Tag: sernûçe | Page 4

Kurdên Almanyayê: Ezmûna Kurdan a bi perwerdeya Kurdî re

16 June 202616 June 2026 Ferid Demirel

Amarên Almanyayê nîşan didin ku nêzîkî 3 hezar û 500 xwendekar dersên kurdî werdigirin. Koordînatora Yekmalê Günay Darıcıyê bal kişand ser mafên zimanê zikmakî, pirsgirêkên di pratîkê de û amadekariyên xwe yên ji bo vekirina dibistaneke seretayî ya duzimanî.

Zaroxaneya Yekmalê, Foto: Yekmal

Li gorî amarên nefermî li Almanyayê nêzîkî milyon û nîv kurd dijîn. Ji ber ku di sîstema Almanyayê de kesên penaber an jî koçber li gorî welatên jê hatine tên tomarkirin, hejmareke zelal a kurdan nîne. Digel vê hejmarê li Almanyayê li heft herêman dersên zimanê kurdî bi awayekî fermî tên pêşkêşkirin û nêzîkî 3 hezar û 500 xwendekar beşdarî van dersan dibin. Her weha çend sazî hene ku kursên zimanê kurdî li dar dixin û beşek ji civakê li van deran dersên kurdî dibînin. Yekmal (Yekîtiya Malbatên ji Kurdistanê li Almanyayê) yek ji van saziyan e.

Koordînatora Yekmalê Günay Darıcı, rewşa zimanê kurdî ya li dîasporayê û sîstema Almanyê nirxand û zanyarî derbarê saziya xwe de dan Niha+ê.

“Em ne reşbîn in”

Günay Darıcıyê di nirxandinên xwe yên derbarê zimanê kurdî û helwesta civaka dîasporayê de bal kişand ser potansiyela heyî. Wê diyar kir ku tevî astengî û asîmîlasyona dîrokî jî, civaka kurd ji xebatên perwerdeyê re vekirî ye û piştgiriyê dide projeyên biqelîte:

“Helbet em dizanin bi taybetî li ser kurdên Bakur asîmîlasyoneke pir zêde heye ku sed sal e berdewam dike. Her wiha kêmasiya me jî heye ku me bi salan têra xwe girîngî neda ziman û nasnameya xwe. Lê ez qet ne pesîmîst im, ez optîmîst im. Gava mirov karekî baş, biqelîte û pedagojîk derxe holê, malbatên kurd ên ji her çar parçeyan eleqeyeke mezin nîşan didin.”

Günay Darici

Darıcıyê destnîşan kir ku nêzîkatiya dewleta Alman a li hemberî ziman û nasnameya kurdî jî ber bi başiyê ve diguhere. Wê anî ziman ku berê kurd û kurdî qet nedihatin dîtin, kurdên ji Tirkiyeyê wekî tirk, yên ji welatên din wekî ereb û fars dihatin hesibandin. Lê îro, li baxçeyên zarokan û di xebatên perwerdeyê de kurdî wekî zimanekî serbixwe rêzê dibîne.

Di dibistanan de astengiya pergalê

Tevî van pêşketinên erênî, Darıcıyê kêmasiyeke mezin a qanûnî û statîstîkî jî bi bîr xist û diyar kir ku nasnameya kurdî hê jî bi awayekî fermî li Almanyayê nayê naskirin. Li Almanyayê eger 12 malbat daxwaz bikin, dewlet neçar e ku dersa zimanê zikmakî veke. Lê Darıcıyê bal kişand ser astengiyên di pratîkê de:

“Pergalê bi salan xwe wisa ava kiriye ku qaşo ‘hemû kesên ji Tirkiyeyê hatine, tirk in’. Di formên dibistanan de tirkî û erebî hene, lê kurdî tune ye. Ji xeynî vê, carinan malbatên tirkan ên nijadperest li dijî zarokên kurd cudakariyê dikin û hin rêveberiyên dibistanan jî ji ber ku naxwazin ‘zehmetî derkeve’, zimanê kurdî paşguh dikin.”

Li hemberî van astengiyan, Darıcıyê bang li malbatan kir: “Dema ku malbatên kurd bêjin ’em li malê bi kurdî diaxivin û em perwerdeya kurdî dixwazin’, ew derfet û maf di dibistanan de heye. Dema malbat xwedî li vî mafî derkevin, destê me û yê saziyên kurdî jî xurttir dibe.”

Derbarê Yekmalê de

Sazî di 9ê Gulana 1993yan de li Berlînê hat damezrandin. Ji ber zêdebûna daxwazan, di sala 2020an de rêziknameya xwe guherand û wekî “Yekîtiya Malbatên ji Kurdistanê li Almanyayê – Yekmal” dest bi xebatên xwe di asta tevahiya Almanyayê de kir.

Niha li çar eyaletên Almanyayê (Berlîn, Nordrhein-Westfalen, Rheinland-Pfalz û Bremen) wekî hevkareke siyaset û hikûmetê dixebite. Navenda giştî ya saziyê li Berlînê ye. Li derdora 130 xebatkarên bi mûçe û bi giştî dora 220 kes bi wan re kar dikin. Xebatên Yekmalê ji aliyê Senatoya Berlînê, şaredarî û dewleta Almanyayê ve tên fînansekirin.

Komele gelek xizmet, piştgirî û înîsiyatîfan pêşkêşî civakê dike:

Akademiya Yekmalê (Yekmal Akademie gGmbH): Ev enstîtuya ku bi Yekmalê ve girêdayî ye, li ser pirzimaniyê pispor e. Akademî xizmetên wergera profesyonel pêşkêş dike, materyalên perwerdeyê amade dike û ezmûna ziman a standardkirî ya bi navê “TESTKURD”ê pêk tîne.

Xebatên Malbat û Şêwirmendiyê: Ji bo pirsgirêkên rojane û rewşên krîzê, piştgiriyê dide zarok, ciwan û malbatan. Di vê çarçoveyê de komên dêûbav-zarok, şêwirmendiya perwerdeyê, serdanên pedagojîk ên li malan û navendên hevdîtinê yên vekirî bi rê ve dibe. Niha 4 navendên malbatan û 2 baxçeyên zarokan ên duzimanî di bin sîwana Yekmalê de kar dikin. Her wiha beşeke wan a taybet li dijî nijadperestî û cudakariyê jî çalak e.

Perwerde û Kurs: Sazî ji bo pêşxistina zimanê zikmakî, ji bo zarokan “Dibistanên Şemiyê” organîze dike û ji bo mezinan jî di astên cuda de kursên zimanê kurdî (kurmancî, zazakî, soranî) li dar dixe.

Wê dibistana seretayî vekin

Li ser bingeha vê potansiyela civakî û tecrubeya saziyê, Yekmal niha amadekariya gava herî mezin a di warê perwerdeyê de dike. Koordînatora Yekmalê destnîşan kir ku wan di salên 2014 û 2016an de du baxçeyên zarokan vekiribûn û malbatan her tim daxwaza dibistanekê dikir. Li ser vê yekê, ji sala 2021ê ve projeya vekirina dibistaneke seretayî li Berlînê dane destpêkirin.

Dibistana nû dê li gorî qanûnên Berlînê bê avakirin û rasterast bi pergala perwerdeyê ya Almanya û Berlînê ve girêdayî be. Dibistan dê duzimanî be, Hemû dersên mîna zanîna jiyanê, spor û muzîkê dê him bi kurdî him jî bi almanî bên fêrkirin. Darıcı hêvî dike ku di pêşerojê de li kêleka kurmancî, perwerdeya soranî û zazakî jî li vê sîstemê bê zêdekirin.

Xebatên Yekmalê yên ji bo zarokan, Foto: Özgür Politika

Dixwazin lîseyekê jî vekin

Darıcıyê diyar kir ku di warê dersdaran de tu pirsgirêkên wan nînin, gelek dersdêrên ku li welêt xebitîne, zimanê kurdî baş dizanin û li Almanyayê fêrî almanî bûne, ji bo dersdayînê amade ne.

Perwerdeya li dibistanê dê di sala 2027an de dest pê bike. Ji ber ku komel serbixwe ye, dê di destpêkê de bi qasî 24 zarokan dest pê bikin û lêçûnên du salên destpêkê, mûçeyê dersdaran, kirê û tiştên din dê ji aliyê Yekmalê ve bên dayîn. Piştî du salan, eger serkeftî bibin, dê Senatoya Berlînê ji sedî 95ê mesrefan bigire ser milê xwe. Darıcıyê got, ew plan dikin ku piştî rûniştina dibistana seretayî, dixwazin Gymnasium ango lîseyê jî vekin û heman projeyê bibin bajarên din ên wekî Kölnê ku hejmara kurdan lê zêde ye.

Maçên Kupaya Cîhanê dê îşev dest pê bike

11 June 2026

Maçên Kupaya Cîhanê ya 2026an wê di 11 Hezîranê de dest pê bike û 19ê Tîrmehê de bi dawî bibe. Her weha 48 tîmên neteweyî ji bo kupayê beşdar dibin.

Maça despêkê a Kupaya Cîhanê ya 2026an îşev dest pê dike. Wê Meksîka û Afrîkaya Başûr bên beramber hev.

Di Kupaya Cîhanê ya vê carê de, cara yekem di dîrokê de 48 tîmên neteweyî beşdar dibin û li ser 12 koman hatine dabeşkirin ku di her komekê de 4 tîm hene.

Ji Kupayên Cîhanê yên borî cudatir, di qonaxa yekem de yekem û duyemên hemû koman li gel çar baştirîn sêyeman derbasî qonaxa duyem dibin.

Qonaxa duyem dibe qonaxa 32yan û ji wê qonaxê ve qonaxa derxistinê dest pê dike û her tîmeke ku têk biçe dê xatir ji Kupaya Cîhanê bixwaze.

3 welat dê mazûvaniyê bikin

Amerîka, Meksîka û Kanada mazûvaniya Kupaya Cîhanê dikin û vê carê Kupaya Cîhanê li 3 welatên cuda bi rê ve diçe. Heta ku digihêje dawiyê 104 lîstik tên lîstin û 16 bajarên cuda yên li her 3 welatan mazûvaniya lîstikan dikin.

Hezar û 248 lîstikvan dixwazin nûnertiyeke rasteqîn û hêja ya welatên xwe bikin ji bo hevrikiya li ser birina kupaya zêrîn a Kupaya Cîhanê.

Bi lîstika di navbera tîmên neteweyî yên Meksîka û Afrîkaya Başûr de, meheke tijî hevrikî, kelecan û liv û tevgera werzişî li ser asta hemû cîhanê dest pê dike. Lîstik li Mexico Cityê li Stadyuma Aztekê tê kirin.

Ev stadyum dibe stadyuma yekem a dîrokê ku 3 caran lîstikên Kupaya Cîhanê tê de hatibin lîstin. Beriya destpêkirina lîstikê nîşandaneke tijî reng û deng û peyamên kûr tê nîşandan.

Alejandro Fernandez, Belinda, Danny Ocean, J Balvin, Lila Downs, koma Los Angeles Azulesê, koma Mana û Thaliayê dê ji bo destpêka Kupaya Cîhanê stranan bibêjin.

Kupaya Cîhanê li Mexico Cityê dest pê dike û ew dibe senfoniya notên wê turnuvaya ku cîhan 4 salan carekê li benda wê ye. Kupaya Cîhanê dê 19ê Tîrmehê li New Jerseya Amerîkayê bi dawî bibe û di dawiyê de tîmeke neteweyî dibe şampiyon kupayê bilind dike.

UNHCR: 5,4 milyon kes ji ber şer û tundkariyê koçber bûne

11 June 2026

Li gorî rapora UNHCRê hejmara penaberan li seranserê cîhanê ji sedî 3 kêm bûye û gihiştiye 41.6 milyonî. Her wiha nêzî 46 hezar kes bêwelat in û li 24 welatên cuda hemwelatîbûn bi dest xistine.

Komîserê Bilind ê Penaberan ê Neteweyên Yekbûyî (UNHCR) raporek têkildarî koçberiyê weşand. Di raporê de hatiye gotin ku li tevahiya cîhanê koçberiya bi darê zorê sala borî yekem car kêm bûye.

Li gorî raporê, sala borî 5.4 milyon kes ji ber şer, tundkarî, zilm û binpêkirina mafên mirovan neçar mane ku ji malên xwe derkevin. Her weha rêjeya vegera ji bo welatê xwe jî zêde bûye.

Bi tevahî 14.7 milyon kes vegeriyan e welat an herêmên xwe yên ku lê dijîn. Ji van, 4.4 milyon penaber in û 10.3 milyon kes jî ji welatên xwe koçber bûne ne.

Li gorî raporê hejmara penaberan li çaraliyê cîhanê ji sedî 3 kêm bûye û gihiştiye 41.6 milyonî. Her wiha nêzî 46 hezar kesên bêwelat li 24 welatên cuda hemwelatîbûn bi dest xistine.

Komîserê Bilind ê Penaberan ê Neteweyên Yekbûyî (UNHCR) bang li civaka navneteweyî kir ku piştgiriyê bide destpêşxeriyên nû yên ku armanca wan çareserkirina pirsgirêka demdirêj a koçberiyê ye û diyar kir ku koçberî pir caran rêbazek ji bo jiyanê ye, lê heke çareseriyên domdar neyên dîtin, ew dikare bibe şêwazek jiyanê ya mayînde.

Vegera bi dilxwazî

Di raporê de hat destnîşankirin ku vegera bi dilxwazî rêbaza herî bibandor e di çareserkirina krîzên penaberan de û rê li ber vegera bi milyonan kesan vedike da ku bi ewlehî û rumet vegerên malên xwe.

UNHCRê teqez li ser pêwîstiya zêdekirina gihîştina penaberan bo perwerde, lênihêrîna tenduristiyê, xizmetguzariyên darayî û bazarên kar kir û diyar kir ku ev gav dê alîkariya penaberan bikin ku bibin xwedî dewlet û beşdarî aboriya welatên mêvandar bibin.

Mekanîzmayên çareseriyên mayînde

UNHCR bal kişand ser barê zêde yê li ser welatên ku penaberan dihewînin û ji civaka navneteweyî piştgirî û veberhênana darayî ya mezintir xwest. Rêxistinê her wiha diyar kir ku divê mekanîzmayên çareseriya mayînde yên wekî bernameyên ji nû ve bicihkirinê, yekbûna malbatan, destûrên kar û alîkariyên perwerdehiyê werin berfirehkirin.

Her wiha rêxistinê teqez kir ku penaberî û parastina navneteweyî mafên bingehîn ên mirovan in û di heman demê de hişyarî da ku bi milyonan mirov hîn jî di salên nezelaliyê de ji bo jiyanê têdikoşin.

WHO: 304 mîlyon koçber hene

Li gorî daneyên Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanî (DSÖ/WHO), li seranserê cîhanê 304 mîlyon koçberên navneteweyî hene û ji wan 170 mîlyon karkerên koçber in.

Nêzîkî 117 mîlyon kes bi neçarî ji cîh û warên xwe bûne. Hat diyarkirin ku ji wan 49 mîlyon zarok in û 2,3 mîlyon kes jî wekî penaber hatine dinyayê.

Li gorî daneyên DSOyê yên ku ji 93 welatan berhev kirine; tenê di ji sedî 42yê welatan de ji bo koçber û penaberan planên amadekariyê yên rewşa lezgîn hene. Tenê ji sedî 40ê wan, derbarê xizmeta entegrasyona çandî de perwerdeyê didin xebatkarên tenduristiyê. Rêjeya welatên ku daneyên tenduristiyê yên girêdayî koçberiyê bi awayekî sîstematîk kom dikin, di asta ji sedî 37an de dimîne.

Li gorî daneyên Komîseriya Bilind a Penaberan a Neteweyên Yekbûyî (UNHCR), ji plana sala 2025an a ku bi 10,6 mîlyar dolarî hatibû amadekirin, tenê ji sedî 23yê wê hat fînansekirin. Hat destnîşan kirin ku ev rewş dibe sedem ku zêdetirî 12,8 mîlyon kes mafê gihîştina xizmetên tenduristiyê yên jiyanî winda bikin.

Li Fransayê bi hezaran kes li dijî tundkariyê meşiyan

9 June 2026

Li Fransayê piştî kuştina Lyhanna ya 11 salî, li seranserî welêt çalakî hatin lidarxistin û zêdeyî 60 hezar kes ji bo tundkariya li dijî jin û zarokan meşiyan.

Piştî kuştina Lyhanna ya 11 salî li seranserî Fransayê şeva Duşemê, 216 xwepêşandan hatin lidarxistin. Bi giştî 60 hezar û 400 kes beşdarî xwepêşandanan bûn.

Lêbelê li gorî daneyên Wezareta Karên Navxweyî, di çalakiyên li paytext Parîsê de nêzî 2 hezar û 900 kes cih girtine.

Xwepêşanderan diyar kirin ku giliyên ji ber tundiya li hemberî jin û zarokan zêde nayên cidîgirtin û bang li saziyên dewletê kir ku berpirsyarî bigirin.

Piştî cînayeta Lyhanna, Serokwezîrê Fransayê ragihand ku ew ê hevdîtinên têkildarî pêşnûme qanûneke ji bo têkoşîna li dijî tundiya zayendî, bi lez bikin.

Hat ragihandin ku hikûmet wê ji bo nirxandina tedbîrên nû yên têkildarî parastina zarokan, di asta wezîran de civînan li dar bixe.

Wê giliyê dewletê bike

Li aliyê din, dayika mexdûrekê ku beriya niha ji ber îstismara li zarokekê giliyê bersûc kiribû, diyar kir ku ew ê giliyê Wezîrê Dewlet û Edaletê jî bike.

Konseya Darazê ya Bilind a Fransayê jî li ser zêdebûna rexneyên ji bo saziyên darazê, daxuyaniyek da. Konseyê ji ber bûyerê hedefgirtina hemû endamên darazê rexne kir û diyar kir ku dadger di bin şert û mercên zehmet de, wezîfeyê dimeşînin.

Çi bûbû?

Lyhanna zarokekê 11 salî bû û di 29ê Gulana 2026an de li bajaroka Fleurance ku Başûrê Rojavayê Fransayê ye winda bûbû. Her weha piştî hefteyekê cenazeyê wê di sîloyeke genim de hate dîtin. Têkildarî bûyerê mêrekî bi navê Jerome Barella ku 41 salî ye hate desteserkirin.

Di dema lêpirsînê de derket holê ku navê Barella berê jî di îdîayên îstismara zayendî ya li ser zarokan de derbas bûye. Li gorî belgeyên dozgeriyê, di salên 2017 û 2022an de têkildarî heman mijaran giliyê Barella hatiye kirin, lêbelê bêencam mane.

Her weha hat destnîşankirin ku di Tebaxa 2025an de, bi îdîaya ku Barella zarokekî 10 salî îstismar kiriye giliyê wî hatiye kirin. Tevî ku dosya ji aliyê polîsan ve di meha Kanûna Paşîn de ji dozgeriyê re hatibû şandin jî, hat zanîn ku gumanbar heta roja windabûna Lyhannayê li ber lêpirsînê neketîye.

Piştî belavbûna van hurgiliyên nerazîbûnên gel li dijî pergala dadweriyê dest pê kir û li gelek deveran xwepêşandan hatin kirin.

Ocalan: Mezinkirina yekîtiyê berpirsiyariya me hemûyan a hevpar e

6 June 2026

“Mezinkirina lêgerîna Kurdan a ji bo yekîtiya demokratîk, parastina destkeftiyên neteweyî û bihêzkirina nirxên civaka demokratîk berpirsiyariya me hemûyan a hevpar e.“

Lijneya Giştî ya 24emîn a Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê (KNK) ku dê du rojan berdewam bike, li bajarê Venlo yê Hollandayê dest pê kir. Lijne bi dirûşma “Yekitiya Neteweyî ya Demokratîk” tê lidarxistin.

Zêdetirî 300 delegeyan beşdarî lijneyê bûn ku tê de ji hemû beşên Kurdistanê û ji dervayî welat siyasetmedar, nûnerên saziyan, rewşenbîr û nivîskar hatine cem hev. Civîn bi xwendina sirûda neteweyî Ey Reqîb û rêzgirtinê dest pê kir. Piştî vê yekê, Hevserokên KNKê Ahmet Karamus û Zeyneb Murad axaftina vekirinê kirin.

Her weha Rêberê PKKê Abdullah Ocalan jî peyamek ji 24emîn Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê (KNK) re şand.

Ocalan di peyama xwe de destnîşan kir ku her nîqaşek ku li ser paşeroj, yekîtiya neteweyî, mafên demokratîk û vîna hevpar a gelê Kurd tê kirin, di meşa dîrokî ya gelê me de xwedî cihekî girîng e.

Her weha Abdullah Ocalan diyar kir ku berî her tiştî, pêşxistina çanda diyalog, guftûgo û xebata hevpar di navbera Kurdan de erkekî dîrokî ye.

Peyama Abdullah Ocalan wiha ye:

“Welatparêzên hêja, nûnerên qedirbilind, mêhvanên birûmet;

Berî her tiştî ez 24emîn Civata Giştî ya Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê bi hestên xwe yên herî ji dil silav dikim û vê hevdîtina we ya bi wate û 27 saliya KNKê pîroz dikim. Di avakirin û damezrandina Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê (KNK) de, min jî ji aliyê xwe ve ked da û piştgirî lê kir. Li zindanê be jî, gorî derfetan, min xebata we şopand û dem dem jî pêşniyarên xwe ji we re şandin.

Her nîqaşek ku li ser paşeroj, yekîtiya neteweyî, mafên demokratîk û vîna hevpar a gelê Kurd tê kirin, di meşa dîrokî ya gelê me de xwedî cihekî girîng e.

Gelê Kurd îro di qonaxeke pir girîng a dîroka xwe de derbas dibe. Kurdên ku bi sedsalan rûbirûyê polîtîkayên înkar, tunekirin, parçekirin û bêstatûbûnê hatin hiştin, bi berdêlên mezin vîna xwe ya azadiyê parastin, şiyana xwe ya siyasî pêş xistin û bûn yek ji dînamîkên civakî yên herî girîng ên Rojhilata Navîn. Êdî ne pêkan e ku mirov qala hevkêşeyeke Rojhilata Navîn bike ku tê de Kurd neyên hesibandin û vîna wan tune bê zanîn.

Ev rastî ji bo Kurdan berpirsiyariyên nû jî tîne. Berî her tiştî, pêşxistina çanda diyalog, guftûgo û xebata hevpar di navbera Kurdan de erkekî dîrokî ye. Yekîtiya neteweyî ya Kurdan ne armanceke ku tenê tevgerek, partiyek an jî aliyekî siyasî bi tena serê xwe pêk bîne. Ev yekîtî dikare bi keda hevpar a hemû hêzên siyasî, rewşenbîr, jin, ciwan û dînamîkên civakî yên Kurd ava bibe.

Yekîtiya demokratîk a navbera Kurdan, ne pejirandina cudahiyan e; berevajî vê, gihîştina cudahiyan e li ser zemîneke demokratîk. Armanc ne yekdengî ye, armanc ew e ku mirov di mijarên neteweyî yên hevpar de vîneke hevpar nîşan bide. Pêşxistina helwesteke hevpar di mijarên sereke yên ku berjewendiyên gelê me de ne, rênedana bikaranîna Kurdan a li dijî hev û parastina destkeftiyên neteweyî bi hişmendiyeke hevpar, divê di nav prensîbên bingehîn ên yekîtiyê de bin.

Ji ber vê yekê, pêşxistina pêvajoyeke berfireh a diyalog û muzakereyê di navbera Kurdan de xwedî girîngiyeke mezin e. Rêya derbaskirina xeyîdandin û veqetînên borî ne şer e; axaftin, nîqaşkirin û dîtina çareseriyên hevpar e. Fikra kongreyeke neteweyî ya demokratîk jî divê wekî îfadeya saziyî ya vê hewceyiyê bê dîtin.

Ligel vê yekê, pêşeroja gelê Kurd tenê bi yekîtiya neteweyî ve girêdayî nîn e, di heman demê de bi têgihîştina civaka demokratîk ve jî girêdayî ye. Nêrîna civaka demokratîk esas digire ku pirsgirêk ne bi şer û tundûtûjiyê, belê bi siyaset, hiqûq û guftûgoya demokratîk çareser bibin. Ev nêrîn wekheviya gelan, demokrasiya herêmî, rêxistinbûna azad û jiyana hevpar diparêze.

Hilbijartina dîrokî ya li pêşiya gelê Kurd tenê nîqaşeke statûyê nîn e. Mijara sereke ew e ku dê jiyaneke civakî ya çawa bê avakirin. Têgihîştina civaka demokratîk, azadiya gelê me bi azadiya gelên din re dinirxîne; armanca wê ne şer e jiyana hevpar e, ne parçekirin e yekîtiya demokratîk e.

Tişta ku îro pêdiviya me pê heye; ruhê yekîtiya neteweyî ya bihêz di navbera Kurdan de, piştevaniya demokratîk bi gelên Rojhilata Navîn re û dîtineke hevpar a paşerojê ye ku li ser bingeha azadiyê ava bibe. Ji ber vê yekê, mezinkirina lêgerîna Kurdan a ji bo yekîtiya demokratîk, parastina destkeftiyên neteweyî û bihêzkirina nirxên civaka demokratîk berpirsiyariya me hemûyan a hevpar e.

Bi van hest û ramanan ez civîna we careke din silav dikim û hêvî dikim ku nîqaş û encamên ku dê derkevin holê, xizmeta yekîtî, azadî û paşeroja demokratîk a gelê me bikin.

Ez serkeftinê dixwazim û hemû beşdaran bi rêz silav dikim.”

Derbarê KNKê de

Kongreya Neteweyî ya Kurdistanê(KNK) hevpeymaniya partî û rêxistinên civaka sivîl ên ji Kurdistanê û diyasporaya kurdan de ku di 24ê gulana 1999an de di civîneke giştî de bi amadebûna 700 nûner û mêvanên kurd û biyanî li bajarê Amsterdam a paytexta Holendayê, bi navê KNK, Kongra Neteweyî ya Kurdistan hatiye avakirin.

Erka kongreyê ya sereke pêşxistina yekîtiya neteweyî yê di navbera gelê Kurd û di asta navneteweyî de nûnertiya berjewendiyên gelê Kurd dike. Navenda KNKê li Brukselê ye û ofîsên KNKê li Hewlêr (Herêma Kurdistanê) û Qamişlo (Rojavayê) hene.

Kongreya KNKê di 26ê Gulana sala 1999an de di civîna damezrandina rêxistinê de hatiye pejirandin û zanyar Îsmet Şerîf Wanlî wekê serokê yekem hatibû ragihandin. Peymana kongreyê herî dawî di civîna nehan de ku di Kanûna sala 2008an de hatiye lidarxistin, hatiye guhertin.

Di salên dawî de konferansên ku ji aliyê komê ve hatine lidarxistin, daxwaza kongreyê ji nû ve dubare kirin ku nasnameya neteweyî ya kurdan were naskirin.

361 kes ku gelek ji wan nûnertiya rêxistinên ji Kurdistanê û diasporaya kurd dikin bi fermî wekê endamên KNKê hatine diyar kirin. Bi tevahî KNK ji zêdetirî 70 partiyên siyasî û rêxistinên civaka sivîl ên ji her beşên Kurdistanê û diasporayê pêk hatiye. Konseya rêveberiyê dezgeha herî bilind ê KNKê ye. Endamên konseyê ji aliyê civata giştî ya KNKê ve ji bo demek du salan têne hilbijartin.

Konferansa Jinan: Em ê têkoşîna ‘Jin, Jiyan, Azadî’ mezin bikin”

6 June 2026

Di konferansê de hate destnîşankirin ku divê li dijî siyaseta hişmendiya patriyarkal bajarên azad, qadên azad bên afirandin û ji bo cîhaneke jin bikaribin lê bijîn divê têkoşîna ‘Jin, Jiyan, Azadî’ bê mezinkirin.

Konferansa Jinan a Rêveberiyên Herêmî yên Demokratîk bi dirûşma “Bi Îradeya Jinan Em Dibin Komun, Bi Rêveberiyên Herêmî Civaka Azad Dihûnin” li Eywana Konferansê ya Alî Emîrî ya Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê dest pê kir.

Hevseroka Giştî ya Partiya Heremên Demokratîk (DBP) Çîgdem Kiliçgun Ûçar, parlamenterên DEM Partiyê, hevşaredar, endam û rêveberên partiyên siyasî û saziyên sivîl di nav de gelek jin tev li konferansê bûn.

Di konferansê de pankarta ‘Em Bi Jinê Komunan, Bi Rêveberiyên Xwecihî Civaka Azad Ava Dikin’ hate vekirin. Jin bi cil û bergên xwe yên Kurdî tev li konferansê bûn. Konferans bi deqîqeyekê rêzgirtinê dest pê kir. Jinan dirûşmeya ‘Şehîd Namirin’ berz kirin. Dûre sînevîzyona li ser Rêveberiyên Herêmî yên Demokratîk hate nîşandan.

Neslîhan Şedal: “Divê bajarên azad bên afirandin”

Destpêkê Hevseroka Yekîtiya Şaredariyên Anatoliya Başûrrojhilat (GABB) Neslîhan Şedal axivî û ev tişt got: “Di dîrokê de jî her karê rêveberiyê û xwereveberiyê bi pêşengiya jinan hatiye avakirin. Civaka azad, civakeke vekirî, bi pêşengiya jinan hatiye birêvebirin. Lê hişmendiya baviksalar di her qad û mekanîzmayên rêveberiyê de, jin wekî jin, bi nirxên xwe û bi destketiyên xwe, hatiye tecrîdkirin. Em jî wekî hemû qadan, di qada rêveberiya xwecihî de jî di pêşengiya jinan de bi modeleke demokratîk, ekolojîk ya ku jinan diparêze û bi pergala hevserokatiyê, xwe di nav civakê de saz dikin, polîtîkayên bi hişmendiya azad diafirînin û dîsa van polîtîkayên me, bi awayekî xurt, xwe di nav civakê de saz dikin.”

Neslîhan Şedalê di berdewama axaftina xwe de ev tişt anî ziman: “Helbet raperîna me, li dijî siyaseta hişmendiya baviksalar e. Em wekî jin dibêjin, bajarên azad, qadên azad, bi van polîtîkayên hişmendiya azad, divê bên afirandin. Em jî, li gorî vê erka ku di vê pêvajoyê de hatiye pêşiya me, di nav qadan de, di nav civakê de, em ê bi vê mebestê xwe saz bikin. Ev konferans di pêvajoya ‘Aştî û Civaka Demokratîk’ ku Rêberê Gelan Rêzdar Abdullah Ocalan daye destpêkirin de pêk tê. Ji ber vê yekê xwerêxistinkirin, polîtîkayên afirandin û sazkirina wê, divê ku li gorî vê bangawaziyê bibe. Ruhê wê jî, ruhê komûnal e, avakirina civaka demokratîk û civaka komûnal e. Ji ber wê ye ku armanca me ya herî zêde, civakîbûna vê bangawaziyê ye.”

Neslîhan Şedal xwest ku konferansa wan bibe wesîleya azadiya fîzîkî ya Rêber Abdullah Ocalan û wiha got: “Bila konferans bibe wesîleya vekirina dergehên zindanan; bila bibe xwedî statubûna zimanê me û çanda me; bila bibe wesîleya naskirina îradeya jinan, naskirina îradeya gelan. Dîsa ji bo me serkeftî be. Ji bo her hevalek, em serkeftinê dixwazin.”

Çîgdem Kiliçgun Uçar: “Têkoşîneke pir xurt a jinan heye”

Piştre Çîgdem Kiliçgun Uçar diyar kir ku qada ku herî zêde divê aştî lê were parastin rêveberiyên herêmî ne û wiha axivî: “Siyaset li Tirkiyeyê êdî bi polîtîkayên li gorî ruhê demê re rû bi rû ye. Ma em dikarin vê yekê ji azadiya jinên Kurd û ji azadiya tevgera Kurd serbixwe bigirin dest? Li Bakur, Başûr, Rojhilat û Rojava têkoşîneke pir xurt a jinan heye ku pêşengiyê ji cîhaneke nû re dike. Sêdarên li Îranê, êrîşên DAIŞê yên li Rojava û hişmendiya serdest a mêr a li Tirkiyeyê; herî zêde jî meseleya rênedana vê pergalê ye ku dê jin pêşengiya wê bikin.”

Çîgdem Kiliçgun Ûçar dawiya axaftina xwe de bertek nîşanî gotinên Rahmî Koç da û diyar kir ku ev pergala mêrsalar a ku çav berdaye mafê nafakaya jinan, dê biguherin û wiha got: “Ev têkoşîn, li dijî hişmendiya mêr binesaziya paradîgmaya demokratîk, ekolojîk û azadiya jinê ye. Em xwedî li peywireke dîrokî derdikevin. Ji bo ku cîhaneke em bikarin lê bijîn divê em têkoşîna ‘Jin Jiyan Azadî’ mezin bikin. Bila aştî û azadî bi keda me hemûyan şîn bibe.”

*Çavkanî û Fotograf: Ajansa Welat û MA

Ji bo dîroknasê Kurd Mehmet Bayrak dê “Çalakiya Rêzgirtinê” were lidarxistin

5 June 2026

Li Zanîngeha Bîlgî ya Stenbolê, ji bo lêkolîner-nivîskar Mehmet Bayrak “Çalakiya Rêzgirtinê” wê were lidarxistin. Bayrak, bi nêzî çil pirtûk û gelek gotarên xwe, li ser ziman, çand, dîrok û erdnîgariyên Tirkiyeyê xebatên pir girîng kirine.

Li Zanîngeha Bîlgî ya Stenbolê, ji bo nirxandina xebatên akademîk û weşangeriyê yên ji nîv sedsalî zêdetir ên lêkolîner-nivîskar Mehmet Bayrak, di bin navê “Rêzgirtina ji bo Mehmet Bayrak” de bernameyek tê sazkirin.

Çalakiya “Rêzgirtina ji bo Mehmet Bayrak”, di 6ê Hezîrana 2026an de di navbera saet 14.00-18.00ê de li Kampûsa E1 – 301 ya Santralistanbulê ya Zanîngeha Bîlgiyê dê pêk were..

Bayrak ji Turkolojiyê heta Kurdolojiyê, ji Aşiqên Ermenî heta xebatên Elewîtiyê, ji Etnomuzîkolojiyê heta dîroka jinan û ji Tevfik Fikret heta Qirkirina Dêrsimê, li ser gelek qadên berfireh xebatên bêhempa kirine. Ji bo guftûgokirina vê keda wî ya nîvsedsalî, hezkiriyên wî û xwendekarên dîrokê li hev dicivin.

Bayrak, bi nêzî çil pirtûk û gelek gotarên xwe, li ser ziman, çand, dîrok û erdnîgariyên Tirkiyeyê xebatên pir girîng kirine. Mîrasa akademîk û entelektûel a Bayrak, bi nirxandinên beşdarên ji qadên cuda dê ji nîqaşê re bê vekirin.

Bernameya Çalakiyê

Çalakî dê ji du beşan pêk bê û bernameya wê wiha ye:

Beşa 1emîn: Weşangerî, Xebatên Lêkolîner-Nivîskariyê û Jiyana Taybet

Gulay Bayrak: “Jiyana Wî, Cîhana Ramanê û Ezmûna Jiyana Pêkve”
Devrim Bayrak (Online): “Li Ser Şopa Bav, Ezmûna Turkolojiyê”
Ozgur Bayrak (Online): “Wekî Fîgurekî Bav ê Rewşenbîr: Mehmet Bayrak”
Yusuf Alataş: “Pêvajoyên Hiqûqî Yên ku Mehmet Bayrak Di Çarçoveya Xebatên Weşangeriyê de Rûbirû Maye û Parastina Azadiya Derbirînê”
İsmail Aktaş: “Di Nav Pratîkên Weşangeriya Alternatîf de Cih û Keda Mehmet Bayrak”

Beşa 2emîn: Ji Turkolojiyê Heta Kurdolojiyê: Keda wî ya ji bo lêkolînên çandên Tirkiyeyê

Nesimi Aday: “Xebatên Kurdên Elewî, Aliyê Dij-Asîmîlasyonîst û Bandora Wî ya li Ser Nifşê 90’î”
Baskın Oran (Online): “Bi Rêya Naskirina Mehmet Bayrak Têkildarbûna Min a bi Pirsgirêka Kurd re”
Ulaş Ozdemir: “Li Ser Lêkolînên Stranên Gel û Wêjeyê yên Mehmet Bayrak, Bifikirîna ji Nû ve”
Martin Van Bruinessen (Online): “Naskirina Min a bi Mehmet Bayrak re”
Selim Temo (Online): “Xwendinên 35 Salan”
Namik Kemal Dinç: “Di Kurdolojiyê de Pêşengekî Rêveker: Mehmet Bayrak”

Agahiyên Çalakiyê:

Dîrok: 6 Pûşper 2026
Saet: 14:00 – 18:00
Cih: Zanîngeha Bîlgiyê ya Stenbolê, Kampusa santralistanbul E1-301

Têbinî: Ji bo têketina kampusê, hûn dikarin deriyê “Ketina Mêvanan” bi kar bînin.

DEM Partiyê ji bo “Mafê Hêviyê” ji Konseya Ewropayê re name şand

5 June 2026

Hevserokên Giştî yên DEM Partiyê Tuncer Bakirhan û Tulay Hatimogullari nameyek ji Komîteya Wezîran a Konseya Ewropayê re şand û jê xwestin mijara “Mafê Hêviyê” ya ji bo Abdullah Ocalan bigire rojeva civîna xwe.

Hevserokên Giştî yên Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan(DEM Partî) Tulay Hatimogullari û Tuncer Bakirhan bi boneya ku Komîteya Wezîran a Konseya Ewropayê, mijara “Mafê Hêviyê” ya ji bo Rêberê PKKê Abdullah Ocalan bigire rojeva civîna xwe, ji komîteyê re nameyek şand.

Komîte hefteya bê dê civîna xwe li dar bixe. DEM Partiyê derbarê şandina nameyê de li ser hesabê xwe yê medya civakî daxuyaniyek kurt belav kir.

Peyama DEM Partiyê bi vî rengî ye:

“Hevserokên me Tulay Hatimogullari û Tuncer Bakirhan derbarê biryara Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) ya li ser binpêkirina Mafê Hêviyê di doza Birêz Abdullah Ocalan de, ku dê di rojeva civîna Komîteya Wezîran a hefteya bê de be, nameyek ji Komîteya Wezîran re şandin.

Di nameyê de hat xwestin ku Komîteya Wezîran bi cidî biryarê binirxîne û di demek zûtirîn de ku dibêje Birêz Abdullah Ocalan jî divê ji Prensîbên Nelson Mandela û prensîba Mafê Hêviyê, ku her du jî biryarên girêdayî yên Neteweyên Yekbûyî ne, sûd werbigire, bi dawî bike.

Her wiha hat destnîşankirin ku ev mijar bi Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk a li Tirkiyeyê ve girêdayî ye, divê ji hêla Komîteya Wezîran ve bi awayekî avaker û pabendbûna bi prensîbên bingehîn ve were nirxandin.”

UNICEF: Li seranserê cîhanê 138 mîlyon zarokên karker hene

4 June 2026

UNICEF û ILO: “Li seranserê cîhanê nêzîkî 138 milyon zarok dixebitin. Ji wan 59 milyon keç û 78 milyon jî kur in. Nêzîkî 54 milyon zarok jî di karên xeternak de têne xebitandin.”

Li gorî daneyên Fona Alîkariya Zarokan a Neteweyên Yekbûyî (UNICEF), nifûsa cîhanê ji 8,3 milyarî derbas bûye û nêzîkî 2,4 milyar ji vê nifûsê zarok û ciwanên di bin 18 salî de ne. Lê belê, şert û mercên jiyana van zarokan li seranserê cîhanê ne wekhev in.

Her çend Neteweyên Yekbûyî 20ê Mijdarê bi fermî wekî “Roja Mafên Zarokan a Cîhanê” qebûl bike jî, Roja 1ê Hezîranê bi taybetî li Ewropaya Rojhilat, Asyaya Navîn û hinek herêmên din ên Asyayê wekî rojeke herî pîroz û navdar a ji bo parastina mafên zarokan tê destnîşankirin.

Li gel van pîrozbahiyên navneteweyî, raporên saziyên cîhanî radixin ber çavan ku bi milyonan zarok hîn jî di bin bandora giran a şer, xizanî, keda bi darê zorê, koçberiya neçarî û bêparbûna ji mafê perwerdehiyê de ne. Ev nifûsa li şûna ku di hawîrdorên perwerdehî û lîstikê de cih bigire, neçar dimîne ku di şert û mercên neewle yên wekî kolan û kampên penaberan de jiyana xwe bidomîne.

Di encamê de, di navbera zarokên ku xwedî derfetên pêşkeftî yên teknolojî, perwerde û tenduristiyê ne û yên ku di nav lepên tundkarî, kêmasiya xwarinê, şer û cudakariyê de rû bi rûyê krîzên hebûnî dibin, asîmetriyeke kûr a gerdûnî heye. Ev rewş dibe sedem ku beşeke mezin a zarokan ji maf û xizmetguzariyên herî bingehîn ên tenduristî û perwerdehiyê bêpar bimînin.”

Zarokên karker

Li gorî daneyên hevbeş ên Fona Alîkariya Zarokan a Neteweyên Yekbûyî (UNICEF) û Rêxistina Navneteweyî ya Kar (ILO), li seranserê cîhanê nêzîkî 138 milyon zarok dixebitin. Ji van zarokan 59 milyon keç û 78 milyon jî kur in. Nêzîkî 54 milyon zarok di karên xeternak de têne xebitandin; ev kar hem tenduristiya wan a laşî û derûnî dixe bin rîskê, hem jî rê li ber perwerdehiya wan digire.

Her çend keda zarokan di 20 salên dawî de hinekî kêm bûbe jî, rêxistinên navneteweyî dibêjin ev pêşketin hîn têrê nake. Di sala 2000î de, nêzîkî 246 milyon zarok li seranserê cîhanê dihatin xebitandin û 171 milyon ji wan di karên xeternak de bûn.

Rêveberê Giştî yê Rêxistina Navneteweyî ya Kar, Gilbert Houngbo teqez dike ku heta hikûmet di warê perwerdehiyê, parastina civakî û kêmkirina xizaniyê de veberhênanên cidî nekin, di demek nêz de jihevrakirina keda zarokan ne gengaz e.

Li gorî raporên navneteweyî, sektora çandiniyê qada yekem e ku herî zêde keda zarokan lê tê bikaranîn. Piştî çandiniyê; sektora xizmetguzariyê, atolyeyên piçûk, kargehên nefermî û firotkarên kolanan tên. Pispor teqez dikin ku ji ber xebata demdirêj, ev zarok ji perwerdehiya birêkûpêk bêpar dimînin û ev rewş çerxa xizaniyê di navbera nifşan de didomîne.

Şer û koçberî

Şer û pevçûnên çekdarî di nav faktorên herî xeternak de ne ku ewlehiya zarokan herifînin. Bi milyonan zarokan mal, dibistan û malbatên xwe winda kirine û li kampên penaberan asê mane.

Rêxistina Tenduristiyê ya Cîhanê (WHO) û UNICEF diyar dikin ku şer, bêewlehî, birçîbûn û koçberiya bi zorê, ne tenê zirarê dide laşê zarokan, di heman demê de tenduristiya wan a derûnî jî xira dike. Li gorî pisporan, zarokên li herêmên şer mezin dibin, bêtir rû bi rûyê fikar (anaksiyete), depresyon û nexweşiyên psîkolojîk dibin û piranî neçar dimînin ku dev ji dibistanê berden.

Li Îranê keda zarokan bûye pirsgirêkeke civakî

Karkirina zarokan di salên dawî de li Îranê rû bi rûyê krîzeke civakî ya mezin bûye. Her çend statîstîkên fermî û rast di destan de nebin jî, tê texmînkirin ku bi sed hezaran zarok rasterast an nerasterast di nav bazara kar de ne.

Xizanî, jiyana li dervayî bajaran (periferî), koçberî, bêkariya dêûbavan û krîzên aborî sedemên sereke yên vê rewşê ne. Ev zarok bi gelemperî di karên nefermî mîna firotina li ser kolanan, berhevkirina bermayiyan (zibil) û di atolyeyên piçûk de dixebitin. Pispor balê dikişînin ser ku her ku krîza aborî kûrtir bibe, rîska zêdebûna hejmara zarokên karker jî pirtir dibe.

Zewaca zarokan

Li gel keda zarokan, zewaca di temenê piçûk de jî pirsgirêkeke din a giran a mafên mirovan e. Zewaca zû dibe sedem ku keç neçar bimînin dev ji dibistanê berdin, derfetên wan ên civakî bên sînordarkirin û rû bi rûyê şideta fîzîkî û psîkolojîk bibin.

Li gorî daneyên navneteweyî, li Îranê nêzîkî sedî 16,7’ê jinên di navbera 20-24 salî de, berî ku bigihîjin 18 saliya xwe zewicîne. Pispor dibêjin ev zewacên zû, bi taybetî ji bo keçan, derfetên perwerde, serxwebûn û beşdariya civakî ji holê radikin û xizaniyê wekî mîrat li dû xwe dihêlin.

Cudahiya dîjîtal

Her ku cîhan bi lez ber bi teknolojiyên nû û hişê çêkirî ve diçe, valahiya di navbera zarokên xwedî derfet û yên bêderfet de hîn kûrtir dibe. Li aliyekî hin zarok bi hêsanî digihêjin amûrên pêşkeftî, înternet û perwerdehiya dîjîtal; li aliyê din bi milyonan zarok ji derfetên herî bingehîn ên dibistanê jî bêpar in. Rêxistinên navneteweyî hişyar dikin ku ev newekheviya dîjîtal dê di pêşerojê de şeqên civakî û aborî hîn mezintir bike.

Pêşeroja cîhanê bi zarokan ve girêdayî ye

Roja Zarokan a Cîhanê ya îsal careke din tîne bîra mîrovahiyê ku kalîteya jiyana zarokan ne tenê mijareke mirovî ye, lê di heman demê de rasterast bi pêşeroja aborî, civakî û siyasî ya cîhanê ve girêdayî ye.

Perwerde, tenduristî û ewlehiya 2,4 milyar zarokan, dê rêça pêşkeftina dehsalên pêş me diyar bike. Lê belê, heta ku bi milyonan zarok di nav lepên şer, xizanî, keda bi darê zorê û cudakariyê de bin, dabînkirina mafên zarokan dê wekî pirsgirêkeke mezin a gerdûnî li pêşiya me bisekine. Her zarokek, bêyî ku li ku derê hatiye dinyayê, xwedî kîjan zayend, netewe yan rewşa aborî be; mafê wî/wê heye ku di bin ewlehiyê de bijî, perwerde bibe û paşeroja xwe bi xwe ava bike.

MKG: Zextên li ser çapemeniyê didomin

4 June 2026

Komeleya Rojnamegerên Jin a Mezopotamyayê: “Di meha Gulanê de 9 platformên dijîtal hatin astengkirin. Êrişê du rojnamegeran kirin, rojnamegerek hat desteserkirin û rojnamegerek jî hat girtin.”

Komeleya Rojnamegerên Jin a Mezopotamyayê (MKG), rapora xwe ya meha Gulanê ya têkildarî binpêkirina mafên rojnamegerên jin aşkere kir.

MKGê di raporê de destnîşan kir ku zextên li ser xebatkarên çapemeniyê êdî bûne piralî û sîstematîk. Komeleyê diyar kir ku ji bo rojnameger bikaribin di şert û mercên azad û ewle de bixebitin û ji bo ku azadiya çapemeniyê were mîsogerkirin, divê ev binpêkirin bi dawî bibin.

Rapora MKGê wiha ye:

“Di tevahiya meha Gulanê de, binpêkirinên mafên mirovan ên li dijî rojnamevanan eşkere kir ku zextên li ser azadiya çapemeniyê ne tenê bi rêya pêvajoyên dadwerî di heman demê de bi destwerdanên li qadê û pratîkên sansura dîjîtal jî dewam kir. Rojnamevan ji şopandina nûçeyan hatin astengkirin, gef li wan hat xwarin, hatin binçavkirin û girtin. Destwerdanên li hember rûniştin û bûyerên civakî yên ji bo mafê agahdarkirinê yên raya giştî girîng in, rasterast mafê wergirtina nûçeyan hedef girtin.

Vê mehê, rastiya rojnamevan ji ber çalakiyên xwe yên çêkirina nûçeyan bi lêpirsîn û pêvajoyên qanûnî rû bi rû mane, fikarên ku rojnamegerî tê sûcdarkirin xurtir kiriye. Lêpirsîn û dozên berdewam ên li ser nûçeyan, parvekirina nûçeyan û çalakiyên rojnamegeriyê nîşan didin ku zexta berdewam li ser azadiya derbirînê û çapemeniyê heye.

Mijareke din a girîng di meha Gulanê de hedefgirtina rasterast a rojnamevanan a li qadê bû. Astengkirina rojnamegeran a ji girtina wêneyan a di dema şopandina nûçeyan de, sînordarkirina ketina wan a dadgehê û gefxwarina li dijî rojnamevanan şert û mercên xebata çapemeniyê, ku roleke çavdêriya giştî dilîze, hîn aloztir kir. Astengkirina rojnamegeran a ji pêkanîna erkên xwe ne tenê destwerdanek li xebatkarên çapemeniyê, lê di heman demê de destwerdanek li mafê raya giştî yê agahdarkirinê jî bû.

Li aliyê din, pêkanînên sansurê yên ku qada medyaya dîjîtal hedef digirin jî kûrtir bûne. Astengkirinên xwegihandina malper, naveroka nûçeyan û hesabên medyaya dîjîtal dîtbarîya rojnamegeriya rexnegir û serbixwe sînordar kiriye, di heman demê de rê li ber gihîştina raya giştî ya ji çavkaniyên cihêreng ên agahdariyê jî girtiye. Bi taybetî girtina hesabên dîjîtal ên aydê rêxistinên çapemeniyê, asta sansurê eşkere kiriye.

Wêneyê ku di meha Gulanê de derket holê nîşan dide ku zextên li ser rojnamevanan êdî ji bûyerên tekane dûr ketine û xwedî karekterek piralî û sîstematîk bûne. Ji bo ku rojnamevan bikaribin di şert û mercên azad û ewle de bixebitin, ji bo ku mafê raya giştî yê agahdariyê were parastin û ji bo ku azadiya çapemeniyê were misogerkirin, divê ev binpêkirin bi dawî bibin.

Di meha Gulanê de 9 platformên dijîtal hatin astengkirin. Her wiha êrişê du rojnamegeran hat kirin, rojnamegerek hat binçavkirin û rojnamegerek jî hat girtin.

Lîsteya Rojnamegerên Girtî:

Elîf Bayburt – Nûçegîhana Ajansa Nûçeyan a Etkînê (ETHA)
Hatice Duman – Berpursa Karên Nivîsaran û Xwediya Rojnameya Atilimê
Nadiye Gurbuz – Edîtora Ajansa Nûçeyan a Etkînê (ETHA)
Özden Kınık – Xebatkara TRT’yê
Pınar Gayıp – Edîtora Ajansa Nûçeyan a Etkînê (ETHA)
Yeliz Ayaz – Xwediya Malpera Înternetê ya Aydınpostê”