Kampüsler kışlaya, üniversiteler denetim alanına dönüştü: Kayyım sonrası ne değişti?

Türkiye’de son 5 yılda üniversitelere 80’den fazla kayyım rektör atandı. Öğrenciler, kayyım yönetimlerden sonra üniversitelerdeki mevcut tabloyu özetledi: Üniversitelilerin yan yana geldiği alanların gözetim altında, kulüp ve topluluklar faaliyetlerini sürdüremiyor, öğrenciler mağdur ediliyor.

Fotoğraf: AFP

Son 5 yılda Türkiye’deki üniversitelere Cumhurbaşkanı kararnamesiyle 80’den fazla kayyım rektör atandı. Kayyım yönetimlerle ardından birçok okulda öğrenci faaliyetleri askıya alındı, kulüp odaları kapatıldı, etkinlikler durduruldu. Örneğin Boğaziçi Üniversitesi’nde CİTÖK fiilen kapatıldı, özel güvenlik ve polis sayısı artırıldı. Akademisyenler açığa alınıp yerine dışarıdan “paraşüt” akademisyenler getirildi, “Aile Yılı” adı altında nefret söylemleriyle konferanslar verildi. Üniversitelerinde yan yana gelen öğrenciler, gözaltılarla ve soruşturmalarla karşı karşıya kaldı.

ODTÜ, Boğaziçi, İstanbul, Hacettepe, Marmara, Dicle ve Yıldız Teknik Üniversitesi uzun süredir kayyım yönetiminde faaliyet yürütüyor. Öğrenciler, bu okullarda demokratik ve özerk bir eğitim ortamı kalmadığını belirtiyor.

Boğaziçi Üniversitesi: Kışla hâline gelen kampüs

Boğaziçi Üniversitesi’ne 2 Ocak 2021’de Prof. Dr. Melih Bulu, 21 Ağustos 2021’de ise Prof. Dr. Naci İnci rektör olarak atandı.

Boğaziçi Üniversitesi öğrencileri o günden bu yana yaşananları şöyle anlattı:

“2021’den bu yana kampüste öğrencilerin hareket özgürlüğü ciddi şekilde kısıtlandı. Kampüs kapıları sık sık kapatıldı, dersler iptal edildi, kulüp ve topluluklar faaliyetlerini sürdüremedi. Öğrencilerin bir araya geldiği alanlar polis ve özel güvenlik tarafından gözetim altında. Hukuk ve İletişim Fakülteleri hukuksuz biçimde açıldı, Fen-Edebiyat Fakültesi bölündü ve bazı bölümler İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’ne eklendi. Akademisyenler açığa alındı, uzaklaştırma cezalarıyla öğrenciler derslerden mahrum bırakıldı. Buna rağmen bu direnişin bir parçası olmaktan gurur duyuyoruz.”

Öğrenciler, kampüsün adeta bir kışla hâline geldiğini, okul ve çevresinde her köşede polis bulunduğunu belirtiyor. Tüm bunlara “güvenlik” bahanesi sunulmasına rağmen 30 Ağustos 2025 tarihinde Güney Kampüs’te 18 suç kaydı olan bir erkek, 15 yaşındaki kız çocuğunu öldürdü.

İstanbul Üniversitesi: “Sürekli tedirginlik hâli“

İstanbul Üniversitesi’ne ise kayyım Prof. Dr. Osman Bülent Zülfikar 1 Ağustos 2023’te atandı. Atandığı günden beri okulda birçok yerleşik düzeni değiştirildi. Bu değişiklikleri protesto eden öğrenciler hakkında disiplin ve soruşturma başlatıldı.

İstanbul Üniversitesi öğrencisi Kayra, kayyım yönetim sonrası kampüste oluşan atmosferi “sürekli bir tedirginlik hali” olarak tanımlıyor. Açılan disiplin soruşturmalarının öğrenciler üzerinde ciddi bir baskı yarattığını söyleyen Kayra, artık kendi sosyal medya hesaplarında bile paylaşım yaparken çekindiklerini belirtiyor.

Yemekhane ve bütçe sorunlarına da dikkat çeken Kayra, “Eskiden yemekler ücretsizdi. Şimdi bütçe artsa da hem daha pahalı hem de kalitesiz yemekle karşılaşıyoruz” diyor. Küçükçekmece Külliyesi’ne taşınma planlarının öğrenciler açısından ciddi zorluklar yaratacağını da ekliyor:

“Küçükçekmece’ye ulaşım hem zaman hem para kaybı demek. Merkezden uzaklaşınca sosyal hayat da ciddi şekilde zayıflıyor.”

Kayra, elektronik yemin ve e-diploma sisteminin aksaması nedeniyle birçok öğrencinin mezuniyet sürecinde mağdur olduğunu belirtiyor.

Marmara Üniversitesi: Sermayeye açılan kampüsler

Marmara Üniversitesi öğrencileri de kayyım yönetim altında kampüste ciddi baskı ve müdahalelerle karşı karşıya olduklarını anlatıyor. Marmara Üniversitesi’ne 2021 yılında atanan Mustafa Kurt, Göztepe Kampüsü’ndeki kadın yurtlarında kalan öğrencileri mağdur etmesi, yemek ihalesindeki usülsüzlükler, Ayşenur Halil ve İkbal Uzuner’in katledilmesinin ardından kadın cinayetlerini protesto eden öğrencilere soruşturma açması ile gündeme gelmişti.

Fotoğraf: ANKA

6 Eylül 2025’te Cumhurbaşkanlığı kararıyla göreve başlayan Prof. Dr. Mehmet Emin Okur döneminde, İletişim ve İlahiyat Fakülteleri’nde bazı akademisyenlerin homofobi, transfobi ve İstanbul Sözleşmesi karşıtı açıklamaları kamuoyunda tepki topladı.

Öğrenciler ayrıca, kampüslerin sermayeye açıldığı eleştirilerini de dile getiriyor. Sayıştay denetim raporlarına göre Haydarpaşa Yerleşkesi’ndeki bazı taşınmazlar TÜRGEV ve TÜGVA’ya bedelsiz tahsis edildi. Bir öğrenci bu durumu şöyle değerlendiriyor:

“Taşınma haberini yazın bir maille öğrendik. Daha önce de benzer şekilde kararlar bize sorulmadan duyurulmuştu. Uzun zamandır fakültelerimizin sermayeye peşkeş çekileceği kaygısıyla taşındığını düşünüyoruz.”

Maltepe yerleşkesindeki fakülteler arasındaki uzaklık ve sosyal alan eksikliğine dikkat çekerek şunları söylüyor:

“Bu kadar büyük bir kampüs olmasına rağmen en çok eksikliğini hissettiğimiz şey ortak yaşam alanları. Kulüp ve topluluklara bütçe aktarılmıyor.”

Öğrenciler, 19 Mart sürecinin ardından kampüste güvenlik önlemlerinin yoğunlaştığını ve bunun baskıyı derinleştirdiğini vurguluyor:

“Sivil polisler sürekli dolaşıyor, gözaltı araçları hazır bekliyor. Yan yana gelmek bile zorlaştı. Derslere odaklanmakta güçlük çekiyoruz.”

Öğrenciler aynı zamanda üniversite bütçesinin büyüklüğüne rağmen temel ihtiyaçların karşılanmadığını da anlatıyor:

“Okula ayrılan bütçe milyarlarca lira ama bize yansımıyor. Yemekten ulaşıma, kulüplerden tuvaletlere kadar hiçbir alanda iyileşme yok. Gün geçtikçe yoksullaşıyoruz ve çalışmak zorunda kalıyoruz.”

Yıldız Teknik Üniversitesi: Kampüste düğün

Yıldız Teknik Üniversitesi’ne 20 Eylül 2024 tarihinde rektörlük görevine atanan Prof. Dr. Eyüp Debik’in yönetim döneminde Yıldız Sahnesi ve 11 kulüp kapatılırken, etkinliklerinin engellenmesine tepki gösteren öğrencilere soruşturma açıldı. Sayıştay raporunda üniversitede mevzuata aykırı şekilde fazla yönetici görevlendirildiği kamuoyuna yansıdı. Kampüste “Yıldızlı Ağaç”a kezzap dökülmesi, Gezi yıl dönümündeki yürüyüşe müdahale ve AKP ilçe başkanının oğluna kampüste düğün yapılması da dikkatleri çekti.

Yıldız Teknik Üniversitesinden bir kadın öğrenci, okul yönetimi tarafından sinema kulübü yönetiminden alındı. Öğrenci, Cep Sinema’nın öğrenciler için ne anlam ifade ettiğini şöyle anlatıyor:

“Burada film izlemek, sohbet etmek ve sosyalleşmek çok kolaydı. Okula ilk geldiğim günden beri sık sık giderdim. Ücretsiz film gösterimleri ve sonrasında filme dair tartışmalar, birçok üniversitede erişilemeyen bir olanaktı. Bu kısıtlamalar, ekonomik sıkıntılar ve akademik baskılarla mücadele eden öğrencilerin üzerine ekstra yük bindiriyor.”

Ancak kayyım yönetim, öğrencilerin söz hakkını ve sosyal yaşam alanlarını daraltan uygulamalara devam ediyor. ÖTK’nin işlevsiz hale getirilmesi, taleplerin görmezden gelinmesi ve özel güvenlik uygulamaları, öğrencilerin haklarını savunmasını güçleştiriyor. Ayrıca eğitim ve akademik koşullardaki yetersizlikler de gittikçe artıyor:

“Kütüphaneler yeterli değil, bazı alanlar sürekli tadilatta. Fakültelerde ders çalışmak verimli değil. Kulüp ve topluluklara bütçe ayrılmaması, kaloriferlerin yazın açılmaması gibi uygulamalar, kaynakların öğrencilerin yararına kullanılmadığını gösteriyor.”

Hacettepe Üniversitesi: Dört yıla varan uzaklaştırmalar

Hacettepe Üniversitesi’ne ise Prof. Dr. Mehmet Cahit Güran 26 Temmuz 2024’te Cumhurbaşkanı kararıyla atandı. Beytepe Kampüsü’nde, rektörlük izniyle palalı saldırganların girişine izin verilmesi, Yurdum Kafe’nin erken kapatılmasını protesto eden 14 öğrencinin yurttan atılması, kayyım yönetimin öğrenciler üzerindeki baskısını gözler önüne seriyor. Ankara Devlet Konservatuvarı’nda 12 öğretim görevlisinin görevine son verildi, 16 Nisan 2025’te Ali İsmail Korkmaz duvar resminin silinmesini protesto eden öğrencilere ÖGB müdahale etti. 19 Mart sürecinde eylemlere katılan öğrenciler dört yıl okuldan uzaklaştırıldı.

Öğrenciler, yüksek bütçeye rağmen yaşam koşullarının iyileştirilmediğini vurguluyor; kampüs güvenliği ve özel güvenlik uygulamaları baskıyı artırıyor. Sıhhiye Yerleşkesi’nde, ellerinde palalarla kampüse giren kişiler karşısında hiçbir görevlinin bulunmadığını ve gücün kayyımdan kaynaklandığını aktarıyorlar:

“Güvende hissedebildiğimiz nadir alanlarımız artık belli isteklere göre hareket etmezsek tehlikeli bir yere dönüştü.”

Bilgi Üniversitesi: Vakıf Üniversitesinde kayyım ve kadrolaşma

İstanbul Bilgi Üniversitesi’ne ise sahibi Can Holding hakkında yürütülen soruşturma kapsamında kayyım atandı.

Kayyım Prof. Dr. Ahmet Ulusoy, Mali İktisat Profesörü olarak 2007 ve 2015’te AKP’den milletvekili aday adayı olmuş ve 2015’te Yeni Şafak’ta yazarlık yapmıştı. 2021’de YÖK’te göreve başlamasıyla yazılarını sonlandırdı. Atamasının ardından Bilgi Üniversitesi Ekonomi ve Finans Bölümü araştırma görevlisi Delil Yorgun, kadrolu görevinden gerekçe gösterilmeden çıkarıldı.

22 Mayıs 2026 gecesi Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kararıyla İstanbul Bilgi Üniversitesi’nin öğrencilere, akademisyenlere ve personellere herhangi bir bilgilendirme yapılmaksızın kapatıldı. Öğrenciler, kararı üç gün boyunca protesto etti, ardından kapatılma kararı geri çekildi.

Öğrenciler, akademik özgürlüğün kaybolduğunu, kulüp ve etkinliklerin kısıtlandığını, kadrolaşmanın derinleştiğini ve toplumsal cinsiyet eşitliği derslerine erişimin engellendiğini ifade ediyor. Kayyım yönetimden bugüne, eşitlikçi, demokratik ve bilimsel özerk bir üniversite talebi sürüyor.

ODTÜ’de kayyım baskısı: Akademik ve sosyal yaşam kısıtlanıyor

2016 yılından beri kayyımla yönetilen ODTÜ’de, öğrenciler Prof. Dr. Mustafa Yozgatlıgil’in atanmasıyla kampüste baskı ve kısıtlamaların arttığını anlatıyor. Uluslararası Bahar Şenliği konserleri iptal edilirken, mezuniyet pankartlarına kadar soruşturmalar açılıyor. Bir öğrenci yaşananları şöyle özetliyor: “Topluluk odaları kapatılıyor, etkinlikler için sınıf verilmiyor, bölüm binaları kilitleniyor.” Geçmişte Uluslararası Bahar Şenliği rektörlük tarafından yasaklanmış olsa da öğrenciler iki hafta süren direnişle şenliği kendi imkanlarıyla düzenlemişti.

Kadroların doldurulmadığını, akademik özgürlük alanının kısıtlandığını anlatan öğrenci, fiziksel koşulların yetersizliği dikkat çekiyor:

“Binalarda ısınma sorunları var, tuvaletlerde peçete ve sabun yok. Kimi binalarda sıcak su akmıyor. Buna karşılık milyonluk projeler öncelikli harcanıyor.”

Öğrenciler, kayyım yönetim altında kampüsün hem akademik hem de gündelik yaşam açısından giderek kısıtlandığını ve mücadele ile dayanışmanın öneminin arttığını vurguluyor.

Dicle Üniversitesi’nde barış bildirisi imzacısı akademisyenler ihraç edildi

14 Ağustos 2020’de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kararıyla Prof. Dr. Mehmet Karakoç rektör olarak Dicle Üniversitesi’ne atandı. Şu an ise üniversitenin rektörü, 16 Ağustos 2024’te Cumhurbaşkanı Kararı ile atanan Prof. Dr. Kamuran Eronat.

Dicle Üniversitesi’nde barış bildirisine imza atan Prof. Dr. Erhan Ünlü, Yrd. Doç. Dr. Romedi Çelik ile araştırma görevlileri Hümeyra Yılmaz, Eda Aslı Şeran, Aslı Aydemir ve Düzgün Uğur, yayımlanan bir KHK ile akademik kadrodan çıkarıldı. Bu dönemde (2016-2020 yılları arasında) Dicle Üniversitesi Rektörlüğü görevini yürüten ve ihraç listelerini YÖK’e bildiren kişi Prof. Dr. Talip Gül’dü.

Öğrenciler, uzun süredir üniversitenin kayyım yönetimi altında olduğunu ve temel yaşam ile akademik taleplerini yönetime iletmenin neredeyse imkânsız hâle geldiğini belirtiyor.

“Kamusal alanlarımız daraltılmış, fakülte binalarında ısınma, tuvalet ve sabun gibi temel ihtiyaçlar yok. Kampüs içindeki sivil polis varlığı ve pahalı kafeler, özgür hareket alanımızı kısıtlıyor” diyen öğrenciler, özerk bir üniversite talebinin ne kadar önemli olduğunu vurguluyor. Akademisyenlerin ihraç edilmesi, üniversitede ifade özgürlüğünün ve demokratik taleplerin uzun yıllardır kayyım yönetimi altında ne denli baskılandığını gösteriyor.