Misirî, 1 Çînî, 1 Îranî, 1 Ozbek û 1 jî Tirkmen bûn.

Bajarên ku karker lê mirine:

26 karker li Stenbolê; 11 li Bursayê; 9 li Kutahya, 9 li Rihayê, 7 li Antalya, 7 li Samsunê, 6 li Enqere, 6 li Manisayê, 5 li Îzmir, 5 li Kayseri, 5 li Mugla, 5 li Sakarya û 5 li Rûsyayê, 4 li Edene, 4 li Aydin, 4 li Denizli, 4 li Gumuşhane, 4 li Karaman, 4 li Kocaeli, 4 li Ordu, 4 li Rize, 4 li Zonguldak, 3 li Amasya, 3 li Balıkesir, 3 li Bilecik, 3 li Bolu, 3 li Amed, 3 li Duzce, 3 li Hatay, 3 li Kastamonu, 3 li Konya, 3 li Mersin, 3 li Nevşehir, 3 li Trabzon û li Agirî, Artvin, Erzurum, Dîlok, Isparta, Gurgum, Kırıkkale, Kırklareli, Mêrdîn, Osmaniye, Sinop, Sivas, Tekirdağ, Dersim û Yalovayê her yekeyan du karker û li Aksaray, Bartın, Bedlîs, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Xarpêt, Eskişehir, Colemêrg, Îdir, Kırşehir, Meletî, Mûş, Niğde, Şirnex, Tokat, Wan, Cezayir, Macaristan û Sîrbistanê her yekeyan karkerek mirine.

Karkerên ku mirine ev in:

Recep Akgün, Yusuf Mert Aktepe, Mert Ali Arslantürk, Murat Demiroğlu, Haşim Özdemir, Osman Uysal, Muhammet Özkul, Nuri Özkan, Mehmet Demir, Salih Kaçan, Coşkun Çekici, Erkan Ali Ayçiçek, Derya Gündoğdu, Orhan Arslantaş, Melih Doğan, Yusuf İpek, Ayhan Uyumaz, İbrahim Baykar, Ömer Faruk Özkan, Tugay Çakmak, Irmak Ayşe Koparan, Burak Kırıkçı, Mustafa Sayın, Muhammed Casim Akar, Tufan Erdemir, Çağdaş Dursun, Ergin Yemez, Mehmet Ünal, Serdal Yıldırım, Guangyın Yuan, Şaban Kara, Ferhat Söyü, Mehmet Kahraman, Rahim Kurğa, Mertcan Çakır, Recep Tetik, Ramazan Erol, Yaşar Gönültaş, İsa Kocacık, Erdem Telli, Ertan Kavaklı, Atanazor Kazakov, Mustafa Karatepe, Harun Aslan, Murat Özdem, Eren Ketevu, Mustafa İnaç, Naci Gezer, Yunus Çekiç, İsmail Konur, Mehmet Emin Akman, Adem İpekçioğlu, İbrahim Gezici, Hüseyin Karaduman, N.Ö., Adem Bulut, Ferit Şahin, Aydın Zorlu, Ahmad Hussain, Salih Baycuman, Yasir Metin, Ramazan Çağlayan, İsmail Avcı, Ferdi Aydemir, Ali Özden, Onur Türkay, Saim Uzun, Yalçın Polat, Abdullah Kaya, Mehmet Demir, Hamit Sarı, Süleyman Türkoğlu, C.G., Yılmaz Çiller, Kemal Kaya, Ali Göçmen, Yusuf Poyraz, Sadık Koç, Murat Karakan, Ferhat Uzun, Servet Bekar, Ragab Sheba, Hüsnü Yılmaz, Hasan Sazak, Mahmud S., Musa Muslu, Abdullah Dursun, Eyüp Güngör, Faydat Avcı, Fatih Şakalar, Ferhat Çakır, Mustafa İzci, Hakan Akdoğan, Adem Pınar, Doğan Oğur, Muhammet Taş, Osman Koç, Tunahan Kaya, Ferhat Akyön, Mehmet Şükrü Akyol, Ergül Yıldız, Zülfü Uygur, Servet Eren, İhsan Uras, Sami Ayaz, Volkan Tanta, Gökhan Ilıman, Erdal Kahraman, Seçer Deveci, İbrahim Tektaş, Birkan Koraman, Nihat Kağba, İbrahim Güneş, İsmail Aktaş, Mehmet Şirin Çelik, Y.G., Erdem Kandırmış, Mehmet Olgun, Nazım Akkaya, Nadir Salmanov, Ahmet D., Ali Erol, Vedat Kaya, Hasan Şükrü Gedik, Rıfat Akalan, Bahtiyar Yıldız, Erdal Çiçek, Osman Tülü, Hüseyin Bölük, Mutlu Atalmış, Cantürk Topal, Savaş Cingözer, Hasan Çakmak, Haşim Değer, Halil İbrahim Aydın, Sercan Çelik, Tahirhan Uygar Güler, Fuad Orujov, Gismat Aliyev, Rajab Ahadov, Mahammad Aliyev, İsmail Erol, Esra Abacı Özdemir, Sinan Güleç, Yunus Kızılkaya, Turan Göl, İdris Tayyip Durmuş, Murat Bayırlı, Hasan Mermerkaya, Aykut Öztürk, Tayfun Baş, Deniz Berkay Gürakar, Aziz Aydın, Hakan Eyüpler, Fayık Yiğen, Fahrettin Ay, Mukarram Khamdamova, Güven Işık, Mustafa Kayhan, Metin (Agit) Erdoğan, Şükrü Emre Arslan, Merve Özdoğdu, Mehmet Tekeli, Zekiye Sayan, Yüksel Taşdemir, Hüseyin Atta Abdou Mohamed Assy, Köksal Çetin, Erdal Bilgiç, Satılmış Tunca, Batuhan Kara, Osman Gök, Selman Korkmaz, Ahmet Eryılmaz, Mehmet Bircan Ağrıkan, Muhammed Ali Tazegün, Mehmet Karadeniz, İbrahim Yılmaz, Beytullah Elmalı, Salim Arabacı, Mohammad El Hassan, Himmet Özkan, Hasan Doğan, Kadri Zengin, Şenay Pınarcı, Erdal Özkaya, Remzi Ömür, Veysel İnan, Turhan Keskin, Murat Kurt, Gazi Etkü, Gülseren Gezginer, Mesut Aras, Fazlı Yıldızlı, Ahmet Ahmet, Dursun Karakaş, Lokman Sönmez, Selahaddin Kaya, Mecid Kaya, Hasan Aslan, Abdullah Türk, Davut Yalçın, Halil Erdoğan, Meral Kılavuz, Hüseyin Kara, Yücel Yaman, Bayram Doğru, Okan Koç, Sabri O., Cesur Yaşar, Mehmet Türkay, Fazlı Dal, Mehmet Caymaz, Ekrem Arslan, Mahmut Doğan, Erdal Topal, Mehmet Ali Çınar, Kurban Bayır, Cüneyt Varlık, Ali Dağcı, Hüseyin Çalışkan, Samet Mercan, Fatma Çol, Zeki Burhan, Musa Tunç, Hüseyin Güder, Ali Ayhan û du karkerên ku navên wan diyar nebûne.

Hêzên rejîma Îranê zarokekî Kurd kuşt

11 July 202610 July 2026

Rêxistina Mafên Mirovan a Îranê ragihand ku zarokekî Kurd ji aliyê rejîma Îranê ve hatiye kuştin.

Hêzên Îranê li navçeya Sewlawa ya Sine ya Rojhilatê gule li zarokekî Kurd reşand û ew kuşt.

Rêxistina Mafê Mirovan a Îranê têkildarî kuştina zarokekî Kurd a ji aliyê rejîma Îranê ve agahî da.

Li gorî rêxistinê li navçeya Sewlawa ya Sine ya Rojhilatê zarokê Kurd ê bi navê Sam Hesenî yê 15 salî di encama gulebarana rasterast a hêzên Îranê de hate kuştin.

Hate ragihandin ku bavê zarok Ehsen Hesenî jî giran birîndar bûye. Ji bo dermankirinê şandine Merîwanê.

Hate ragihandin ku li gundê Derekê ya ser bi navçeya Sewlawa hêzên rejîma Îranê bê agahî gule li wesayîta malbata Hesenî barand.

Di êrişê de Sam Hesenî hat kuştin û bavê wî Ehsen Hesenî jî bi giranî birîndar bûye.

Her weha Ehsen Hesenî ji bo dermankirinê sewqî Merîwanê kirine.

Rêxistina Mafên Mirovan a Hengawê, di 10ê Tîrmehê de raporeke berfireh ku binpêkirinên mafên bingehîn ên gelê Kurd li Îranê belge dike, weşand. Rapor, şeş mehên destpêkê ên sala 2026an li xwe digire.

Li gorî van daneyan, di dema xwepêşandanên meha Kanûna Paşîn de 23 zarokên Kurd û 24 jinên Kurd mirin. Herî kêm 71 zarokên Kurd ên ku temenê wan di bin 18an de ye hatine desteserkirin. 3 kesên ku di nav wan de zarokekî 13 salî jî heye, ji ber teqîna mayîna bejayî mirine.

Helbestvan Ahmet Tellî koça dawî kir

10 July 2026

Helbestvan Ahmet Tellî ji meha Nîsanê ve li Nexweşxaneya Bîlkentê ya Enqereyê derman dibû û di 8ê Tîrmehê de hatibû entubekirin.

Helbestvan Ahmet Tellî li nexweşxaneya ku lê dihat dermankirin koça dawî kir.

Ahmet Tellî ji meha Nîsanê ve li Nexweşxaneya Bîlkentê ya Enqereyê derman dibû û di 8ê Tîrmehê de hatibû entubekirin.

Federasyona Şoreşgerên 78an û Komeleya Zanist, Huner û Wêjeyê ragihandibûn ku Tellî hatiye entubekirin.

Di daxuyaniyeke hevpar de weha hatibû gotin:

“Mixabin di dermankirina helbestvan Ahmet Tellî derbasî pêvajoeyek din bûn. Tevî rêbazên dermankirinê yên ku heta niha hatine kirin jî îro hat entubekirin. Wekî Federasyona Şoreşgerên 78an, Komeleya Zanist, Huner û Wêjeyê û malbata wî em pêvajoyê ji nêz ve dişopînin.”

Ahmet Tellî kî ye?

Mamoste, nivîskar û helbestvan Ahmet Tellî 2ê Kanûna Pêşîna 1946an li navçeya Eskîpazarê ya Çankiriyê ji dayîk bû.

Wî li dibistanên mamosteyan ên Hasanoglan, Qeyserî û Pinarbaşiyê perwerde dît.

Piştî dibistana mamosteyan, wî çar salan mamostetiya dibistana seretayî kir.

Paşê Enstîtuya Perwerdeyê ya Gaziyê qedand û li Kastamonu, Înebolu, Kirikkale û Lîseya Ataturkê ya Enqereyê mamostetiya zimanê Tirkî û Wêjeyê kir.

Sala 1981ê dema ku li Enstîtuya Perwerdeyê ya Gaziyê mamoste bû, ji aliyê birêvebiriya leşkerî ve hat girtin û di heman salê de hat berdan.

Ji ber nivîseke xwe ya li ser helbestên Cegerxwîn demekê hat cezakirin.

Wî di gelek weşanxaneyan de edîtor û birêvebirî kir û sala 1993yan bi biryara dadgehê vegeriya karê mamostetiyê û paşê malnişîn bû.

Helbesta wî ya yekem sala 1961ê hat weşandin. Sala 1972yan ji ber nivîseke xwe ya li ser romana “Kerkenez” a Cengîz Tuncer, Xelata Rexneyê ya Kovara Varlikê wergirt.

Ahmet Tellî piştî sala 1979an dest bi weşandina pirtûkên xwe kir.

Her wiha wî sala 2011an ji bo pirtûka xwe ya bi navê “Nîda” Xelata Helbestê ya Pirteqala Zêrîn a Deryaya Spî wergirt.

Nûçegihanê Niha+ê Abbas Vural bi şertê kontrola edlî serbest bû

9 July 2026

Dadgehê bi şertê kontrola edlî û qedexeya derketina derve nûçegihanê Niha+ê Abbas Vural serbest kir.

Nûçegihanê Niha+ê Abbas Vural piştî desteserkirina 4 rojan serbest bû. Vuralê ku di 5ê Tîrmehê de li Kocaeliyê li mala lê dima hatibû desteserkirin, di encama serdşegirtina polîsan de hatibû desteserkirin.

Vural piştî 4 rojan desteserkirî ma, duh li Navenda Polîsan a Kocaeliyê îfadeya xwe da. Vural vê sibê jî birin Edliyeya Kocaeliyê. Piştî ku dozger îfadeya wî wergirt, ew bi şertê kontrola edlî şans dadgehê.

Li gorî zanyariyên parêzer Elif Yetigenê da, Vural bi tohmeta “endamtiya rêxistinê”, “propagandaya rêxistinê” û “belavkirina nefret û kîndariyê ya di nava gel de” hate lêpirsîn.

Piştî îfadeya xwe li dadgehê da, dadgehê bi şertê kontrola edlî û qedexeya derketina derve Vural serbest kir.

Vural wê 15ê rojan carekê biçe navenda polîsan û îmzeyê bide.

Çi bûbû?

Berî Lûtkeya NATOyê ya ku wê di 7-8ê Tîrmehê de li Enqereyê pêk were; li bajarên wekî Stenbol, Enqere, Îzmir, Kocaeli, Antalya, Dêrsim, Riha, Çanakkale û Bursayê bi ser malan de girtin.

Di serdegirtinan de akademisyen, parêzer, xwendekarên hiqûqê, endamên komeleyan, nûnerên partiyên siyasî û sendîkavan jî di nav de gelek kes hatibûn desteserkirin.

Komeleya Hiqûqnasên Hemdem (ÇHD) ragihandibû ku Seroka Şaxa Stenbolê ya ÇHDyê parêzer Ezgi Onalan û endamê komeleyê parêzer Yunusemre Işik serê sibê bi serdegirtina polîsan a li ser malên wan hatine desteserkirin.

Di daxuyaniya ku li ser hesabê medyaya civakî ya ÇHDyê hatî parvekirin de hat diyarkirin ku piştî operasyona li ser mala Onalanê, ew hatiye desteserkirin û di operasyonên hemwext de parêzeran agahî girtine ku gelek muwekîlên wan jî hatine desteserkirin. Komeleyê di daxuyaniya xwe de got: “Seroka Şaxa me ya Stenbolê Parêzer Ezgi Onalan serê sibê bi operasyoneke polîsan hat desteserkirin. Em hîn bûn ku bi awayekî hemwext gelek muwekîlên wê jî hatine desteserkirin.”

Serê sibê di encama operasyonên li ser malên wan de, nûçegîhanê Niha+ê Abbas Vural, edîtora T24ê Buse Sogutlu û edîtora Oda TVyê Ceren Erdogdu jî hatin desteserkirin.

DİSK Basin-İş, DFG û rêxistinên çapemeniyê li ser hesabê xwe yê medyaya civakî bertek nîşanî desteserkirina rojnamegeran dabûn.

Ramangerê Amerîkî Hardt ji Ocalan re nameyek şandiye

9 July 20269 July 2026

Michael Hardt: “Di vê demê de ku em bi şer, qirkirin û êrîşkariya emperyalîst re rû bi rû ne, bi dîtina min ji aliyê teorîk û pratîkî ve careke din pêwîstî bi enternasyonalîzmê çêbûye.”

Michael Hardt

Ramangerê Komunîst yê Amerîkî Michael Hardt nameyek ji Abdullah Ocalan re şantiye.

Michael Hardt di nameyê de destnîşan kir ku li gorî mercên vê demê divê em jinûve li ser enternasyonalîzmê bifikirin û jinûve ava bikin.

Nameya Michael Hardt bi vî rengî ye:

“Abdullah Ocalan ê hêja,

Di vê demê de ku em bi şer, qirkirin û êrîşkariya emperyalîst re rû bi rû ne, bi dîtina min ji aliyê teorîk û pratîkî ve careke din pêwîstî bi enternasyonalîzmê çêbûye. Lê belê eşkere xuya dike ku ji bo li gorî mercên vê demê be divê em jinûve li ser enternasyonalîzmê bifikirin û jinûve ava bikin. Ez ê minetdar bim ku hûn nêrînên xwe parve bikin ku enternasyonalîzm îro jî projeyeke girîng e divê em enerjiya xwe ji bo wê bi kar bînin, eger bi wî rengî be hingî çawa dikare bê birêkûpêkkirin û dikare roleke çawa bilîze.

Dibe ku têgîna bi kar tînim rast nîne; ji ber mebesta min ji enternasyonalîzmê ne ew feraset e ku xwe dispêre tifaqên navbera netewe-dewletan. Di salên 1970î de lîderê Partiya Panter a Reş Huey Newton weke alternatîfa vê yekê têgeha ‘navcivakî-interkomunalîzm’ (inter-communalism) pêşniyar kir û ez vê hewldanê silav dikim. Bi dîtina min, enternasyonalîzma îro (yan jî her çi nav lê bê kirin) divê projeyeke ji gelek tebeqeyan be. Hin dewletên pêşverû dikarin bi rolekê rabin û tifaqên herêmî di dema bihurî de tevkariyên girîng kirin. Lê belê li gorî agahî û tecrûbeyên xwe dikarim bibêjim ku navenda esasî ya projeyeke enternasyonalîst divê tevgerên azadiyê yên hemdem be. Li gel vê yekê rastiyeke li pêş çavan e ku tevgerên azadiyê di serdema heyî de li hemberî zextên giran û dorpêça îdeolojîk bi zor û zehmetiyên mezin têdikoşin.

Gelek tiştên bêne gotin hene. Zanim ev yek derî li nîqaşeke berfireh vedike. Lê belê ez ê vê carê li vir bisekinim.”

Michael Hardt kî ye?

Bîrmend û teorîsyenê wêjeyê yê Amerîkî ye.

Ew herî zede bi pirtûka “Empire(împaratorî)” ya ku wî bi bîrmendê Marksîst ê Italyayî Antonio Negrî re nivîsandiye, tê nasîn.

Hardt di xebatên xwe de bi giştî li ser ramana siyasî ya postmodern, globalîzm, emperyalîzm, komunîzm û tevgerên civakî disekine.

Michael Hardt li ser felsefeya siyasetê û teoriya wêjeyê xebat û lêkolînan dike. Niha li zanîngeha Duke profesorê wêjeyê ye.

Biryarên Komxebata Sînemaya Kurdî aşkere bû

8 July 2026

Di encamnameya Komxebata Sînameya Kurdî de weha hat gotin “Ji bo domdarî û xurtkirina kar û xebatên sînemayê rêxistineka xurt a ku wekhevîya zayendî, ji hêla bi rêvebirin û biryardayinê demokratîkbûnê diparêze pêwîst e.”

Encamnameya Komxebata Sînemaya Kurdî ya ku di 4 û 5ê Tirmeha de li Amedê hat lidarxistin, aşkere bû.

Komxebata Sînemaya Kurd a ku bi mazûvaniya Akademiyayê Sînemayê ya Rojhilata Navîn hatibû lidarxistin, di 5ê Tîrmehê de bi dawî bû.

Gelek sînemager, derhêner, nivîskar û lîstikvan beşdarî komxebata ku li Hola Konferansê ya Şaredariya Bajarê Nû ya Amedê pêk hat, bûn.

Di komxebatê de rewşa heyî û pirsgirêkên li pêş sînemaya Kurd hatin nirxandin û di roja duyem de jî li ser pêşniyarên çareseriyê gotûbêj hatin kirin.

Di çarçoveya komxebatê de gelek pêşniyarên wekî; avakirina arşîveke ji bo sînemaya Kurd, berfirehkirina perwerdeyên senaryoyan ên bi zimanê kurdî, geşkirina xebatên akademîk û perwerdehiyê û avakirina platformên dîjîtal ên ku dê gihîştina fîlmên Kurdî hêsantir bikin, hatin nîqaşkirin.

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê, yek ji biryarên herî girîng ên civînê, avakirina Înîsiyatîfa Sînemagerên Kurd bû. Di bin sîwana vê înîsiyatîfê de, bi armanca piştgirîkirina geşedana sînemaya Kurd, dîtina çareseriyan ji bo pirsgirêkan û meşandina xebatên saziyarbûnê komisyonek hat avakirin.

Encamname komxebatê wiha ye:

“Komxebata Sînemaya Kurdî bi mebesta dahûrîna rewşa sînemaya Kurdî di 4 û 5ê Tirmeha 2026’an de hat lidarxistin. Şert û mercên sînemaya Kurdî ji gelek aliyan ve hate nirxandin. Pirsgrêkên heyî bi berfirehî hatin niqaşkirin. Pirsgrêkên heyî bi berfirehî hatin niqaşkirin. Komxebat du rojan, bi niqaşên pirsgrêkên hevpar û bi pêşnîyarên çareseriya pirsgirêkan berdewam kir.

Bi rêya nîqaşên ku di komxebatê de hatin kirin, hat destnîşankirin ku sînemaya Kurdî bi tenê wek bi çêkirina filman sinordar nîn e. Sînemaya Kurdî, qadeka pir alî ye ku divê li gel ziman, bîr, estetîk, sazîbûn, perwerdehî, piştgirî dîtin, hilberîn, belavkarî, wekheviya zayenda civakî û rêgezên etîk bê nirxandin.

Bi niqaşên beşdaran derket holê ku sînemaya Kurd xwedî potansîyeleke xurt a afirînerîyê ye. Lêbelê, nebûna rêxistina hevpar, qûtbûna têkiliya nav sînemageran, têrnebûna mekanîzmayên hilberîna domdar, derfetên perwerdehiyê yên sînordar, pirsgirêkên fînansmanê, torên belavkirinê yên lawaz û nebûna arşîveke hevpar û binesaziya ragihandinê wekî sedemên sereke yên ku pêşketina vê potansiyelê asteng dikin hatin destnîşankirin.

Xebatên pir girîng ên wek çêkirina fîlman, festîval, akademî, hilberînên kolektîf û takekesî pêk hatine. Lê tu carî bi awayekî domdar, mekanîzmayên bi rêk û pêk ên hilberînê, piştevaniyê bi pêş neketîne. Ji ber vê yekê, niqaşên komxebatê wek pirsgrêka sereke nebûna hevgirtin û sazîbûnê hate diyar kirin û wek pêdiviya herî lezgîn bi hev girtin, xwe bi rêxistinakirina sînemagerên kurd hate destnîşankirin. Bi şêweyeka kolektîf, demokratîk xwe bi rêxistinkirin wek xaleka sereke a komxebatê hate diyarkirin.”

Mijarên sereke yên ku di komxebatê de hatin destnîşankirin ev in:

* Pênase, ziman, çarçove û rewşa estetîk a sînemaya Kurdî

* Pêdiviya bi sazîbûn û pêkhateya kolektîf

* Pêvajoyên hilberîn, fînansekirin û fîlmçêkirinê

* Derfetên perwerdehî û pêşketina pîşeyî

* Belavkirin, nîşandan û tevlîbûna temaşevanan

* Komîsyonên arşîvkirin û avakirina bîra sînemaya Kurdî

* Teknolojiyên dîjîtal û amûrên nû yên hilberînê

* Wekheviya zayendî û rêgezên etîkî

Piştî nîqaşan, lihevkirinek çêbû ku pêşeroja sînemaya Kurdî bi hewldanên takekesî heta derekê diçe, lê ji bo domdarî û xurtkirina kar û xebatên sînemayê rêxistineka xurt a ku wekhevîya zayendî, ji hêla bi rêvebirin û biryardayinê demokratîkbûnê diparêze pêwîst e. Li gorî vê yekê, biryara ku komîsyonên ji bo bi rêvebirina karên wek perwerdehî, dîtina fonan, belavkirin, arşîvkirin, mafê telîfê, polîtîkayên etîkî û teknolojiyên nû de werin avakirin hat dayîn.

Armancên sereke yên Înîsiyatîfa Sînemagerên Kurd ev in: xurtkirina bîra kolektîf a sînemaya Kurdî; piştgirîkirina pêvajoyên hilberînê; pêşxistina hevkariyên neteweyî û navneteweyî; bi rêkxistina karên perwedehîyê; pêşxistina projeyan; di hilberînê bi cîhkirina hişmendiya wekheviya zayendî, xwezaparêz û bi hev re avakirina pêşeroja sazûmanî ya sînemaya Kurdî.

DYAyê êrişî Îranê kir: Agirbest bi dawî bû, bihayê petrolê dîsa bilind bû

8 July 2026

Serokê DYAyê Donald Trump li Beştepeyê aşkere kir ku agirbesta bi Îranê re bi dawî bûye û ew êdî naxwaze bi Îranê re dan û standinan bike.

Artêşa Amerîkayê ragihand ku wekî bersiva êrişên dawî yên li ser keştiyên bazirganiyê yên ku êvara Sêşema 7ê Tîrmeha 2026an di Tengava Hurmizê re derbas dibin, wan zêdetirî 80 pêgehên leşkerî yên Îranê kirine armanc.

Fermandariya Navendî ya Hêzên DYAyê (CENTCOM) aşkere kir ku wan ev operasyon bi armanca “berdêla hedefgirtina keştiyên bazirganiyê” li dar xistiye.

Di vê operasyonê de, li gorî bersivdayînê berê 8 qat zêdetir li hedefan dane. Di êrişê de pergalên parastina asmanî, torên kontrola fermandariyê û xalên radarên peravê yên Îranê hatine bombebarankirin. Ev êrîş di heman roja ku DYAyê lîsansa firotina petrola Îranê betal kir de pêk hat. Piştî van geşedanan, bihayê petrolê ji sedî 5an zêdetir bilind bû.

Ji ber vê yekê, danûstandinên DYA û Îranê yên ku di dawiya meha Hezîranê de dest pê kiribûn û bernameya aştiyê ya 60 rojî ketin bin metirsiyeke mezin.

Îran: Amerîkayê peyman binpê kiriye

Tehranê him betalkirina lîsansê him jî êrîşên nû wekî binpêkirina peymana demkî pênase kir. Li gorî nûçeya Rûdawê Wezîrê Derve yê Îranê Abbas Erakçî diyar kir ku li gorî memoranduma agirbesta demkî, heta ku “gef xwarin berdewam bikin” danûstandinên ji bo peymana dawî dest pê nakin û destnîşan kir ku êrîşên DYAyê peyman binpê kiriye.

DYA: Îranê bi van êrişan agirbest binpê kiriye

Her weha Fermandariya Navendî ya Hêzên Amerîkayê (CENTCOM) li ser hesabê xwe yê Xê daxuyaniyek belav kir.

“Hêzên CENTCOMê di cih de bersiv da êrişên dawî yên Îranê yên li ser keştiyên bazirganiyê yên li Tengava Hurmizê.Hêzên CENTCOMê bi cebilxaneyên xwedî arasteyên hesas pêleke nû ya êrişan pêk anî û li Îranê zêdetirî 80 pêgeh kirin armanc.”

Trump: Agirbesta bi Îranê re ji bo min bi dawî bû

Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê(DYA) Donald Trump li Enqereyê aşkere kir ku agirbesta bi Îranê re bi dawî bûye û ew naxwaze bi Îranê re dan û standinan bike.

Donald Trump li Enqereyê di civîna li gel Sekreterê Giştî yê NATOyê Mark Rutte de bersiv da pirsên rojnamegeran.

Rojnamegerekî ji Trump pirsî: “Birêz Serok, gelo agirbesta li gel Îranê bi dawî bû? Belgeya lihevkirinê ya bi Îranê re bi dawî bû?” Trump piçekî rawestiya û anî zimên: “Ji bo min, belê bi dawî bû.”

Trumpê ku ji bo beşdarbûna Lûtkeya NATOyê li Enqereyê ye, diyar kir ku Îranî “nexweş” in û li pey çû: “Dan û standina bi wan re tenê windakirina demê ye.”

Trump destnîşan kir ku ew dê ti carî rê nedin ku Îran bigihe çekên nukleer û anî zimên:

“Wan berê de bi hezaran leşkerên me kuştin. Qasim Silêmanî bi bombeyên li kêlekên rêyan gelek kes kuştin. Min di dema xwe ya yekem de ew ji holê rakir. Ew dahiyekî şeytanî bû.

Trump diyar kir ku ew qet ji Îranê hez nake û weha got:

“Me gelek wext bi wan re xerc kir, ez bawer dikim me wextê xwe vala xerc kir. Ez bawer nakim ew zanibin çi dikin. Ew hem mirovên xerab in û hem jî neşareza ne. Eger ew bi kêr bihata, wan dê yekser peyman îmze bikira. Me serkirdeyên koma yekem û ya duyem ji holê rakirin. Wan hewl da ku min jî ji holê rakin.”

“Ji NATOyê ne razî me”

Donald Trump spasiya Mark Rutte kir lê diyar kir ku ew ji NATOyê ne razî ye. Trump sedema vê yekê wiha rave kir:

“Ji NATOyê ne razî me çimkî wan nexwest di mijara piştgirê yekem ê terorê yê cîhanê de piştgiriya me bikin. Pêdiviya me bi alîkariya wan jî nîne. Min bi Almanya, Fransa û Brîtanyayê re xeber da.”

Trump herî zêde rexne li Spanyayê girtin û got: “Ez bi Spanyayê re neaxivîm. Spanya wextwindakirin e. Ew bûye hevalbendeke gelekî xerab. Erkê ku dikeve ser milê wan bi cih neanî. Bila em hemû pêwendiyên bi wan re bibirin, em neçin serdana wan jî. Bi taybetî Spanya wekî dijminekî tevdigere. Piştre dema bibêjin ‘Em dixwazin bi we re bazirganiyê bikin’ em dê bibînin. Ez naxwazim bi wan re ti bazirganiyê bikim.”

Piştî êrişan bihayê petrole bilind bû

Piştî êrişa DYAyê a li ser Îranê bihayê petrolê îro nêzîkî ji sedî 2an bilind bû.

Bihayê petrola brent 1,38 dolaran anku ji sedî 1,9 bilind bû û gihîşt 75,54 dolaran. Bihayê petrola sivik a Teksasa Amerîkayê (WTI) jî bi rêjeya 1,37 dolaran yanî ji sedî 1,9 bilind bû û gihîşt 71,81 dolaran. Petrola brent û ya Teksasê doh jî nêzîkî ji sedî 3yan biha bûbûn.

Nûçegihanê Niha+ê Abbas Vural dê îro îfadeyê bide

8 July 2026

Nûçegihanê Niha+ê Abbas Vural beriya Lûtkeya NATOyê ya li Enqereyê di serdegirtina malê de hatibû desteserkirin û herî dawî dema desteserkirinê 4 roj hatibû dirêjkirin û biryara nepenîtiyê li ser dosyeyê hebû. Her weha di dema desteserkirinê de Vûral hatibû derpkirin.

Nûçegihanê Niha+ê Abbas Vural beriya Lûtkeya NATOyê ya di 7-8ê Tîrmehê de, di 5ê Tîrmehê de bi serdegirtina malê de hatibû desteserkirin.

Parêzer Elif Yetiginê diyar kir ku Vûral û kesên ku pê re hatibûn desteserkirin wê îro li Emniyetê îfadeyê bide.

Derê malê şikandibûn û ketibûn hundir

Di vê navberê de, agahiyên derbarê desteserkirina Abbas Vûral de jî zelal bûn. Li gorî agahiyên hatine bidestxistin, polîsên tevgera taybet û yên Şaxa Têkoşîna Dije Terorê (TEM), di 5ê Tîrmehê de serê sibê bi hev re deriyê xaniyê ku Vural lê dima şikandibûn û ketibûn hundir.

Polîsan kesên di malê de bi lêdanê ji xew şiyar kirin û desten Vural û kesên pê re ji pişte ve kelemçekirin, avêtin erdê û dirêj kirin. Polîsan dest danîn ser telefon û kompîtiran û piştî ku şifreyên amûrên elektronîk girtin, tespîta nasnameya kesên di malê de kirin; paşê destûr dan ku cilên xwe biguherînin. Her weha piştre birin emniyete.

Parêzer Yetigînê ev pêkanîn pişrast kir û diyar kir ku ew kesên hatine desteserkirin ku nûçegihanê me Vural jî di nav wan de ye di dema kontrola tenduristiyê ya li nexweşxaneyê tûndkariya ku rûbirû mane li wir daye tomarkirin.

Çi bûbû?

Di serdegirtinan de akademisyen, parêzer, xwendekarên hiqûqê, endamên komeleyan, nûnerên partiyên siyasî û sendîkavan jî di nav de gelek kes hatibûn desteserkirin.

Serê sibê di encama operasyonên li ser malên wan de, nûçegîhanê Niha+ê Abbas Vural, edîtora T24ê Buse Sogutlu û edîtora Oda TVyê Ceren Erdogdu jî hatin desteserkirin.

DİSK Basin-İş, DFG û rêxistinên çapemeniyê li ser hesabê xwe yê medyaya civakî bertek nîşanî desteserkirina rojnamegeran dabûn.

Hesabên Xê yên ku ji bo mafên LGBTÎ+yan parvekirinan dikin, hatin astengkirin

20 June 2026

Hat ragihandina ku li ser platforma medyaya civakî Xê, hesabên ku derbarê mafên LGBTÎ+yan de parvekirinan dikin, ji aliyê BTKyê ve hatin astengkirin.

Saziya Teknolojiyên Agahdariyê û Ragihandinê (BTK), li Tirkiyeyê hesabên Xê yên komeleyên LGBTÎ+yan û saziyên sivîl ên ku têkildarî mafên LGBTÎ+yan weşanan dikin, asteng kirin.

Platforma medyaya civakî Xê bi e-mailan biryara qedexekirinê ji saziyan re ragihand. Di nav saziyan de saziyên weke Komeleya 17ê Gulanê, GALADER, Genc LGBTÎ+, HEVÎ LGBTÎ+, LambdaÎstanbul, LÎSTAG, Muamma LGBTÎ+, Pembe Hayat, SPoD û Kirmizi Şemsiye hene.

Li gora nûçeya Kaos GLyê, hesabên hatine astengkirin parvekirinan li ser mafên LGBTÎ+yan dikin, çalakiyên Hefteya Rûmetê radigihînin û derbarê rêziknameyên dijî LGBTÎ+yan ên di 12emîn Pakêta Darazê de naverokan hildiberînin. Hejmara teqez a hesabên ku biryara astengkirinê ji bo wan hatî dayîn, hêj nayê zanîn.

Her weha hesabê Xê yê rojnameger û xêzkar Asli Alparê jî, bi hinceta parvekirineke ku peyva “LGBTÎ” tê de derbas dibe, hatiye astengkirin.

Hesabên Xê yên Kaos GLyê bixwe jî, ji Hezîrana 2025an û vir ve li Tirkiyeyê hatiye astengkirin.

BTKyê daxwaza qedexekirina hesaban kir

Xê di e-mailên ji saziyan re şandine de diyar kiriye ku biryara astengkirina gihîştinê li ser daxwaza BTKyê hatiye girtin. Hat ragihandin ku ev biryar li ser bingeha xala 8/A ya Qanûna bi Hejmar 5651an (Qanûna Rêkûpêkkirina Weşanên Înternetê û Têkoşîna Dijî Sûcên Înternetê) hatiye girtin.

Daxuyaniya Xê

Xê di e-maila ku ji komeleyan re şandiye de diyar kir ku agahdarkirina bikarhêneran a derbarê daxwazên astengkirina gihîştinê de polîtîkaya şîrketê ye û weha gotiye:

“X di wê baweriyê de ye ku divê nêrînên bikarhêneran werin parastin û rêz lê were girtin. Ji ber vê yekê, gava ku ji saziyeke rayedar (wekî hêzên ewlehiyê an jî saziyeke dewletê) daxwazeke hiqûqî ya ji bo astengkirina gihîştinê ji me re bê, agahdarkirina bikarhênerên me polîtîkaya me ya bingehîn e.”

Sazî û komeleyên ku BTKê hesabên wan asteng kirine ev in:

“17 Mayıs Derneği, 7 Tepe 7 Renk, Ankara Feminist Gece Yürüyüşü, Ankara Kadın Platformu, Ankara Pride, Antalya Biz LGBTİ+, Aralık Feminist Kolektif, Arya’ya Ne Oldu İnisiyatifi, Aslı Alpar, Barış İçin LGBTİ+ İnisiyatifi, Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği, Çatlak Zemin, Demir Leblebi, Ekmek ve Gül, EŞİK, Feminist Duyuru, Feminist Genç, Feminist Gündem, GALADER, Genç LGBTİ+ Derneği, HEVİ LGBTİ+ Derneği, İnsan Hakları Derneği, İstanbul Feminist Gece Yürüyüşü, İstanbul Pride, Kadının İnsan Hakları Derneği, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, Kadın Savunma Ağı, Kadınlar Birlikte Güçlü, Kampüs Cadıları, Kaos GL, Kırmızı Şemsiye Cinsel Sağlık ve İnsan Hakları Derneği, Kırkyama Kadın Dayanışması, Kızıl Parti, Kuir AYBÜ, Kuir Baykuş, Kuir Tıp Öğrencileri Ağı, Kuşadası Renkli Güvercin LGBTİ+ İnisiyatifi, Lambdaİstanbul, Lavender, LİSTAG, MEF LGBTİ+, Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı, Mor Dayanışma, Muamma LGBTİ+, Pembe Hayat, Pozitif Dayanışma, Queer Deer, Sosyalist Kadın Meclisleri, Sara Kolektif, SPoD, TİP LGBTİ+ Bürosu, Trans Pride İstanbul, Trans Yaşam Desteği, Velvele ve Yeni Demokrat Kadın.”