Hin welatên endamên Yekîtiya Ewropayê hişyarî dan ku tankera gaza xwezayî ya şilkirî (LNG) ya Rûsyayê ji bo ewlehî û ekolojiyê rîskeke zêde û lezgîn ava dike. Di destpêka vê mehê de li Deryaya Spî li tankêra navborî dabûn.
Di 3ê Adarê de saziyên medyayê yên navneteweyî aşkere kiribû ku tankera gaza şil (LNG) ya bi navê Arctic Metagaz a Rûsyayê, li beravên Deryaya Spî agir pê ketiye û bi awayekî xisardîtî li ser avê ye.
Rûsyayê îdîa kir ku keştî serbi “fîloya sîberî” ye (shadow fleet) û ji aliyê balafirên bêmirov (ÎHA) yên Ukraynayê ve rastî êrîşê hatiye. Lê belê Ukraynayê heta niha derbarê van îdîayan de tu daxuyanî nedaye.
Fîloya Sîberî, fîloyek ji tankeran e ku welatên di bin ambargoyê de ne (Rûsya, Îran, Venezuela, hwd.) bikar tînîn da ku petrol û berhemên petrolê ji astengiyên navneteweyî derbas bikin. Ev têgeh bi taybetî piştî dagirkirina Ukraynayê ji aliyê Rûsyayê ve di sala 2022an de, dema ku welatên rojavayî buhayê petrola Rûsyayê sînordarkirin, derketiye pêş. Ev keştiyên ku dixwazin ambargoyên enerjiyê û sînorê bihayan yên Welatên Rojava derbas bikin, bi rêbazên wekî nîşandana cihên sexte (koordinatên derew) xwe ji kontrolên navneteweyî vedişêrin.”
Ajansa Reutersê ragihand ku keştiya di bin cezayên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê(DYA), Yekitiya Ewropayê(YE) û İngilistanê de ye, li nêzî beravên Maltayê agir pê ketiye. Hin çavkaniyên din jî diyar dikin ku bûyer li xaleke nêzî beravên Lîbyayê pêk hatiye.
Ev êrîş rîskên lezgîn ava dikin
Serokwezîrê Yewnanistanê Kyriakos Mitsotakis, Serokwezîrê Maltayê Robert Abela, Serokwezîra Îtalyayê Giorgia Melonî, Serokkomarê Qibrisa Başûr Nikos Christodoulides û Serokkomarê Îspanyayê Pedro Sánchez; di 18ê Adarê de derbarê rîskên tankera xisarlêketî de ji Seroka Komîsyona Ewropayê Ursula von der Leyenê re nameyek şandin. Di nameyê de hatiye destnîşan kirin ku tankera xisarlêketî di navbera Malta û Îtalyayê de, di nav avên navdewletî de bi serê xwe diçe û ev rewş krîzeke ducarî ava dike.
Welatên YEyê destnîşan kirin ku di demên dawî de li Deryaya Spî û Deryaya Reş êrîşên li dijî keştiyan zêde bûne û ev rewş ji bo ewlehiya deryayê û ekosîstema deryayê “rîskek lezgîn” ava dike. Di nameyê de hatiye gotin ku divê ev bûyer di çarçoveya hiqûqa navneteweyî de bê lêkolînkirin û hesab ji berpirsiyaran were pirsîn.
Di nameyê de hat destnîşankirin ku ji ber LNG û rewşa xisardîtî ya keştiyê, li navenda qada deryayî ya YE’yê metirsiya karesateke mezin a ekolojîk derketiye holê. Her wiha hat xwestin ku ji bo çavdêriya deryayê, şopandina qirêjiyê û piştgiriya teknîkî Ajansa Ewlehiya Deryayî ya Ewropayê (EMSA) bikeve nav liv û tevgerê.
Li gorî nûçeya Reutersê, Ajansa Parastina Sivîl a Îtalyayê di 18ê Adarê de ragihandiye ku tankera xisarlêketî a ku du hefte ne li Deryaya Spî bi serê xwe dilive, êdî ketiye nav avên lêgerîn û rizgarkirinê yên Lîbyayê.