Tag: Santralên enerjiyê yên jeotermal

Her çend santralên enerjiyê yên jeotermal, ji bo dabînkirina enerjiyê bin jî, lê bandoreke wan a neyênî li ser jiyana ekolojîk heye.

Dîmena Santraleke Enerjiya Jeotermal (SEJ).

Santralên Enerjiya Jeotermal (SEJ) û Bandorên Wan Ên Ekolojîk

Enerjiya Jeotermal Çi Ye?

Enerjiya jeotermal, derxistina av û buhara germ a di kûrahiya qatên erdê de ye ku ji bo hilberîna enerjiyê tê bikaranîn.

Enerjî Çawa Tê Hilberîn?

Herikbara germ a ku bi bîrên sondajê yên kûr tê derxistin, turbînan dizivirîne û hilberîna elektrîkê pêk tîne.

Rîska Ekolojîk

Herikbara jeotermal dikare arsenîk, bor û cureyên metalên giran di nav xwe de bihewîne. Ger ev herikbar tevlî xwezayê bibe, bandoreke xerab li ser çavkaniyên avê û axê dike. Her wiha metalên giran û gazên di vê herikbarê de dibin sedema qirêjiya hewayê.

Rîska erdhejê: Qadên jeotermal piranî li nêzî xetên fayê yên aktîf tên avakirin. Xebatên sondajê û veguhastina herikbarê ya ji bo binê erdê, di hin rewşan de dikare mîkro-erdhejan derpêş bike. Ev rewş wekî “sîsmîsiteya hatiye handan” tê binavkirin.

Maddeyên ku di Herikbarên SEJê de Hene

Arsenîk

Cîwa

Bor

CO₂

Karbon dîoksît

H₂S

Hîdrojen sulful

Zincîra Bandora Projeyên SEJê

Sondaj

Bîrên kûr ên ji bo enerjiya jeotermal, bi tevlîkirina kîmyewiyan dikarin bandorê li jeolojiya bin erdê û ekosîstemên avê bikin. Her wiha, rijandina ava bermayî ya germ bo nav çeman, konsantrasyona mîneralan diguhere.

Ava Bin Erdê

Di rewşên ku herikbara jeotermal derkeve ser rûyê erdê an jî operasyona reenjeksiyonê bi ser nekeve, ava bin erdê qirêj dibe.

Çandinî

Guherîna kalîteya avê û bandora kîmyewî ya li ser axê, hilberîna çandiniyê kêm dike. Li parêzgehên Egeyê baxçeyên hejîran û zeytunan zirarê dibînin.

Ajaldarî

Lawazbûna çandiniyê bandorê li hilberîna alif (êm) dike. Li bajarên Kurdistanê ku ajaldarî çavkaniya sereke ya debarê ye, ev yek qadeke hesas e.

Jiyana Gundewarî

Lawazbûna çandinî û ajaldariyê bandorê li aboriya gundan dike. Ji ber gaz û metalên giran, nexweşiyên wekî penceşêrê zêde dibin û xelk neçarî koçberiyê dibe.

Biyo-pirrengî

Berfirehbûna qadên santralan û rijandina herikbarên jeotermal dibe sedema perçebûna jîngehên xwezayî û tunebûna cureyên endemîk.

Qadên SEJê yên li ser Xetên Fayê

Qadên enerjiya jeotermal piranî li ser xetên fayê pêk tên. Ev şikestek derketina ava germ a bin erdê hêsan dikin. Piraniya projeyên SEJê li herêmên ku rîska erdhejê lê bilind e hatine avakirin.

Li herêmên bi rîsk, dibe ku tesîs û borî biteqin. Di dema erdhejan de dibe ku ava bermayî ya jeotermal bi rengekî bêkontrol derkeve derve.

SEJ → Ax → Berhemdarî → Têkiliya Koçberiyê

Li herêmên gundewarî, ev projeyên enerjiyê ne tenê bandorê li hawirdorê, lê li aboriya herêmî jî dikin. Nexasim li herêmên Kurdistanê, guherînên aborî û civakî wekî berdewamiya polîtîkayên dagirkeriyê têne dîtin.

Xebatên SEJê
Bîrên sondajê û qadên santralê li ser herêmên berfireh belav dibin.

Ax û Av
Guherînên di pergalên ava bin erdê de bandorê li zeviyên çandiniyê û xwarinê dikin.

Berhemdariya Berheman
Li Aydinê hejîr û zeytun di rîskê de ne. Li bajarên Kurdistanê jî mêrg û ajaldarî zirarê dibînin.

Koçberiya Gundewarî
Lawazbûna debarê (çandinî û ajaldarî) koçberiyê lezdartir dike.

Projeyên SEJê Çawa Pêş Dikevin?

1. Destûra Lêgerînê: Şîrket ji walîtiyan destûra lêgerîna çavkaniyan digirin.

2. Sondaj: Bîrên kûr tên kolandin.

3. Pêvajoya ÇEDê: Rapora Nirxandina Bandora Hawirdorê (ÇED) tê amadekirin.

4. Destûrên Erdê: Ji bo bikaranîna ji derveyî çandiniyê destûr tê girtin.

5. Desteserkirin: Bi biryara Serokkomariyê erdên taybet tên desteserkirin.

6. Avakirina Santralê: Hilberîna enerjiyê dest pê dike.

SEJ li Tirkiyeyê li Kîjan Herêman Zêde Ne?

Herêma Egeyê: Aydîn, Denîzlî û Manîsa navendên sereke ne.
Anatoliya Navîn: Konya û Nevşehîr di nav qadên lêgerînê de ne.
Bajarên Kurdistanê: Li derdora Mûş û Bîngolê di van salên dawî de projeyên nû ketine rojevê.

Qada SEJ a Kızıldereyê Çiqas Mezin e?

Qada jeotermal a Kızıldereyê nêzî 528 hektar e. Ev qad wekî 739 qadên futbolê berfireh e.

Statîstîkên SEJê li Tirkiyeyê

Li seranserê Tirkiyeyê nêzî 71 santralên jeotermal hene.
46 heb ji van li Aydînê ne.
Qada lêgerînê ya li Tokatê nêzî 36 hezar hektar e.

Projeyên enerjiya jeotermal ji aliyê gelê herêmî ve bi nerazîbûn têne pêşwazîkirin. Ji ber zirara li ser çandinî, av û zindeweran, gelê herêmî û rêxistinên ekolojiyê têkoşîna hiqûqî û berxwedanê dimeşînin. Lewma, li gelek herêman pirsiyara “Gelo ev veberhênan ji bo berjewendiya gel in?” berdewam dike.