İsrail’in Suriye‘nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur Askerî Hava Üssü’nü vurması tartışmaları sürüyor. İsrail Başbakanı Netenyahu saldırı ile Türkiye’ye mesaj verdiklerini söylerken Suriye Geçici Hükümeti Dışişleri Bakanı Asad el-Şeybani, Hava Üssü’nde Türkiye’nin kalıcı bir askeri varlığının söz konusu olmadığını saldırıdan birkaç gün önce eğitim amacıyla Türk askerinin üste bulunduğunu söyledi.
Fotograf: AA
Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre mesafedeki İdlib’te bulunan ve yaklaşık 10 yıldır kullanılmayan Ebu Zuhur Askeri Hava Üssüne yönelik hava saldırısı sonrası tarafların açıklamaları devam ediyor. İsrail, saldırıyı Türkiye’nin Suriye’deki askeri varlığının genişlemesine ilişkin kaygılarıyla bağlantılı olduğu bildirildi. Türkiye ise hava üssünde Türk askerinin bulunmadığını belirterek saldırıyı kınadı.
İsrail Başbakanlığı saldırı sonrası yaptığı açıklamada saldırıyı, Suriye’nin Türk askerlerinin Halep yakınlarındaki bir hava üssüne konuşlanmasına izin vermeye hazırlandığı iddiasıyla açıkladı. Ankara ise üste Türk askeri varlığı bulunduğu yönündeki iddiayı reddetti. Saldırı sonrası açıklama yaparak tansiyonu düşürmeye çalışan ABD’nin Suriye-Irak Özel Temsilcisi ve Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, saldırıdan önce Ankara’nın bilgilendirilmediğini açıklayarak, İsrail, Türkiye ve Suriye arasında daha güçlü bir “çatışmasızlık mekanizmasına” kurulması çağrısında bulundu.
Çatışmasızlık mekanizması kurulmuştu
2025 yılında Türkiye’nin Hama Hama Hava Üssü’ne yerleşeceği iddiasıyla İsrail bu üsse saldırı düzenlemiş, ardından Türkiye ve İsrailli yetkililer Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de bir araya gelerek çatışmasızlık mekanizması oluşturmuşlardı.
Ankara ile Tel Aviv Suriye hava sahasında karşı karşıya gelme riskini azaltmak amacıyla iletişim ve çatışmasızlık görüşmeleri yürütmüştü. 9 Nisan 2025’te Azerbaycan’da bir araya gelen Türk ve İsrailli heyetler teknik toplantı yapmış, Suriye’de iki ülkenin çatışmasını veya yanlış anlaşılmaları önleyecek bir “çatışmasızlık mekanizması” oluşturulması amaçlanmıştı.
İsrail: Türkiye’nin konuşlanması statükoyu bozar
Ebu Zuhur Hava Üssü’ne yapılan saldırının ardından ilk açıklamayı yapan İsrail Başbakanlığı, Şam yönetiminin Türk askerlerinin Halep yakınlarındaki bir hava üssüne konuşlanmasına izin vermeye hazırlandığını iddia etti. İsrail bunun kendi güvenliği açısından tehdit oluşturacağı konusunda Suriye’yi daha önce uyardığını ve Şam’ın bu uyarıları dikkate almadığını öne sürdü.
Açıklamada, “İsrail, güvenliğine yönelik tehditlere müsamaha göstermeyecektir ve mevcut duruma geri dönülmesini memnuniyetle karşılayacaktır” ifadelerine yer verildi. İsrail’in açıklamasından sonra Türkiye Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada ise, saldırıyı kınarken, Reuters’a konuşan bir Türk yetkili, Ebu Zuhur’da Türk askeri bulunmadığını söyledi.
Saldırıdan birkaç saat önce Türk heyeti üssü ziyaret etmiş
Middle East Institute’nün Suriye Programı Direktörü Charles Lister, bir Türk heyetinin İsrail saldırısından “yalnızca birkaç saat önce üsten ayrıldığını ve İsrail’in ziyaretten haberdar olduğunu” öne sürdü.
AP’ye konuşan iki üst düzey Suriyeli yetkili ise, İsrail hava saldırısından bikr gün önce Türk heyetinin üste bulunduğunu aktardı. Ajans, Türk heyetinin yenileme çalışmalarını incelemek üzere üssü ziyaret ettiğini yazdı.
ABD çatışmasızlık mekanizmasında ısrarcı
Bölgede tansiyonun tırmanmasını istemeyen Washington ise yeni bir çatışmasızlık mekanizması kurulması çağrısında bulundu. ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Reuters’a yaptığı açıklamada, İsrail’in operasyonundan önce Ankara’ya bilgi verilmediğini söyledi. Barrack, yaşananların İsrail, Türkiye ve Suriye arasında daha kurumsal bir iletişim ve çatışmasızlık mekanizması oluşturulması gerektiğini gösterdiğini de vurguladı.Washington’ın halihazırda taraflar arasındaki bilgi paylaşımını ve iletişimi kolaylaştıran bir sistem yürüttüğünü söyleyen Barrack, bunun daha güçlü bir yapıya dönüştürülmesi gerektiğini ifade etti ve “Gelecekteki yanlış anlaşılmaları önlemek amacıyla böyle bir mekanizmayı kurmak için aktif şekilde çalışıyoruz” dedi.
Netanyahu: Mesajımızı daha iyi anlamalarını sağladık
İsrail Başbakanı Netanyahu, saldırı sonrası katıldığı bir televizyon programında yaptığı açıklamada, “Türkiye’ye bir mesaj ilettik ancak görünüşe göre duymadılar. Bu yüzden onu daha iyi anlamalarını sağladık” dedi
Netenyahu, “Türkiye‘nin güneye doğru ilerleyen bir askeri tahkimatına tahammül etmeyeceğiz. Bunu genel hatlarıyla açıkça ifade ettik” dedi. Netanyahu, Türkiye’nin saldırının hedefi olan askeri havalimanına yerleşme niyetinde olduğunu öne sürdü.
Suriye: Kalıcı Türk askeri varlığı oluşturmayacağız
Suriye Geçici Hükümeti Dışişleri Bakanı Asad el-Şeybani ise, ABD merkezli Axios Gazetesi’ne yaptığı açıklamada, “Bölgede bir Türk üssü kurma, kalıcı bir Türk askeri varlığı oluşturma veya Türk kuvvetlerini konuşlandırma niyetimiz yok”
Şeybani, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) subaylarının İsrail saldırısından günler önce üssü ziyaret ettiğini, ancak bunun “eğitim ve uzmanlık alışverişi alanlarındaki devam eden askeri işbirliği” çerçevesinde olduğunu savundu.