Partiya Komunîstan a Yewnanistanê (KKE) ji bo 200 komunîstên yewnanî yên ku di sala 1944an de Naziyan ew qetil kiribûn bernameyeke bibîranînê li dar xist. Wêneyên ku nîşan didin komunîst hatine gulebarankirin, di meha Sibatê de derketibûn holê.
Cihê ku bername lê hate lidarxistin
Piştî ku di meha Sibatê de wêneyên komkujiya 200 komunîstên Yewnanî yên di sala 1944an de li Atînayê ji aliyê Naziyan ve hatibûn gulebarankirin derketin holê, cara yekem merasîmeke bibîranînê hat lidarxistin.
Çalakî li Polîgona Gulebaranê ya Kesarianî ya ku komkujî lê pêk hatibû li dar ket. Partiya Komunîstan a Yewnanistanê (KKE) ev bername birêxistin kir. Ji bilî komunîstên yewnanî, kurd û tirk jî di nav de ji gelên din kes beşdar bûn.
Serenavê bernameyê “Xwendina dîroka cîhanê di ser navên piçûk re” bû û Sekreterê Giştî yê Komîteya Navendî yê KKEyê Dimitris Kutsumbas bal kişand ser weşandina fotografan ên demên dawî yên komunîstan nîşan didin. Kutsumbas destnîşan kir ku dîmen di nav civakê de bandoreke kûr çêkirine.
Kutsumbas diyar kir ku ev çalakî ne tenê însiyatîfeke partiyê ye, di heman demê de bersivek e ji bo rûmet, wêrekî û serbilindiya 200 komunîstên ber bi mirinê ve diçûn. Wî got ku yên hatine qetilkirin ne fîgurên rabirdûyê ne, ew beşek ji têkoşîna dîrokî û çînî ya ku îro jî berdewam dike ne û mafdarî di dawiyê de dê bi serkeftina gel pêk were.
Bernameya bîranînê piştî çalakiya muzîkê bi dawî bû.
Wêneyên komkujiyê bi tesadufî hatin dîtin
Di sala 1944’an de dema ku Yewnanistan di bin dagirkeriya Naziyan de bû, piştî partîzanên Artêşa Rizgariya Gel a Yewnanistanê li Nîvgirava Morayê tûmgeneralê Nazî Franz Krech kuşt, Naziyan wekî tolhildanê di 1ê Gulanê Roja Karkeran de li Atînayê 200 komunîstên yewnanî gulebaran kirin. Komkujiya ku li Polîgona Gulebaranê ya Kesarianî pêk hat, di nav giranatrin sûcên mirovahiyê de ye ku di dema dagirkeriya Almanyayê de li Yewnanistanê hatine kirin.
Foto: Greece at WWII Archives
Berevajî çalakiyên bîranînê yên her sal, çalakiya îsal hem qerebalixtir û hem jî bi xemgîntir derbas bû. Sedem ev bû ku; di meha sibata borî de, cara yekem ev komkujî di wêneyên ku ji aliyê koleksiyonerên belçîkayî yên pisporê kelûpelên bîranînê yên leşkerên alman ve hatibûn firotin de hate belgekirin. Wêneyên ku di albûmeke aîdî çawîşê Nazî Hermann Hoyer de hatibûn dîtin, li Yewnanistanê dengvedaneke mezin çêkiribû.
Tê diyarkirin ku di nava wêneyan de, kêliyên girtî di deriyekî re derbas dibin û li ber dîwar têne rêzkirin hene. qetlîama li Kaisarianî, wekî yek ji giranbihatirîn komkujiyên ku di serdema dagirkeriya Naziyan de li Yewnanistanê hatine kirin, tê qebûlkirin.
Foto: Greece at WWII Archives
Li dijî çalakiyan înfaza rehîneyan
Ev bûyera ku li Atînayê wekî “Komkujiya 200an” tê naskirin, ne tenê komkujiya Almanyaya Nazî bû. Di dema dagirkeriya almanan de ango di Şerê Cîhanê yê Duyemîn de, nêzî 600 girtiyên siyasî ji Akronaúpliayê sewqî kampên li Larisa, Vonitsa û Korfuyê hatin kirin. Di seranserê dagirkeriyê de ev kes wekî rehîne li dijî çalakiyên berxwedanê hatin bikaranîn. Wekî mînak, di Hezîrana 1943an de piştî sabotaja rêhesinê ya li Kournovoyê 106 girtî hatin înfazkirin.
Foto: Greece at WWII Archives
Kuştina 200an a li Kesarianî jî di 27ê Nîsana 1944an de piştî êrîşa yekîneyên Artêşa Rizgariya Gel a Yewnanistanê ya li ser tûmgeneralê Alman Franz Krech pêk hat. Piştî ku Krech hat kuştin, rêveberiya Naziyan biryara tolhildaneke tund girt û ragihand ku dê 200 girtiyên ji Kampa Komkirinê ya Haydarî werin gulebarankirin. Haydarî, kampeke ku bi îşkence û şert û mercên xwe yên giran navdar bû.
Foto: Greece at WWII Archives
Yek ji sembolên şerê navxweyî ye
Kuştina li Kaisarianî, wekî yek ji bûyerên herî krîtîk ên di dema dagirkeriya Naziyan de tê dîtin. Tê diyarkirin ku ev bûyer di hafizeya civakî ya şerê navxweyî de (yê ku piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn di navbera hêzên hikûmetê yên bi piştgiriya Rojava û komên komunîst de heta sala 1949an berdewam kir) xwedî cihekî girîng e. Abîdeya 200an, ne tenê ya 200 girtiyên komunîst e, lê bûye sembola hemû berxwedêrên ku di dema dagirkeriyê de hatine îdamkirin û qetilkirin. Her sal di 1ê Gulanê de sendîka, partiyên çep û rêxistinên civakî yên sivîl li vir merasîmên bîranînê li dar dixin.