Category: Mafên Mirovan

Lêgerîna li edaletê dewam dike

33 salên bêcezatiya Qetlîama Dîgorê

13 August 202613 August 2026

Di 14ê Tebaxa 1993an de li navçeya Dîgorê ya Qersê, li dijî ferzkirina cerdevaniyê, serdegirtinên gundan, binçavkirinan û zextên li herêmê, çalakiyeke protestoyî pêk hatibû. Tîmên taybet gule li hezaran kesên ku dimeşiyan reşandin. 17 kes hatin kuştin ku şeş ji wan zarok bûn. Li gorî daxuyaniyên fermî 63 birîndar bûn. Di doza hat vekirin de heşt polîsan beraat kirin. Tirkiyeyê jî piştî çendîn salan li pêşberî Dadgeha Mafên Mirov a Ewropayê (DMME) ji ber bûyera li Dîgorê berpirsiyariya xwe qebûl kir.

Li cihê Qetlîama Dîgorê lê pêk hatibû, bernameyeke yadkirinê pêk hatibû, 2025, Foto:MA

Di 14ê Tebaxa 1993an de xelkê gundên girêdayî navçeya Dîgorê ya Qersê, li dijî zextên ku bi salan e berdewam dikirin, ber bi navenda navçeyê ve dest bi meşê kiribûn.

Mirovên ku ji gundên cuda hatibûn ba hev û dixwestin serdegirtinên malan, binçavkirin û ferzkirina cerdevaniyê bi dawî bibin, li dora gundê Qoçakoyê kom bûn. Koma ku ji hezaran kesan pêk dihat, nêzîkî du kîometreyan nêzî Dîgorê hate sekinandin. Piştî demekê, polîsan gule li wan reşandin. Di encamê de 17 kes hatin kuştin. Ji van şeş kes zarok bûn.

Li gorî daxuyaniya fermî 63 kes jî birîndar bûn. Lê belê şahid û hin vegotinên wê serdemê diyar dikin ku hejmara birîndaran gelekî ji vê zêdetir bû. Hin sahiden destnîşan kirin ku ji ber tirs û zextê gelek birîndaran serî li nexweşxaneyan neda bû.

33 sal di ser Qetlîama Dîgorê re derbas bûn. Lê belê lêgerîna edaletê ya ji ber vê qetlîamê hîn jî dewam dike.

“`html

Kesên di dema Komkujiya Dîgorê de hatin kuştin

Di 14ê Tebaxa 1993an de, dema meşa li Dîgorê 17 kes hatin kuştin jiyana:

17 Kes

01 Gülcan Çağdavul (8 salî)

02 Selvi Çağdavul (14 salî)

03 Yeter Kerenciler (13 salî)

04 Necla Geçener (14 salî)

05 Zarife Boylu (15 salî)

06 Erdal Buğan (17 salî)

07 Zeynep Çağdavul (19 salî)

08 Hacer Hacıoğlu (20 salî)

09 Suna Çidemal (21 salî)

10 Fatma Parlak (22 salî)

11 Faruk Aydın (27 salî)

12 Cemil Özvarış (39 salî)

13 Gıyasettin Çalışçı (41 salî)

14 Hasan Çağdavul (43 salî)

15 Süleyman Taş (47 salî)

16 Tütiye Talan (66 salî)

17 Nurettin Orun (80 salî)

Agahiyên nav û temenê kesên jiyana xwe ji dest dane li gorî qeydên fermî û belgeyên dozê yên derbarê komkujiyê de hatine rêxistinkirin.

Sê sal şûnde doz hat vekirin

Piştî qetlîamê lêpirsîn hat destpêkirin. Parlamenterê wê demê yê SHPê yê Qersê Mahmut Alınak û hevalên wî raporek amade kirin. Ev rapor pêşkêşî Serokê Meclisê Husamettîn Cindoruk kirin. Piştî ku rapor bi rêya Wezareta Dadê gihîşt Serdozgeriya Komarê ya Qersê, pêvajoya darizandinê bi pêşve çû.

Lêpirsîna amadekariyê nêzî sê salan dewam kir. Di sala 1996an de derbarê heşt polîsên li Rêveberiya Ewlehiyê ya Qersê dixebitîn de bi îdiaya “kuştina bi qesdî” û “hewldana kuştina bi qesdî” doz hat vekirin.

Polîsên tawanbar di parastinên xwe de îdia kirin ku ji nava komê gule li wan reşandine û roketatar hatiye bikaranîn.

Lê belê hate diyarkirin ku di lêkolînên cihê bûyerê de, ji bilî kovikên vala yên aîdî çekên ku polîsan bi kar anîne, ti delîlek derbarê roketatarek an çekeke din de ku van îdiayan piştrast bike nehatiye dîtin. Di raporên saziyên mafên mirovan ên wê demê de jî bal hat kişandin li ser van nakokiyên di nava dosya dozê de. Tevî vê yekê jî piştî si salan darizandin devam kir, polîsên tawanbar beraat kirin.

Bi hinceta “parastina rewa” beraat kirin

Piştî zêdetirî 40 danişînan, Dadgeha Cezayê Giran a Qersê di 24ê Sibata 2006an de derbarê heşt polîsan de bi hinceta “parastina rewa” biryara beraatê da.

Bi vî awayî di bûyera ku 17 kes lê hatibûn kuştin û bi dehan kes birîndar bûn de, xebatkarên ewlehiyê yên ku wekî tawanbar dihatin darizandin, bêyî ku bi berpirsiyariya cezayî re rû bi rû bimînin xwe rizgar kirin.

Tabloya ku di dosyaya Dîgorê de derket holê, piştî çendîn salan ji aliyê parêzeran ve jî bi awayekî tund hate rexnekirin. Yek ji parêzerên dozê Kahraman Ozçagin diyar dike ku darizandin bi navberên dirêj dewam kiriye, daxwazên wan ên ji bo guhdarkirina gelek şahidan nehatine qebûlkirin û di hiqûqa navxweyî de girtina encamekê ne mimkûn xuya dike.

Li gorî Ozçagin yek ji kêmasiyên herî girîng ên dosyayê ew bû ku kesên şahidên rasterast ên bûyerê bûn, ji aliyê dadgehê ve bi têra xwe nehatine guhdarîkirin.

Tirkiyeyê li DMMEyê berpirsiyarî girt ser xwe

Piştî ku polîsên tawanbar li Tirkiyeyê beraat kirin, hin malbatan serî li Dadgeha Mafên Mirov a Ewropayê (DMME) dan.

Di serlêdanan de bi taybetî binpêkirina mafê jiyanê, nekirina lêpirsîneke bibandor û û dirêjiya darizandinê hatin rojevê.

Di pêvajoya DMMEyê de Tirkiyeyê rêya çareseriya dostane hilbijart. Li gorî nûçeya bianetê ya ku di sala 2007an de hatibû weşandin û cih dabû daxuyaniyên parêzerê wê demê Tahir Elçî, Tirkiyeyê berpirsiyariya xwe ya derbarê bûyera li Dîgorê de qebûl kir, derbarê parastina mafê jiyanê û meşandina lêpirsîneke bi bandor de misogerî da.

Her çend polîsên tawanbar li Tirkiyeyê beraat kirin, Tirkiyeyê di pêvajoya Dadgeha Mafên Mirov a Ewropayê de berpirsiyarî girt ser xwe.

Lê belê pêvajoya DMMEyê bi cezakirina xebatkarên ewlehiyê yên ku di qetlîamê de gule reşandibûn bi dawî nebû. Tazminat dan malbatan. Ji aliyê faîlan ve bêcezatiyê dewam kir.

“Ji mirinê mezintir êş e”

Her çend dosya dozê ji bo şahidên Qetlîama Dîgorê girtî be jî, 14ê Tebaxa 1993an nehatiye girtin.

Qasim Çagdavûl, di hevpeyvîneke ku çendîn sal berê dabû de dema behsa zexta li gundan û ferzkirina cerdevaniyê dikir, got ku meş li dijî van zextan pêk hatibû.

Li gorî vegotina Çagdavûl dema bi hezaran kes ber bi Dîgorê ve diçûn tankan pêşiya rê girtin, tîmên taybet li mevziyan bûn û li ser komê gule hatin reşandin. Çagdavûl anî ziman ku wî di wê rojê de xwişka xwe û xizmên xwe winda kirine:

“Mirin nîne, ew êşê bi salan hilgirtin ji mirinê mezintir êşek e.”

“Di rojekê de vegeriya roja meşherê”

Zahir Serbest ê ku ji qetlîamê bi birîndarî xelas bûbû jî, çendîn sal bi şûnde tiştên ku jiyabû vegot.

Serbest got ku di dema meşê de gule li lingê wî ketiyê, piştî wê jî hatiye desteserkirin û 17 rojan li yekîneyeke leşkerî hatiye ragirtin.

Li gorî vegotina Serbest di dema qetlîamê de li qada ku birîndar lê bûn jî dengê çekan dewam kiriye.

33 sal şûnde heman bîr

Suna Karataş a ku di dema qetlîamê de 15 salî bû, di sala 2026an de behsa şahidiya xwe kiriye û ew rojê wekî “cihê qiyametê” bi bîr aniye.

Karataş anî ziman ku di dema meşê de li ser mirovan gule hatin reşandin, mirov reviyan û behsa tiştên ku li cihê birîndaran lê bûn kir.

Karataşê gotiye ku serdegirtinên li ser gundan dewam kirin, mirov hatin binçavkirin û gelek kes neçar ma ku cihên ku lê dijîn biterikînin.

Qetlîama Dîgorê wê ji nû ve bê vekirin?

Wezîrê Dadê Akın Gürlek di 25ê Nîsana 2026an de gotibû ku di nava Rêveberiya Giştî ya Karên Cezayî de Serokatiya Daîreya Lêkolîna Sûcên Failên wan Nediyar hatiye avakirin û li 75 bajaran bi 638 dosyayî û derbarê 693 mexdûran de lêkolîneke berfireh hatiye destpêkirin.

Wezîr di daxuyaniyên xwe yên din de ragihand ku di encama lêkolîna ji nû ve ya hin dosyayên kuştinên failên wan nediyar de kuştin hatine ronîkirin.

Lê belê derbarê wê yekê de ku hîn agahiyeke Celal a li ber çavê raya giştî nîne ku ka wê Qetlîama Dîgorê bikeve nava vê çarçoveya lêkolînê de an na.

Parêzerê dosyayê Kahraman Ozçagin jî ji ber vê yekê diyar dike ku dixwaze bi serlêdana li Wezaretê fêr bibe ka Dîgor di nava wê lîsteyê de heye an na.

Ozçagin wiha gotiye:

Li gorî parêzer ji bo rûbirûbûneke rasteqîn ne bes e ku tenê mekanîzmayên darizandina heyî bêne xebitandin, divê arşîvên dewletê bêne vekirin û Komîsyoneke Rastiyê ya serbixwe bê avakirin.

Rojnameger Sema Bîngol jî di nav de ji bo 25 kesan lêpirsîn hate dest pê kirin

30 July 2026

Rojnameger Sema Bîngol jî di nav de derbarê 25 kesên ku beşdarî bîranîna Ethem Sarisuluk bûne de lêpirsîn hate destpêkirin.

Nûçegihana Ajansa Mezopotmayayê (MA) Sema Bîngol jî di nav de derbarê 25 kesên ku di 1ê Hezîrana 2026an de beşdarî 13emîn bîranîna Ethem Sarisuluk bûne de lêpirsîn hate destpêkirin.

Nûçegihana MAyê Sema bingol ku ji ber şopandina bîranînê bi ledanê hatibû desteserkirin, piştî îfadeyên li emniyetê hatibû berdan.

Serdozgeriya Komarî ya Enqereyê, Sema Bîngol jî di nav de derbarê 25 kesên hatibûn desteserkirin de bi hinceta, “Muxalefeta li dijî qanûna xwepêşandanan a bi hejmar 2911an” lêpirsîn da destpêkirin.

Ethem Sarisuluk, 14ê Hezîrana 2013an di nav çalakî û xwepêşandana ji bo Parka Geziyê de li Enqereyê ji aliyê polîsan ve hatibû kuştin.

Li Îranê di pênc mehan de herî kêm 22 kes hatin darvekirin

28 July 2026

Darvekirina Sepahi Badjani û Safari Hosseinabadi, yekemîn bûyerên tê zanîn ku tê de kesên di xwepêşandanên Kanûna Paşiyê de hatine desteserkirin, li pêşberî gel hatine darvekirin.

Foto: Hengaw

Rayedarên Îranê aşkere kirine ku wan serê sibeha roja Sêşemê Abolfazl Sepahi Badjaniyê 23 salî û Amirhossein Safari Hosseinabadiyê 29 salî yên di dema xwepêşandanên Kanûna Paşiyê ya 2026an de hatibûn girtin, li Qada Alîxanî ya Îsfehanê li pêşberî gel darve kirin. Darvekirin girêdayî bûyera ku wekî “Doza Qada Alîxanî” tê binavkirin, hatin pêkanîn. Cih û rewşa bersûcê sêyemîn, Alireza Sepahi, nayê zanîn.

Li gorî zanyariyên Rêxistina Mafên Mirov a Hengawê, derbarê bûyerê de hin vîdeo li ser medyaya civakî belav bûne. Di vîdeyoyan de tê dîtin ku bi şev gelek hêzên ewlehiyê li qada darvekirinê hatine bicihkirin. Hêzên ewlehiyê, kesên ku ji bo şermezarkirina darvekirinan li cihê bûyerê kom bibûn, belav kirine. Ev rewş bûye sedema birîndarbûn û girtina çend kesan.

Her du kes jî rastî îşkenceyên giran hatin

Di heman daxuyaniyê de hatiye diyarkirin ku li gorî zanyariyên çavkaniyên agahdar ên derbarê bûyerê de, Sepahi Badjani û Safari Hosseinabadi piştî girtina wan, ji bo bi zorê îtîraf ji wan bê wergirtin, rastî îşkenceya giran a fîzîkî û derûnî hatine. Di daxuyaniyê de hatiye gotin ku “Ew ji xizmeta parêzeriya serbixwe û darizandineke dadperwerane bêpar hatin hiştin” û hat diyarkirin ku “cezayên mirinê tenê li ser bingeha îtîrafên ku di bin îşkenceyê de hatibûn wergirtin, bûn.”

Dadgeha Îranê ragihandiye ku her du kes bi girêdayî pevçûnên di dema xwepêşandanên Qada Alîxanî de derketine, bi sûcên hilgirtina çekên birrînê û beşdarbûna di kuştina endamekî hêzên ewlehiyê yên hikûmetê de hatine cezakirin. Dadgehê, derbarê hûrgiliyên pêvajoya darizandinê de an jî delîlên serbixwe yên ku van îdiayan piştrast bikin, ti agahî pêşkêş nekirin.

Hengawê, derbarê çarenûsa Alireza Sepahi de ku bersûcekî din ê heman dozê ye, fikarên xwe anîn ziman. Ji bo serdaneke dawî gazî malbata wî kirine lê cihê ku ew lê ye nayê zanîn û ev yek jî tirsa ku dibe darvekirina wî nêzîk be, zêde dike.

Di 5 mehan de herî kêm 22 kes hatin darvekirin

Li gorî daneyên ku Navenda Îstatîstîk û Belgekirinê ya Hengawê kom kirine, herî kêm 22 kesên di dema xwepêşandanên Kanûna Paşiyê ya 2026an de hatibûn girtin, di nava pênc mehên dawî de li Îranê hatin darvekirin. Darvekirina Sepahi Badjani û Safari Hosseinabadi, yekemîn bûyerên tê zanîn ku tê de kesên di xwepêşandanên Kanûna Paşiyê de hatine desteserkirin, li pêşberî gel hatine darvekirin.

Hengawê beriya niha ragihandibû ku di doza Qada Alîxanî de herî kêm 12 bersûc bi cezayê kuştinê hatine cezakirin. Bi darvekirina Sepahi Badjani û Safari Hosseinabadi re, hejmara darvekiriyan di vê dozê de derket çaran. Li aliyê din metirsiya darvekirina heşt girtiyên din jî berdewam dike.

Rapora OHDê: Lijneya Çavdêriyê ya girtîgehê weke dadgeh tê bikaranîn

17 July 2026

Endama Komîsyona Girtîgehan Berfîn Babaoglu: Mafê tenduristiyê bi awayekî sîstematîk tê astengkirin. Girtiyên nexweş bi rêkûpêk nayên dermankirin. Di girtigehan de pêkanînên wek îşkence û miemeleyên xirap berdewam dikin.

Komîsyona Girtîgehan a Şaxa Komeleya Hiqûqnasên Ji Bo Azadiyê (OHD) ya Enqereyê rapora xwe ya 6 mehan(Kanûna Paşîn – Hezîrana 2026an) ya derbarê binpêkirinên mafan ên girtîgehên herêma Anatolyaya Navîn de li avahiya xwe bi daxuyaniyekê aşkere kir.

Endamên komaleye tevlî daxuyaniyê bûn. Metna daxuyaniyê endama Komîsyona Girtîgehan Berfîn Babaogluyê xwend.

Berfîn Babaogluyê diyar kir ku wan derbarê girtîgehên, Afyon, Bolvadîn, Çorum, Sungurlu, Eskîşehîr, Karabuk, Kirikkale, Kirşehîr, Sîncan û Yozgatê rapor amadekirine.

Berfîn Babaoglu diyar kir ku di girtîgehan de binpêkirinên mafan zêdebûnê û wiha got:

“Berdanên bişert bi awayekî kêfî tên astengkirin. Lijneya Çavdêrî û Îdareyê wek dadgeheke 2emîn bi kar tînin. Mafê tenduristiyê bi awayekî sîstematîk tê astengkirin. Girtiyên nexweş bi rêkûpêk nayên dermankirin. Di girtigehan de pêkanînên wek îşkence û muameleyên bêrûmetî berdewam dikin. Li ser girtiyan lêgerînên nav dev û bi kelemçeyê ve dermankirin tê ferzkirin. Ew yek jî ji bo gihiştina dermankirinê astengî derdixe pêşiya girtiyan. Di girtîgehan de sepanên tecrîdê û astengkirina mafên civakî didomin. Di girtigehan de girtiyên 4 sal in di bin tecrîde de ne hene. Girtiyên li Girtîgehên Girtî yên Ewlehiyên Bilind û Tîpa S dimînin, ji aliyê derûniyê ve pirsgirêkên giran dijîn. Mafê zimanê dayikê yê girtiyan tên astengkirin.”

Berfîn Babaogluyê anî ziman ku ew di serî de bang li Wezareta Dadê û hemû nûnerên îdarî û darazê dikin ku van gavan li xwarê hatine rêzkirin, biavêjin:

Girtiyên ku di bin şert û mercên girtigehê de nikarin bigihêjin tedawiyê divê ji bo van çareseriyên din bên dîtin. Divê li ber nexweşiyên wan cezayên wan bêne paş ve xistin.
Divê sepanên weke lêgerîna nava dev û lêgerinê tazî bi dawî bibin û sewqkirinên girtiyên nexweş neyê dereng xistin û girtiyên nexweş divê di girtigehên nêzî malbatên xwe de werin girtin.
Divê gihiştina girtiyan ava paqij û xwerinên rêkûpêk neyê astengkirin û xwe gihiştina malzemeyên hijyen û paqijiyê pêkan bibe.
Divê girtiyên nexweş di şert û mercên paqij de bigihêjin saziyên tenduristiyê û sepanên muaneyên bi kelempçeyê dawî bibe.
Divê ji bo êrişên di serê sibe û şev dibin de kiryarên wek zirarê didin tiştên girtiyan û tundî li wan tê kirin lêpirsînên rêkûpêk werin kirin.
Divê astengiyên bi keyfî yên li pêşiya axaftin, werzîş û atolyayan bi dawî bibin.
Divê girtigehên wek Ewlehiyên Bilind a Girtî (YGC) û Tîpa S ê ku ji bo tecrîde hatiye avakirin an gav bi gav werin girtin an jî şert û mercên wan werin sereraskirin.
Divê mafê parastina bi zimanê dayikê bi zagonan were bikeve bin ewlehiyê û nivîsandinên bi Kurdî divê neyê astengkirin.
Divê kotayên pirtûkan û qedexekirinên xwe gihandina rojname, kovar û televîzyonê bi dawî bibin.
Divê kiryarên Lijneya Çavderî û Îdareyê yên wek nirxandina ‘rewşa baş’ bi dawî bibe.
Divê daxwaza girtiyên nexweş ên dixwazin girtigehên nêzî malbatên xwe bin, pêk were, divê sepanên surgunê dawî bibe.
Divê derbarê daxwaznameyên ku girtî dişînin û aqûbêta wan de agahî ji girtiyan re bê dayîn.
Divê zagon li gor rûmeta mirovahiyeyê bên çêkirin.
Divê biryarên Navendên Îdareya Çavderiyê ku dibe sedemên şewitandina înfazê ji holê rabe.”

“Di 2 salên dawî de 3888 kes hatin darvekirin”

14 July 2026

Kampanyaya “Na ji darvekirinê re ya roja Sêşemê” aşkere kir ku di 129emîn hefteyê de li 58 girtîgehan çalakiyên greva birçîbûnê didomin.

Kampanya “Na ji darvekirinê re ya roja Sêşemê” di hefteya 129emîn a çalakiyan de daxuyaniyek da. Di daxuyaniyê de diyar kir ku ji dema destpêkirina wezîfeya Serokkomar Mesûd Pezeşkiyan û vir ve di nava 2 salan de herî kêm 3 hezar û 888 kes hatine darvekirin.

Di daxuyaniyê de hatiye destnîşankirin ku rejîma Îranê ji bo astengkirina çalakiyên şermezarkirinê yên civakî darvekirinê weke cezayekî bi kar tîne û hat bibîrxistin ku hefteya derbasbûyî li Girtîgeha Adilabad a li Şîrazê jineke 52 salî hatiye darvekirin.

Her wiha diyar bû ku di çarçoveya doza Qada Alihani ya li Îsfahanê de têkildarî 12 girtiyên siyasî biryara darvekirinê hatiye dayîn.

Kampanyayê diyar kir ku 10ê Tîrmehê li qawişa jinan a li Girtîgeha Evînê hêzên ewlekariyê êrîş birine ser girtiyên siyasî û bang li raya giştî kir ku ji bo girtiyên ku cezayê girtîgehê li wan hatiye birîn dengê xwe bilind bike.

Îranê di 2025an de herî kêm 1639 kes bi darve kiriye

Rêxistina Mafê Mirovan ya Îranê (Iran Human Rights- IHR) û platforma Li Dijî Cezayên Darvekirinê Em Tev bi Hevre ne (Ensemble contre la peine de mort) têkildarî darvekirinên li Îranê raporeke hevpar weşandin. Li gorî raporê di sala 2025an de hejmara darvekirinan li gorî sala berê wî ji sedî 68 zêde bûye û gihîştiye 1639 kesan.

Li gorî vê hejmarê rojane herî kêm 4 kes hatine darvekirin. Ji sala 1989an û vir ve cara yekem ewqas kes tên darvekirin.

48 jin hatin darvekirin

Li gorî raporê di sala 2025an de 48 jin hatine darvekirin ku ev hejmar di 20 salên dawî de hejmara herî zêde ye.

Rêxistinên mafên mirovan dibêjin ku darvekirin ji bo zextên siyasî û kontrola civakî têne bikaranîn. Rêveberê IHRê diyar kir ku rayedar hewl didin bi avakirina atmosfera tirsê xwepêşandanan bitepisînin. Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî, jî diyar dike ku Îran li gorî nifûsa xwe yek ji wan welatan e ku hejmara herî zêde ya darvekirinan lê tê sepandin.

ÎSÎG: Di 6 mehên destpêkê ên salê de 1063 karker mirine

14 July 2026

Meclîsa ISIGê rapora xwe ya Hezîranê weşand. Li gorî raporê di meha Hezîranê de 228 karker mirin e.

Meclîsa Tenduristiya Karkeran û Ewlehiya Kar (İSİG) rapora xwe ya meha Hezîrana 2026an weşand.

Li gorî rapora İSİGê di şeş mêhên destpêkê ên sala 2026an de herî kêm hezar û 63 karker di dema karkirinê de mirine. Her weha li gorî raporê tenê di meha Hezîranê de herî kêm 228 karker di dema karkirinê de mirin e.

Di şeş mehên destpêkê yên sala 2026an hejmara karkerên mirine weha ye:

Di meha Kanûna Paşîn de 155, di Sibatê de 129, di Adarê de 149, di Nîsanê de jî 190, di meha Gulanê de 212 û di Hezîranê de 228 karker di dema karî de mirin e.

Di raporê de hatiye gotin ku mirin herî zêde di van beşan de pêk hatine:

Di sektora pîşesaziyê de 75, xizmet 43, avahîsazî 56 û di sektora çandiniyê de jî 54 karker mirine.

Di raporê de hatiye destnîşan kirin ku karkerên ku di vê mehê de mirine herî kêm 12 jê endamên sendîkayê ne, 216 karker jî endamê tu sendîkayek nebûne.

Li gorî komên temenî dabeşkirina mirinên di dema karî de yên di vê mehê de pêk hatine wiha ye:

Di navbera 15-17 salî de 6 karker,
Di navbera 18-29 salî de 33 karker,
Di navbera 30-49 salî de 97 karker,
Di navbera 50-64 salî de 65 karker,
65 salî û jortir 22 karker,
5 karkerên ku temenê wan diyar nebûye.

Di Hezîranê de jî zarok, jin û penaber mirin

Li gorî daneyên Meclîsa ÎSÎGê di meha Hezîranê de 6 karkerên zarok di dema karkirinê de mirine.

Her weha di heman mehê de herî kêm 10 karkerên jin jî di dema karkirinê de canê xwe ji dest dane.

Dîsa li gorî raporê di meha Hezîranê de 14 karkerên koçber/penaber mirine. Ji wan 5 Azerbaycanî, 3 Sûrî, 2 Misirî, 1 Çînî, 1 Îranî, 1 Ozbek û 1 jî Tirkmen bûn.

Bajarên ku karker lê mirine:

26 karker li Stenbolê; 11 li Bursayê; 9 li Kutahya, 9 li Rihayê, 7 li Antalya, 7 li Samsunê, 6 li Enqere, 6 li Manisayê, 5 li Îzmir, 5 li Kayseri, 5 li Mugla, 5 li Sakarya û 5 li Rûsyayê, 4 li Edene, 4 li Aydin, 4 li Denizli, 4 li Gumuşhane, 4 li Karaman, 4 li Kocaeli, 4 li Ordu, 4 li Rize, 4 li Zonguldak, 3 li Amasya, 3 li Balıkesir, 3 li Bilecik, 3 li Bolu, 3 li Amed, 3 li Duzce, 3 li Hatay, 3 li Kastamonu, 3 li Konya, 3 li Mersin, 3 li Nevşehir, 3 li Trabzon û li Agirî, Artvin, Erzurum, Dîlok, Isparta, Gurgum, Kırıkkale, Kırklareli, Mêrdîn, Osmaniye, Sinop, Sivas, Tekirdağ, Dersim û Yalovayê her yekeyan du karker û li Aksaray, Bartın, Bedlîs, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Xarpêt, Eskişehir, Colemêrg, Îdir, Kırşehir, Meletî, Mûş, Niğde, Şirnex, Tokat, Wan, Cezayir, Macaristan û Sîrbistanê her yekeyan karkerek mirine.

Karkerên ku mirine ev in:

Recep Akgün, Yusuf Mert Aktepe, Mert Ali Arslantürk, Murat Demiroğlu, Haşim Özdemir, Osman Uysal, Muhammet Özkul, Nuri Özkan, Mehmet Demir, Salih Kaçan, Coşkun Çekici, Erkan Ali Ayçiçek, Derya Gündoğdu, Orhan Arslantaş, Melih Doğan, Yusuf İpek, Ayhan Uyumaz, İbrahim Baykar, Ömer Faruk Özkan, Tugay Çakmak, Irmak Ayşe Koparan, Burak Kırıkçı, Mustafa Sayın, Muhammed Casim Akar, Tufan Erdemir, Çağdaş Dursun, Ergin Yemez, Mehmet Ünal, Serdal Yıldırım, Guangyın Yuan, Şaban Kara, Ferhat Söyü, Mehmet Kahraman, Rahim Kurğa, Mertcan Çakır, Recep Tetik, Ramazan Erol, Yaşar Gönültaş, İsa Kocacık, Erdem Telli, Ertan Kavaklı, Atanazor Kazakov, Mustafa Karatepe, Harun Aslan, Murat Özdem, Eren Ketevu, Mustafa İnaç, Naci Gezer, Yunus Çekiç, İsmail Konur, Mehmet Emin Akman, Adem İpekçioğlu, İbrahim Gezici, Hüseyin Karaduman, N.Ö., Adem Bulut, Ferit Şahin, Aydın Zorlu, Ahmad Hussain, Salih Baycuman, Yasir Metin, Ramazan Çağlayan, İsmail Avcı, Ferdi Aydemir, Ali Özden, Onur Türkay, Saim Uzun, Yalçın Polat, Abdullah Kaya, Mehmet Demir, Hamit Sarı, Süleyman Türkoğlu, C.G., Yılmaz Çiller, Kemal Kaya, Ali Göçmen, Yusuf Poyraz, Sadık Koç, Murat Karakan, Ferhat Uzun, Servet Bekar, Ragab Sheba, Hüsnü Yılmaz, Hasan Sazak, Mahmud S., Musa Muslu, Abdullah Dursun, Eyüp Güngör, Faydat Avcı, Fatih Şakalar, Ferhat Çakır, Mustafa İzci, Hakan Akdoğan, Adem Pınar, Doğan Oğur, Muhammet Taş, Osman Koç, Tunahan Kaya, Ferhat Akyön, Mehmet Şükrü Akyol, Ergül Yıldız, Zülfü Uygur, Servet Eren, İhsan Uras, Sami Ayaz, Volkan Tanta, Gökhan Ilıman, Erdal Kahraman, Seçer Deveci, İbrahim Tektaş, Birkan Koraman, Nihat Kağba, İbrahim Güneş, İsmail Aktaş, Mehmet Şirin Çelik, Y.G., Erdem Kandırmış, Mehmet Olgun, Nazım Akkaya, Nadir Salmanov, Ahmet D., Ali Erol, Vedat Kaya, Hasan Şükrü Gedik, Rıfat Akalan, Bahtiyar Yıldız, Erdal Çiçek, Osman Tülü, Hüseyin Bölük, Mutlu Atalmış, Cantürk Topal, Savaş Cingözer, Hasan Çakmak, Haşim Değer, Halil İbrahim Aydın, Sercan Çelik, Tahirhan Uygar Güler, Fuad Orujov, Gismat Aliyev, Rajab Ahadov, Mahammad Aliyev, İsmail Erol, Esra Abacı Özdemir, Sinan Güleç, Yunus Kızılkaya, Turan Göl, İdris Tayyip Durmuş, Murat Bayırlı, Hasan Mermerkaya, Aykut Öztürk, Tayfun Baş, Deniz Berkay Gürakar, Aziz Aydın, Hakan Eyüpler, Fayık Yiğen, Fahrettin Ay, Mukarram Khamdamova, Güven Işık, Mustafa Kayhan, Metin (Agit) Erdoğan, Şükrü Emre Arslan, Merve Özdoğdu, Mehmet Tekeli, Zekiye Sayan, Yüksel Taşdemir, Hüseyin Atta Abdou Mohamed Assy, Köksal Çetin, Erdal Bilgiç, Satılmış Tunca, Batuhan Kara, Osman Gök, Selman Korkmaz, Ahmet Eryılmaz, Mehmet Bircan Ağrıkan, Muhammed Ali Tazegün, Mehmet Karadeniz, İbrahim Yılmaz, Beytullah Elmalı, Salim Arabacı, Mohammad El Hassan, Himmet Özkan, Hasan Doğan, Kadri Zengin, Şenay Pınarcı, Erdal Özkaya, Remzi Ömür, Veysel İnan, Turhan Keskin, Murat Kurt, Gazi Etkü, Gülseren Gezginer, Mesut Aras, Fazlı Yıldızlı, Ahmet Ahmet, Dursun Karakaş, Lokman Sönmez, Selahaddin Kaya, Mecid Kaya, Hasan Aslan, Abdullah Türk, Davut Yalçın, Halil Erdoğan, Meral Kılavuz, Hüseyin Kara, Yücel Yaman, Bayram Doğru, Okan Koç, Sabri O., Cesur Yaşar, Mehmet Türkay, Fazlı Dal, Mehmet Caymaz, Ekrem Arslan, Mahmut Doğan, Erdal Topal, Mehmet Ali Çınar, Kurban Bayır, Cüneyt Varlık, Ali Dağcı, Hüseyin Çalışkan, Samet Mercan, Fatma Çol, Zeki Burhan, Musa Tunç, Hüseyin Güder, Ali Ayhan û du karkerên ku navên wan diyar nebûne.

Nûçegihanê Niha+ê Abbas Vural dê îro îfadeyê bide

8 July 2026

Nûçegihanê Niha+ê Abbas Vural beriya Lûtkeya NATOyê ya li Enqereyê di serdegirtina malê de hatibû desteserkirin û herî dawî dema desteserkirinê 4 roj hatibû dirêjkirin û biryara nepenîtiyê li ser dosyeyê hebû. Her weha di dema desteserkirinê de Vûral hatibû derpkirin.

Nûçegihanê Niha+ê Abbas Vural beriya Lûtkeya NATOyê ya di 7-8ê Tîrmehê de, di 5ê Tîrmehê de bi serdegirtina malê de hatibû desteserkirin.

Parêzer Elif Yetiginê diyar kir ku Vûral û kesên ku pê re hatibûn desteserkirin wê îro li Emniyetê îfadeyê bide.

Derê malê şikandibûn û ketibûn hundir

Di vê navberê de, agahiyên derbarê desteserkirina Abbas Vûral de jî zelal bûn. Li gorî agahiyên hatine bidestxistin, polîsên tevgera taybet û yên Şaxa Têkoşîna Dije Terorê (TEM), di 5ê Tîrmehê de serê sibê bi hev re deriyê xaniyê ku Vural lê dima şikandibûn û ketibûn hundir.

Polîsan kesên di malê de bi lêdanê ji xew şiyar kirin û desten Vural û kesên pê re ji pişte ve kelemçekirin, avêtin erdê û dirêj kirin. Polîsan dest danîn ser telefon û kompîtiran û piştî ku şifreyên amûrên elektronîk girtin, tespîta nasnameya kesên di malê de kirin; paşê destûr dan ku cilên xwe biguherînin. Her weha piştre birin emniyete.

Parêzer Yetigînê ev pêkanîn pişrast kir û diyar kir ku ew kesên hatine desteserkirin ku nûçegihanê me Vural jî di nav wan de ye di dema kontrola tenduristiyê ya li nexweşxaneyê tûndkariya ku rûbirû mane li wir daye tomarkirin.

Çi bûbû?

Berî Lûtkeya NATOyê ya ku wê di 7-8ê Tîrmehê de li Enqereyê pêk were; li bajarên wekî Stenbol, Enqere, Îzmir, Kocaeli, Antalya, Dêrsim, Riha, Çanakkale û Bursayê bi ser malan de girtin.

Di serdegirtinan de akademisyen, parêzer, xwendekarên hiqûqê, endamên komeleyan, nûnerên partiyên siyasî û sendîkavan jî di nav de gelek kes hatibûn desteserkirin.

Komeleya Hiqûqnasên Hemdem (ÇHD) ragihandibû ku Seroka Şaxa Stenbolê ya ÇHDyê parêzer Ezgi Onalan û endamê komeleyê parêzer Yunusemre Işik serê sibê bi serdegirtina polîsan a li ser malên wan hatine desteserkirin.

Di daxuyaniya ku li ser hesabê medyaya civakî ya ÇHDyê hatî parvekirin de hat diyarkirin ku piştî operasyona li ser mala Onalanê, ew hatiye desteserkirin û di operasyonên hemwext de parêzeran agahî girtine ku gelek muwekîlên wan jî hatine desteserkirin. Komeleyê di daxuyaniya xwe de got: “Seroka Şaxa me ya Stenbolê Parêzer Ezgi Onalan serê sibê bi operasyoneke polîsan hat desteserkirin. Em hîn bûn ku bi awayekî hemwext gelek muwekîlên wê jî hatine desteserkirin.”

Serê sibê di encama operasyonên li ser malên wan de, nûçegîhanê Niha+ê Abbas Vural, edîtora T24ê Buse Sogutlu û edîtora Oda TVyê Ceren Erdogdu jî hatin desteserkirin.

DİSK Basin-İş, DFG û rêxistinên çapemeniyê li ser hesabê xwe yê medyaya civakî bertek nîşanî desteserkirina rojnamegeran dabûn.

UNICEF: Li seranserê cîhanê 138 mîlyon zarokên karker hene

4 June 2026

UNICEF û ILO: “Li seranserê cîhanê nêzîkî 138 milyon zarok dixebitin. Ji wan 59 milyon keç û 78 milyon jî kur in. Nêzîkî 54 milyon zarok jî di karên xeternak de têne xebitandin.”

Li gorî daneyên Fona Alîkariya Zarokan a Neteweyên Yekbûyî (UNICEF), nifûsa cîhanê ji 8,3 milyarî derbas bûye û nêzîkî 2,4 milyar ji vê nifûsê zarok û ciwanên di bin 18 salî de ne. Lê belê, şert û mercên jiyana van zarokan li seranserê cîhanê ne wekhev in.

Her çend Neteweyên Yekbûyî 20ê Mijdarê bi fermî wekî “Roja Mafên Zarokan a Cîhanê” qebûl bike jî, Roja 1ê Hezîranê bi taybetî li Ewropaya Rojhilat, Asyaya Navîn û hinek herêmên din ên Asyayê wekî rojeke herî pîroz û navdar a ji bo parastina mafên zarokan tê destnîşankirin.

Li gel van pîrozbahiyên navneteweyî, raporên saziyên cîhanî radixin ber çavan ku bi milyonan zarok hîn jî di bin bandora giran a şer, xizanî, keda bi darê zorê, koçberiya neçarî û bêparbûna ji mafê perwerdehiyê de ne. Ev nifûsa li şûna ku di hawîrdorên perwerdehî û lîstikê de cih bigire, neçar dimîne ku di şert û mercên neewle yên wekî kolan û kampên penaberan de jiyana xwe bidomîne.

Di encamê de, di navbera zarokên ku xwedî derfetên pêşkeftî yên teknolojî, perwerde û tenduristiyê ne û yên ku di nav lepên tundkarî, kêmasiya xwarinê, şer û cudakariyê de rû bi rûyê krîzên hebûnî dibin, asîmetriyeke kûr a gerdûnî heye. Ev rewş dibe sedem ku beşeke mezin a zarokan ji maf û xizmetguzariyên herî bingehîn ên tenduristî û perwerdehiyê bêpar bimînin.”

Zarokên karker

Li gorî daneyên hevbeş ên Fona Alîkariya Zarokan a Neteweyên Yekbûyî (UNICEF) û Rêxistina Navneteweyî ya Kar (ILO), li seranserê cîhanê nêzîkî 138 milyon zarok dixebitin. Ji van zarokan 59 milyon keç û 78 milyon jî kur in. Nêzîkî 54 milyon zarok di karên xeternak de têne xebitandin; ev kar hem tenduristiya wan a laşî û derûnî dixe bin rîskê, hem jî rê li ber perwerdehiya wan digire.

Her çend keda zarokan di 20 salên dawî de hinekî kêm bûbe jî, rêxistinên navneteweyî dibêjin ev pêşketin hîn têrê nake. Di sala 2000î de, nêzîkî 246 milyon zarok li seranserê cîhanê dihatin xebitandin û 171 milyon ji wan di karên xeternak de bûn.

Rêveberê Giştî yê Rêxistina Navneteweyî ya Kar, Gilbert Houngbo teqez dike ku heta hikûmet di warê perwerdehiyê, parastina civakî û kêmkirina xizaniyê de veberhênanên cidî nekin, di demek nêz de jihevrakirina keda zarokan ne gengaz e.

Li gorî raporên navneteweyî, sektora çandiniyê qada yekem e ku herî zêde keda zarokan lê tê bikaranîn. Piştî çandiniyê; sektora xizmetguzariyê, atolyeyên piçûk, kargehên nefermî û firotkarên kolanan tên. Pispor teqez dikin ku ji ber xebata demdirêj, ev zarok ji perwerdehiya birêkûpêk bêpar dimînin û ev rewş çerxa xizaniyê di navbera nifşan de didomîne.

Şer û koçberî

Şer û pevçûnên çekdarî di nav faktorên herî xeternak de ne ku ewlehiya zarokan herifînin. Bi milyonan zarokan mal, dibistan û malbatên xwe winda kirine û li kampên penaberan asê mane.

Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) û UNICEF diyar dikin ku şer, bêewlehî, birçîbûn û koçberiya bi zorê, ne tenê zirarê dide laşê zarokan, di heman demê de tenduristiya wan a derûnî jî xira dike. Li gorî pisporan, zarokên li herêmên şer mezin dibin, bêtir rû bi rûyê fikar (anaksiyete), depresyon û nexweşiyên psîkolojîk dibin û piranî neçar dimînin ku dev ji dibistanê berden.

Li Îranê keda zarokan bûye pirsgirêkeke civakî

Karkirina zarokan di salên dawî de li Îranê rû bi rûyê krîzeke civakî ya mezin bûye. Her çend statîstîkên fermî û rast di destan de nebin jî, tê texmînkirin ku bi sed hezaran zarok rasterast an nerasterast di nav bazara kar de ne.

Xizanî, jiyana li dervayî bajaran (periferî), koçberî, bêkariya dêûbavan û krîzên aborî sedemên sereke yên vê rewşê ne. Ev zarok bi gelemperî di karên nefermî mîna firotina li ser kolanan, berhevkirina bermayiyan (zibil) û di atolyeyên piçûk de dixebitin. Pispor balê dikişînin ser ku her ku krîza aborî kûrtir bibe, rîska zêdebûna hejmara zarokên karker jî pirtir dibe.

Zewaca zarokan

Li gel keda zarokan, zewaca di temenê piçûk de jî pirsgirêkeke din a giran a mafên mirovan e. Zewaca zû dibe sedem ku keç neçar bimînin dev ji dibistanê berdin, derfetên wan ên civakî bên sînordarkirin û rû bi rûyê şideta fîzîkî û psîkolojîk bibin.

Li gorî daneyên navneteweyî, li Îranê nêzîkî sedî 16,7’ê jinên di navbera 20-24 salî de, berî ku bigihîjin 18 saliya xwe zewicîne. Pispor dibêjin ev zewacên zû, bi taybetî ji bo keçan, derfetên perwerde, serxwebûn û beşdariya civakî ji holê radikin û xizaniyê wekî mîrat li dû xwe dihêlin.

Cudahiya dîjîtal

Her ku cîhan bi lez ber bi teknolojiyên nû û hişê çêkirî ve diçe, valahiya di navbera zarokên xwedî derfet û yên bêderfet de hîn kûrtir dibe. Li aliyekî hin zarok bi hêsanî digihêjin amûrên pêşkeftî, înternet û perwerdehiya dîjîtal; li aliyê din bi milyonan zarok ji derfetên herî bingehîn ên dibistanê jî bêpar in. Rêxistinên navneteweyî hişyar dikin ku ev newekheviya dîjîtal dê di pêşerojê de şeqên civakî û aborî hîn mezintir bike.

Pêşeroja cîhanê bi zarokan ve girêdayî ye

Roja Zarokan a Cîhanê ya îsal careke din tîne bîra mîrovahiyê ku kalîteya jiyana zarokan ne tenê mijareke mirovî ye, lê di heman demê de rasterast bi pêşeroja aborî, civakî û siyasî ya cîhanê ve girêdayî ye.

Perwerde, tenduristî û ewlehiya 2,4 milyar zarokan, dê rêça pêşkeftina dehsalên pêş me diyar bike. Lê belê, heta ku bi milyonan zarok di nav lepên şer, xizanî, keda bi darê zorê û cudakariyê de bin, dabînkirina mafên zarokan dê wekî pirsgirêkeke mezin a gerdûnî li pêşiya me bisekine. Her zarokek, bêyî ku li ku derê hatiye dinyayê, xwedî kîjan zayend, netewe yan rewşa aborî be; mafê wî/wê heye ku di bin ewlehiyê de bijî, perwerde bibe û paşeroja xwe bi xwe ava bike.

MKG: Zextên li ser çapemeniyê didomin

4 June 2026

Komeleya Rojnamegerên Jin a Mezopotamyayê: “Di meha Gulanê de 9 platformên dijîtal hatin astengkirin. Êrişê du rojnamegeran kirin, rojnamegerek hat desteserkirin û rojnamegerek jî hat girtin.”

Komeleya Rojnamegerên Jin a Mezopotamyayê (MKG), rapora xwe ya meha Gulanê ya têkildarî binpêkirina mafên rojnamegerên jin aşkere kir.

MKGê di raporê de destnîşan kir ku zextên li ser xebatkarên çapemeniyê êdî bûne piralî û sîstematîk. Komeleyê diyar kir ku ji bo rojnameger bikaribin di şert û mercên azad û ewle de bixebitin û ji bo ku azadiya çapemeniyê were mîsogerkirin, divê ev binpêkirin bi dawî bibin.

Rapora MKGê wiha ye:

“Di tevahiya meha Gulanê de, binpêkirinên mafên mirovan ên li dijî rojnamevanan eşkere kir ku zextên li ser azadiya çapemeniyê ne tenê bi rêya pêvajoyên dadwerî di heman demê de bi destwerdanên li qadê û pratîkên sansura dîjîtal jî dewam kir. Rojnamevan ji şopandina nûçeyan hatin astengkirin, gef li wan hat xwarin, hatin binçavkirin û girtin. Destwerdanên li hember rûniştin û bûyerên civakî yên ji bo mafê agahdarkirinê yên raya giştî girîng in, rasterast mafê wergirtina nûçeyan hedef girtin.

Vê mehê, rastiya rojnamevan ji ber çalakiyên xwe yên çêkirina nûçeyan bi lêpirsîn û pêvajoyên qanûnî rû bi rû mane, fikarên ku rojnamegerî tê sûcdarkirin xurtir kiriye. Lêpirsîn û dozên berdewam ên li ser nûçeyan, parvekirina nûçeyan û çalakiyên rojnamegeriyê nîşan didin ku zexta berdewam li ser azadiya derbirînê û çapemeniyê heye.

Mijareke din a girîng di meha Gulanê de hedefgirtina rasterast a rojnamevanan a li qadê bû. Astengkirina rojnamegeran a ji girtina wêneyan a di dema şopandina nûçeyan de, sînordarkirina ketina wan a dadgehê û gefxwarina li dijî rojnamevanan şert û mercên xebata çapemeniyê, ku roleke çavdêriya giştî dilîze, hîn aloztir kir. Astengkirina rojnamegeran a ji pêkanîna erkên xwe ne tenê destwerdanek li xebatkarên çapemeniyê, lê di heman demê de destwerdanek li mafê raya giştî yê agahdarkirinê jî bû.

Li aliyê din, pêkanînên sansurê yên ku qada medyaya dîjîtal hedef digirin jî kûrtir bûne. Astengkirinên xwegihandina malper, naveroka nûçeyan û hesabên medyaya dîjîtal dîtbarîya rojnamegeriya rexnegir û serbixwe sînordar kiriye, di heman demê de rê li ber gihîştina raya giştî ya ji çavkaniyên cihêreng ên agahdariyê jî girtiye. Bi taybetî girtina hesabên dîjîtal ên aydê rêxistinên çapemeniyê, asta sansurê eşkere kiriye.

Wêneyê ku di meha Gulanê de derket holê nîşan dide ku zextên li ser rojnamevanan êdî ji bûyerên tekane dûr ketine û xwedî karekterek piralî û sîstematîk bûne. Ji bo ku rojnamevan bikaribin di şert û mercên azad û ewle de bixebitin, ji bo ku mafê raya giştî yê agahdariyê were parastin û ji bo ku azadiya çapemeniyê were misogerkirin, divê ev binpêkirin bi dawî bibin.

Di meha Gulanê de 9 platformên dijîtal hatin astengkirin. Her wiha êrişê du rojnamegeran hat kirin, rojnamegerek hat binçavkirin û rojnamegerek jî hat girtin.

Lîsteya Rojnamegerên Girtî:

Elîf Bayburt – Nûçegîhana Ajansa Nûçeyan a Etkînê (ETHA)
Hatice Duman – Berpursa Karên Nivîsaran û Xwediya Rojnameya Atilimê
Nadiye Gurbuz – Edîtora Ajansa Nûçeyan a Etkînê (ETHA)
Özden Kınık – Xebatkara TRT’yê
Pınar Gayıp – Edîtora Ajansa Nûçeyan a Etkînê (ETHA)
Yeliz Ayaz – Xwediya Malpera Înternetê ya Aydınpostê”

ISIG: Di çar mehên destpêkê ên 2026an de 622 karker mirin e

8 May 2026

Li gorî daneyên Meclîsa ISIGê di çar mehên destpêkê ên sala 2026an de 622 karker di dema karî de mirin e. Ji wan 39 jin, 28 koçber û 19 jî zarok in. Par di heman qonaxê de ev hijmar 625 bû.

Me daneyên çar mehên destpêkê ên sala 2026an ên Meclîsa Tenduristiya Karkeran û Ewlehiya Kar (İSİG) berhev kirin.

Li gorî daneyên Meclîsê di çar mehên destpêkê ên sala 2026an de 622 karker di dema karkirinê de mirin e. Ji karkerên ku mirine jê 39 jin, 28 koçber û 19 jî zarok in. Ev jî tê wê wateyê ku rojane 5 karker mirin e.

Di heman qonaxa sala 2025an de ev hijmar 625 bû. Di tevahiya sala 2025an de 2 hezar û 105 karker di dema karkirinê de mirin e.

Karker di çar mehên destpêkê ên sala 2026an de herî zêde di beşên kar yên avahîsazî, çandinî, pîşesazî û xizmetê de mirin e.

Meh bi meh daneyên mirinên karkeran ên di dema karî de weha ye:

Kanûna Paşîn: 146 karker mirin

Kanûna Paşîn: 146 Karker Mirin

146 MIRINÊN GIŞTÎ

144 BÊ SENDÎKA

2 BI SENDÎKA

Li Gorî Sektoran

Pîşesazî: 67

Xizmet: 36

Avahîsazî: 31

Çandinî: 12

Zarok, Jin û Koçber

Zarok: 4

Jin: 6

Koçber: 4

*Karkerên koçber ji Sûriye, Iraq, Misir û Cezayîrê ne.

Li gorî daneyên Meclîsa Tenduristiya Karkeran û Ewlehiya Kar (İSİG) di meha Kanûna Paşîn de herî kêm 146 karker di dema karkirinê de mirine.

Her weha li gorî sektoran di meha Kanûna Paşîn de 67 karker di sektora pîşesaziyê de, di sektora avahîsaziyê 31, di sektora çandiniyê de 12 û di sektora xizmetê de 36 karker mirine.

Her weha ji karkerên ku mirine tenê du jê endamên sendîkayê bûn. 144 karker bê sendika bûn.

Li meha Kanûnê de bajarên ku herî zêde karker lê mirine ev in:

Stenbol, Kocaelî, Denîzlî, Antalya, Aydin, Bursa, Amed, Dîlok, Îzmîr, Enqere, Erzîrom û Sakarya.

4 zarok, 6 jin û 4 koçber mirin

Di meha Kanûna Paşîn de ji 146 karkerên ku mirine jê herî kêm 4 zarok, 6 jin û 4 jî koçber bûn. Karkerên koçber ji Sûriye, Iraq, Misir û li Cezayîrê hatibûn.

Sibat: 126 karker mirin e

Rapora Sibatê: 126 Karker Mirin

126 MIRINÊN SIBATÊ

123 BÊ SENDÎKA

6 PENABER / KOÇBER

Li Gorî Sektoran

Pîşesazî: 49

Xizmet: 40

Avahîsazî: 30

Çandinî: 7

Zarok û Jin

Zarok: 2

Jin: 3

*Koçber ji Îran, Sûriye, Azerbaycan û Pakistanê bûn.

Bajarên Erdhejê: 296 Mirin

Ji 6ê Sibata 2023an vir ve mirinên di dema avahîsaziyê de:

Hatay: 51

Mereş: 37

Semsûr: 35

Meletî: 33

Amed: 32

Dîlok: 31

Riha: 30

Edene: 18

Xarpêt: 14

Bajarên din yên Sibatê: Denizli, Stenbol, Antalya, Erzîrom, Aydin, Zonguldak, Sêwas…

Li gorî rapora İSİG di meha Sibatê de herî kêm 126 karker di dema karkirinê de mirin e. Di meha Sibatê de di beşên kar yên pîşesazî, xizmet û avahîsaziyê de mirinên karkeran zêde bûne.

Li gorî sektoran di beşa pîşesaziyê de 49, xizmet 40, avahîsazî 30 û di beşa çandiniyê de jî 7 karker mirine.

Li bajarên ku herî zêde karker lê mirine ev in:

Denizli, İstanbul, Antalya, Erzîrom, Hatay, Aydin, Kocaeli, Zonguldak, Amasya, Ankara, Bursa, Manisa, Sakarya, Sêwas û Riha.

3 jin û 6 penaberên karker mirin

Di meha Sibatê de ji karkerên ku mirine jê herî kêm 2 zarok, 3 jin û 6 jî penaber/koçber bûn. Karkerên koçber ji Îran, Sûriye, Azerbaycan û li Pakistanê hatibûn.

Her weha ji karkerên ku mirine tenê yek jê endamên sendîkayê bû. 123 karker endamên tu sendîkayan nebûn.

296 karker li bajarên erdhejê mirine

Meclîsê di rapora Sibatê de cih daye karkerên ku li herêmên erdhejê mirine. Li gorî rapora Meclîsa ISIGê, ji 6ê Sibata 2023an vir ve li bajarên ku erdhej lê pêk hatiye, herî kêm 296 karker di dema sazkirina avahiyan de mirine. Ji wan 15 zarok û 22 koçber bûn.

Li gorî daneyên Meclîsê bajarên erdhejê hejmara herî zêde ya mirinan li Hatayê çêbûye:

Li Hatayê 51 karker, li Mereşê 37, li Semsûrê 35, li Meletiyê 33, li Amedê 32, li Dîlokê 31, li Rihayê 30, li Edeneyê 18, li Xarpêtê 14, li Osmaniyeyê 13 û li Kilîsê 2 karker mirine.

Adar: 148 karker mirin e

Rapora Adarê: 148 Karker Mirin

148 MIRINÊN ADARÊ

145 BÊ SENDÎKA

Li Gorî Sektoran

Pîşesazî: 56

Xizmet: 43

Avahîsazî: 28

Çandinî: 21

Zarok, Jin û Koçber

Jin: 16

Koçber: 15

Zarok (Hemû): 8

Ji zarokan 6 jê di bin 14 saliyê de bûn. Koçber ji welatên wekî Sûriye, Îran, Gurcistan û Afganistanê bûn.

Li gorî rapora İSİG di meha Adarê de herî kêm 148 karker di dema karî de mirin e.

Di meha Adarê de karker herî zêde di beşên avahîsazî, pîşesazî, xizmet û çandiniyê de mirin e.

Li gorî sektoran di beşa pîşesaziyê de 56, xizmet 43, avahîsazî 28 û di beşa çandiniyê de jî 21 karker mirine.

16 jin,15 koçber û 8 zarok mirin

Di meha Adarê de ji karkerên ku mirine jê herî kêm 16 jin, 15 penaber/koçber û 8 jî zarok bûn. Karkerên koçber ji Îran, Sûriye, Gurcistan, Kazakistan, Misir û Afganistanê hatibûn.

Ji zarokên mirine jê 6 temenê wan di navbera 0-14an de bû û 2 jî di navbera 15-17an de bû.

Her weha ji karkerên ku mirine tenê 3 jê endamên sendîkayê bûn. 145 karker endamên tu sendikayek nebûn.

Nîsan: 189 karker mirin e

Rapora Nîsanê: 189 Karker Mirin

Di Nîsanê de her roj 6 karker mirin!

189 MIRINÊN GIŞTÎ

176 BÊ SENDÎKA

13 BI SENDÎKA

Sektorên Herî Mirin lê Zêde

Pîşesazî: 59

Avahîsazî: 51

Çandinî: 41

Xizmet: 38

Karkerên Jin, Zarok û Koçber

Jin: 14

Zarok / Ciwan: 5

Penaber / Koçber: 3

3 zarok di koma 0-14 salî de bûn ku xebitandina wan qedexe ye.

Bajarên herî zêde mirin lê çêbûne:
Stenbol, Bursa, Enqere, Antalya, Burdur, Manisa, İzmir, Mereş, Kocaelî, Amed, Meletî, Sakarya, Bedlîs, Duzce, Mugla, Samsun, Aydin, Denizli, Dîlok, Giresun, Kayseri, Kirklareli, Konya, Mersin, Riha, Tekirdag û Uşak.

Li gorî rapora Meclîsa Tenduristiya Karkeran û Ewlehiya Kar di meha Adarê de herî kêm 189 karker di dema karkirinê de mirin e. Ev jî tê wê wateyê ku di Nîsanê de her roj 6 karker mirin e.

Di meha Nîsanê de karker herî zêde di beşên avahîsazî, pîşesazî û çandiniyê de mirin e.

Li gorî sektoran di beşa pîşesaziyê de 59, xizmet 38, avahîsazî 51 û di beşa çandiniyê de jî 41 karker mirine.

14 jin, 3 koçber û 5 zarok mirin

Di meha Nîsanê de ji kesên ku di dema karî de mirine, jê herî kêm 5 jê zarok/ciwan bûn. 3 ji van zarokan di koma temenê 0-14 salî de bûn ku bi qanûnî xebitandina wan qedexe ye. 2 ji wan jî di navbera 15-17 salî de bûn.

Di meha Nîsanê de ji karkerên ku mirine jê herî kêm 14 jin û 3 penaber/koçber bûn. Karkerên koçber ji Îran, Sûriye, Gurcistan, Kazakistan, Misir û Afganistanê hatibûn.

Ji zarokên mirine jê 6 temenê wan di navbera 0-14an de bû û 2 jî di navbera 15-17an de bû.

Ji karkerên ku mirine tenê 13 kes, endamên sendîkayê bûn. 176 karker jî bêyî sendîka dihatin xebitandin.

Li bajarên ku herî zêde karker lê mirine ev in:

Stenbol, Bursa, Enqere, Antalya, Burdur, Manisa, İzmir, Mereş, Kocaelî, Amed, Meletî, Sakarya, Bedlîs, Duzce, Mugla, Samsun, Aydin, Denizli, Dîlok, Giresun, Kayseri, Kirklareli, Konya, Mersin, Riha, Tekirdag û Uşak.