Nevşehir’in Kapadokya bölgesinde bulunan Göreme Açık Hava Müzesi’nde 29 Ekim’de peribacası çöktü. Yaşanan çökme nedeniyle 3 kişi hayatını kaybetti, 5 kişi ise yaralandı. Kapadokya Çevre Platformu sözcüsü Mükremin Tokmak peribacalarının son 30 yıldır yoğun bir insan ve ticaret tehdidine maruz kaldığını söyledi.
Fotoğraf: Abdulkadir Emiroğlu / Pexels
29 Ekim 2026’da Kapadokya bölgesinde bulunan Göreme Açık Hava Müzesi’nin girişinde bir peribacası çökmesiyle 3 kişi hayatını kaybederken 5 kişi yaralandı. Hayatını kaybedenler Eray Tuna, Begüm Tuna ve Fransız turist Cynthia Francine Marie Madeleine Houpert olarak açıklandı. Adalet Bakanı Akın Gürlek ise yaşanan çökmeye ilişkin üç savcı görevlendirildiğini duyurdu.
UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Kapadokya bölgesinde peribacalarının korunmasına ilişkin yetki ve denetim Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde yürütülüyor. Ancak yerel koruma örgütleri ve bilim insanları, bölgedeki ağır turizm yükü, iş makineleriyle yürütülen altyapı çalışmaları ve yanlış altyapı projelerinin çevreye zarar verdiği konusunda uzun süredir uyarılarda bulunuyordu.
Nevşehir Valisi Hüseyin Kök, peribacasındaki çökme olayını “aşırı yağış ve zemin kaymasının yol açtığı doğal afet” olarak tanımladı.
“Kapitalizme değil bilime uygun ilerlense can kayıpları yaşanmazdı”
29 Ekim’de çöken peribacasının münferit bir olay olmadığını söyleyen Kapadokya Çevre Platformu ve Kapadokya Koruma Grubu sözcüsü Mükremin Tokmak, ilk çöken peribacasının bu olmadığını, geçtiğimiz yıl içinde birden çok kez çökme yaşandığını aktardı. Çökmelerin Ortahisar ile Göreme arasında yeni yapılan yolun yakın çevresinde yoğunlaşmasının tesadüf olmadığını şöyle ifade etti:
“Akıl ve bilimden yoksun, para odaklı bir proje yürütüldü. Biz aktivistler şehir plancılarıyla, mimarlarla bir araya gelip belediye ile, valilik ile görüşsek de öngörüsüzce yürütülen bu proje devam etti. Yılda 3 milyondan fazla gelen turistin adımı, tur araçlarının peribacalarının yanına kadar gelişi gibi tehditleri dikkate almayıp üstüne bir de bu yolun buradan geçirilmesi 29 Ekim’de yaşanan kazayı, can kayıplarının yaşanacağını bize önceden söylüyordu.”
“Yol kısa yoldan doğalgaz taşımak için inşa edildi”
Bu yol için 12 bin yıllık manastırın yıkıldığını söyleyen Tokmak, bölgenin tarihi ve doğal dokusunun kapitalist çıkarlar için tahrip edildiğini ve doğalgaz firmasının, maliyeti düşürerek doğalgazı kente taşımak için kullandığını söyledi. Manastır yıkılmasa ikinci bir açık hava müzesi olabileceğini, bölge için de turistik rotalar için de değerli bir kayıp olduğunu aktardı.
Tokmak, yaşanan olay ve resmi kanallardan yapılan açıklamalar hakkında “Toprak çökmesi diyorlar, burada toprak yok ki. Göz alabildiğine kayalık bu bölge, toprak nerede varmış da çökmüş? Göz göre göre gelen bir felaketti yaşanan” yorumunu yaptı.
Fotoğraf: Behçet Alkan / AA
“26 milyon yaşındaki peribacaları şimdi yok oluyor”
Yaşanan çökme sonrası güvenlik gerekçesiyle bölgede tehlikeli olduğu düşünülen peribacalarının kepçe ve dozerlerle yıkımına başlandı. Bölge halkı ve bilim insanları yıkımdan ziyade akla ve bilime uygun bir düzenleme ile yaklaşık 26 milyon yaşındaki peribacalarının varlığını sürdürmeye devam ederken turistik faaliyetlerin sürdürülmesinin de mümkün olduğuna inanıyor. Tokmak, 26 milyon yıldan fazladır var olan peribacalarının özellikle son 30 yıldır yoğun bir insan ve ticaret tehdidine maruz kaldığını, gerekli düzenlemeler yapılmazsa bir 26 yılı daha çıkaramayacağını ifade etti.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun aktif şekilde uygulanması gerektiğini vurgulayan Tokmak; yılda 3 milyondan fazla gelen turist sirkülasyonunun, mikro-klima dengesinin ve ilçenin yakınından araç geçişlerinin acilen düzenlenmesi gerektiğini, gerekirse ilçenin etrafında tam bir araç yasağı uygulanmasının şart olduğunu dile getirdi.
2863 Sayılı Kanun Ne Diyor?
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 6. maddesi uyarınca tescilli tabiat varlığı sayılan peribacaları, 9. maddeye göre koruma kurulu izni olmaksızın hiçbir fiziki veya inşai müdahaleye tabi tutulamaz. Kanun’un 65. maddesi ise tescilli alanlara verilen zararlar ile mevzuata aykırı verilen ruhsat ve izinler hakkında cezai yaptırım öngörüyor. Çevre savunucuları, yaşanan çöküşün mevzuatın öngördüğü koruma ilkelerinin yıllardır ihlal edilmesinden kaynaklandığını vurguluyor.
Tokmak, benzer faciaların yaşanmaması için kepçeli yıkım refleksinden vazgeçilmesi ve bilim insanlarının dahil olduğu bir koruma planının devreye sokulması çağrısıyla sözlerini noktaladı.
Kapadokya Çevre Platformu nedir?
2020 yılında Kanadalı Centerra Gold firmasının Kapadokya bölgesinde bin 306 hektarlık alanda yapımını planladığı altın madenine karşı bölge halkı, bilim insanları ve çevre aktivistlerinin bir araya gelmesiyle oluşmuş bir inisiyatiftir. Platform, altın madenine karşı direnişinde başarılı olmuş ve siyanürle altın aramalarını engellemiştir. Firma, planlanan madeni kurmaktan vazgeçmiştir.