İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun, İsrail askerlerini yurt dışında “karalayan” İsrailli vatandaşların vatandaşlığının iptal edilmesine yönelik bir yasa çıkarılacağını açıkladı. Netanyahu, özellikle Venedik Film Festivali’nde 25 dakika boyunca ayakta alkışlanan “NAZA” belgeselini ve belgeselin yapımcıları gazeteci Yuval Abraham ile yönetmen Rachel Szor’u hedef gösterdi.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun, yurt dışında İsrail askerlerini “karalayan” vatandaşların İsrail vatandaşlığının iptaline olanak sağlayacak bir yasa çıkaracağını duyurması, gazetecileri hedef gösteren resmi baskının yeni bir aşamasına işaret etti. Netanyahu, açıklamasında özellikle “NAZA” belgeselini ve yönetmenleri gazeteci Yuval Abraham ile Rachel Szor’u isim vererek hedef aldı.
NAZA belgeseli
“NAZA”, “No Other Land” filmiyle 2025’te En İyi Belgesel dalında Oscar kazanan İsrailli yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor’un yeni yapımı.
Eylül 2026’da 83. Venedik Film Festivali’nde 25 dakika boyunca ayakta alkışlanarak festival rekoru kıran ve Jüri Özel Ödülü alan NAZA, İsrail ordusu ve askeri istihbaratında görev yapmış 24 personelin gizli tanıklıklarına dayanmaktadır. Film, Gazze’deki askeri operasyonlarda kullanılan yapay zeka destekli hedefleme sistemlerini ve sivil zayiat mekanizmasını konu almaktadır.
Filmin galasının ardından İsrail hükümetinden sert tepkiler geldi: Kültür Bakanı Miki Zohar yapımı “iğrenç” ve “vatana ihanet” olarak nitelendirirken, eski Başbakan Naftali Bennett filmi “kan iftirası” olarak tanımladı.
Yönetmen Abraham, belgeselin Kasım ayında internette ücretsiz erişime açılacağını açıkladı.
Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ), 15 Eylül’de yaptığı açıklamada, üst düzey İsrailli yetkililerin yapımcılara yönelik tehditlerinin halkı sindirme veya susturma eylemlerine teşvik edebileceği uyarısında bulunmuştu. Netanyahu ise 16 Eylül’de İsrail Başbakanlık Ofisi tarafından yayımlanan bir videoda, hükümetinin iki ayrı yasa tasarısı hazırlığında olduğunu açıkladı: Bunlardan ilki yurt dışında askerleri karalayanların vatandaşlığının iptalini, ikincisi ise hakaret davalarında istenebilecek tazminat tutarının artırılmasını öngörüyor. Söz konusu düzenlemeler henüz yasalaşmadı.
“Gazeteciler vatandaşlık kaybıyla tehdit edilemez”
CPJ Bölge Direktörü Sara Qudah konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“İsrail makamları, gazetecilere yönelik açık tehditlerden, onları yaptıkları haberler nedeniyle vatandaşlıktan edebilecek bir yasal sürece geçiş yapıyor. Bu, basın özgürlüğüne yönelik ciddi bir tehdittir. Gazeteciler, ordunun ya da diğer güçlü kurumların icraatlarını eleştirel biçimde haberleştirdikleri için vatandaşlık kaybı, hukuki misilleme ya da sindirmeyle karşı karşıya bırakılamaz.”
Qudah, İsrail makamlarına Abraham ve Szor’a yönelik kampanyaya derhal son verme ve yapımcılarla ailelerinin güvenliğini sağlama çağrısında bulundu.
Haber merkezine baskın
Açıklama, yapımcılara yönelik giderek tırmanan bir kampanyanın ortasında geldi. Çarşamba akşamı Szor’un aile evi önünde düzinelerce kişi toplanarak protesto düzenledi, medyaya yansıyan görüntülere göre polis ve sınır polisi bölgeye sevk edildi.
Aynı gün, sol eğilimli bağımsız yayın organı +972 Magazine’in yönetici direktörü ve İbranice yayın yapan bağımsız haber sitesi Sicha Mekomit (“Local Call”)’in eş direktörü gazeteci Hagai Matar, kurumun ofislerinin basıldığını CPJ’ye aktardı. Matar, “Bir grup ofislerimize girdi, odaları görüntüledi ve kargaşa yarattı” dedi. Sağcı aktivist Mordechai David’in paylaştığı videolarda, kendisinin hem ofis içinde hem dışında, polisi arayan bir kadın gazeteciyle yüzleştiği görüldü.
Sicha Mekomit, +972 Magazine ve İngiliz gazetesi The Guardian, “NAZA” filminin dayandığı soruşturmaların yayımlanmasında birlikte çalışmıştı. Site aynı zamanda Abraham’ın İsrail ordusu ve Gazze’deki savaşa dair soruşturmalarını da yayımlamaya devam ediyor.
Önceki tehditler
Bu son gelişme, İsrailli yetkililerden gelen daha önceki tehditlerin ardından yaşandı. Kültür Bakanı Miki Zohar, Abraham ve Szor’un vatandaşlığının iptalini talep edeceğini açıklamıştı. Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise askeri hukuk müşavirlerinin “NAZA” filmi ve filmde yer alan isimlerle ilgili olası hukuki adımları değerlendirdiğini belirtmişti.
CPJ, İsrail makamlarına gazetecilik faaliyetleri nedeniyle Abraham ve Szor’a yönelik hukuki, idari ya da başka türden misilleme tehditlerine son verme, kamu yararı taşıyan konularda haber yapan gazetecileri cezalandırmak için vatandaşlık iptali, hakaret yasaları veya benzeri hukuki araçları kullanmaktan vazgeçme çağrısında bulundu.
CPJ, yapımcılara yönelik tehditlere karşı ve protestocuların evlerinin önünde toplanması ile Sicha Mekomit’in ofislerinin basılması dahil olmak üzere alınan soruşturma ve koruma önlemleri hakkında yorum almak amacıyla İsrail polisiyle bir mesajlaşma uygulaması üzerinden iletişime geçti. CPJ ayrıca başbakanlık ofisiyle, Netanyahu’nun önlemlerinin araştırmacı gazetecilere yönelik misilleme niteliği taşıdığına dair endişeler konusunda iletişime geçti. Henüz her iki taraftan da haberin yayımlanma tarihine kadar yanıt gelmedi.
