Abdullah Ocalan: Divê hiqûqa negatîf veguhere hiqûqa pozîtîf

Li gorî daxuyaniya Heyeta Îmraliyê ya DEM Partiyê Ocalan di hevdîtinê de diyar kiriye û gotiye, “Biryardariya me ya ji bo avêtina gavên li ser bingehê ruhê banga 27ê Sibatê û çareserkirina pirsgirêkê di nav hiqûqa xwişk û biratiyê de berdewam dike.”

Endamên Heyeta Îmraliyê ya Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan (DEM Parti) Pervin Buldan, Mithat Sancar û Ozgur Faik Erol, piştî hevdîtina 5 saetan a di 20ê Tîrmehê de ku li Girava Îmraliyê bi Ocalan re kiribûn, daxuyaniyek dan.

Heyetê hevdîtina xwe ya herî dawî di 24ê Gulanê de bi Abdullah Ocalan re kiribû. Di wê hevdîtinê de jî nîqaşên li ser “qanûna çarçoveyê” hatibûn kirin.

Ocalan di 27ê Sibata 2025an de ji bo PKKê banga danîna çekan kiribû.

PKKê di Gulana 2025an de ragihandibû ku wan xwe fesix kiriye û di Tîrmeha 2025an de jî merasîmeke sembolîk a şewitandina çekan li dar xistibû.

Di peyama nû ya Ocalan de hatiye gotin ku “Êdî dema wê hatiye ku li gorî hesasiyetên her du aliyan zemînekî qanûnî bê amadekirin.”

Heyeta Îmraliyê ya DEM Partiyê di daxuyaniyê de destnîşan kiriye û gotiye, “Piştî demeke dirêj me bi Birêz Abdullah Ocalan re hevdîtineke berfireh pêk anî. Di civînê de mijarên; bûyerên siyasî yên li herêmê, avakirina civaka demokratîk, qonaxa heyî ya pêvajoya aştiyê û rê, rêbaz û şêweyê qanûna çarçoveyê bi berfirehî hate nirxandin.”

Li gorî daxuyaniyê Ocalan ev nirxandin kiriye:

“Biryardariya me dewam dike ku li gorî ruhê banga 27’ê Sibatê gavê biavêje û pirsgirêkê di nava hiqûqa xwişk û biratiyê de çareser bike. Em li ber wê qonaxê ne ku hevgirtin û tifaqa dîrokî ya Kurd-Tirk derbasî ser zemîneke hiqûqî bikin ku ev tifaq li Anatoliyê heqîqeteke dîrokî ye û di hemû qonaxên krîtîk de ji hev cuda nebû. Heqîqeta ‘Eger tu Kurd ji Tirk cuda bike Kurd namîne, eger tu rabe Tirk ji Kurd cuda bike Tirk namîne’ afirandina hiqûqa wekheviyê û jiyaneke hevpar ferz dike.

Dem hatiye ku zemîneke qanûnî bê ava kirin ku hesasiyeta aliyan li ber çavan digire. Em zanibin ku vekirina vê rêyê ya bi sebir firsendeke dîrokî ye nêzîkatiyên ji rêzê, sivik, teng û xizmetê ji paşerojê re nakin biterikînin û bi hev re jiyana hevpar ava bikin. Di çarçoveya rapora ku Komîsyona Demokrasî, Xwişk-Biratî û Piştevaniya Mîllî ya li TBMM’ê hate amade kir, ji bo pêvajoyeke qanûnî û hiqûqî destpê bike, ji bo şer û çek bi temamî ji dewrê bêne derxistin, ji bo rûpeleke nipînû bê vekirin çi ji destê kê tê divê bike.

Tifaqa Kurd-Tirk kevirê esasî yê paşeroja hevpar a Anatoliyê ye. Di her gava ku bê avêtin de divê em çanda vê xakê ji xwe re bikin esas. Pêkan e ku bi sererastkirinên qanûnî ev tifaq bi garantiya hiqûqî bê mayindekirin û li komareke demokratîk bi rengekî azad û wekhev bijîn. Divê hiqûqa negatîf veguhere hiqûqa pozîtîf.

Dîrok firsendekê dide me ku em jiyaneke hevpar ava bikin, di nava edalet û wekheviyê de rûpelekî nipînû vekin. Baweriya min tam e ku em ê bi hev re vê firsendê bi kar bînin, binirxînin.”

Di dawî ya daxuyaniyê de heyetê weha gotiye:

“Weke heyet em vê banga dîrokî ya Birêz Ocalan dîrokî dibînin û careke din destnîşan dikin ku em bi biryar in ku di serî de Meclîs bi hemû saziyên pêwendîdar re diyaloga çêker dewam bikin, pêvajoyê ji bo wergirtina encamê bi pêş ve bibin û li ser bingeha hiqûqa xwişk û biratiyê bigihêjin çareseriyeke mayinde.”

Doza Gulistan Dokuyê: Hevjîna walî Sonel jî di nav de 15 kes hatin desteserkirin

Di nav kesên ku hatin desteserkirin de 3 doktor, hemşîreyek, peywîrdarek karên agahiyan, 5 karmendên berhevkirina daneyan, hevjîna Tuncay Sonel, Handan Sonel, xwediyê şîrketa teknolojiyê ku tê îdiakirin mudaxileyî telefona Dokuyê kiriye, karsazek û 2 cerdevan hene.

Di lêpirsîna xwendekara zanîngehê Gulistan Dokuyê de operasyonek nû pêk hat. Di encama operasyonê de 15 kes hatin desteserkirin.

Di nav kesên ku hatin desteserkirin de 3 doktor, hemşîreyek, peywîrdarek karên agahiyan, 5 karmendên berhevkirina daneyan, hevjîna Tuncay Sonel, Handan Sonel, xwediyê şîrketa teknolojiyê ku tê îdiakirin mudaxileyî telefona Dokuyê kiriye, karsazek û 2 cerdevan hene.

Di çarçoveya lêpirsîna ku Serdozgeriyên Komarê yên Erzirom û Dêrsimê bi rê ve dibin de li Xarpêt, Meletî, Enqere, Stenbolê û Dêrsimê operasyonên hemwext hatin kirin.

Di serdegirtinên malan de di nav kesên hatine desteserkirin 3 doktor, hemşîreyek, peywîrdarek karên agahiyan, 5 karmendên berhevkirina daneyan, hevjîna Tuncay Sonel, Handan Sonel, xwediyê şîrketa teknolojiyê ku tê îdiakirin mudaxileyî telefona Dokuyê kiriye, karsazek û 2 cerdevan jî hene.

Li gorî nûçeya Ajansa Welat kesên hatine desteserkirin birine rêvebiriyên emniyetan.

Çi bûbû?

Xwendekara Zanîngeha Mûnzûrê Gulîstan Dokû di 5ê Kanûna Paşiya 2020an de venagere wargeha ku lê dimîne.

Hevalên Dokûyê yên wargehê piştî nikarin têkiliyê bi Dokûyê re daynin serî li Rêvebiriya Emniyeta Dersîmê didin û malbata wê agahdar dikin.

Malbata Dokûyê tên bajêr û di 6ê Kanûna Paşiyê de serî li Rêvebiriya Emniyeta Dersîmê didin ku keça wan wenda bûye.

Polîsan ji bo Gulistan bê dîtin bi hevalên wê re hevdîtin dike, sînyalên telefona wê dişopîne û qeydên MOBESEyê yên bajêr lêdikol in.

Di lêkolînan de diyar dibe ku Dokû di saet 11.29an de li wêstgeha wesayîtan ya Kolana Ataturkê li wesayita ku diçe zanîngehê sûwar dibe.

Piştre îfadeya seyaqê wesayîtê tê girtin ku seyaq dibêje ew nizan e Dokû li kîderê li wesayîtê peya bûye.

Piştî îfadeya seyaq hatiye pêşbînîkirin ku Dokû li ser Pireya Sari Saltûk peya bûye ku li wir jî kamera tune ye.

Jinan û malbata Dokûyê ji bo ku Gulistan bê dîtin têkoşiyan e. li ser vê yekê biryara valakirina bendavê hatiye girtin.

Di 17ê Hezîrana 2020an de ji bo ku Zeynal A. weke gumanbar were girtin daxwazname ji bo Serdozgeriya Komarî a Dersîmê hatiye dayîn.

Serdozger Ebru Cansu ya ku di sala 2024an de li Serdozgeriya Komarê ya Dêrsimê hatibû erkdarkirin, dosye ji nû ve vekir.

Li gorî nûçeyên di çapemeniyê de cih girtine, di destpêka vê salê de şahidekî nepen li dijî kurê walî îfade daye û lêpirsîn li ser vê geşedanê kûr bûye. Her weha çapemeniyê nivîsîbû ku şahedê nepen gotiye, kurê walî tecawiz li Gulistan Dokuyê kiriye û piştre bi çekê kuştiye.

Li ser vê geşedanê, dozgeriyê derbarê gelek navan de biryara desteserkirinê da. Bi fermana dozgeriyê di 13ê Nîsana 2026an de li heft bajaran bi awayekî hemwext operasyon hatin kirin.

Wezîrê Dadê Akın Gurlekê ku di Sibata 2026an de dest bi wezîfeyê kir, got ku “divê heta dawiyê lêpirsîn bê kolandin.” Di dema windabûna Dokuyê de Suleyman Soylu wezîr bû. Piştî wî Ali Yerlikaya hatibû tayînkirin.

Piştî 6 salan di çarçoveya lêpirsînê de di 13ê Nîsana 2026an de 13 kes hatin desteserkirin.

Kesên hatin desteserkirin ev in:

Zeinal Abakarov, Engin Yucer (zirbavê Zeinal ku polîsê berê ye), Cemîle Yucer (dayika Zeinal), Ugurcan Açikgoz (hevalê Mûstafa Turkay Sonel), Erdogan Elaldi (Wê demê xebatkarê Îdareya Taybet a Bajar bû), Mûstafa Turkay Sonel, Gokhan Ertok (polîsê berê bû ku hatibû îxrackirin, di pêvajoya lêpirsîna der heqê walî û parastvanê wî de eleqeya wî hebû;), Savaş Gulturk (Kesê ji kamerayên Zanîngeha Munzurê berpirsyar), Suleyman Onal (kesê li Zanîngeha Munzurê ji kamerayan berpirsyar), Celal Altaş, Nûrşen Arikan, Şukru Eroglû (Parastvanê walî Tuncay Sonel).”

Qurbaniyên Komkujiya Pirsûsê li gelek bajaran hatin bibîranîn

Ji bo 33 kesên ku di Komkujiya Pirsûsê de can dane, li Navenda Çandê ya Amarayê bernameya bîranînê pêk hat. Her weha li Amed, Stenbol, Enqere, Hatay, Dersim û gelek bajarên din komkujî hate bibîranîn.

Fotograf ve video: Niha+

Qurbaniyên Komkujiya Pirsûsê di 11em salvegera xwe de li gelek bajaran hate bibîranîn.

Di 20ê Tîrmeha 2015an de li ser banga Federasyona Komeleyên Ciwanên Sosyalîst (SGDF), li bajarên cûda 300 ciwan ji bo alîkariya mirovî û pêlîstokên zarokan bibin Kobaniyê, berê xwe dan Rihayê. Dema ciwanan li Pirsûsê, li Navenda Çandê ya Amarayê civîneke çapemeniyê li dar xist, êrîşeke bombeyî pêk hat û di encama êrîşê de 33 ciwan mirin û bi dehan jî birîndar bûn.

Bajarên ku îro lê bîranîna komkujiyê lê hat kirin ev in:

Riha

11em Salvegera Bîranîna Komkujiya Pirsûsê bi pêşengiya Înîsiyatîfa Malbatên Pirsûsê li ber Navenda Çandê ya Amarayê ya li navçeya Pirsûsa Rihayê pêk hat. Di bîranînê de birîndarên komkujiyê, nûnerên SGDFê, ESPê, Platforma Saziyên Demokratîk, Cîgirê Serokê Koma Partiya DEMê Sezaî Temellî û gelek welatî amade bûn.

Hevserokê DEM Partiyê yê Rihayê Nîhat Demîrbîleklî di bîranînê de axivî û bal kişand ser Şoreşa Rojava û wiha got:

“33 rêwiyên me yên xeyalan dixwestin biçin Kobanê û ji zarokan re pêlîstok û şekir bibin. Lê rasterast bûn armanca komkujiyê. Di wê demê de dayikekê gotibû ‘Xwezî li şûna wan em bimirana, em fêrî êşê bibûn lê wan êş nedîtibû.’ Ev gotin bi xwe nîşaneya biratiya gelan e. Em ê têkoşîn û xeyalên wan pêk bînin.”

Li ser navê SGDFê Aslı Demîr jî diyar kir ku beriya 11 salan ji bo avakirina Kobanê ketine rê û ev tişt anî ziman:

“Rêwîtiya wan ji bo biratiya gelên Kurd û Tirkiyeyê bû. Berpirsyarê vê komkujiyê dewlet e ku beriya teqîna bombeyan astengî çênedikir. Qatil hîn nehatine darizandin. Îro şahidên Pirsûsê salvegera komkujiyê li zindanan pêşwazî dikin. Em ê şehîdên xwe çi li zindanan çi li derve bînin ziman.”

Endamê MKYya ESPê Okan Daraci da zanîn ku ew daxwaza aştiyeke adil, wekhev û demokratîk dikin û wiha got: “Li vê baxçeyî xeyalên me veşartî ne. Daxwaza gelan a ji bo azadî û aştiyê qetil kirin. Lê em bin neketin. Aştiyeke ku li ser teslîmiyetê bê ferzkirin em qebûl nakin.”

Wekîlê Serokê Koma DEM Partiyê Sezaî Temellî jî destnîşan kir ku Kobanê hêviya gelan bû û ev tişt vegot: “Hêzên tarî û barbar hevalên me li vir qetil kirin. Rêya wan rêya demokrasiyê, sosyalîzmê û komara demokratîk e. Ji bo pêkanîna xeyalên 33 rêwiyên xeyalan em ê têkoşîna xwe hîn bêtir bilind bikin.”

Amed

Bi pêşengiya Federasyona Komeleyên Ciwanên Sosyalîst (SGDF) cangoriyên Komkujiya Pirsûsê Veysel Ozdemir û Nazli Akyurek, li ser gorên xwe yên li Goristana Yenîkoyê û Goristana 450 Evlerê yên li Amedê hatin bibîranîn.

Parlamenter û rêveberên DEM Partiyê, rêveberên MEBYA-DERê, nûnerên rêxistinên sosyalîst, Dayikên Aştiyê, nûnerên saziyên sivîl û û malbatên cangoriyan tev li bernameyên bîranînê bûn. Di bîranînan de ji bo cangoriyan rêz hate girtin. Pêşî bernameya bîranînê li ser gora Veysel Ozdemîr a li Goristana Yenîkoyê pêk hat. Paşê jî bernameya bîranînê li ser gora Nazli Akyurek a li Goristana 450 Evlerê pêk hat. Di her du bernameyan de jî axaftin hatin kirin.

Endamê SGDFê Devrîm Altinkaynak axivî û wiha got: “Sosyalistên welatparêz ji aliyê AKPê ve bi destê DAIŞê hatin qetilkirin.” Devrîm Altinkaya qala armqanca ciwanan kir û destnîşan kir ku ev ciwanên çepgir û şoreşger di oxira ku di navbera gelê Kurd û Tirk de bibin pir canê xwe ji dest da.

Paşê Hevserokê MEBYA-DERa Amedê Ramazan Dengîz jî axivî û komkujiyên 5ê Hezîranê û 10ê Cotmehê ji bir xist û wiha got: “Bi êrişan pêşiya aştiyê girtin. Ji bo hestên ciwanan em bi cih bînin, ev pêvajo dema wê ye. Divê em li gorî ruhê demê xeyalên qurbaniyan bicih bînin.”

Parlamenterê DEM Partiyê yê Amedê Serhat Eren jî diyar kir û got: “Heta ku hemû komkujiya neyên zelalkirin, ew hêzên li pişt wan komkujiyan neyên darizandin, aştiyek mayînde nayê ser vê axê. Demildest em daxwaz dikin ku hemû hêzên li pey van komkujiyan derkevin holê û kujer bên cezakirin.”

Stenbol

33 kesên ku di Komkujiya Pirsûsê de canê xwe ji dest dabûn, li Kadıkoya Stenbolê hatin bibîranîn. Di bîranînê de ji malbatên Pirsûsê Bayram Boyraz û Ali Sadet, Hevseroka Federasyona Komeleyên Ciwanên Sosyalîst (SGDF) Berfin Polat û Parlamentera Stenbolê ya DEM Partiyê Kezban Konukçu axavîn. Peyamên ji girtîgehan hatibûn yên parêzera Platforma Ji Bo Pirsûsê Edalet Sezin Uçar, Ugur Ok û Hevserokên Partiya Sosyalîst a Bindestan(ESP) Hatice Deniz Aktaş û Murat Çepni di bîranînê de, hatin xwendin.

Daxuyaniya bi sernavê “Ji bo Pirsûsê Adalet, Ji bo Her Kesî Adalet” ku li ser navê Înisiyatîfa Malbatên Pirsûsê hatibû amadekirin, ji aliyê Merve Nur İşleyici ve ku ji komkujiyê bi birîndarî rizgar bûbû, hat xwendin.

Di daxuyaniyê de weha hat gotin: “Beriya 132 mehan, bi sedan kes ku piranî xwendekarên zanîngehê bûn û ji bo avakirina bajarekî wêranbûyî keti bûn rê, li navçeya Pirsûsa Rihayê ku ji bo bêhnvedanê rawestiyan bûn, bûn armanca êrîşa bombeyî ya xwekujî ku ji aliyê DAİŞê ve hat encamdan. Di vê êrîşê de 33 rêwiyên me yên xeyalan nemir bûn û bi sedan hevalên me birîndar bûn. Di nav van 11 salên derbasbûyî de, di serî de Halitaga, bajar bi bajar, kolan bi kolan û qad bi qad me ji têkoşîna xwe ya adaletê bîhnokekê jî paşde gav neavêt. Ev 11 sal in em heman pirsan dipirsin, heman daxwazan tînin ziman û 33 rêwiyên xwe yên xeyalan bi bîr tînin. Lê tevî van hemû salan, ji bo ronîkirina Komkujiya Pirsûsê yek gava bi tenê jî nehatiye avêtin. Çawa ku kujer û berpirsiyarên rastî nehatin derxistin holê, di dirêjahiya doza komkujiyê de ti daxwazên ku me wekî malbat û parêzer anîn ziman nehatin qebûlkirin. Wekî din di dawiya 11 salan de daxwaza me ya adaletê wekî suç hat dîtin; bi hincê ‘heqaret li dadgehê hatiye kirin’ cezayên girtîgehê dan malbatên me.”

Îzmîr

Rêxistinên ciwanan û Înisiyatîfa Malbatên Pirsûsê yên Îzmîrê di 11emîn salvegera Komkujiya Pirsûsê de daxuyaniyek dan û meşek li dar xistin. Di daxuyaniya ku li ber Navenda Çandê ya Turkan Saylanê hat dayîn de, pankarta bi nivîsa “Dê tu xewn nîvco nemîne” û wêneyên kesên di komkujiyê de jiyana xwe ji dest dane hatin hildan. Her wiha gelek caran dirûşmên “Pîrsûsê ji bîr neke, nede bîr kirin”, “Kujer DAIŞ, hevkar AKP” û “Hesabê Pîrsûsê wê bê pirsîn” hatin berzkirin. Daxuyaniya Înisiyatîfa Malbatên Pîrsûsê Onder Aktaş û daxuyaniya Rêxistinên Ciwanan jî Beliz Karapinar xwend.

Enqere

Hezên Ked û Demokrasiyê yên Enqereyê û Rêxistinên Ciwanan di 11emîn salvegera komkujiya Pirsûsê de qurbaniyên komkujiyê bibîranîn. Bîranîna li Rêya Yukselê ya navçeya Çankaya ya Enqereyê pêkhat gelek kes tevlî bûn. Girseyê, bi pankarta li ser wêneyên kesên di komkujiyê de hatine kuştin li kolana Konurê heta cihê bîranînê meşiyan. Di meşe de girsê bê navber dirûşmeyên, “Ji bo Pirsûsê edalet û ji bo hemû kesan edalet”, “Bijî berxwedana Rojava” û “Kujer ÎŞÎD û hevkar jî dewletê” berzkirin.

Metna hevpar a daxuyaniyê ji aliyê Hevserokê Giştî yê SYKPê Mertcan Tîtîz ve hat xwendin.

Şirnex

Li navçeya Cizîrê ya Şirnexê cangoriyên komkujiya Pirsûsê li ser gora Hogir Ozkan a li Goristana Eslî hatin bîranîn. Malbata Hogir Ozkan, rêveber û endamên partiyên siyasî û saziyên civakî û gelek welatî tev li bîranîna bûn. Destpêka bîranînê ji bo cangoriyên Pirsûsê û hemû cangoriyên azadiyê deqeyek rêz hat girtin.

Piştî rêzgirtinê bavê Hogir Ozkan, Mehmet Ozkan ku ji ber nexweşiya xwe nekarî tev li bîranînê bibe bi rêya telefonê got ku wan 2015an Hogir Ozkan weke cejnekî şandiye Pirsûsê lê xwînxwaran nehişt zarokên wan pêlîstokan bigehînin destê zarokên Kobanê.

Hevserokê DEM Partiyê yê Şirnexê Ramazan Ûysal destpêka axaftina xwe de cangoriyên Pirsûsê bi bîr anîn û wiha got: “Beriya 11 salan 33 canên me xistin bin axê, em wan bi rêzdarî bi bîr tînin. Wan ji bo aştiyê û zarokên Kobanê berê xwe dabû Pirsûsê. Ev ax êdî ji xwînê têr bûye, divê em ji çar aliyên ve ji bo aştiyê bixebitin ku êdî xwîn nerije. Divê em li Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk derkevin ku em pêvajoyê bi awayek serkeftî bibin heya serî. “

Hatay

Li navçeya Antakyayê ya Hatayê, ji qurbaniyan Okan Pîrînç li ser gora xwe hate bîranîn. Malbata wî û endamên Platforma Ked û Demokrasiyê ya Antakyayê beşdarî bîranînê bûn. Hevserokê DEM Partiyê yê Hatayê Naîm Ozbek axivî û diyar kir ku wê têkoşîna xwe ya ji bo aştî û demokrasiyê dewam bikin û polîtîkayên înkar û faşîzmê ji holê bêne rakirin. Bîranîn piştî ku qurnefîl li ser gor hate danîn, bi dawî bû.

Dêrsim

Li navçeya Pulur a Dersimê, Çagdaş Aydin li ser gora xwe hate bîranîn. Bavê wî Fethî Aydin li bîranînê axivî û anî ziman ku destnîşan kir ku wê dest ji têkoşînê bernedin. Bîranîn piştî xwendina helbestên li ser Komkujiya Pirsûsê bi dawî bû.

Mêrdîn

Li navçeya Qoser a Mêrdînê Mûrat Yûrtgul û Emrûllah Akhamûr li ser gora xwe hatin bîranîn. Hevserokê Şaxê Mêrdînê yê MEBYA-DER’ê Salîh Kûday li bîranînê axivî û destnîşan kir ku wê têkoşîna cangoriyan dewam bikin. Dayika Mûrat Yûrtgul, Şemsa Yûrtgul jî bi bîr xist ku li gel 11 sal di ser komkujiyê re derbas bûne berpirsyar hîn nehatine darizandin û anî ziman ku wê lêgerîna xwe ya li edaletê dewam bikin.

Bîranîn piştî ku qunefîl li ser gorên cangoriyan hate danîn bi dirûşmên “Şehîd namirin” û “Pirsûsê ji bîr neke, nede jibîrkirin” bi dawî bû.

*Çavkanî: Ajansa Mezopotamya, Ajansa Welat

Îranê êrişî Herêma Kurdistanê kir: 9 pêşmerge mirin

Hêzên Îranê vê sibehê bi zêdetirî 5 dron û mûşekan êrişî Hewlêr, paytexta Herêma Kurdistana Iraqê kir. Di encamê de 8 pêşmerge mirin û gelek kes jî birîndar bûn. Her weha Îranê êrişî Kuweyt, Behreynê û Sûriyeyê jî kir.

Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) û Îsraîlê di 28ê Sibata 2026an de li dijî Îranê şer ragihandibûn û dest bi êrişan kiribûn. Li hember êrişên DYAyê û Îsraîlê, weke bersiva van êrişan Îranê jî êrişî baregehên DYAyê yên li welatên Kendavê û Herêma Kurdistana İraqê ne, kir û her weha Îran van êrişan hê jî didomîne.
Di roja yekem a êrîşan de, Rêberê Olî ê Îranê Elî Xameneyî jî di nav de gelek berpirsên payebilind ên Îranê hatibûn kuştin. Amerîkayê êrîşên xwe yên li dijî Îranê wekî “Operasyona Hêrsa Dîrokî” û Îsraîlê jî êrişên xwe wekî “Operasyona Gurandina Şêr” bi nav kir. Îranê jî di bin navê “Operasyona Soza Rastîn-4” de êrişên bersivdayînê da dest pê kirin.
Ji 28ê Sibatê ve ji destpêka şerê DYA û Îsraîlê yê bi Îranê re heta beriya agirbestê bi sedan êriş li dijî Herêma Kurdistanê hatin kirin.

Di 8ê Nîsana 2026an de Serokê DYAyê Donald Trump ragihand ku wan bi Îranê re bi şertê ku Tengava Hurmuzê bi tevahî jinûve were vekirin, agirbesteke ji bo du hefteyan qebûl kiriye.

Her weha tevî ku agirbest hat ragihandin jî Îranê bi tu awayî êrişên xwe yên li dijî kurdan ranewestan. Ji 28ê Sibata 2026an heta 8ê Nîsanê roja agirbestê Îran û rêxistinên di bin banê wê de bi zêdetirî 700 dron û mûşekan êrişî Herêma Kurdistana Iraqê kiribûn. Piştî agirbestê Îranê êrişên xwe yên li dijî Herêma Kurdistanê berdewam kirin.

Mirî û birîndar hene

Li gorî RojNewsê vê sibehê, Îranê bi zêdetirî 5 dron û mûşekan êrişî sînorê Hewlêra paytexta Herêma Kurdistanê kir. Her weha êriş ji aliyê sîstema parastina hewayî ve hate têkbirin.

Li gorî agahiyan, di saetên vê sibehê de dengê teqînan li sînorê bajarê Helebceyê jî hate bihîstin. Sedema wê bi fermî nehate eşkerekirin, lê tê gotin êriş bi droneyê pêk hatiye.

Her wiha li gorî nûçeya Rûdawê vê sibehê bi dronan êrişî baregehên partiyên Kurd ên Rojhilatê yên li sînorê Rizguwêz a Silêmaniyê ne kirin e û şewat derketiye.

Berpirsekî Komeleya Şoreşger a Zehmetkêşên Kurdistana Îranê ragihand ku ji ber êrişên berê vê sibehê yên li baregeheke wan a li parêzgeha Silêmaniyê, mirî û birîndarên wan hene.

Endamekî Komîteya Navendî ya Komeleya Şoreşger a Zehmetkêşên Kurdistana Îranê li ser êrişên bi dron û mûşekan ên li ser kampên wan ji Rûdawê re axivî ye û gotiye:

“Navenda me ya sereke ya li Zirgiwêzeleya Silêmaniyê bi 6 mûşekan hat bombebarankirin û agir pê ket. Li gorî daneyên destpêkê herî kêm 9 şehîdên me hene û îhtimal heye ku ev amar zêdetir bibe. Hejmarek birîndar jî hene lê ji ber ku agir didome dane bi awayekî hûr ne diyar in.”

Îranê êrişî Kuweyt, Behreynê û Sûriyeyê jî kir

Artêşa Kuweytê têkildarî êrişên Îranê ên li ser welatê wan li ser hesabê xwe yê fermî yê Xê daxuyaniyek belav kir û got:

“Parastina asmanî ya Kuweytê niha bersiva êrişên mûşekî û dronî yên dijminane dide ku ji ber destdirêjiyên Îranê derketine holê.”

Li Behreynê bangî welatiyan hat kirin

Wezareta Karên Navxwe ya Behreynê ragihand ku li welêt sîrenên hişyariyê lê dane. Wezaretê ji bo parastina jiyana wan bangî welatiyan kir ku bi lez herin stargeh û cihên aram. Medyaya fermî ya Îranê piştrast kir ku artêşa welatê wan li Behreynê baregeheke asmanî kiriye armanc ku balafir û helîkopterên Amerîkayê lê bûne.

Tehranê jî îdia kiriye ku ev êriş “wekî bersivekê ne ji bo kiryarên dijminane yên dijmin ên li binesaziya bajaran û xelkê bêguneh ê Îranê.”

Sûriye

Supaya Pasdaran a Îranê ragihand ku wan di çarçoveya bersivdayîna êrişa li bajarê Bempûrê yê Sîstan û Belûçistana Îranê de, li Sûriyeyê baregeheke leşkerî ya Amerîkayê kiriye armanc.

Supaya Pasdaran a Îranê li ser êrişa li baregeha leşkerî ya Tenefê daxuyaniyek belav kir.

Li gorî daxuyaniyê, di êrişê de gelek leşkerên Amerîkayê hatine kuştin.Di daxuyaniyê de hat diyarkirin ku wan “ji nişka ve” êrişî navenda fermandariya operasyonên taybet a Amerîkayê ya li herêma Tenefê ya Sûriyeyê kiriye.

Li gorî daxuyaniyê, ev êriş wekî tolhildana êrişa Amerîkayê ya li baregeheke leşkerî ya artêşê ya li bajarê Bempûrê yê Sîstan û Belûçistanê hatiye kirin ku di wê êrişê de 7 leşker hatibûn kuştin.

Beşa Pêwendiyan a Supaya Pasdaran a Îranê eşkere kir ku di êrişê de ji bilî têkbirina pergaleke radarê û çend helîkopteran, hejmareke zêde ya leşkerên Amerîkayê jî hatine kuştin.

Rapora OHDê: Lijneya Çavdêriyê ya girtîgehê weke dadgeh tê bikaranîn

Endama Komîsyona Girtîgehan Berfîn Babaoglu: Mafê tenduristiyê bi awayekî sîstematîk tê astengkirin. Girtiyên nexweş bi rêkûpêk nayên dermankirin. Di girtigehan de pêkanînên wek îşkence û miemeleyên xirap berdewam dikin.

Komîsyona Girtîgehan a Şaxa Komeleya Hiqûqnasên Ji Bo Azadiyê (OHD) ya Enqereyê rapora xwe ya 6 mehan(Kanûna Paşîn – Hezîrana 2026an) ya derbarê binpêkirinên mafan ên girtîgehên herêma Anatolyaya Navîn de li avahiya xwe bi daxuyaniyekê aşkere kir.

Endamên komaleye tevlî daxuyaniyê bûn. Metna daxuyaniyê endama Komîsyona Girtîgehan Berfîn Babaogluyê xwend.

Berfîn Babaogluyê diyar kir ku wan derbarê girtîgehên, Afyon, Bolvadîn, Çorum, Sungurlu, Eskîşehîr, Karabuk, Kirikkale, Kirşehîr, Sîncan û Yozgatê rapor amadekirine.

Berfîn Babaoglu diyar kir ku di girtîgehan de binpêkirinên mafan zêdebûnê û wiha got:

“Berdanên bişert bi awayekî kêfî tên astengkirin. Lijneya Çavdêrî û Îdareyê wek dadgeheke 2emîn bi kar tînin. Mafê tenduristiyê bi awayekî sîstematîk tê astengkirin. Girtiyên nexweş bi rêkûpêk nayên dermankirin. Di girtigehan de pêkanînên wek îşkence û muameleyên bêrûmetî berdewam dikin. Li ser girtiyan lêgerînên nav dev û bi kelemçeyê ve dermankirin tê ferzkirin. Ew yek jî ji bo gihiştina dermankirinê astengî derdixe pêşiya girtiyan. Di girtîgehan de sepanên tecrîdê û astengkirina mafên civakî didomin. Di girtigehan de girtiyên 4 sal in di bin tecrîde de ne hene. Girtiyên li Girtîgehên Girtî yên Ewlehiyên Bilind û Tîpa S dimînin, ji aliyê derûniyê ve pirsgirêkên giran dijîn. Mafê zimanê dayikê yê girtiyan tên astengkirin.”

Berfîn Babaogluyê anî ziman ku ew di serî de bang li Wezareta Dadê û hemû nûnerên îdarî û darazê dikin ku van gavan li xwarê hatine rêzkirin, biavêjin:

  • Girtiyên ku di bin şert û mercên girtigehê de nikarin bigihêjin tedawiyê divê ji bo van çareseriyên din bên dîtin. Divê li ber nexweşiyên wan cezayên wan bêne paş ve xistin.
  • Divê sepanên weke lêgerîna nava dev û lêgerinê tazî bi dawî bibin û sewqkirinên girtiyên nexweş neyê dereng xistin û girtiyên nexweş divê di girtigehên nêzî malbatên xwe de werin girtin.
  • Divê gihiştina girtiyan ava paqij û xwerinên rêkûpêk neyê astengkirin û xwe gihiştina malzemeyên hijyen û paqijiyê pêkan bibe.
  • Divê girtiyên nexweş di şert û mercên paqij de bigihêjin saziyên tenduristiyê û sepanên muaneyên bi kelempçeyê dawî bibe.
  • Divê ji bo êrişên di serê sibe û şev dibin de kiryarên wek zirarê didin tiştên girtiyan û tundî li wan tê kirin lêpirsînên rêkûpêk werin kirin.
  • Divê astengiyên bi keyfî yên li pêşiya axaftin, werzîş û atolyayan bi dawî bibin.
  • Divê girtigehên wek Ewlehiyên Bilind a Girtî (YGC) û Tîpa S ê ku ji bo tecrîde hatiye avakirin an gav bi gav werin girtin an jî şert û mercên wan werin sereraskirin.
  • Divê mafê parastina bi zimanê dayikê bi zagonan were bikeve bin ewlehiyê û nivîsandinên bi Kurdî divê neyê astengkirin.
  • Divê kotayên pirtûkan û qedexekirinên xwe gihandina rojname, kovar û televîzyonê bi dawî bibin.
  • Divê kiryarên Lijneya Çavderî û Îdareyê yên wek nirxandina ‘rewşa baş’ bi dawî bibe.
  • Divê daxwaza girtiyên nexweş ên dixwazin girtigehên nêzî malbatên xwe bin, pêk were, divê sepanên surgunê dawî bibe.
  • Divê derbarê daxwaznameyên ku girtî dişînin û aqûbêta wan de agahî ji girtiyan re bê dayîn.
  • Divê zagon li gor rûmeta mirovahiyeyê bên çêkirin.
  • Divê biryarên Navendên Îdareya Çavderiyê ku dibe sedemên şewitandina înfazê ji holê rabe.”

“Di 2 salên dawî de 3888 kes hatin darvekirin”

Kampanyaya “Na ji darvekirinê re ya roja Sêşemê” aşkere kir ku di 129emîn hefteyê de li 58 girtîgehan çalakiyên greva birçîbûnê didomin.

Kampanya “Na ji darvekirinê re ya roja Sêşemê” di hefteya 129emîn a çalakiyan de daxuyaniyek da. Di daxuyaniyê de diyar kir ku ji dema destpêkirina wezîfeya Serokkomar Mesûd Pezeşkiyan û vir ve di nava 2 salan de herî kêm 3 hezar û 888 kes hatine darvekirin.

Di daxuyaniyê de hatiye destnîşankirin ku rejîma Îranê ji bo astengkirina çalakiyên şermezarkirinê yên civakî darvekirinê weke cezayekî bi kar tîne û hat bibîrxistin ku hefteya derbasbûyî li Girtîgeha Adilabad a li Şîrazê jineke 52 salî hatiye darvekirin.

Her wiha diyar bû ku di çarçoveya doza Qada Alihani ya li Îsfahanê de têkildarî 12 girtiyên siyasî biryara darvekirinê hatiye dayîn.

Kampanyayê diyar kir ku 10ê Tîrmehê li qawişa jinan a li Girtîgeha Evînê hêzên ewlekariyê êrîş birine ser girtiyên siyasî û bang li raya giştî kir ku ji bo girtiyên ku cezayê girtîgehê li wan hatiye birîn dengê xwe bilind bike.

Îranê di 2025an de herî kêm 1639 kes bi darve kiriye

Rêxistina Mafê Mirovan ya Îranê (Iran Human Rights- IHR) û platforma Li Dijî Cezayên Darvekirinê Em Tev bi Hevre ne (Ensemble contre la peine de mort) têkildarî darvekirinên li Îranê raporeke hevpar weşandin. Li gorî raporê di sala 2025an de hejmara darvekirinan li gorî sala berê wî ji sedî 68 zêde bûye û gihîştiye 1639 kesan.

Li gorî vê hejmarê rojane herî kêm 4 kes hatine darvekirin. Ji sala 1989an û vir ve cara yekem ewqas kes tên darvekirin.

48 jin hatin darvekirin

Li gorî raporê di sala 2025an de 48 jin hatine darvekirin ku ev hejmar di 20 salên dawî de hejmara herî zêde ye.

Rêxistinên mafên mirovan dibêjin ku darvekirin ji bo zextên siyasî û kontrola civakî têne bikaranîn. Rêveberê IHRê diyar kir ku rayedar hewl didin bi avakirina atmosfera tirsê xwepêşandanan bitepisînin. Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî, jî diyar dike ku Îran li gorî nifûsa xwe yek ji wan welatan e ku hejmara herî zêde ya darvekirinan lê tê sepandin.

ÎSÎG: Di 6 mehên destpêkê ên salê de 1063 karker mirine

Meclîsa ISIGê rapora xwe ya Hezîranê weşand. Li gorî raporê di meha Hezîranê de 228 karker mirin e.

Meclîsa Tenduristiya Karkeran û Ewlehiya Kar (İSİG) rapora xwe ya meha Hezîrana 2026an weşand.

Li gorî rapora İSİGê di şeş mêhên destpêkê ên sala 2026an de herî kêm hezar û 63 karker di dema karkirinê de mirine. Her weha li gorî raporê tenê di meha Hezîranê de herî kêm 228 karker di dema karkirinê de mirin e.

Di şeş mehên destpêkê yên sala 2026an hejmara karkerên mirine weha ye:

Di meha Kanûna Paşîn de 155, di Sibatê de 129, di Adarê de 149, di Nîsanê de jî 190, di meha Gulanê de 212 û di Hezîranê de 228 karker di dema karî de mirin e.

Di raporê de hatiye gotin ku mirin herî zêde di van beşan de pêk hatine:

Di sektora pîşesaziyê de 75, xizmet 43, avahîsazî 56 û di sektora çandiniyê de jî 54 karker mirine.

Di raporê de hatiye destnîşan kirin ku karkerên ku di vê mehê de mirine herî kêm 12 jê endamên sendîkayê ne, 216 karker jî endamê tu sendîkayek nebûne.

Li gorî komên temenî dabeşkirina mirinên di dema karî de yên di vê mehê de pêk hatine wiha ye:

  • Di navbera 15-17 salî de 6 karker,
  • Di navbera 18-29 salî de 33 karker,
  • Di navbera 30-49 salî de 97 karker,
  • Di navbera 50-64 salî de 65 karker,
  • 65 salî û jortir 22 karker,
  • 5 karkerên ku temenê wan diyar nebûye.

Di Hezîranê de jî zarok, jin û penaber mirin

Li gorî daneyên Meclîsa ÎSÎGê di meha Hezîranê de 6 karkerên zarok di dema karkirinê de mirine.

Her weha di heman mehê de herî kêm 10 karkerên jin jî di dema karkirinê de canê xwe ji dest dane.

Dîsa li gorî raporê di meha Hezîranê de 14 karkerên koçber/penaber mirine. Ji wan 5 Azerbaycanî, 3 Sûrî, 2 Misirî, 1 Çînî, 1 Îranî, 1 Ozbek û 1 jî Tirkmen bûn.

Bajarên ku karker lê mirine:

26 karker li Stenbolê; 11 li Bursayê; 9 li Kutahya, 9 li Rihayê, 7 li Antalya, 7 li Samsunê, 6 li Enqere, 6 li Manisayê, 5 li Îzmir, 5 li Kayseri, 5 li Mugla, 5 li Sakarya û 5 li Rûsyayê, 4 li Edene, 4 li Aydin, 4 li Denizli, 4 li Gumuşhane, 4 li Karaman, 4 li Kocaeli, 4 li Ordu, 4 li Rize, 4 li Zonguldak, 3 li Amasya, 3 li Balıkesir, 3 li Bilecik, 3 li Bolu, 3 li Amed, 3 li Duzce, 3 li Hatay, 3 li Kastamonu, 3 li Konya, 3 li Mersin, 3 li Nevşehir, 3 li Trabzon û li Agirî, Artvin, Erzurum, Dîlok, Isparta, Gurgum, Kırıkkale, Kırklareli, Mêrdîn, Osmaniye, Sinop, Sivas, Tekirdağ, Dersim û Yalovayê her yekeyan du karker û li Aksaray, Bartın, Bedlîs, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Xarpêt, Eskişehir, Colemêrg, Îdir, Kırşehir, Meletî, Mûş, Niğde, Şirnex, Tokat, Wan, Cezayir, Macaristan û Sîrbistanê her yekeyan karkerek mirine.

Karkerên ku mirine ev in:

Recep Akgün, Yusuf Mert Aktepe, Mert Ali Arslantürk, Murat Demiroğlu, Haşim Özdemir, Osman Uysal, Muhammet Özkul, Nuri Özkan, Mehmet Demir, Salih Kaçan, Coşkun Çekici, Erkan Ali Ayçiçek, Derya Gündoğdu, Orhan Arslantaş, Melih Doğan, Yusuf İpek, Ayhan Uyumaz, İbrahim Baykar, Ömer Faruk Özkan, Tugay Çakmak, Irmak Ayşe Koparan, Burak Kırıkçı, Mustafa Sayın, Muhammed Casim Akar, Tufan Erdemir, Çağdaş Dursun, Ergin Yemez, Mehmet Ünal, Serdal Yıldırım, Guangyın Yuan, Şaban Kara, Ferhat Söyü, Mehmet Kahraman, Rahim Kurğa, Mertcan Çakır, Recep Tetik, Ramazan Erol, Yaşar Gönültaş, İsa Kocacık, Erdem Telli, Ertan Kavaklı, Atanazor Kazakov, Mustafa Karatepe, Harun Aslan, Murat Özdem, Eren Ketevu, Mustafa İnaç, Naci Gezer, Yunus Çekiç, İsmail Konur, Mehmet Emin Akman, Adem İpekçioğlu, İbrahim Gezici, Hüseyin Karaduman, N.Ö., Adem Bulut, Ferit Şahin, Aydın Zorlu, Ahmad Hussain, Salih Baycuman, Yasir Metin, Ramazan Çağlayan, İsmail Avcı, Ferdi Aydemir, Ali Özden, Onur Türkay, Saim Uzun, Yalçın Polat, Abdullah Kaya, Mehmet Demir, Hamit Sarı, Süleyman Türkoğlu, C.G., Yılmaz Çiller, Kemal Kaya, Ali Göçmen, Yusuf Poyraz, Sadık Koç, Murat Karakan, Ferhat Uzun, Servet Bekar, Ragab Sheba, Hüsnü Yılmaz, Hasan Sazak, Mahmud S., Musa Muslu, Abdullah Dursun, Eyüp Güngör, Faydat Avcı, Fatih Şakalar, Ferhat Çakır, Mustafa İzci, Hakan Akdoğan, Adem Pınar, Doğan Oğur, Muhammet Taş, Osman Koç, Tunahan Kaya, Ferhat Akyön, Mehmet Şükrü Akyol, Ergül Yıldız, Zülfü Uygur, Servet Eren, İhsan Uras, Sami Ayaz, Volkan Tanta, Gökhan Ilıman, Erdal Kahraman, Seçer Deveci, İbrahim Tektaş, Birkan Koraman, Nihat Kağba, İbrahim Güneş, İsmail Aktaş, Mehmet Şirin Çelik, Y.G., Erdem Kandırmış, Mehmet Olgun, Nazım Akkaya, Nadir Salmanov, Ahmet D., Ali Erol, Vedat Kaya, Hasan Şükrü Gedik, Rıfat Akalan, Bahtiyar Yıldız, Erdal Çiçek, Osman Tülü, Hüseyin Bölük, Mutlu Atalmış, Cantürk Topal, Savaş Cingözer, Hasan Çakmak, Haşim Değer, Halil İbrahim Aydın, Sercan Çelik, Tahirhan Uygar Güler, Fuad Orujov, Gismat Aliyev, Rajab Ahadov, Mahammad Aliyev, İsmail Erol, Esra Abacı Özdemir, Sinan Güleç, Yunus Kızılkaya, Turan Göl, İdris Tayyip Durmuş, Murat Bayırlı, Hasan Mermerkaya, Aykut Öztürk, Tayfun Baş, Deniz Berkay Gürakar, Aziz Aydın, Hakan Eyüpler, Fayık Yiğen, Fahrettin Ay, Mukarram Khamdamova, Güven Işık, Mustafa Kayhan, Metin (Agit) Erdoğan, Şükrü Emre Arslan, Merve Özdoğdu, Mehmet Tekeli, Zekiye Sayan, Yüksel Taşdemir, Hüseyin Atta Abdou Mohamed Assy, Köksal Çetin, Erdal Bilgiç, Satılmış Tunca, Batuhan Kara, Osman Gök, Selman Korkmaz, Ahmet Eryılmaz, Mehmet Bircan Ağrıkan, Muhammed Ali Tazegün, Mehmet Karadeniz, İbrahim Yılmaz, Beytullah Elmalı, Salim Arabacı, Mohammad El Hassan, Himmet Özkan, Hasan Doğan, Kadri Zengin, Şenay Pınarcı, Erdal Özkaya, Remzi Ömür, Veysel İnan, Turhan Keskin, Murat Kurt, Gazi Etkü, Gülseren Gezginer, Mesut Aras, Fazlı Yıldızlı, Ahmet Ahmet, Dursun Karakaş, Lokman Sönmez, Selahaddin Kaya, Mecid Kaya, Hasan Aslan, Abdullah Türk, Davut Yalçın, Halil Erdoğan, Meral Kılavuz, Hüseyin Kara, Yücel Yaman, Bayram Doğru, Okan Koç, Sabri O., Cesur Yaşar, Mehmet Türkay, Fazlı Dal, Mehmet Caymaz, Ekrem Arslan, Mahmut Doğan, Erdal Topal, Mehmet Ali Çınar, Kurban Bayır, Cüneyt Varlık, Ali Dağcı, Hüseyin Çalışkan, Samet Mercan, Fatma Çol, Zeki Burhan, Musa Tunç, Hüseyin Güder, Ali Ayhan û du karkerên ku navên wan diyar nebûne.

Keskin Bayindir: “Pêvajo bi gotinên xweş nameşe”

Beriya niha bi salekê 30 gerîlayên PKKyê li bajarê Silêmaniyê yê Herêma Kurdistanê bi merasîmekê çekên xwe şewitandibûn. Hevserokê Giştî yê DBPyê Keskin Bayındir ê beşdarî wê merasîmê bûbû diyar kir di vê pêvajoya salekê de aliyê kurd berpirsyariya xwe pêk aniye lê desthilatdarî û hikûmetê bersiv nedaye van gavan.

Merasîma şewitandina çekan, 11ê Tîrmeha 2025an, Foto: Rojnameya Yeni Yaşamê

Di ser merasîma şewitandina çekan a 30 gerîlayên PKKê re salek derbas bû. Beriya niha bi salekê di 11ê Tîrmeha 2025an de li Şikefta Caseneyê ya li bajarê Silêmaniyê yê Herêma Kurdistanê, gerîlayên PKKyê merasîmek li dar xistibûn û çekên xwe şewitandibûn.

Gerîlayên PKKyê yên ku xwe wekî Koma Aştî û Civaka Demokratîk dan nasîn, beriya şewitandina çekên xwe daxuyaniyek dabûn: “Ji bo serkeftina pratîkî ya pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk wekî pêngaveke niyeta baş û biryardariyê û ji bo ku em ji niha û pê ve têkoşîna xwe ya azadî, demokrasî û sosyalîzmê bi rêbaza siyaseta demokratîk û hiqûqê bimeşînin û li ser bingeha derxistina qanûnên entegrasyona demokratîk, em li pêşiya we çekên xwe bi îradeya xwe ya azad îmha dikin. Em hêvî dikin ku ev pêngava me avêtiye, di serî de ji bo jin û ciwanan, ji bo hemû gelê me, gelên Tirkiye û Rojhilata Navîn û hemû mirovahiyê bi xêr be û aştî û azadiyê bîne.”

Hevserokê Giştî yê DBPyê Keskin Bayindir, Foto: İlke Tv

“Pêngavek bû ku pêşiya siyaseta demokratîk vekir”

Hevserokê Giştî yê Partiya Herêmên Demokratîk (DBP) Keskin Bayindir yek ji wan kesan bû ku beşdarî wê merasîmê bûbû. Bayindir şewitandina çekan a di merasîma salek berê de bi van gotinan nirxand:

“Çekên hatine veşartin tên derxistin, çekên şikestî tên temîrkirin, çekên hatine berdan dikarin dîsa werin hildan, lê çekên ku hatine şewitandin careke din nayên bikaranîn.”

Bayındir bi bîr dixe ku PKKyê di Kongreya xwe ya 12an de çek wekî amûreke têkoşîna stratejîk ji holê rakiriye û merasîma di 11ê Tîrmeha 2025an de wekî pêngaveke şênber a ku pêşiya siyaseta demokratîk vedike şîrove dike.

“Me heman samîmiyet nedît”

Bayindir dibêje ku “Birêz Ocalan û PKKlê, ji wê rojê heta niha berpirsyariyên xwe bi zêdeyî pêk anîn û nîşan dan ku di pêvajoyê de samîmî ne,” û destnîşan kir ku wan heman samîmiyet û ciddiyet ji dewlet û desthilatdariyê nedîtiye.

Hevserokê DBPyê Keskin Bayındir destnîşan kir Komîsyona li Meclîsê hatiye avakirin pêngaveke girîng e û bi bîr xist ku di rapora hatiye nivîsandin de îfadeya “Pirsgirêka kurd” derbas nabe:

“Tevî vê yekê jî em di aştî û çareseriyê de bi israr bûn. Pêvajo bi mehan daxistin asta meseleya ‘şikeftan’, bi mekanîzmayên ku ji wan re digotin ‘teyîd û tesbît’ lê ji bilî hêdîkirina pêvajoyê bi kêrî tiştekî nedihatin, pêşiya pêvajoyê hat xitimandin. Bi rastî jî, dewlet û desthilatdarî di vê pêvajoya salekê de ji bicihanîna berpirsyariyên xwe dûr man. Tevî vê yekê jî, lêgerîna aştiyê ya bi israr a Birêz Ocalan hişt ku pêvajo berdewam bike.”

“Pêngava şênber tê hêvîkirin”

Pêvajo piştî vê merasîmê ji aliyê medyaya herêmî û navneteweyî û gelek rayedarên welatan ve wekî pêngaveke dîrokî hat nirxandin. Ji wê rojê heta niha, kurdan ev pêvajo ve di çarçoveya “çareseriya pirsgirêka kurd” de, desthilatdariya Tirkiyeyê jî zêdetir di çarçoveya pêkhatina bêçekbûnê de nirxand û di mehên dawî de li ser nîqaşên derdora “qanûna çarçoveyî” asê maye.

Bayindir da zanîn ku di saleke derbasbûyî de civak û siyaseta demokratîk ji desthilatdariyê li benda pêngavên şênber bûn. Li gorî Bayindir pêvajo hatiye “qonaxeke wisa ku bi gotin û hêviyên xweş nameşe”: “Pêngavên qanûnî bûne pêdiviyeke jiyanî. Lewra di warê hiqûqî de qanûna çarçoveyî wê pêşiya siyaseta demokratîk vebike.”

Bayindir derbarê qanûna ku li bendê ne ev tişt anîn ziman: “Ji ber vê yekê, divê qanûna çarçoveyî bi awayekî yekpare û berfireh were Meclîsê. Derbarê qanûnê de agahiyeke me tune ye, tiştek nehatiye ber destê me. Li ser vê qanûnê hin gotegot ketin çapemeniyê. Eger nûçeyên di çapemeniyê de derketine rast bin, wê tu tevkariya vê qanûnê li pêvajoyê nebe.

“Ev pêvajo, pêvajoya derxistina meseleyeke sedsalî ya ji nava geremola şîdetê ber bi bingeha hiqûqê ve ye. Pêşniyara qanûna çarçoveyî ya ku paşeroja wê tê nîqaşkirin, Birêz Ocalan wekî ‘Qanûna Kok’ nirxand. Qanûna kok divê qanûneke wisa be ku mîna xaneya kok bikaribe qanûnên nû ji xwe derxîne. Divê berfireh û yekpare be, di wê hêzê de be ku bikaribe bingeha şîdetê bi temamî ji holê rake. Bi pêşniyarên qanûnî yên palyatîf, bi qanûnên ku poşmaniyê ferz dikin, ev bingeh nayê avakirin.”

“Divê statuya hiqûqî ya Birêz Ocalan teqez hebe”

Keskin Bayindir diyar dike ku derbarê statuya Abdullah Ocalan de jî hêviyên wan hene. Li gorî Bayindir, ji bo ku pêvajo bi pêş ve biçe divê statuya hiqûqî ya Ocalan teqez hebe:

“Eger Birêz Ocalan bibêje ‘Ez bi vî halî nikarim zêdetir berdewam bikim’ û dewlet bixwaze muzakereyan bimeşîne, divê vê pirsgirêkê çareser bike. Ji bo me statuya hiqûqî ya Birêz Ocalan, statuya gelê kurd e. Divê nêzîkatî di vê ciddiyetê de be.

“Ev pêvajoya ku potansiyela bidawîkirina şer dihewîne û çareseriya demokratîk a meseleya kurd dike armanc, di heman demê de pêvajoya vekirina deriyê demokratîkbûna welêt e jî. Di heman demê de divê mirov vê wekî fersendeke dîrokî jî bibîne. Tevî vê rastiyê jî, dema ku ji hev cuda werin destgirtin, meşandina pêvajoyê ne pêkan e. Gerîlayê ku çek berdaye divê bikaribe siyaseta demokratîk bike, di hemû qadên civakî de bikaribe bikeve nava hilberînê. Aştî karekî ewqasî ciddî ye ku nabe bibe qurbana siyaseta rojane, ajandayên siyasî û hesabên hilbijartinê. Divê her kes bi vê hesasiyetê nêz bibe.”

Hêzên rejîma Îranê zarokekî Kurd kuşt

Rêxistina Mafên Mirovan a Îranê ragihand ku zarokekî Kurd ji aliyê rejîma Îranê ve hatiye kuştin.

Fotoğraf: Ajansa Mezopotamya

Hêzên Îranê li navçeya Sewlawa ya Sine ya Rojhilatê gule li zarokekî Kurd reşand û ew kuşt.

Rêxistina Mafê Mirovan a Îranê têkildarî kuştina zarokekî Kurd a ji aliyê rejîma Îranê ve agahî da.

Li gorî rêxistinê li navçeya Sewlawa ya Sine ya Rojhilatê zarokê Kurd ê bi navê Sam Hesenî yê 15 salî di encama gulebarana rasterast a hêzên Îranê de hate kuştin.

Hate ragihandin ku bavê zarok Ehsen Hesenî jî giran birîndar bûye. Ji bo dermankirinê şandine Merîwanê.

Hate ragihandin ku li gundê Derekê ya ser bi navçeya Sewlawa hêzên rejîma Îranê bê agahî gule li wesayîta malbata Hesenî barand.

Di êrişê de Sam Hesenî hat kuştin û bavê wî Ehsen Hesenî jî bi giranî birîndar bûye.

Her weha Ehsen Hesenî ji bo dermankirinê sewqî Merîwanê kirine.

Rêxistina Mafên Mirovan a Hengawê, di 10ê Tîrmehê de raporeke berfireh ku binpêkirinên mafên bingehîn ên gelê Kurd li Îranê belge dike, weşand. Rapor, şeş mehên destpêkê ên sala 2026an li xwe digire.

Li gorî van daneyan, di dema xwepêşandanên meha Kanûna Paşîn de 23 zarokên Kurd û 24 jinên Kurd mirin. Herî kêm 71 zarokên Kurd ên ku temenê wan di bin 18an de ye hatine desteserkirin. 3 kesên ku di nav wan de zarokekî 13 salî jî heye, ji ber teqîna mayîna bejayî mirine.

Helbestvan Ahmet Tellî koça dawî kir

Helbestvan Ahmet Tellî ji meha Nîsanê ve li Nexweşxaneya Bîlkentê ya Enqereyê derman dibû û di 8ê Tîrmehê de hatibû entubekirin.

Helbestvan Ahmet Tellî li nexweşxaneya ku lê dihat dermankirin koça dawî kir.

Ahmet Tellî ji meha Nîsanê ve li Nexweşxaneya Bîlkentê ya Enqereyê derman dibû û di 8ê Tîrmehê de hatibû entubekirin.

Federasyona Şoreşgerên 78an û Komeleya Zanist, Huner û Wêjeyê ragihandibûn ku Tellî hatiye entubekirin.

Di daxuyaniyeke hevpar de weha hatibû gotin:

“Mixabin di dermankirina helbestvan Ahmet Tellî derbasî pêvajoeyek din bûn. Tevî rêbazên dermankirinê yên ku heta niha hatine kirin jî îro hat entubekirin. Wekî Federasyona Şoreşgerên 78an, Komeleya Zanist, Huner û Wêjeyê û malbata wî em pêvajoyê ji nêz ve dişopînin.”

Ahmet Tellî kî ye?

Mamoste, nivîskar û helbestvan Ahmet Tellî 2ê Kanûna Pêşîna 1946an li navçeya Eskîpazarê ya Çankiriyê ji dayîk bû.

Wî li dibistanên mamosteyan ên Hasanoglan, Qeyserî û Pinarbaşiyê perwerde dît.

Piştî dibistana mamosteyan, wî çar salan mamostetiya dibistana seretayî kir.

Paşê Enstîtuya Perwerdeyê ya Gaziyê qedand û li Kastamonu, Înebolu, Kirikkale û Lîseya Ataturkê ya Enqereyê mamostetiya zimanê Tirkî û Wêjeyê kir.

Sala 1981ê dema ku li Enstîtuya Perwerdeyê ya Gaziyê mamoste bû, ji aliyê birêvebiriya leşkerî ve hat girtin û di heman salê de hat berdan.

Ji ber nivîseke xwe ya li ser helbestên Cegerxwîn demekê hat cezakirin.

Wî di gelek weşanxaneyan de edîtor û birêvebirî kir û sala 1993yan bi biryara dadgehê vegeriya karê mamostetiyê û paşê malnişîn bû.

Helbesta wî ya yekem sala 1961ê hat weşandin. Sala 1972yan ji ber nivîseke xwe ya li ser romana “Kerkenez” a Cengîz Tuncer, Xelata Rexneyê ya Kovara Varlikê wergirt.

Ahmet Tellî piştî sala 1979an dest bi weşandina pirtûkên xwe kir.

Her wiha wî sala 2011an ji bo pirtûka xwe ya bi navê “Nîda” Xelata Helbestê ya Pirteqala Zêrîn a Deryaya Spî wergirt.

Nêrîna giştî ya veşartîtiyê

Niha+, di çarçoveya rêgezên rojnamevaniya serbixwe û mahremiyeta xwendevanan de rêzê li şopa we ya dîjîtal digire. Dema hûn di malpera me de digerin, ji bo ku em ezmûneke xwendinê ya bênavber pêşkêşî we bikin û binesaziya teknîkî ya platforma me ewle bikin, çerez tên bikaranîn. Hûn dikarin bi bikaranîna menuya li aliyê çepê, tercîhên xwe yên çerezan wekî ku hûn dixwazin birêve bibin. Ji bo agahdariya berfireh der barê hîmkarîkirina daneyên we yên kesane de, ji kerema xwe Peymana me ya Veşartîtiyê û Metna Agahdarkirinê ya KVKK’yê binirxînin.