Yönetmen Burcu Yeşilbaş’ın imzasını taşıyan belgesel, Karadeniz türkülerinin gerçek sahiplerini, yani tarlada ve ahırda çalışırken türkü yakan kadınları anlatıyor. Film, kemençe çalarak toplumsal tabulara meydan okuyan İlknur Yakupoğlu ve Tonyalı kadınların hikâyesine odaklanıyor.
Karadenizli kadınların modernleşme ve göç nedeniyle kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya olan sözlü tarihini kayıt altına almayı amaçlayan “Koca Dünya” (Songs of the Mountain) belgeseli, festival yolculuğuna başladı. Yönetmenliğini Burcu Yeşilbaş‘ın, yapımcılığını ise H. Sevim Işık Bäro‘nun üstlendiği 42 dakikalık film, bir sinema eserinin ötesinde kültürel hafıza ve toplumsal cinsiyet eşitliği çalışması olarak dikkat çekiyor.
Belgesel, kuşaktan kuşağa aktarılan ancak hiçbir zaman yazıya geçirilmeyen bir kadın tarihinin izini sürüyor. Film, bugün müzik piyasasında popüler olan pek çok Karadeniz türküsünün aslında kadınların tarlada ve ahırda çalışırken doğaçlama olarak yaktığı eserler olduğunu gözler önüne seriyor. Yıllar içinde erkek sanatçılar tarafından kaydedilen ve “anonim” etiketiyle anılan bu türküler üzerinden, görünmez kılınan kadın emeği ve yaratıcılığı yeniden gerçek sahiplerine teslim edilmeye çalışılıyor.
Anlatının merkezinde, bölgede tarihsel olarak yalnızca erkeklere ait bir alan kabul edilen kemençeyi çalmakta ısrar eden yerel sanatçı İlknur Yakupoğlu ve Tonyalı kadınlar yer alıyor. Kadınların hem üretici hem de icracı kimliğini öne çıkaran film, Karadenizli kadının “söz ve sanat üreten” yüzünü görünür kılmayı hedefliyor.
Ulusal ve uluslararası festivaller
Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü’nün yapım desteğiyle hayata geçirilen ve Avrupa Birliği Sivil Düşün Programı tarafından da desteklenen belgesel, yurt içi ve yurt dışındaki prestijli ve hak odaklı festivallere yönelik uzun soluklu bir başvuru sürecine girdi. Proje ekibi, davet alınan festivallere bizzat katılarak sivil hak odaklı savunuculuk faaliyetleri yürütmeyi planlıyor.
Kadın örgütlerine ve STK’lere iş birliği çağrısı
Proje ekibi, filmin yerel bir anlatıdan küresel bir savunuculuk aracına dönüşmesi ve sanatsal üretimde toplumsal cinsiyet eşitliğinin kalıcı bir tartışma başlığı hâline gelmesi için kadın örgütleri ve hak savunucusu sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte çalışmayı önemsiyor.
Bu kapsamda ekip, STK’lerin ve kadın örgütlerinin belgeselle birlikte özel etkinlikler, film gösterimleri ve gösterim sonrası söyleşiler düzenlemesini istiyor. Kurumların kendi toplumsal cinsiyet eşitliği ve kültürel hafıza çalışmalarına “Koca Dünya”yı davet etmesi, bu görsel arşivin sivil toplumun kalıcı hafızasına dahil olması açısından projenin en önemli hedefleri arasında yer alıyor.
Belgeselin künyesi
2026 yapımı, 42 dakikalık belgesel DCP formatında, Türkçe olarak ve Türkçe ile İngilizce altyazı seçenekleriyle izleyiciyle buluşacak. Senaryosu Burcu Yeşilbaş ve H. Sevim Işık Bäro‘ya ait belgeselin görüntü yönetmenliğini Evren Dursun, yardımcı yönetmenliği Irmak Melek üstlendi. Kurgu, Burcu Yeşilbaş ve Evren Dursun, renk düzenleme Oğuzhan Akkoç, ses miksajı Caner Sarı, ses kaydı ise Deniz Yılmaz ve Burcu Yeşilbaş tarafından yapıldı. Altyazı ve çeviride Aslı Takanay, web tasarımında Emrah Kaya, grafik tasarımda Kalt Film, sosyal medya çalışmalarında ise Zug Film imzası bulunuyor.
Belgeselin fragmanını buraya tıklayarak izleyebilirsiniz.
