Li bajarê Îzmîrê di kargeheke hesin û polayê de teqînek çêbû û di encamê de 6 kes mirin û 13 kes jî birîndar bûn. Her wiha hat ragihandin ku 8karker di bin kavilên kargehê de mane.
Li bajarê Îzmîrê di kargeheke hesin û polayê de teqînek çêbû û di encamê de 6 kes mirin û 13 kes jî birîndar bûn. Bûyer îro derdora saet 12:00an li ser rêya Yenî Foçayê ya li navçeya Alîagayê ya Îzmîrê di kargeheke hesin û polayê de qewimî.
Her wiha hat ragihandin ku 8 karker di bin kavilên kargehê de mane. Li gorî agahiyan, di dema xebatê de teqînek çêbû û pişt re agir bi beşeke ji kargehê ket.
6 kes mirin û 13 kes birîndar bûn
Di encama teqînê de 6 kes mirin û 13 kes birîndar bûn. Li ser agahdarkirinê, hejmareke zêde ya tîmên tenduristiyê û tîmên agirvemirandinê sewqî cihê bûyerê hatin kirin.
Tîmên tenduristiyê birîndar ji bo dermankirinê bi ambulansan veguhastin nexweşxaneyên cuda yên Îzmîrê.
Walîtiya Îzmîrê derbarê bûyerê daxuyaniyek belav kir û got:
“Li gorî encamên destpêkê 6 welatiyên me mirin û 13 welatî jî birîndar bûn. Welatiyên birîndar ji bo dermankirinê birin nexweşxaneyên cuda yên herêmê. Xebatên lêgerîn û rizgarkirinê yên ji bo derxistina wan 8 welatiyên ku piştî teqînê di bin kavilan de mane bi awayekî bêrawestan didomin.”
Walîtiyê her wiha da zanîn ku ji bo ronîkirina hemû aliyên bûyerê lêpirsîneke berfireh hatiye destpêkirin.
Li gorî rapora DFGyê di meha Cotmehê de 6 rojnameger hatine girtin, ji bo 8 rojnamegeran lêpirsîn hatiye destpêkirin û derbarê 3 rojnamegeran de jî doz hatiye vekirin.
Komeleya Rojnamgeran a Dîcle Firatê (DFG) rapora xwe ya derbarê binpêkirina mafên rojnamgeriyê ya meha Cotmeha 2026an eşkere kir.
DFGê da zanîn ku di meha Cotmehê de 20 rojnamger hatine desteserkirin û 6 rojnamger hatine girtin.
Komeleya Rojnamgeran a Dîcle Firatê destnîşan kir û got:
“Di rapora binpêkirina mafan a meha Cotmehê de ku ji aliyê me, Komeleya Rojnamegeran a Dîcle Firatê (DFG) ve hatiye amadekirin, hatiye tespîtkirin ku 20 rojnameger hatine binçavkirin, 6 rojnameger hatine girtin, der barê 8 rojnamegeran de lêpirsîn hatiye meşandin û derbarê 3 rojnamegeran de doz hatiye vekirin. Di heman demê de bi ser avahiya saziyeke medyayê de hatiye girtin, mûameleya xerab li rojnamegerekê hatiye kirin û di du bûyeran de jî rê li ber şopandina nûçeyan a rojnamegeran hatiye girtin. Cezayên girtîgehê yên li rojnamegeran hatine birîn bi tevahî bûye 3 sal û 2 meh û 20 roj. Der barê du rojnamegeran de biryara hefsa malê hatiye dayîn. Heta 3yê Mijdara 2026an hejmara rojnamegerên di girtîgehan de 33 ye.”
Zext
DFGê bal kişand ser zextên li ser rojnamgeriyê û wiha domand:
“Ev dane nîşan didin ku zextên li ser rojnamegeran ne bûyerên ji rêzê û takekesî ne; tabloyeke wisa derdixin holê ku rasterast bandorê li kirina rojnamegeriyê, gihandina nûçeyan a ji bo raya giştî û mafê agahîgirtinê yê civakê dike.Di çarçoveya lêpirsîna fonê de rojnameger Îsmaîl Saymaz, Mûrat Agirel, Şaban Sevînç û Mûstafa Balci hatin binçavkirin; Şaban Sevînç û Mustafa Balci hatin girtin; der barê Murat Agirel de pêşî biryara hefsa malê hat dayîn lê piştre dîsa hat binçavkirin û girtin. Girtina nûçegihanê BîrGunê Îsmaîl Ari ya li ser giliya Serokê berê yê RTUKê Ebûbekîr Şahîn û girtina xwediyê malpera nûçeyan a herêmî Hasan Guraksû nîşan dide ku zexta darazê ya li ser rojnamegeran di qadên cuda de dewam dike.
Ceza
DFGê destnîşan kir ku di meha Cotmehê de gelek ceza li rojnamgeran hatiye birîn, dîsa gelek saziyên çapemeniyê hatine desteserkirin û ev yek hate gotin:
“Li Edîtora Nûçeyan a JINNEWSê Oznur Degerê salek û 6 meh, li edîtorê berê yê rojnameya Yeni Yaşamê Osman Akin jî 10 meh cezayê girtîgehê hat birîn. Bi hinceta parvekirinên medyaya dîjîtal der barê nûçegihana JINNEWSê Rabîa Onver de lêpirsîn hat destpêkirin. Di meha Cotmehê de zextên li ser saziyên medyayê gihiştin wê astê ku xebatên weşanê hatin rawestandin û qadên dîjîtal ji xwegihandinê re hatin astengkirin. Di 14ê Cotmehê de bi ser avahiya Halk TVyê ya li Stenbolê de hat girtin, qeyim tayînî qenalê hate kirin û weşana wê hat rawestandin. Xwegihandina hesabên YouTube, X, Facebook, Instagram, TikTok û Telegramê yên qenalê hatin astengkirin; platforman ew hesab ji bo bikarhênerên li Tirkiyeyê asteng kirin. Malperên înternetê û hesabên medyaya dîjîtal ên saziyên medyayê yên wekî Ajansa Mezopotamya, Yenî Yaşam, Azadiya Welat, T24, bîanet, BîrGun, Kisa Dalga, Cûmhûriyet û Medyascope jî ji xwegihandinê re hatin astengkirin û bi mudaxaleyên platforman re rû bi rû man. Astengkirina malper û hesabê Xyê yên Ajansa Mezopotamyayê, sînordarkirina hesabên medyaya dîjîtal ên Yenî Yaşamê û astengkirina malpera wê ya di 31ê Cotmehê de bi awayekî berbiçav nîşan dide ku bi taybetî xebatên çapemeniya azad ên di qada dîjîtal de dibin hedef.”
Astengkirin
“Di meha Cotmehê de xwegihandina 231 naverokên medyaya dîjîtal û 22 nûçeyan hat astengkirin, 4 malper jî bi temamî hatin girtin. Ev pêkanîn nîşan didin ku sansur tenê bi rakirina hin nûçeyan sînordar nemaye; qenalên ku rojnameger û saziyên medyayê nûçeyên xwe pê digihînin raya giştî jî bûne hedef. Di meha Cotmehê de cezayên ku Desteya Bilind a Radyo û Televîzyonê (RTUK) ve li saziyên weşanê birîn jî berdewam kirin. Ji ber nûçe û nirxandinên der barê lêpirsîna fonê de cezayê pereyan li SZC TV û Koza TVyê hat birîn; ji ber şîroveyên têkildarî girtina Mûrat Agirel jî Sozcu TV hat cezakirin. Di meha Cotmehê de bi giştî 7 biryarên qedexekirina weşanê hatin girtin.Binpêkirinên li dijî azadiya çapemeniyê tenê bi binçavkirin, girtin, doz û sansurê ve sînordar nînin. Pirsgirêkên aborî û ji kar derxistinên di sektora medyayê de jî rasterast bandorê li ewlehiya pîşeyî ya rojnamegeran û derfetên wan ên çêkirina nûçeyên serbixwe dikin.
162 rojnameger bêkar man
Di rapora meha Cotmehê de hat tomarkirin ku herî kêm 162 rojnameger bêkar mane. TELE2 Haberê ji ber ku nekarî heqê lîsansa weşanê ya RTUKê bide, weşana xwe bi dawî kir; Cem TVyê jî dawî li weşana xwe anî. Li Manşetizê ji ber derengketina mûçeyên rojnamegeran, razandina kartên xwarinê û girtina destûra têketina pergalê, 12 rojnameger ji kar hatin derxistin. Di nav saziyên Yenî Şafak, GZT û TVNETê de nêzîkî 100 kes ji kar hatin derxistin; ji Sozcuyê jî 50 xebatkar ji kar hatin avêtin. Daneyên meha Cotmeha 2026an radixin ber çavan ku rojnameger ji ber xebatên xwe yên pîşeyî tên binçavkirin û girtin, weşanên saziyên nûçeyan tên rawestandin, qadên dîjîtal ji xwegihandinê re tên girtin û ewlehiya aborî ya xebatkarên medyayê her ku diçe lawaz dibe. Dema ku pêvajoyên darazê, cezayên îdarî, sansura dîjîtal û zextên aborî bi hev re werin nirxandin, tê dîtin ku qada xebatê ya rojnamegeriyê bi awayekî piralî tê tengkirin.
Sansur
Geşedaneke girîng a meha Cotmehê jî ew bû ku li hember van hemû êrişan, rojnamegeran di 24ê Cotmehê de li 10 bajaran çalakî li dar xistin. Meşên ku rojnamegeran di 24ê Cotmehê de li 10 bajaran pêk anîn, îradeya têkoşîna hevpar a saziyên pîşeyî û rojnamegeran a li dijî zextên ser azadiya çapemeniyê nîşan da. Li bajarên cuda hatina cem hev a rojnamegeran û bilindkirina dengê wan, girîngiya hevgirtina li dijî girtinan, sansurê û astengkirina xebatên pîşeyî careke din nîşan da. Ev meş didin xuyakirin ku têkoşîna azadiya çapemeniyê ne tenê ya rojnamegeran e; di heman demê de berpirsiyariya hevpar a her kesê ku mafê wergirtina agahiyan ê gel diparêze ye. Wekî DFG em careke din destnîşan dikin: rojnamegerî ne sûc e. Hedefgirtina rojnamegeran a ji ber nûçe û xebatên wan ên pîşeyî, rasterast mudaxaleyek e li ser mafê agahîgirtinê yê civakê. Rawestandina weşana saziyên çapemeniyê û astengkirina malper û hesabên wan ên medyaya dîjîtal, nîqaşa giştî û mafê bidestxistina agahiyan sînordar dike. Di vê çarçoveyê de em daxwaz dikin ku dawî li binçavkirin, girtin û pêvajoyên darazê yên li dijî rojnamegeran bê anîn; rojnamegerên ku ji ber xebatên xwe yên rojnamegeriyê di girtîgehê de ne werin berdan; astengiyên li ser malperên nûçeyan û hesabên medyaya dîjîtal werin rakirin û azadiya weşanê ya saziyên medyayê bikeve bin ewlehiyê.”
Li Rêxistina Mafên Mirovan a Hengawê li Îranê di nava meha Cotmehê de herî kêm 5 girtiyên Kurd hatine bidarvekirin, 64 Kurd hatine desteserkirin. Ji kesên desteserkirî jê 8 jin û 6 jî zarok in.
Rêxistina Mafên Mirovan a Hengawê duh rapora xwe ya binpêkirina mafan a meha Cotmeha 2026an belav kir. Rêxistinê zanîn ku cezayê bidarvekirinê li 2 girtiyên Kurd hatiye birîn û li 21 kesan jî bi giştî 67 sal û 15 roj cezayê girtîgehê û 10 sal cezayê taloqkirî yê girtîgehê hatiye birîn. Her wiha ji bo kesekî ji wan cezayê 31 qamçiyan jî hat dayîn.
8 jin û 6 zarok hatin desteserkirin
Li gorî agahiyên Hengawê, di nav 64 Kurdên ku ji aliyê hêzên ewlehiyê yên Îranê ve hatine desteserkirin de 8 jin û 6 zarok hene. Hejmara herî zêde ya desteserkirinê bi 27 kesan li bajarê Sineyê û bi 25 kesan li bajarê Urmiyeyê hat tomarkirin.
Her weha li Îlamê 8 kes û li Kirmaşanê 2 kes hatin desteserkirin, li Tehran û bajarê Xorasana Bakur jî kesek hat desteserkirin.
Li gorî raporên Hengawê, rayedarên Îranê di meha Çiriya Pêşîn de li seranserê welêt herî kêm 85 girtî darve kirine ku ev rêje li gorî meha Îlonê bi rêjeya ji sedî 25an zêdebûnekê nîşan dide.
Ji 124 bûyerên desteserkirinê yên li seranserê welêt, 64 kes ji wan Kurd bûn. Hengawê ragihand ku ji 5 girtiyên Kurd ên hatine bidarvekirin 2 kes bi tohmetên pêwendîdarî madeyên hişbir û 3 kes jî bi tohmeta kuştina bi zanebûn hatine mehkûmkirin.
Cezayê Werîşe Mûradiyê
Di nav kesên ku cezayê bidarvekirinê li wan hatiye birîn de girtiya siyasî ya Kurd a ji bajarê Sineyê Werîşe Mûradî jî heye.
Li gorî Tora Mafên Mirovan a Kurdistanê (KHRN), piştî ku Dadgeha Bilind a Îranê biryara berê betal kir, Şaxa 15emîn a Dadgeha Şoreşa Îslamî ya Tehranê di nîvê meha Çiriya Pêşîn de careke din cezayê bidarvekirinê li Mûradiyê birî.
Mûradî bi tohmeta “endamtiya komeke serhildêr a bi çek” hat mehkûmkirin.
Êrişên li ser kolberan
Hengawê her wiha ragihand ku li nêzîkî bajarê Baneyê pasdarên sînor ên Îranê gule li kolberê Kurd Elî Meşhûrî reşandin û ew birîndar kir.
Kolber ew xebatkarên sînor in ku ji bo debara xwe li ser xetên çiyayî yên Rojhilatê kel û pelan vediguhêzin. Rêxistinê di meha Cotmehê de kuştina 4 jinên Kurd jî belge kir ku yek ji wan bi hinceta “namûsê” hatiye kuştin.
Di raporteke din a Hengawê ya li ser mafên jinan de hat destnîşankirin ku di heman mehê de li seranserê Îranê herî kêm 23 jin hatine kuştin, 16 çalakvanên jin hatine desteserkirin û herî kêm 8 ji wan Kurd bûn. Hengawê meha Îlonê ragihandibû ku 5 girtiyên Kurd hatine bidarvekirin, 70 kes hatine desteserkirin û cezayê bidarvekirin an girtîgehê li 13 kesan hatiye birîn.
Tora Mafên Mirovan a Kurdistanê (KHRN) jî di raporeke din a vê hefteyê de diyar kir ku di meha Çiriya Pêşîn de herî kêm 2 bidarvekirin, 44 desteserkirin û girtin rû dane û cezayê bidarvekirin an girtîgehê li 5 kesan hatiye birîn.
Li gorî rapora ISIGê di 9 mehên destpêkê yên sala 2026an de herî kêm hezar û 736 karker di dema karkirinê de mirin e.
Meclîsa Tenduristiya Karkeran û Ewlehiya Kar (İSİG) rapora xwe ya Îlona 2026an weşand. Li gorî raporê di meha Îlonê de 226 karker mirine.
Her weha Meclîsa ISIGê destnîşan kiriye ku di 9 mehên destpêkê yên sala 2026an de herî kêm hezar û 736 karker di dema karî de mirine.
Li gorî vê di meha Kanûna Paşîn de 155, di Sibatê de 129, di Adarê de 151, di Nîsanê de jî 190, di meha Gulanê de 214, di Hezîranê de 228, di Tîrmehê de 216 û di Tebaxê de 227 karker di dema karî de mirin e.
Ji karkerên ku mirine jê 79 di sektora pîşesaziyê de, 54 di sektora avahîsaziyê de, 48 jî di sektora xizmetguzariyê û 45 di beşa çandiniyê de dixebitîn.
Her weha 7 ji wan endamên sendîkayekê bûne û 219 karker endamê sendîkayan nebûn.
Ji 226 karkerên ku di dema karkirinê de mirine jê 21 jin û 14 jî koçber bûn.
Li gorî raporê ji 226 karkerên di vê mehê de mirine jê 8 zarok in. Ji wan 5 zarok temenê wan di bin 14î de bû û sê jî di navbera 15 û 17an de bûn.
Mirina sê zarokan di sektora çandiniyê de û yên din jî di sektorên xurek, tekstîl, metal û avahîsaziyê de pêk hat.
Di neh mehên destpêkê ên sala 2026an de 66 zarok di dema karkirinê de mirine.
MKGê rapora xwe ya meha Îlonê aşkere kir. Li gorî raporê di meha Îlonê de 4 malper hatine girtin û 15 nûçe hatine astengkirin. 3 rojnamegerên jin hatine desteserkirin û 2 rojnameger jî hatine girtin.
Komeleya Rojnamegerên Jin a Mezopotamyayê (MKG) rapora xwe ya binpêkirina mafên jinên rojnameger a meha Îlona 2026an li ser platformên xwe yên medyaya dijital parve kir. MKGê, di raporê de bal kişand ser astengiyên li qadê, şert û mercên xebatê yên ji bo rojnamegerên jin û sansura li ser çapemeniyê.
MKGê diyar kir ku di meha Îlonê de zext bi awayên cûr bi cûr li ser rojnamegerên jin berdewam kirin û wiha got:
“Lêpirsîn û dozên li dijî çalakiyên rojnamegeriyê, astengiyên li pêşiya nûçeyan, binçavkirin û girtin, gef û êrîş û sansura dîjîtal qada xebatê ji bo rojnamegeran teng kir. Geşedanên di tevahiya mehê de nîşan dan, raporên nûçeyan û çalakiyên rojnamegeriyê wekî bingehek ji bo tawanbarkirinê têne bikaranîn. Darizandinên bi salane berdewam dikin, dozên nû tên vekirin û berdewama biryarên girtinê nîşan dide ku zexta darazê ya li ser rojnamegeran domdar bûye. Astengiyên li qadê şert û mercên xebatê ji bo rojnamegeran jî dijwar kirin. Destwerdana li ser nûçeyan, dûrxistina rojnamegeran a ji qadê, gef û êrîşan nîşan dan ku gihiştina nûçeyan her diçe bi sînordar dibe. Di meha Îlonê de, qada dîjîtal jî yek ji wan deveran bû ku zext lê zêde bûn. Xwegihandina platformên medya dîjîtal ên gelek koman, rojnameger, sazî û dezgehên medyayê, rêxistinên jinan û parêzvanên mafên mirovan, hate astengkirin. Bi vê yekê di heman demê de xwegihandina raya giştî ya dezgehên agahdariyê jî hatin sînordarkirin.”
MKGê di berdewamiya raporê de bi lêv kir ku zextên li ser rojnamegeran li cihên kar jî berdewam kir. MKGê da zanîn ku ji kar derxistin, mobîng û şert û mercên bêewle zêde bûne û hebûna jinan a di qada çapemeniyê de zehmet bûye û wiha hate gotin:
“Bûyerên meha Îlonê nîşan didin ku dema rojnameger nûçeyan çêdikin, li qadê dixebitin, di pêvajoyên darazê de û li qada dîjîtal di bin zextê de ne. Binpêkirinên mafên mirovan ên li dijî rojnamegeran nikarin ji azadiya çapemeniyê û mafê raya giştî yê agahdarkirinê cûdatir bên nirxandin. Divê darizandin û çavtirsandina rojnamegeran a ji ber çalakiyên wan ên pîşeyî, astengkirina weşana nûçeyên wan û girtina platformên wan ên dîjîtal bi dawî bibe. Divê rojnamegerên girtî werin berdan û hemû astengiyên li pêşiya xebatên rojnamegeran werin rakirin.”
Daneyên Rapora Binpêkirina Mafên Jinên Rojnameger a Îlona 2026an
Rojnamegerên êriş li wan hatine kirin: 3 Rojnamegerên bi ser mala wan de hat girtin: 2 Rojnamegerên hatin binçavkirin: 3 Rojnamegerên hatin girtin: 2 Rojnamegerên bi muameleya ne baş rû bi rû man: 1 Rojnamegerên gef li wan hat xwarin: 1 Rojnamegerên şopandina nûçeyan wan hatin astengkirin: 3 Binpêkirina mafên rojnamegeran ên li girtîgehan: 1
Binpêkirina mafên raman û azadiya ramanê ya rojnamegeran
Rojnamegerên derbarê wan de doz hat vekirin: 3 Rojnamegerên hatin cezakirin: 2 Cezayê hepsê: 6 sal û 5 meh 24 roj Rojnamegerên darizandina wan didomin: Hejmara dosyayê 14 Hejmara kesan 36 Hejmara rojnamegrên girtî: (Ji 1ê Îlona 2026an heta niha) 9
Binpêkirina mafên aborî/civakî ya jinên rojnameger
Rojnamegerên karê wan hatin bidawîkirin: 3
Astengiyên li ser înternet/medyaya dîjîtal
Sîteyên hatine girtin: 4 Platfromên Medyaya Dîjîtal ên Hatine Astengkirin: Herî kêm 810 Nûçeyên hatine astengkirin: 15
Wezîrê Dadê Akin Gurlek got, “Ji bo me yek ji mijarên herî girîng dîtina bermayiyên termê Gulistanê ye. Hevalên me bi hestyariyeke taybet li ser vê mijarê dixebitin.”
Li Dêrsimê xwendekara Zanîngeha Mûnzûrê Gulîstan Dokû ji 5ê Kanûna Paşiya 2020an ve wenda ye.
Akin Gurlek li Wezareta Dadê ya Enqereyê bi nûçegihanên edliyeyê yên ku li dadgehên Stenbolê dixebitin re civînek li dar xist. Gurlek di vê civînê de lêkolîn û dozên heyî nirxandin û bersiv da pirsên nûçegihanan.
Di çarçoveya doza Gulistan Dokuyê de Waliyê Tunceliyê yê wê demê Tuncay Sonel, hevjîna wî, kurê wî û gelek rayedarên dewletê hatibûn girtin. Wezîr Gurlek bal kişand ser girîngiya dîtina termê Gulistanê û got:
“Ji bo me yek ji mijarên herî girîng dîtina bermayiyên termê Gulistanê ye. Hevalên me bi hestyariyeke taybet li ser vê mijarê dixebitin. Hinek daxuyaniyên di dosyeya dozê de nîşan didin, dibe ku cihê term çend caran hatibe guhertin. Daxuyanî hene ku ew di dawiyê de birine cihekî li ser Rêya Pêrtagê. Her wiha îhtimala ku term bi madeyên kîmyewî bi temamî hatibe tunekirin jî tê nirxandin.”
Gurlek di axaftina xwe de qala dozên faîlên wan nediyarin û dosyeyên ku piştî gelek salan ji nû ve hatine vekirin jî kir.
“40 doz hatin çareserkirin”
Wezîr Gurlek bal kişand ser wê yekê ku dozên kujernediyar ji nû ve tên lêkolînkirin û ji bo nirxandina potansiyela di nava van dosyeyan de bi serdozgeriyên komarê re hevdîtin tên kirin û got:
“Me bi rêya xebatên vê beşa ku di nava Wezareta Dadê de hatiye avakirin (Beşa Lêkolîna Tawanên Kujernediyar), encamên hêja bi dest xistin. Çar meh di ser damezirandina vê beşê re derbas bûne û 40 dozên ku bi 46 qurbaniyan re pêwendîdar bûn, hatin çareserkirin. Eşkere ye ku tiştek heta hetayê di tariyê de namîne û dad dê zû yan dereng pêk tê. Dibe ku di wê demê de delîl bi têra xwe nehatibin komkirin an jî bûyer bi temamî nehatibin ronîkirin. Lê belê em dibînin ku gava bi biryardarî kar were kirin û hemû çavkanî werin bikaranîn, piştî salan jî encam dikarin bên bidestxistin. Ev yek baweriya bi dadê ve zêde dike.”
Gurlek behsa guherînên di doza Gulistan Dokuyê de kir û da zanîn ku bipêşveçûneke girîng çêbûye lê hîn zû ye ku mirov bibêje lêkolîn bi dawî bûye.
Gurlek ragihand ku îfadeya Umut Altaşê reviyayî di dawiyê de hatiye wergirtin û got:
“Yek ji mijarên herî girîng, dîtina bermayiyên termê Gulistanê ye. Hevalên me bi hestyariyeke taybet li ser vê mijarê dixebitin. Hinek îfadeyên di dosyeyê de nîşan didin, dibe ku cihê bermayiyên term çend caran hatibe guhertin. Îfadeyên wiha hene ku nîşan didin ew cara dawî birine cihekî li ser Rêya Pêrtagê. Her wiha em îhtimala ku bermayiyên term bi rêbazên madeyên kîmyewî ve hatibin tunekirin jî dinirxînin. Hin îfade di vî warî de derketine holê lê belê armanca me ya sereke bê guman bidestxistina bermayiyên term e. Ev yek ji bo me pir girîng e, bi kêmanî ji bo ku malbata wê karibe li ser gora zaroka xwe diayan bike.”
Gurlek bal kişand ser wê yekê ku Serdozgeriya Komarê li ser vê dosyeyê xebateke cidî dimeşîne û diyar kir ku hinek karmendên dewletê yên berê erkên xwe bi awayekî şaş bi kar anîne. Wî da zanîn ku angaşt û encamên ku nîşan didin “wan hewl daye rê li ber lêkolînê bigirin an jî delîlan tune bikin” jî tên lêkolînkirin.
Wezîr Gurlek diyar kir ku di vekolîna tawanan de nasnameya gumanbaran ne girîng e û got:
“Ne girîng e ku ew kes parêzgar be yan jî xwediyê meqamekê be. Eger derbarê tawanekê gumaneke şênber hebe, dozgeriya pêwendîdar bêyî ku li bernavkê wî kesî binêre tedbirên yasayî yên hewcedar distîne. Her ku lêpirsîn bi pêş ve diçe, dibe ku agahiyên nû derkevin holê. Pêvajo niha ji aliyê serdozgeriyên komarê yên Erzirom û Dêrsimê ve tên birêvebirin.”
Çi bûbû?
Xwendekara Zanîngeha Mûnzûrê Gulîstan Dokû di 5ê Kanûna Paşiya 2020an de venagere wargeha ku lê dimîne.
Hevalên Dokûyê yên wargehê piştî nikarin têkiliyê bi Dokûyê re daynin serî li Rêvebiriya Emniyeta Dersîmê didin û malbata wê agahdar dikin.
Malbata Dokûyê tên bajêr û di 6ê Kanûna Paşiyê de serî li Rêvebiriya Emniyeta Dersîmê didin ku keça wan wenda bûye.
Polîsan ji bo Gulistan bê dîtin bi hevalên wê re hevdîtin dike, sînyalên telefona wê dişopîne û qeydên MOBESEyê yên bajêr lêdikol in.
Di lêkolînan de diyar dibe ku Dokû di saet 11.29an de li wêstgeha wesayîtan ya Kolana Ataturkê li wesayita ku diçe zanîngehê sûwar dibe.
Piştre îfadeya seyaqê wesayîtê tê girtin ku seyaq dibêje ew nizan e Dokû li kîderê li wesayîtê peya bûye.
Piştî îfadeya seyaq hatiye pêşbînîkirin ku Dokû li ser Pireya Sari Saltûk peya bûye ku li wir jî kamera tune ye.
Jinan û malbata Dokûyê ji bo ku Gulistan bê dîtin têkoşiyan e. li ser vê yekê biryara valakirina bendavê hatiye girtin.
Di 17ê Hezîrana 2020an de ji bo ku Zeynal A. weke gumanbar were girtin daxwazname ji bo Serdozgeriya Komarî a Dersîmê hatiye dayîn.
Serdozger Ebru Cansu ya ku di sala 2024an de li Serdozgeriya Komarê ya Dêrsimê hatibû erkdarkirin, dosye ji nû ve vekir.
Li gorî nûçeyên di çapemeniyê de cih girtine, di destpêka vê salê de şahidekî nepen li dijî kurê walî îfade daye û lêpirsîn li ser vê geşedanê kûr bûye. Her weha çapemeniyê nivîsîbû ku şahedê nepen gotiye, kurê walî tecawiz li Gulistan Dokuyê kiriye û piştre bi çekê kuştiye.
Li ser vê geşedanê, dozgeriyê derbarê gelek navan de biryara desteserkirinê da. Bi fermana dozgeriyê di 13ê Nîsana 2026an de li heft bajaran bi awayekî hemwext operasyon hatin kirin.
Wezîrê Dadê Akın Gurlekê ku di Sibata 2026an de dest bi wezîfeyê kir, got ku “divê heta dawiyê lêpirsîn bê kolandin.” Di dema windabûna Dokuyê de Suleyman Soylu wezîr bû. Piştî wî Ali Yerlikaya hatibû tayînkirin.
Piştî 6 salan di çarçoveya lêpirsînê de di 13ê Nîsana 2026an de 13 kes hatin desteserkirin.
Kesên hatin desteserkirin ev in:
Zeinal Abakarov, Engin Yucer (zirbavê Zeinal ku polîsê berê ye), Cemîle Yucer (dayika Zeinal), Ugurcan Açikgoz (hevalê Mûstafa Turkay Sonel), Erdogan Elaldi (Wê demê xebatkarê Îdareya Taybet a Bajar bû), Mûstafa Turkay Sonel, Gokhan Ertok (polîsê berê bû ku hatibû îxrackirin, di pêvajoya lêpirsîna der heqê walî û parastvanê wî de eleqeya wî hebû;), Savaş Gulturk (Kesê ji kamerayên Zanîngeha Munzurê berpirsyar), Suleyman Onal (kesê li Zanîngeha Munzurê ji kamerayan berpirsyar), Celal Altaş, Nûrşen Arikan, Şukru Eroglû (Parastvanê walî Tuncay Sonel).”
Her weha di çarçoveya lêpirsînê de di 21ê Tîrmehê de di serdegirtinên malan de 3 bijîşk, hemşîreyek, peywîrdarek karên agahiyan, 5 personelên berhevkirina daneyan, Handan Sonel, hevjîna waliyê berê yê Tunceliyê Tuncay Sonel, xwediyê şîrketek teknolojiyê ku tê gotin mudaxileyî telefona Dokuyê kiriye, karsazek û 2 cerdevan jî di nav de 15 kes hatin desteserkirin.
Di 27ê Tîrmehê Wezîrê Dadê Akin Gurlek daxuyanî dabû û gotibû ku “Di çarçoveya lêpirsîna Gulistan Dokuyê de, bi kordînasyona Serdozgeriya me ya Komarî ya Erzîromê û ji aliyê Fermandariya Cendermeyan a Bajarê Erzeromê ve li 15 bajaran bi awayekî hemwext li dijî 19 gumanbaran operasyon hat kirin. Li 21 navnîşanan lêgerîn hatine kirin û 18 gumanbar hatine desteserkirin.”
Di 29ê Tebaxê de di pêla 5emîn a operasyona lêpirsînê de 10 gumanbar hatibûn desteserkirin. Ji wan heta niha 4 kes hatine girtin.
Di çarçoveya lêpirsîna berfireh a Serdozgeriyên Komarî yên Erzurum û Tunceliyê de hejmara kesên di lêpirsînê de hatine girtin derket 32an.
Nebî Yavuzê ku cezayê xwe temam kiribû diviyabû di sibata 2023an de bihata berdan ,lêbelê Lijneya Çavdêriyê ya Girtîgehê 6 mehan cezayê wî taloq kiribû. Yavûz 30 sal û 6 meh di girtîgehê de ma û di 5ê Tîrmeha 2023an de ji Girtîgeha Tîpa M a Bafra Samsûnê hatibû berdan.
Nebî Yavuz ê ku di sala 1993an de li navçeya Nisêbîna Mêrdînê hatibû girtin, ji aliyê Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) ya Amedê bi cezayê muebbetê hatibû cezakirin. Nebî Yavûz li girtîgehên Mêrdîn, Amed, Edene, Vezîkopru û Bafrayê yên Samsûnê maye.
Nebî Yavuzê cezayê xwe temam kiribû diviyabû di sibata 2023an de bihata berdan lê belê Lijneya Çavdêriya Îdarî ya Girtîgehê ve 6 mehan hatibû taloqkirin. Yavûz piştî 30 sal û 6 mehên di girtîgehê de hat ragirtin di 5ê Tîrmeha 2023an de ji Girtîgeha Tîpa M a Bafra Samsûnê hatibû berdan.
Li gorî nûçeya AWê Yavûz piştî hatibû berdan dest bi kontrolên tenduristiyê kiribû û gumana penceşêra pankreasê lê hatibû kirin. Yavuzê ku demekê li malê dihat dermankirin, rewşa wî xirab bû û ew birin Nexweşxaneya Tewqûfê ya Qoserê.
Hat zanîn ku Nebî Yavûz bi nexweşiya penceşêra pankreasê ketiye. Yavuzê ku li nexweşxaneyê lê dihat dermankirin koça dawî kir. Cenazeyê Nebî Yavûz dê piştî karûbarên olî li gundê Sitîlê yê girêdayî navçeya Nisêbînê bê veşartin.
Nebî Yavûz piştî hatibû berdan ewil çûbû cem malbata xwe ya li Îzmîrê û piştre vegeriyabû welatê xwe. Yavûz di daxuyaniya ku piştî berdana xwe dabû de wiha gotibû:
“Dîroka me ya têkoşînê ya 50 salî, bi deh hezaran kesan re dewam dike. Têkoşîna me bi ked û berxwedana gel mezin dibe. Di girtîgehan de jî ev hêvî û bawerî, me li ser piyan hişt, hêzê da me. Bi têkoşîna ku hatiye dayîn serê min bilind e û ez pê serfiraz im. Serkeftin dê ya me be.”
Înîsiyatîfa ji Girtiyên Nexweş re Azadî vê hefteyê bal kişand ser rewşa girtiyê nexweş Mehmet Saît Yildirim ku 75 salî ye û krîza dil derbas kiribû. Înîsiyatîfê xwest ku Yildirim demildest were berdan.
Mehmet Sait Yıldırım ê 75 salî di Girtîgeha Girtî ya Tîpa F a Bi Hejmar 1 a Kiriklar a Îzmîrê de tê girtin. Tevî ku cezayê Yildirim qedîyaye, 3 car in tehliyeya wî tê astengkirin ango taloqkirin.
Yildirim herî dawî 24ê Tebaxê de derket pêşberî Lijneya Îdare û Çavdêriyê. Hevdîtina bi lijneyê re bi rageşî derbas bûbû û weke hevdîtinên berê yên lijneyê, dîsa “poşmanî” li Yildirim hatibû ferzkirin. Yildirim piştî vedigere odeya xwe krîza dil derbas dike û hevalê wî yê odeyê rayedarên girtîgehê ji rewşê agahdar dike û wî dibin nexweşxaneyê.
Parêzerên Yildirim gotibûn ku dema Ocalan krîz kiriye, pêşî birine nexweşxaneyeke li Bucayê û lê ji ber ku li wê derê qawîşa girtiyan tune bûye, ji wir birine Nexweşxaneya Bajar a Îzmîrê.
Her weha parêzeran destnîşan kiribû ku Yildirim anjiyo bû û du stent xistin dilê wî ku yek ji damarên sereke yên ku diçin dil girtî bûye û Yildirim ji mirinê filitî.
Yildirim ji 24ê Tebaxê vir ve li nexweşxaneyê dihat dermankirin û îro dîsa ji nexweşxaneyê birin girtîgehê.
Diviyabû Yildirim sal nîvek berê bişert bihata tehliyekirin, berdana wî bi biryara Desteya Çavdêriyê ya Rêvebiriya Girtîgehê du caran hat taloqkirin. Tevî ku mafê wî ê berdana bişert di 27ê Sibata 2025an de bû, berdana wî berê ji bo 27ê Kanûna Pêşîn a 2025an û piştre jî bo 25ê Tebaxa 2026an hat paşde xistin. Desteyê di herdu biryarên taloqkirinê de weke hêcet gotiye ku Yildirim “qeîde û rêpîvanên girtîgehê pêk neanîne” û “poşman nebûye”. Di 24ê Tebaxê de careke din 3 mehan hate taloqkirin.
Înîsiyatîfa ji Girtiyên Nexweş re Azadî
Înîsiyatîfa ji Girtiyên Nexweş re Azadî, ji bo balê bikişîne ser rewşa girtiyên nexweş, di hefteya 625emîn de çalakiya xwe ya heftane li dar xist. Înîsiyatîfê li Kolana Sakaryayê ya Enqereyê daxuyanî da û bal kişand ser rewşa girtiyê nexweş Mehmet Saît Yildirim ku çend roj berê li Girtîgeha Kiriklarê ya Îzmîrê krîza dil derbas kiribû.
Endamên Şaxa Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) a Enqereyê û parêzvanên mafên mirovan beşdarî daxuyaniyê bûn.
Di çalakiyê de pankarta “dermankirin maf e nayê astengkirin, divê girtiyên nexweş demildest bên berdan” hate rakirin. Di çalakiyê de dirûşmeyên “Bila girtiyên nexweş bên berdan” û “Tecrîd îşkence ye, divê tecrîd bi dawî bibe” hate berzkirin.
Sevîl Turgutê diyar kir ku nexweşiyên Mehmet Saît Yildirim girantir bûne û wiha got:
“Mehmet Saît Yildirim ev 31 sal in di girtigehê de tê ragirtin. Ev demeke dirêje nexweşiyên wek dil û demar, hîpertaniyon, KOAH, fitiqa stû û nexweşiyên din lê peyda bûne. Ev nexweşiyên wî jiyana wî ya rojane asteng dike. Rewşa tenduristiya Saît Yildirim di 24ê Tebaxa 2026an de bi derbaskirina krîza dil gihîşt asteke girantir. Di heman rojê de bi Desteya Çavderî û Îdareyê re hevdîtin kiriye û piştre dema ku vegeriyaye odeya xwe krîza dil derbas kiriye. Piştre wî rakirine nexewşxaneyê û stend lê dane. Ev rewşa wî ya dawî jî nîşan dide ku êdî rewşa tenduristiya Yildirim di bin xetereyê de ye.”
Sê car in berdana wî tê taloqkirin
Sevîl Turgutê bi bîr xist ku ev berdana Mehmet Saît Yildirim ev bû sê caran tê taloqkirin û rewşa tenduristiya wî li ber çavan nayê girtin. Sevîl Turgut diyar kir ku Mehmet Saît Yildirim 75 salî ye û li hemberî jiyana wî rûmeta mirovahî nayê girtin. Sevîl Turgut da zanîn ku divê Mehmet Saît Yildirim di Sibata 2025an de bihata berdan lê ev yek tê dirêjkirin û ev yek rewşa jiyan û tenduristiya wî dixe talûkeyê. Sevîl Turgut anî ziman ku divê Mehmet Saît Yildirim demildest were berdan û li cem malbata xwe dermankirina wî bi awayek rêk û pêk bê kirin.
Çi bûbû?
Yildirim di Sibata 1995an de hate girtin û ji aliyê Dadgeha Ewlehiya Dewletê ya Amedê (DGM) ve cezayê heta hetayê lê hate birîn.
Li ser daxwaza Rêberê PKKê Abdullah Ocalan, di 15ê Adara 2015an de Yildirim di çarçoveya “Peywira sekreteryayê” de biribûn Girtîgeha Tîpa F a bi Ewlekariya Bilind a Îmraliyê. 9 roj piştre di 25ê Adarê de ji ber pirsgirêkên tenduristiyê yên weke dil û KOAH yên Yildirim, ew ji Îmraliyê anîbûn Girtîgeha Tîpa F a Boluyê.
Ji ber nexweşiya dil, Yildirim pêşî bo Girtîgeha Girtî ya Tîpa F ya Boluyê, paşê ji bo Girtîgeha Tîpa D ya Amedê û Tîpa T ya Odemişê hate veguhastin. Di 6ê Îlona 2018an de ji bo Girtîgeha Jimare 1 a Kiriklar hate veguhastin. Bi salan e bi “fermana Wezaretê” de di hucreya yekkesî de tê girtin.
Pirsgirêkên tenduristiyê yên Yildirim yên wekî fitiqa sitû, tansiyona bilind, nexweşiya dil a arteriosklerotîk, KOAH û nexweşiya demaran heye.
Kesên nasnameyên wan nediyar, li Reqayê kurdan direvînin û ji wan pereyên pir dixwazin. Wan dibin cihên ne diyar, îşkenceyê li wan dikin. Ji ber vê rewşê gelek malbatên kurd ji Reqayê bar kirine.
Reqa, piştî ku HSDyê ji destê DAIŞê rüzgar kir, Foto: Hawarnews
Elî Mihemed* demeke berê saet di 11.00ê nîvro de dema ji mala xwe derket, li ber deriyê xwe wesayîteke reş a bê plaqe dît. Çend kes ji wê wesayitê dakevin. Ser û rûyê xwe bi rûpoşan girtibûn û çek di destên wan debûn.
Ji Mihemed xwestin bi wan re biçe. Mihemed bi wan re kete wesayitê û bi rê ketin.
Beriya bi rê bikevin telefon û alavên din ên Elî Mihemed li cih hiştin ango bi xwe re nebirin.
Di meh û nîva dawiyê de nêzîkî 10 kes bi vî rengî li Reqayê, bajarê Sûriyeyê hatin revandin.
Kesên nasnameyên wan nediyar saet di 11.00ê nîvro de diçin ber malên berê diyar kirine, ji wê malê yê mêr direvînin. Dibin bi rojan îşkenceyê li wan dikin û paşê fotografên wan ji malbatên wan re dişînin da ku ji bo wî berdin pereyan bidin.
Dema wan direvînin, ser û çavê wan digirin, wan dixin begaja erebeyê. Bi rojan li wir dihêhin. Paşê dibin cihên nepen. Dest û lingên wan girêdayî, bi rojan birçî dihêlin.
Ew kesên tên revandin, hemû jî kurd in.
Ji bajarê Reqayê du kesên ku bûne şahidên van bûyeran ji niha+ê re diyar kirin ku piştî ev bûyer dest pê kirine kurd ji Reqayê bar dikin. Li gorî herdu kesan armanca revandinê ew e ku kurd li Reqayê nemînin.
Ji ber ewlehiyê wan kesan, nexwestin em navên wan binivîsin. Her weha ji ber heman armancê me navê kesên ku hatine revandin, guherandin.
Piştî serê salê ji sedî 70yê Taxa Kurdan vala bûye
Reqqa li bakurê Sûriyeyê li ser Çemê Firatê dikeve. Bajarekî stratejîk e. 160 kîlometre dikeve rojhilatê Helebê. Dîrokeke wê ya kevn heye. Gelek şaristanî li vir bicih bûne.
Bajar di navbera salên 2014 û 2017an de bû paytexta DAIŞê. Ji ber şer û pevçûnan wêran bû. Di sala 2017an de bi Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD) bi piştgiriya DYAyê ev der rizgar kir. Ji bo rizgarkirina wê operasyon bi mehan domand. Di encamê de bi hezaran DAIŞê teslîm bûbûn û ew li kampan bicih kiribûn.
Reqa, Foto: Google maps
Heta Kanûna Paşiyê ya 2026an jî di bin kontrola HSDyê de bû. Piştî dawaiya sala 2025an û destpêka sala 2026n hêzên rejîma demkî ya Şamê êrîşî deverên kurdan kirin, di Kanûna Paşiyê ya 2026an de ev dever radestî artêşa hikûmeta demkî hate kirin.
Li gorî serjimêriya sala 2011 û 2012an a beriya serweriya DAIŞê, li Reqqayê nêzî 60 hezar kurd bicih bûn. Piştî şerê Sûriyeyê û serdema DAIŞê, gelek kurdan ji vir bar kirin. Lê piştî HSDyê ew dever bi dest xist, beşek ji wan vegeriyan cih û warên xwe.
Piştî artêşa hikûmeta demkî di destpêka êrîşî deverên kurdan kirin, dîsa kurdan ji vir koç kirin. Bi taybet her du sê rojên destpêka vî şerî, li bajêr kurd neman. Lê paşê dîsa beşek ji wan vegeriyan.
Li gorî zanyariyan li Taqa Kurdan a Reqayê ji sedî 70yî kurdan bar kirine. Li tevahiya Reqayê, beriya niha rêjeya Kurdan ji sedî 40ê bajêr bû. Ji sedî 60 jî ereb bûn. Lê niha ji sedî 5 yan jî 10 kurd mane.
“Dibêjin kurd li vir mêvan in”
Mahmûd Derwîş* piştî hate revandin û bi dana pereyan serbest bû, weke yên din neçar ma û ji Reqayê bar kir. Lewre kesên ew revandin jê re gotin dema tu li vir bimînî em ê te bikujin.
Hinek kes bi revandin û kuştina malbatê tên tirsandin. Dema bar kir xaniyê xwe yê bihayê wî bi 60 cezar dolarî bû, neçar ma û bi 40 cezar dolarî firot.
Çavkaniyeke ku nexwest navê xwe diyar bike got ku hemû kesên koç kirine mal û milkên xwe bi erzanî ji dest xwe derdixin û neçarî koçberiyê dibin.
Çavkaniyeke din diyar kir ku gel dest pê kiriye, genim û cehê xwe, mal û milkê xwe, dikanên xwe, wesayitên xwe difiroşin: “Milet dibêje li şûna canê xwe bidim, bila malê xwe bidim.”
Li gorî nirxandina çavkaniyekê, ew kesên vî karî dikin dibêjin, “Kurd li vir mêvan in” û divê ji vir bar bikin.
Wan serdema rejîma Beasê bibîr xist ku di wê demê de projeye “Kembera erebî” bi pêş ketibû û kesên ereb anîbûn û li cih û warên kurdan bicih kiribûn. Bi vê jî dixwestin demografiya cografiya kurdan biguherînin.
Çavkaniyekê bûyerên li Reqayê pêk tên dişibîne vê projeyê û dibêje ew armanc û ev armanc heman tişt in.
Di nava hefteyek 10 rojan de bi kêmanî telefonî 3 kesan kirine da ku ji Reqayê koç bikin.
Hikûmeta demkî çi dike?
Li gorî zanyariya çavkaniyekê bi tenê komeke yên mirovan direvînin. Lê li gorî çavkaniyeke din du sê kom in.
Tê îdiakirin ku dema tên, xwe weke endamên asayîşê didin nasîn. Ji ber wê jî kes nikare ji wan re tiştekî bibêje.
Her weha bi telefonên ku jimareyên wan xưa nabin an jî bi yên ji derveyî Sûriyeyê telefon dikin.
Dema wan direvînin destpêkê pereyên zêde dixwazin. Ji yek kesên ku hatiye revandin jê 250 hazar dolar xwestine. Hinek kes bi 20 hezar, 30 hazar dolarî karîne xwe rizgar bikin.
Ev pere bi rêya sîstema cereyan a bi navê Sham Cash ve tê şandin ku sîsteme resmî ya Sûriyeyê ye.
Sepana bi navê Sham Cashê, ji bo dabeşkirina mûçeyan, dayîna fatoreyan û veguhastina pereyan bûye rêbaza ku hikûmeta demkî ya Sûriyeyê tercîh dike.
SMEX, saziya mafên dijîtal diparêze di meha Nîsana 2025an de derbarê Sham Cashê de lêkolînek kiriye. Li gorî vê lêkolînê:
Sepana Sham Cash a ku ji bo karmendên dewletê bûye neçarî, di warê ewlehiya dîjîtal de fikarên bilez derdixe holê.
Di meha Rêbendanê de, bi bêdengî ferman ji karmendên Sûriyeyê re hat dayîn ku ji bo girtina mûçeyên xwe sepaneke bi navê “Sham Cash” daxin.
Sepana Sham Cash tenê bi rêya malpera sepanê dikare were daxistin û di firoşgeha iOSê de nîn e. Ev jî tê wê wateyê ku sepan ne ewle ye, ji ber ku sepanên di firoşgehên fermî de cih digirin divê di testên pejirandina ewlehiyê yên tund re derbas bibin.
Nûçeyên medyayê yên di meha Rêbendanê de her wiha nîşan didin ku sepan bi veguhastinên “Bankaya Çam” a li Îdlibê re, ku ofîseke pevguhertina pereyan a li Tirkiyeyê qeydkirî ye û di qada navneteweyî de nayê naskirin, girêdayî ye. Fonên ku bi rêya Sham Cashê tên veguhastin, di Bankaya Navendî ya Sûriyeyê an jî sîstema bankavaniya cîhanî re derbas nabin.
Dema ku gihîşt meha Nîsanê, sepan bû mecbûrî. Lê belê sepan bi xerabûnên teknîkî, têkiliyên darayî yên gumanbar û kêmbûneke fikarbar a şefafiyetê hatiye tohmetkirin. Dema ku bêhêvîtî di nava bikarhêneran de zêde bû, Yekîneya Analîza Edlî ya SMEXê lêkolîn kir bê ka bi rastî çi diqewime.
Pêşvebirê nenas ê li pişt Sham Cashê
Nebûna ti agahiyên vekirî ji raya giştî re derbarê şîrketa li pişt Sham Cashê de, di warê zelalbûn û hesabpirsînê de rê li ber fikarên cidî vedike. Ji ber ku pêşvebirekî naskirî an qeydkirî nîne, di rewşa binpêkirina daneyan, sextekarî an jî wendakirina darayî de saziyek ku bibe berpirsyar nîne.
Di sepanê de her wiha ti nîşaneyên eşkere yên Mercên Bikaranînê, Siyaseta Nepenîtiyê an qada desthilatdariya qanûnî nînin; ev jî serîlêdana li rêyên qanûnî hema bêje nemimkun dike.
Ji ber ku têkiliya Sham Cashê bi şîrketeke rewa an jî piştrastkirî re nîne, protokolên ewlehiyê nayên nirxandin; ev jî rîska xerabkirina amûrên bikarhêneran bi nermalavên xerab (malware) an nermalavên sîxurî (spyware) bi awayekî berçav zêde dike.
Ji ber ku xwediyekî wê yê bi fermî qeydkirî nîne, bikaranîna xirab an firotina daneyên hesas ên bikarhêneran, ku agahiyên kesane, agahiyên darayî û dîroka danûstandinan jî di nav de, nayê şopandin û kontrolkirin.
Çavkaniyan ji niha+ê re diyar kirin ku ger ev rêbaz ji hêla hikûmeta demkî ve hatibe pejirandin, dema ev grup kesekî direvînin û bi rêya vê rêbazê pereyan distînin, hikûmet dikare wan peyda bike.
Komîteyek hatiye avakirin
Li gorî zanyariyan rêveberiya kurdan ji bo vê rewşê komîteyeke ji sê kesan ava kiriye. Ev komîte armanc dike ku vê rewşê bişopîne û pirsgirêkan çareser bike.
Li gorî daneyên komîteyê dane, heta niha 4 hezar malbatên kurd ji Reqayê koç kirine. Beşeke ji wan çûne Kobaniyê. Beşek jî li Hesekê bicih bûne.
Çavkaniyekê destnîşan kir ku hejmara kesên tên revandin, gef li wan tê xwarin û dixwazin koç bikin, ji van hejmarên fermî zêdetir in. Lewre hin kes hene naxwazin navên wan belav bibin û ji ber wê jî behsa revandin an jî gefxwarinê nakin.
*Navên kesên ku hatine revandin ji ber ewlehiyê, hatine guhertin. Fotograf û dîmenên wan kesên ku hatine revandin, ji ber ewlehiyê necatine belavkirin.
Li Çayirhana Ankarayê, di Nîsana 2025an de jî heman kana madenê hilweşiyabû û di encamê de 14 karker birîndar bûbûn.
Li navçeya Beypazariyê ya bajarê Enqereyê li qada xebatê ya Şirketa Enerjiyê ya Çayirhanê qezayeke madenê rû da û karkerek mir û 12 karker jî birîndar bûn. Ji wan rewşa 4 karkeran giran e.
Walitita Enqereyê li ser bûyerê daxuyaniyek belav kir û da zanîn ku 20 karker birîndar bûne û karkerek jî miriye.
Walîtiyê eşkere kir ku bûyer doh danê êvarê li taxa Hirkatepeyê qewimiye.
Di daxuyaniyê de wiha hat gotin:
“Li gorî tespîtên ewil, li pişt qada xebatê ban herifiye û ji ber zextê karker li derdorê belav bûne. Tîmên cendirme, ewlehî, agirvemirandin, AFAD, UMKE û tîmên tenduristiyê çûn cihê bûyerê. 15 ambulansan birîndar veguhastin nexweşxaneyan. Ji bûyerê 20 welatiyên me bandor bûn û karkerekî madenê mir. Tedawiya birîndaran berdewam dike.”
Walîtiyê her wiha da zanîn ku li ser sedema qezayê dest bi lêpirsînekê hatiye kirin.
Serbijîşkê Nexweşxaneya Dewletê ya Beypazariyê Selahattîn Biçak li ber nexweşxaneyê daxuyanî da rojnamegeran û diyar kir ku birîndarên ku gihîştine nexweşxaneyê li serê xwe ne û rewşa wan tê şopandin.
Li Çayirhana Ankarayê, di Nîsana 2025an de jî heman kana madenê hilweşiyabû û di encamê de 14 karker birîndar bûbûn.
