DYA û Îranê li ser çi li hev kirin?

Li gorî daxuyaniyên rayedarên Îranê, wan 10 xal pêşkêşî DYAyê kirine ku ji bo bikaribin li hev bikin.

Piştî Îsraîl û DYAyê ku di 28ê Sibata 2026an de li dijî Îranê şer dan destpêkirin û bi dehan rayedarên payebilind ên Îranê hatin kuştin lê encamên ku Îsraîl û DYAyê dixwestin derneketin holê, di 8ê Nîsanê de agirbestek ji bo 2 hefteyan hate ragihandin.

Serokwezîrê Pakistanê Şahbaz Şerif ku di heman demê de navbeynkarbû din vadera herdu dewletan de, li ser hesabê xwe yê medyaya civakî ragihand ku aliyan li ser agirbestê li hev kiriye. Her çend Serokwezîrê Îsraîlê Benjamin Netanyahu ew tişt ret kiribe jî, li gorî daxuyaniya Şerifî, Libnan jî ketiye ber agirbestê.

Li gorî daxuyaniyên rayedarên Îranê, wan 10 kal pêşkêşî DYAyê kirine ku ji bo bikaribin li hev bikin.

Serokwezîrê Pakistanê daxwaz ji aliyan kir ku 10ê Nîsanê li Îslamabadê li hev bicivin û mizakereyan bigihînin encamekê.

Li gorî nûçeya ajansa nûçeyan a Tasnîmê ya Îranê, 10 xalên ku Îranê pêşkêşî DYAyê kirine ev in:

  • Divê DYA misoger bike ku ew ê êrîş neke
  • Divê kontrola Kendava Hurmizê di destê Îranê de bimîne
  • Divê mafê xurtkirina uranyûmê were qebûlkirin
  • Hemû mueyideyên destpêkê werin rakirin
  • Hemû mueyideyên duyem werin rakirin
  • Biryarên Desteya Ewlehiyê ya NYyê yên li dijî Îranê, bên betalkirin
  • Biryarên Ajansa Enerjiya Atomî ya Navnetewî yên li dijî Îranê werin betalkirin
  • Divê qerebûyê ji ber şer bidin Îranê
  • Divê leşkerên amerîkî yên li herêmê werin vekişandin
  • Libnan jî tê de divê li hemû eniyan şer bê sekinandin.

Li gorî heman nûçeya Tasnîmê, Trump ev sert qebûl kirine ku ev jî tê wateya, bi paş de gav avêtiye.

Kurdan çekên DYAyê hilgirtin? PJAKê bersiv da

PJAK û PDKIyê di daxuyaniyên cuda de diyar kirin ku daxuyaniya Trump ne rast e.

Li gorî nûçeya ku di 5ê Nîsana 2026an de li hatiye weşandin, Serokê DYAyê Donald Trump gotiye, “Piştî xwenîşandanên Îranê, me bi ser kurdan çek şandin. Ez dibêm kurdan ji bo xwe çek birin.”

Me weke nihaplusê ev gotinên Donald Trump ji Endamê Komîteya Karûbarên Derve yê PJAKê Zegrûs Enderyarî re pirsî. Enderyarî got ku “Derbarê vê mijarê de tu agahiyê me nîne, çiqas rast e an na. Wek PJAK ti pêwendiyeke bi wî awayî di naverbera me û DYAyê de nebûye.”

Li ser pirsa ku gelo dibe Hevpeymana Hêzên Siyasî yên Kurdistana Îranê (CPFIK) ev têkilî danîbe? Wî got, “Na weke hevpeymanî jî tiştek wisa tuneye.”

PDKIyê jî piştrast nekir

Di vê navberê de Nûnerê Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê (PDKI) yê DYAyê Hejar Berenjî jî derbarê mijarê de li ser hesabê xwe yê şexsî yê Xê peyamek belav kir û got ku, ““Em weke Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê, zanyariyên di Fox Newsê de hatine belavkirin, bi rengekî tekez red dikin. Ew îdiayên ku dibêjin me ji rêveberiyekê çek wergirtine, şaş in û rastiyê nîşan nadin.”

Trump berê jî behsa kurdan kiribû

Piştî di 28ê Sibatê de êrîş li dijî Îranê pek hatin bi çend rojan, di 5ê Adarê de Trump got ku, “Ger kurd bjxwazin êrîşî İranê bikin, bila bikin. Ger vê bikin, wê gelekî baş be.”

Lê di 8ê Adarê de diyar kiribû ku “Em û kurd dostên hev ên baş in. Lê em naxwazin şer ji niha tevlihevtir bikin. Min biryar da ku kurd nekevin wir.”

The Telegraph: Talabaniyan nehişt ku Kurd bikevin şer

Li gorî rojnameyê, Bafil û Qubad Talabanî dikarin bi hemû aliyan re biaxivin û naxwazin şer ber bi Iraqê ve belav bibe.

Bafil û Qubad Talabanî / Pukmedia

Rojnameya Ingilîzî ya The Telegraphê analîzek derbarê pozisyona Bafil û Qubad Talabanî ya di dema şerê Îranê de weşand.

Li gorî vê analîzê, Talabiniyan nehiştiye ku Kurd li Îranê bike vin nava şer.

Nûçegihana The Telegraphê Sophia Yanê ji Silêmaniyê ev analîz nivîsandiye.

Yanê di analîza xwe de dibêje, “Bafil Talabanî û Qubad Talabanî, di navenda gotegotên operasyoneke bejayî ya ji Iraqê ber bi Îranê ve de ne.”

Nûçegihana rojnameyê behsa çend bûyerên ku di rojên destpêkê yên şerê Îranê de qewimîne dike. Yek ji wan, Trump di roja duyem a êrîşan de hatibû gotin ku bi serokên Kurdan ên Iraqê re axiviye. Paşê derketibû holê ku yek ji wan Serokê Yekîtiya Niştimanî Kurdistan (YNK) Bafil Talabanî ye. Li gorî îdiayan, Trump ji Talabanî xwestiye Kurd beşdarî şer bibin. Ji xwe di 5ê Adarê de derket û got ku “Wê gelek baş bibe ku vî tiştî bikin. Ez ê bi temamî piştgiriyê bidim.”

Lê nûçegîhana The Telegraphê dibêje ku ev îdia ne rast in.” Vê jî dispêre daxuyaniya Bafil Talabanî ya piştî daxuyaniya Trump bi rojekê. Talabanî di 6ê Adarê de bi Fox Newsê re axivî bû û gotibû, “Divê Kurdistan bibe pirek, ne ada şer. Kurd him hevalbendên we ne hem jî cîranên Îranê ne. Em dikarin rolekî bilîzin ku ji bo alozî kêm bibe.”

“Talabaniyan roleke krîtîk lîst”

Yanê di nûçeya xwe de behsa rola Talabaniyan kiriye û gotiye, ew dikarin bi DYA, Îsraîl û Îranê re biaxivin, her weha rasterast têkiliya wan a bi komên Kurdan re heye û hewl didin aloziya li herêmê kêm bikin. Di berdewamiyê de jî dixwazin şer ber bi Iraqê ve neyê.

Nêrîna giştî ya veşartîtiyê

Niha+, di çarçoveya rêgezên rojnamevaniya serbixwe û mahremiyeta xwendevanan de rêzê li şopa we ya dîjîtal digire. Dema hûn di malpera me de digerin, ji bo ku em ezmûneke xwendinê ya bênavber pêşkêşî we bikin û binesaziya teknîkî ya platforma me ewle bikin, çerez tên bikaranîn. Hûn dikarin bi bikaranîna menuya li aliyê çepê, tercîhên xwe yên çerezan wekî ku hûn dixwazin birêve bibin. Ji bo agahdariya berfireh der barê hîmkarîkirina daneyên we yên kesane de, ji kerema xwe Peymana me ya Veşartîtiyê û Metna Agahdarkirinê ya KVKK’yê binirxînin.